पिप्पलादावतारकथनम् (Account of the Pippalāda Avatāra)
అధ్యాయము 24 సంభాషణల పరంపర ద్వారా శైవ అవతారకథను ప్రామాణికంగా స్థాపిస్తుంది. నందీశ్వరుడు భక్తిని పెంపొందించే వృత్తాంతంగా మహేశుని ప్రకాశస్వరూప పరమావతారమైన పిప్పలాదుని పరిచయం చేస్తాడు. మహాశైవుడైన దధీచి పూర్వచరిత్రలో క్షువతో యుద్ధంలో విష్ణువుపై విజయం పొందిన స్మృతి, తదనంతరం శాపమాధ్యమంగా దేవప్రతిక్రియలు చోటుచేసుకోవడం వర్ణించబడుతుంది. దధీచి యొక్క ఆదర్శ పతివ్రత భార్య సువర్చా దేవతలను శపించడం ద్వారా ధర్మ-ఆచార న్యాయంతో దివ్యవ్యవస్థ సరిదిద్దబడుతుంది. ఈ నేపథ్యంపై శివుడు కరుణతో సువర్చాలో పిప్పలాదరూపంగా ప్రకాశిస్తూ అవతరిస్తాడు—ఇది కేవలం కథనవైభవం కాదు, లోకహిత హస్తక్షేపం. తరువాత సూతుడు, సనత్కుమారుడు నందీశ్వరుని భక్తితో ప్రశ్నించి దేవశాపం మరియు మంగళమైన ‘పిప్పలాదచరితం’ వివరాలు కోరినట్లు చెబుతాడు. తపస్సు, వ్రతశీలం, భక్తి బ్రహ్మాండవ్యవస్థలో నిజమైన ఫలితాలను కలిగిస్తాయని, శివావతరణం దేవసంఘర్షజనిత అసమతుల్యతను శమింపజేస్తుందని ఈ అధ్యాయం సూచిస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
नन्दीश्वर उवाच । पिप्पलादाख्यपरममवतारं महेशितुः । शृणु प्राज्ञ महाप्रीत्या भक्तिवर्धनमुत्तमम्
నందీశ్వరుడు పలికెను—హే ప్రాజ్ఞా! మహాప్రీతితో వినుము; మహేశుని పిప్పలాదనామ పరమావతారమును గూర్చిన ఈ ఉత్తమ కథ భక్తిని వర్ధింపజేయును।
Verse 2
यः पुरा गदितो विप्रो दधीचिर्मुनिसत्तमः । महाशैवस्सुप्रतापी च्यावनिर्भृगुवंशजः
మునుపు చెప్పబడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు—మునిశ్రేష్ఠుడు దధీచి; అతడు మహాశైవభక్తుడు, మహాతేజస్సుగలవాడు, చ్యవనుని ద్వారా భృగువంశజుడు।
Verse 3
क्षुवेण सह संग्रामे येन विष्णुः पराजितः । सनिर्जरोऽथ संशप्तो महेश्वरसहायिना
క్షుతో కలిసి జరిగిన సంగ్రామంలో ఎవరి చేత విష్ణువు పరాజితుడయ్యెనో; అతడు తరువాత అమరులతో కూడినప్పటికీ మహేశ్వర సహాయంతో అణచబడెను।
Verse 4
तस्य पत्नी महाभागा सुवर्चा नामनामतः । महापतिव्रता साध्वी यया शप्ता दिवौकसः
ఆయన భార్య మహాభాగ్యవతి, ‘సువర్చా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి. ఆమె పరమ పతివ్రత సాధ్వి; ఆమె శాపంతో దేవలోకవాసులకూడా శపింపబడ్డారు.
Verse 5
तस्मात्तस्यां महादेवो नानालीलाविशारदः । प्रादुर्बभूव तेजस्वी पिप्पलादेति नामतः
అందుచేత ఆమెలో అనేక దివ్య లీలలలో నిపుణుడైన మహాదేవుడు తేజోమయ రూపంతో ప్రాదుర్భవించి ‘పిప్పలాద’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు।
Verse 6
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य मुनिश्रेष्ठो नन्दीश्वरवचोऽद्भुतम् । सनत्कुमारः प्रोवाच नतस्कन्धः कृताञ्जलिः
సూతుడు పలికెను—నందీశ్వరుని అద్భుత వచనాలను విని మునిశ్రేష్ఠుడైన సనత్కుమారుడు భుజాలు వంచి, కరములు జోడించి వినయంగా పలికెను।
Verse 7
सनत्कुमार उवाच । नन्दीश्वर महाप्राज्ञ साक्षाद्रुद्रस्वरूपधृक् । धन्यस्त्वं सद्गुरुस्तात श्रावितेयं कथाद्भुता
సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ నందీశ్వరా, మహాప్రాజ్ఞా, నీవు సాక్షాత్ రుద్రస్వరూపధారివి। ధన్యుడవు నీవు, తాత, సద్గురువై ఈ అద్భుత పవిత్ర కథను శ్రవణం చేయించితివి।
Verse 8
क्षुवेण सह संग्रामे श्रुतो विष्णुपुरा जयः । ब्रह्मणा मे पुरा तात तच्छापश्च शिलादज
ఓ శిలాదజ ప్రియుడా, క్షుతో కలిసి జరిగిన సంగ్రామంలో విష్ణుపురి విజయవార్తను నేను విన్నాను। అలాగే తాత, పూర్వం బ్రహ్మ నుండి నాకు ఆ శాపమూ కలిగింది।
Verse 9
अधुना श्रोतुमिच्छामि देवशापं सुवर्चया । दत्तं पश्चात्पिप्पलादचरितं मङ्गलायनम्
ఇప్పుడు సువర్చా ఇచ్చిన దేవశాపాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను; అనంతరం మంగళప్రదమైన పిప్పలాదుని చరిత్రను, అది ఆశీర్వాదాలకు ఆధారమగును।
Verse 10
सूत उवाच । इति श्रुत्वाथ शैलादिर्विधिपुत्रवचश्शुभम् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्
సూతుడు పలికెను—విధిపుత్రుని శుభవచనములు విని శైలాది ప్రసన్నహృదయుడయ్యెను. శ్రీశివుని పాదపద్మములను స్మరించి అనంతరం ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.
Verse 11
नन्दीश्वर उवाच । एकदा निर्जरास्सर्वे वासवाद्या मुनीश्वर । वृत्रासुरसहायैश्च दैत्यैरासन्पराजिताः
నందీశ్వరుడు పలికెను—హే మునీశ్వరా! ఒకసారి వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన సమస్త దేవతలు, వృత్రాసురుని సహాయంతో ఉన్న దైత్యులచేత పరాజితులయ్యిరి.
Verse 12
स्वानि स्वानि वरास्त्रा णि दधीचस्याश्रमेऽखिलाः । निक्षिप्य सहसा सद्योऽभवन्देवाः पराजिताः
సమస్త దేవతలు దధీచి ఆశ్రమమున తమ తమ ఉత్తమాస్త్రములను విడిచి పెట్టిరి; వెంటనే ఆ క్షణమే వారు పరాజితులయ్యిరి.
Verse 13
तदा सर्वे सुरास्सेन्द्रा वध्यमानास्तथर्षयः । ब्रह्मलोकगताश्शीघ्रं प्रोचुः स्वं व्यसनं च तत्
అప్పుడు ఇంద్రసహిత సమస్త దేవతలు మరియు ఋషులు, హతమవుచుండగా, శీఘ్రముగా బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లి తమ ఆపదను బ్రహ్మునకు వివరించిరి.
Verse 14
तच्छ्रुत्वा देववचनं ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वं शशंस तत्त्वेन त्वष्टुश्चैव चिकीर्षितम्
దేవతల వచనములు విని లోకపితామహుడు బ్రహ్ముడు యథాతథ్యముగా సమస్తమును వివరించెను; అలాగే త్వష్టా చేయదలచిన కార్యమును కూడ తెలిపెను.
Verse 15
भवद्वधार्थं जनितस्त्वष्ट्रायं तपसा सुराः । वृत्रो नाम महातेजाः सर्वदैत्याधिपो महान्
ఓ దేవతలారా! మీ వినాశనం కోసం త్వష్ట తపస్సు ద్వారా వృత్రాసురుడు అనే మహా తేజశ్శాలిని, దైత్యులకు అధిపతిని సృష్టించాడు।
Verse 16
अथ प्रयत्नः क्रियतां भवेदस्य वधो यथा । तत्रोपायं शृणु प्राज्ञ धर्महेतोर्वदामि ते
ఇప్పుడు అతని వధ జరిగేలా ప్రయత్నం చేయాలి। ఓ ప్రాజ్ఞుడా! దాని ఉపాయాన్ని విను, ధర్మం కోసం నేను నీకు చెబుతున్నాను।
Verse 17
महामुनिर्दधीचिर्यस्स तपस्वी जितेन्द्रियः । लेभे शिवं समाराध्य वज्रास्थित्ववरम्पुरा
మహాముని దధీచి, తపస్వి మరియు జితేంద్రియుడు, పూర్వం శివుడిని ఆరాధించి వజ్రం వంటి ఎముకల వరాన్ని పొందాడు।
Verse 18
तस्यास्थीन्येव याचध्वं स दास्यति न संशय । निर्माय तैर्दण्डवज्रं वृत्रं जहि न संशयः
నీవు ఆయనను ఎముకలనే అడుగు, ఆయన నిస్సందేహంగా ఇస్తాడు. వాటితో వజ్రాయుధాన్ని నిర్మించి వృత్రాసురుడిని సంహరించు, ఇందులో సందేహం లేదు।
Verse 19
नन्दीश्वर उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मवचनं शक्रो गुरुसमन्वितः । आगच्छत्सामरः सद्यो दधीच्याश्रममुत्तमम्
నందీశ్వరుడు పలికెను: బ్రహ్మ మాటలు విని, ఇంద్రుడు తన గురువుతో మరియు దేవతలతో కలిసి వెంటనే దధీచి యొక్క ఉత్తమ ఆశ్రమానికి వచ్చాడు।
Verse 20
दृष्ट्वा तत्र मुनिं शक्रः सुवर्चान्वितमादरात् । ननाम साञ्जलिर्नम्रः सगुरुः सामरश्च तम्
అక్కడ తపఃప్రభతో ప్రకాశించే మునిని చూచి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) భక్తితో సమీపించాడు. అంజలి పెట్టి వినయంగా, గురువుతో కూడి దేవగణాలతో కలిసి ఆయనకు నమస్కరించాడు।
Verse 21
तदभिप्रायमाज्ञाय स मुनिर्बुधसत्तमः । स्वपत्नीं प्रेषयामास सुवर्चां स्वाश्रमान्तरम्
ఆ ఉద్దేశాన్ని గ్రహించిన జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన ముని, తన భార్య సువర్చాను తన ఆశ్రమంలోని అంతఃప్రదేశానికి పంపించాడు।
Verse 22
ततस्स देवराजश्च सामरः स्वार्थसाधकः । अर्थशास्त्रपरो भूत्वा मुनीशं वाक्यमब्रवीत्
అనంతరం దేవరాజు, దేవగణాలతో కలిసి, తన కార్యసిద్ధికి ఉత్సుకుడై, అర్థశాస్త్రనీతిని ఆశ్రయించి మునీశ్వరునితో ఈ మాటలు పలికాడు।
Verse 23
शक्र उवाच । त्वष्ट्रा विप्रकृताः सर्वे वयन्देवास्तथर्षयः । शरण्यं त्वां महाशैवं दातारं शरणं गताः
శక్రుడు పలికెను—త్వష్టా మమ్మల్ని అందరినీ, దేవులను కూడా ఋషులను కూడా, అన్యాయంగా బాధించాడు. అందుకే శరణ్యుడవైన మహాశైవుడా, దాత ప్రభూ—మేము నీ శరణు వచ్చాము।
Verse 24
स्वास्थीनि देहि नो विप्र महावज्रमयानि हि । अस्थ्ना ते स्वपविं कृत्वा हनिष्यामि सुरद्रुहम्
హే విప్రమునీ, మాకు నీ అస్థులను దయచేయుము; అవి నిజంగా మహావజ్రస్వరూపమైనవి. నీ అస్థులతో నా వజ్రాన్ని నిర్మించి దేవద్రోహిని సంహరిస్తాను।
Verse 25
इत्युक्तस्तेन स मुनिः परोपकरणे रतः । ध्यात्वा शिवं स्वनाथं हि विससर्ज कलेवरम्
అతడు ఇలా ఉపదేశించగా, పరహితంలో నిమగ్నుడైన ఆ ముని తన నాథుడైన పరమేశ్వర శివుని ధ్యానించి, సచేతనంగా దేహాన్ని విడిచెను।
Verse 26
ब्रह्मलोकं गतस्सद्यस्स मुनिर्ध्वस्तबन्धनः । पुष्पवृष्टिरभूत्तत्र सर्वे विस्मयमागताः
సర్వ బంధనాలు క్షణంలోనే నశించగా ఆ ముని వెంటనే బ్రహ్మలోకాన్ని పొందెను। అక్కడ పుష్పవృష్టి కురిసింది; అందరూ ఆశ్చర్యచకితులయ్యారు।
Verse 27
अथ गां सुरभिं शक्र आहूयाशु ह्यलेहयत् । अस्त्रनिर्मितये त्वाष्ट्रं निदि देश तदस्थिभिः
తర్వాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సురభి గోవును త్వరగా పిలిపించి ఆ అవశేషాలను లేపించెను. ఆ ఎముకలతోనే అస్త్ర నిర్మాణానికి త్వష్టృను ఆజ్ఞాపించెను।
Verse 28
विश्वकर्मा तदाज्ञप्तश्चक्लृपेऽस्त्राणि कृत्स्नशः । तदस्थिभिर्वज्रमयस्सुदृढैश्शिववर्चसा
అతని ఆజ్ఞతో విశ్వకర్మ సమస్త అస్త్రాలను నిర్మించాడు—ఆ ఎముకలతో వజ్రమయంగా, అత్యంత దృఢంగా, శివవర్చస్సుతో పరిపుష్టంగా।
Verse 29
वंशोद्भवं वज्रं शरो ब्रह्मशिरस्तथा । अन्यास्थिभिर्बहूनि स्वपराण्यस्त्राणि निर्ममे
వంశమునుండి పుట్టిన ఎముకతో అతడు వజ్రం, శరం, బ్రహ్మశిరస్సు అనే ఆయుధాన్ని నిర్మించాడు; ఇతర ఎముకలతో తనకూ ఇతరులకూ అనేక పరమాస్త్రాలను సృష్టించాడు।
Verse 30
तमिन्द्रो वज्रमुद्यम्य वर्द्धितः शिववर्चसा । वृत्रमभ्यद्रवत्क्रुद्धो मुने रुद्र इवान्तकम्
హే మునీ! శివతేజస్సుతో పరాక్రమం పెరిగిన ఇంద్రుడు వజ్రాన్ని ఎత్తి, కోపంతో వృత్రుని మీదికి దూసుకెళ్లాడు—రుద్రుడు యముని మీదికి పరిగెత్తినట్లుగా।
Verse 31
ततः शक्रस्सुसन्नद्धस्तेन वज्रेण स द्रुतम् । उच्चकर्त शिरो वार्त्रं गिरिशृंगमिवौजसा
అప్పుడు పూర్తిగా సన్నద్ధుడైన శక్రుడు ఆ వజ్రంతో వేగంగా దెబ్బకొట్టి, అపార బలంతో వృత్రుని తలను తెగదెంపాడు—పర్వతశిఖరాన్ని చీల్చినట్లుగా।
Verse 32
तदा समुत्सवस्तात बभूव त्रिदिवौकसाम् । तुष्टुवुर्निर्जराश्शक्रम्पेतुः कुसुमवृष्टयः
అప్పుడు, ప్రియుడా! స్వర్గవాసులలో మహోత్సవం ఏర్పడింది. అమర దేవతలు శక్రుని స్తుతించారు; ఆకాశం నుండి పుష్పవృష్టి కురిసింది।
Verse 33
इति ते कथितन्तात प्रसंगाच्चरि तन्त्विदम् । पिप्पलादावतारम्भे शृणु शम्भोर्महादरात्
ప్రియుడా! సందర్భానుసారం క్రమంగా ఈ వృత్తాంతాన్ని నీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు పిప్పలాద అవతార కథ ప్రారంభంలో, శంభువు మహిమను మహాదరంతో వినుము।
Verse 34
सुवर्चा सा मुनेः पत्नी दधीचस्य महात्मनः । ययौ स्वमाश्रमाभ्यन्तस्तदाज्ञप्ता पतिव्रता
మహాత్ముడైన దధీచి ముని యొక్క పతివ్రత భార్య సువర్చా, ఆయన ఆజ్ఞను అనుసరించి, తన ఆశ్రమాంతరంలోకి వెళ్లింది।
Verse 35
आगत्य तत्र सा दृष्ट्वा न पतिं स्वन्तपस्विनी । गृहकार्यं च सा कृत्वाखिलम्पतिनिदेशतः
అక్కడికి వచ్చి ఆ సాధ్వీ తపస్విని తన భర్తను చూడలేదు; అయినా భర్త ఆదేశానుసారం సమస్త గృహకార్యాలను పూర్తిగా చేసింది।
Verse 36
आजगाम पुनस्तत्र पश्यन्ती बह्वशोभनम् । देवांश्च तान्मुनिश्रेष्ठ सुवर्चा विस्मिताभवत्
ఆమె మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి అనేక అద్భుత దృశ్యాలను చూచింది; ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఆ దేవతలను చూసి సువర్చా ఆశ్చర్యచకితమైంది।
Verse 37
ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं सुराणां कृत्यं तदानीञ्च चुकोप साध्वी । ददौ तदा शापमतीव रुष्टा तेषां सुवर्चा ऋषिवर्यभार्या
దేవతల ఈ సమస్త కార్యాన్ని తెలుసుకొని ఆ సాధ్వీ వెంటనే కోపించింది; అప్పుడు ఋషివర్యుని భార్య సువర్చా అత్యంత రోషంతో వారికి శాపం ఇచ్చింది।
Verse 38
सुवर्चोवाच । अहो सुरा द्रुष्टतराश्च सर्वे स्वकार्यदक्षा ह्यबुधाश्च लुब्धाः । तस्माच्च सर्वे पशवो भवन्तु सेन्द्राश्च मेऽद्यप्रभृतीत्युवाच
సువర్చా పలికింది—“అయ్యో! ఈ దేవతలందరూ అత్యంత మోసగాళ్లయ్యారు; తమ కార్యసాధనలో దక్షులు, కాని బుద్ధిహీనులు, లోభులు. కాబట్టి ఈ రోజు నుంచే ఇంద్రునితో సహా వీరందరూ పశువులగుదురు గాక!”
Verse 39
एवं शापन्ददौ तेषां सुराणां सः तपस्विनी । सशक्राणां च सर्वेषां सुवर्चा मुनिकामिनी
ఇలా తపస్విని, మునిప్రియా సువర్చా ఇంద్రునితో సహా ఆ దేవతలందరికీ శాపం విధించింది।
Verse 40
अनुगन्तुम्पतेर्लोकमथेच्छत्सा पतिव्रता । चितां चक्र समेधोभिः सुपवित्रैर्मनस्विनी
తర్వాత భర్త లోకాన్ని అనుసరించాలని కోరిన ఆ పతివ్రత, స్థిరమనస్కురాలైన స్త్రీ అత్యంత పవిత్ర సమిధలతో చితిని సిద్ధం చేసింది।
Verse 41
ततो नभोगिरा प्राह सुवर्चान्ताम्मुनिप्रियाम् । आश्वासयन्ती गिरिशप्रेरिता सुखदायिनी
అప్పుడు గిరీశుడు (శివుడు) ప్రేరణతో సుఖదాయిని నభోగిరా మునిప్రియా సువర్చాంతాను ఓదార్చుతూ పలికింది।
Verse 42
आकाशवाण्युवाच । साहसं न कुरु प्राज्ञे शृणु मे परमं वचः । मुनितेजस्त्वदुदरे तदुत्पादय यत्नतः
ఆకాశవాణి పలికింది—ఓ జ్ఞానవంతురాలా, సాహసం చేయకు; నా పరమ వాక్యాన్ని విను। ముని తేజస్సు నీ గర్భంలో ఉంది; దానిని యత్నంతో ప్రసవింపజేయి।
Verse 43
ततः स्वाभीष्टचरणन्देवि कर्तुन्त्वमर्हसि । सगर्भा न दहेद्गात्रमिति ब्रह्मनिदेशनम्
ఆపై, ఓ దేవీ, నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయుటకు నీవు అర్హురాలవు; కానీ బ్రహ్మ ఆదేశం—గర్భిణి తన దేహాన్ని దహించకూడదు।
Verse 44
नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा सा नभोवाणी विरराम मुनीश्वर । तां श्रुत्वा सा मुनेः पत्नी विस्मिताभूत्क्षणं च सा
నందీశ్వరుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, ఓ మునీశ్వరా, ఆ దివ్య ఆకాశవాణి నిశ్శబ్దమైంది. అది విని ముని భార్య క్షణమాత్రం ఆశ్చర్యపడింది.
Verse 45
सुवर्चा सा महासाध्वी पतिलोकमभीप्सती । उपविश्याश्मना भूयः सोदरं विददार ह
ఆ మహాసాధ్వి సువర్చా, భర్తలోకాన్ని పొందాలని ఆకాంక్షించి, కూర్చొని మళ్లీ రాయితో తన ఉదరాన్ని చీల్చింది.
Verse 46
निर्गतो जठरात्तस्या गर्भो मुनिवरस्य सः । महादिव्यतनुर्दीप्तो भासयंश्च दिशोदश
ఆమె గర్భం నుండి ఆ మునివరుని గర్భస్థ శిశువు బయలుదేరెను—మహాదివ్య దేహంతో ప్రకాశించి, దశ దిశలను వెలిగించుచు.
Verse 47
साक्षाद्रुद्रावतारोऽसौ दधीच वरतेजसः । प्रादुर्भूतस्स्वयन्तात स्वलीलाकरणे क्षमः
అతడు సాక్షాత్ రుద్రావతారమే—ఉత్తమ తేజస్సుతో కూడిన దధీచి. స్వయంగా ప్రాదుర్భవించి, ప్రభువు లీలను నిర్వహించుటకు సమర్థుడు.
Verse 48
तन्दृष्ट्वा स्वसुतन्दिव्यं स्वरूपम्मुनिकामिनी । सुवर्चाज्ञाय मनसा साक्षाद्रुद्रावतारकम्
తన కుమారుని ఆ దివ్య స్వరూపంలో చూచి, మునిప్రియ సువర్చా మనసులోనే అతడు సాక్షాత్ రుద్రావతారుడని గ్రహించింది.
Verse 49
प्रहृष्टाभून्महासाध्वी प्रणम्याशु नुनाव सा । स्वहृदि स्थापयामास तत्स्वरूपम्मुनीश्वर
ఓ మునీశ్వరా! ఆ మహాసాధ్వి పరమానందముతో ఉల్లసించెను. శీఘ్రముగా నమస్కరించి స్తుతించసాగి, ఆ స్వరూపమును తన హృదయమందు స్థాపించెను।
Verse 50
सुवर्चा तनयं तं च प्रहस्य विमलेक्षणा । जननी प्राह सुप्रीत्या पतिलोकमभीप्सती
అప్పుడు విమల నేత్రాల జనని సువర్చా తన కుమారుని చూచి చిరునవ్వు చిందించి, గాఢమైన స్నేహంతో భర్తలోకాన్ని పొందాలని కోరుతూ పలికింది।
Verse 51
सुवर्चोवाच । हे तात परमेशान चिरन्तिष्ठास्य सन्निधौ । अश्वत्थस्य महाभाग सर्वेषां सुखदो भवेः
సువర్చా పలికింది—హే తాత, హే పరమేశాన! ఈ పవిత్ర అశ్వత్థ వృక్ష సన్నిధిలో దీర్ఘకాలం నిలిచియుండుము. హే మహాభాగ్యవంతుడా, అందరికీ సుఖదాతవై యుండుము।
Verse 52
मामाज्ञापय सुप्रीत्या पतिलोकाय चाधुना । तत्रस्थाहं च पतिना त्वां ध्याये रुद्ररूपिणम्
ఇప్పుడే కృపాపూర్వక ప్రేమతో నన్ను భర్తలోకానికి వెళ్లమని ఆజ్ఞాపించుము. అక్కడ భర్తతో కలిసి ఉండి, హే రుద్రరూపిణా, నేను నిన్ను ధ్యానించెదను।
Verse 54
एवन्दधीचपत्नी सा पतिना संगता मुने । शिवलोकं समासाद्य सिषेवे शङ्करम्मुदा
ఇలా, హే మునీ, దధీచి భార్య భర్తతో మళ్లీ కలసి శివలోకాన్ని చేరి, అక్కడ ఆనందంతో శ్రీ శంకరుని సేవించింది।
Verse 55
एतस्मिन्नन्तरे देवास्सेन्द्राश्च मुनिभिस्सह । तत्राजग्मुस्त्वरा तात आहूता इव हर्षिताः
అంతలో, ఓ ప్రియుడా, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు మునులతో కలిసి అక్కడికి వేగంగా వచ్చారు; పిలువబడినట్లుగా ఆనందంతో ఉల్లసించారు।
Verse 56
हरिर्ब्रह्मा च सुप्रीत्यावतीर्णं शंकरं भुवि । सुवर्चायां दधीचाद्वा ययतुस्स्वगणैस्सह
అప్పుడు హరి (విష్ణువు) మరియు బ్రహ్మ పరమానందంతో, తమ తమ గణాలతో కలిసి, భూమిపై అవతరించిన శంకరుని వద్దకు—సువర్చాలోని దధీచి ముని ఆశ్రమానికి—వెళ్లారు।
Verse 57
तत्र दृष्ट्वावतीर्णन्तं मुनिपुत्रत्वमागतम् । रुद्रं सर्वे प्रणेमुश्च तुष्टुवुर्बद्धपाणयः
అక్కడ రుద్రుడు అవతరించి ముని కుమారుడిగా వచ్చినట్లు చూసి, అందరూ ఆయనకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి స్తుతించారు।
Verse 58
तदोत्सवो महानासीद्देवानां मुनिसत्तम । नेदुर्दुन्दुभयस्तत्र नर्तक्यो ननृतुर्मुदा
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, దేవతల ఆ ఉత్సవం మహోన్నతమైనది. అక్కడ దుందుభులు మ్రోగాయి, అప్సరసలు ఆనందంతో నర్తించాయి।
Verse 59
जगुर्गन्धर्वपुत्राश्च किन्नरा वाद्यवादकाः । वादयामासुरमराः पुष्प वृष्टिं च चक्रिरे
గంధర్వుల కుమారులు గానం చేశారు, వాద్యనిపుణ కిన్నరులు వాద్యాలు వాయించారు. అమర దేవతలు కూడా సంగీతాన్ని మ్రోగించి, పుష్పవృష్టి చేశారు।
Verse 60
पिप्पलस्य शर्वपितुर्विलसन्तं सुतं च तम् । संस्कृत्य विधिवत्सर्वे विष्ण्वाद्यास्तुष्टुवुः पुनः
అనంతరం విష్ణువాది సమస్త దేవతలు శర్వుడు (శివుడు) యొక్క పిప్పలునకు జన్మించిన ఆ ప్రకాశవంతమైన కుమారునికి విధివిధానంగా సంస్కారాలు నిర్వహించి, మళ్లీ భక్తితో స్తుతించారు.
Verse 61
पिप्पलादेति तन्नाम चक्रे ब्रह्मा प्रसन्नधीः । प्रसन्नो भव देवेश इत्यूचे हरिणा सुरैः
ప్రసన్నబుద్ధితో బ్రహ్మ ఆయనకు “పిప్పలాద” అనే నామం పెట్టెను. ఆపై హరి (విష్ణువు) దేవులతో కలిసి దేవేశ శంకరుని ఉద్దేశించి—“హే దేవేశా, ప్రసన్నుడవు” అని పలికెను.
Verse 62
इत्युक्त्वा तमनुज्ञाय ब्रह्मा विष्णुस्सुरास्तथा । स्वंस्वं धाम ययुस्सर्वे विधाय च महोत्सवम्
ఇట్లు చెప్పి అనుమతి తీసుకొని బ్రహ్మ, విష్ణువు మరియు దేవతలు—విధివిధానంగా మహోత్సవం నిర్వహించి—అందరూ తమ తమ ధామాలకు వెళ్లిరి.
Verse 63
अथ रुद्रः पिप्पलादोऽश्वत्थमूले महाप्रभुः । तताप सुचिरं कालं लोकानां हितकाम्यया
ఆపై మహాప్రభువు రుద్రుడు—పిప్పలాదుడు—సర్వలోకాల హితాన్ని కోరుతూ పవిత్ర అశ్వత్థ వృక్షమూలంలో ఎంతో దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసెను.
Verse 64
इत्थं सुतपतस्तस्य पिप्पलादस्य सम्मुखे । महाकालो व्यतीयाय लोकचर्यानुसारिणः
ఇలా పిప్పలాదుని సమక్షంలో సుతపా తన నియమాచరణలో నిమగ్నుడై ఉండగా, లోకాచారానుసారంగా మహాకాలము (మహా కాలం) గడిచిపోయెను.
Verse 93
नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं सा बभाषेऽथ सुवर्चा तनयम्प्रति । पतिमन्वगमत्साध्वी परमेण समाधिना
నందీశ్వరుడు పలికెను—ఇట్లు తన కుమారునితో చెప్పి, సాధ్వి సువర్చా పరమ సమాధిలో స్థితమై తన భర్తను అనుసరించెను.
Frequently Asked Questions
It presents the narrative premise for Śiva’s manifestation as Pippalāda: the Mahāśaiva sage Dadhīci and his wife Suvarcā become pivotal through conflict-history and a deva-directed curse, culminating in Śiva’s avatāra as a restorative intervention.
The chapter uses śāpa (curse), pativratā power, and avatāra-birth as symbolic operators for Purāṇic causality: disciplined vow and devotion are not merely ethical ideals but mechanisms that reshape cosmic order, with Śiva’s descent representing anugraha that re-harmonizes disrupted dharma.
Śiva is highlighted in the avatāra-form named Pippalāda, described as a radiant manifestation arising in Suvarcā; the emphasis is on Maheśvara’s capacity to enter embodied history to protect devotees and recalibrate divine relations.