गजासुरतपः–देवलोकक्षोभः (Gajāsura’s Austerities and the Disturbance of the Worlds)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्रेम्णा चरितं शशिमौलिनः । यथाऽवधीत्त्रिशूलेन दानवेन्द्रं गजासुरम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ వ్యాసా! మహాప్రేమతో శశిమౌళి భగవాన్ శివుని పవిత్ర చరిత్రను వినుము; ఆయన త్రిశూలముతో దానవేంద్రుడు గజాసురుని ఎలా వధించెనో।

Verse 2

दानवे निहते देव्या समरे महिषासुरे । देवानां च हितार्थाय पुरा देवाः सुखं ययुः

దేవుల హితార్థం కోసం దేవి సమరంలో దానవ మహిషాసురుని సంహరించినప్పుడు, పూర్వకాల దేవతలు శాంతి సుఖాలతో ప్రసన్నులై వెళ్లిరి।

Verse 3

तस्य पुत्रो महावीरो मुनीश्वर गजासुरः । पितुर्वधं हि संस्मृत्य कृतं देव्या सुरार्थनात्

ఓ మునీశ్వరా! అతని కుమారుడు మహావీరుడు గజాసురుడు. తండ్రి వధను స్మరించి, దేవుల ప్రార్థనపై దేవి ప్రేరణతో, అతడు ఆ (వైర) కార్యాన్ని ప్రారంభించాడు।

Verse 4

स तद्वैरमनुस्मृत्य तपोर्थं गतवान्वने । समुद्दिश्य विधिं प्रीत्या तताप परमं तपः

ఆ వైరాన్ని స్మరించి అతడు తపస్సు కోసం అరణ్యానికి వెళ్లాడు; ప్రేమభక్తితో విధిని ఆహ్వానించి, నియమానుసారం పరమ తపస్సు ఆచరించాడు।

Verse 5

अवध्योहं भविष्यामि स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितः । संविचार्येति मनसाऽभूत्तपोरतमानसः

మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు—“నేను అవధ్యుడనై, స్త్రీ లేదా పురుషుని వల్ల కలిగే కామచేత జయింపబడను”—అని; అతడు తపస్సులో లీనమైన మనస్సుతో తపోనిష్ఠుడయ్యాడు।

Verse 6

स तेपे हिमवद्द्रोण्यां तपः परमदारु णम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादांगुष्ठाश्रितावनिः

అతడు హిమవంతుని లోయలో అత్యంత దారుణమైన తపస్సు చేశాడు—బాహువులను పైకి ఎత్తి, దృష్టిని ఆకాశంపై నిలిపి, పాదాంగుష్ఠపు కొనపై మాత్రమే భూమిని ఆశ్రయించి నిలుచుని।

Verse 7

जटाभारैस्स वै रेजे प्रलयार्क इवांशुभिः । महिषासुरपुत्रोऽसौ गजासुर उदारधीः

భారీ జటాభారంతో అతడు ప్రళయకాల సూర్యుడు కిరణాలతో ప్రకాశించినట్లుగా మెరిశాడు. అతడు మహిషాసురుని కుమారుడైన గజాసురుడు—ఉదారధీ, మహాబలవంతుడు।

Verse 8

तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतस्सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्ध्वमधोलोकास्तापयन्विष्वगीरितः

అతని శిరస్సు నుండి ధూమసహితమైన తపోమయ అగ్ని ఉద్భవించింది; అది అన్ని దిశలలో వ్యాపించి తిర్యక్, ఊర్ధ్వ, అధోలోకాలను దహించసాగింది।

Verse 9

चुक्षुभुर्नद्युदन्वंतश्चाग्नेर्मूर्द्धसमुद्भवात् । निपेतुस्सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश

శిరస్సు నుండి ఉద్భవించిన ఆ జ్వలిత అగ్నివల్ల నదులు, సముద్రాలు కల్లోలమయ్యాయి; గ్రహాలతో కూడిన నక్షత్రాలు తమ స్థానాల నుండి పడిపోయాయి, పది దిక్కులూ మండిపోయాయి।

Verse 10

तेन तप्तास्तुरास्सर्वे दिवं त्यक्त्वा सवासवाः । ब्रह्मलोकं ययुर्विज्ञापयामासुश्चचाल भूः

ఆ మహాతేజస్సుతో దగ్ధులై, ఇంద్రుడు సహా దేవులతో కూడిన దానవులందరూ స్వర్గాన్ని విడిచి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి ఆ విషయాన్ని నివేదించారు; భూమి కూడా కంపించింది।

Verse 11

देवा ऊचुः । विधे गजासुरतपस्तप्ता वयमथाकुलाः । न शक्नुमो दिवि स्थातुमतस्ते शरणं गताः

దేవులు పలికిరి—ఓ విధాత బ్రహ్మా! గజాసురుని తపస్సు వల్ల దగ్ధులమై మేము కలవరపడి మోహితులమయ్యాము. స్వర్గంలోనూ నిలువలేము; అందుకే నీ శరణు వచ్చాము।

Verse 12

विधेह्युपशमं तस्य चान्याञ्जीवयितुं कृपा । लोका नंक्ष्यत्यन्यथा हि सत्यंसत्यं ब्रुवामहे

కరుణచేసి అతని క్రోధాన్ని శమింపజేయుము, మరియూ ఇతరులను పునర్జీవింపజేయుము. లేనియెడల లోకములు నశించును; మేము సత్యమే—సత్యమే—చెప్పుచున్నాము।

Verse 13

इति विज्ञापितो देवैर्वासवाद्यैस्स आत्मभूः । भृगुदक्षादिभिर्ब्रह्मा ययौ दैत्यवराश्रमम्

ఇట్లు వాసవ (ఇంద్ర) మొదలైన దేవతలచే వినతిపొందిన ఆత్మభూ బ్రహ్మ, భృగు దక్షాదులైన ఋషులతో కలిసి దైత్యుని శ్రేష్ఠాశ్రమమునకు వెళ్లెను।

Verse 14

तपंतं तपसा लोका न्यथाऽभ्रापिहितं दिवि । विलक्ष्य विस्मितः प्राह विहसन्सृष्टिकारकः

ఆ తపస్సుచేత లోకములు దహించబడుచున్నట్లు—ఆకాశము మేఘములతో కప్పబడినట్లు—చూచి, సృష్టికర్త విస్మయముతో మృదుహాసంతో పలికెను।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दैत्येन्द्र तपस्सिद्धोसि माहिषे । प्राप्तोऽहं वरदस्तात वरं वृणु यथेप्सितम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—లేచెను, లేచెను, హే దైత్యేంద్ర మహిషా! నీ తపస్సు ఫలించింది. ప్రియమా, నేను వరదాతగా వచ్చితిని; నీకు ఇష్టమైన వరం కోరుకొనుము।

Verse 17

गजासुर उवाच । नमस्ते देवदेवेश यदि दास्यसि मे वरम् । अवध्योऽहं भवेयं वै स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

గజాసురుడు పలికెను—హే దేవదేవేశా, నీకు నమస్కారం. నీవు నాకు వరమిచ్చినచో, స్త్రీలచేతను కామానికి లోబడిన పురుషులచేతను నేను అవధ్యుడనై ఉండుగాక।

Verse 18

महाबलो महावीर्योऽजेयो देवादिभिस्सदा । सर्वेषां लोकपालानां निखिलर्द्धिसुभुग्विभो

హే విభో! నీవు మహాబలవంతుడు, మహావీర్యవంతుడు; దేవాదులచేత కూడా సదా అజేయుడు. నీవు సమస్త సిద్ధి-సంపదల ప్రకాశవంతమైన అధిపతి, లోకపాలకులందరికన్నా శ్రేష్ఠుడు.

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवं वृतश्शतधृतिर्दानवेन स तेन वै । प्रादात्तत्तपसा प्रीतो वरं तस्य सुदुर्लभम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఆ దానవుడు ఈ విధంగా ప్రార్థించగా, శతధృతి అతని తపస్సుకు ప్రసన్నుడై, అతనికి అత్యంత దుర్లభమైన వరాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 20

एवं लब्धवरो दैत्यो माहिषिश्च गजासुरः । सुप्रसन्नमनास्सोऽथ स्वधाम प्रत्यपद्यत

ఈ విధంగా వరం పొందిన, మహిషీ-సంభవుడైన దైత్యుడు గజాసురుడు హృదయపూర్వకంగా పరమ ప్రసన్నుడై, అనంతరం తన స్వధామానికి తిరిగి వెళ్లెను.

Verse 21

स विजित्य दिशस्सर्वा लोकांश्च त्रीन्महासुरः । देवासुरमनुष्येन्द्रान्गंधर्वगरुडोरगान्

ఆ మహాసురుడు సమస్త దిక్కులను, త్రిలోకాలను జయించి, దేవాసురుల నాయకులను, మనుష్యేంద్రులను, అలాగే గంధర్వులను, గరుడుని, నాగులను కూడా వశపరచుకున్నాడు.

Verse 22

इत्यादीन्निखिलाञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा

ఇలా వారందరినీ జయించి వశపరచుకొని, విశ్వజేత తన తేజోబలంతో లోకపాలుల ఆసనస్థానాలను కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు।

Verse 23

देवोद्यानश्रिया जुष्टमध्यास्ते स्म त्रिविष्टपम् । महेन्द्रभवनं साक्षान्निर्मितं विश्वकर्मणा

దేవోദ്യానాల శోభతో అలంకృతమైన త్రివిష్టప లోకం ప్రకాశించుచుండెను; అక్కడ విశ్వకర్మ నిర్మించిన మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క సాక్షాత్ భవనం ఉండెను.

Verse 24

तस्मिन्महेन्द्रस्य गृहे महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवंद्यांघ्रियुगः सुरादिभिः प्रतापितैरूर्जितचंडशासनः

అక్కడ మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) గృహంలో ఆ మహాబలుడు, మహామనస్కుడు, లోకాలను జయించి ఏకరాటుగా నిలిచినవాడు, సుఖంగా విహరించెను; దేవతలు మొదలైనవారు అతని ప్రతాపానికి వశమై అతని పాదయుగ్మాన్ని వందించిరి, ఎందుకంటే అతని శాసనం బలమైనదీ కఠినమైనదీ అయి ఉండెను.

Verse 25

स इत्थं निर्जितककुबेकराड् विषयान्प्रियान् । यथोपजोषं भुंजानो नातृप्यदजितेन्द्रियः

ఇలా దిక్పాలాధిపతులను జయించి ప్రియమైన భోగవిషయాలను పొందినప్పటికీ, తన ఇష్టమొచ్చినట్లు వాటిని అనుభవించాడు; కానీ ఇంద్రియాలు జయించబడకపోవడంతో అతనికి ఎప్పుడూ తృప్తి కలగలేదు।

Verse 26

एवमैश्वर्यमत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिनः । काले व्यतीते महति पापबुद्धिरभूत्ततः

ఇలా ఐశ్వర్యమత్తుడై, దర్పంతో ఉబ్బితబ్బిబై, అధర్మమార్గంలో నడిచే అతనిలో, చాలా కాలం గడిచిన తరువాత పాపబుద్ధి పుట్టింది।

Verse 27

महिषासुरपुत्रोऽसौ संचिक्लेश द्विजान्वरान् । तापसान्नितरां पृथ्व्यां दानवस्सुखमर्दनः

ఆ మహిషాసురుని కుమారుడైన దానవుడు, ఇతరుల సుఖాన్ని నాశనం చేసేవాడు, భూమిపై శ్రేష్ఠ ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) బాగా వేధించి, తపస్వులను కూడా తీవ్రంగా బాధించాడు।

Verse 28

सुरान्नरांश्च प्रमथान्सर्वाञ्चिक्लेश दुर्मतिः । धर्मान्वितान्विशेषेण पूर्ववैरमनुस्मरन्

ఆ దుర్మతి దేవతలను, మనుష్యులను, సమస్త ప్రమథులను తీవ్రంగా బాధించాడు; ముఖ్యంగా ధర్మనిష్ఠులను, పూర్వవైరాన్ని స్మరిస్తూ।

Verse 29

एकस्मिन्समये तात दानवोऽसौ महाबलः । अगच्छद्राजधानीं व शंकरस्य गजासुरः

ఒక సమయంలో, తాతా, ఆ మహాబలవంతుడైన దానవుడు గజాసురుడు శంకరుని రాజధానివైపు బయలుదేరి అక్కడికి చేరెను।

Verse 30

समागतेऽसुरेन्द्रे हि महान्कलकलो मुने । त्रातत्रातेति तत्रासीदानंदनवासिनाम्

ఓ మునీ, అసురేంద్రుడు వచ్చుచుండగా అక్కడ మహా కలకలం చెలరేగెను; ఆనందనివాసులలో “త్రాతా! త్రాతా! రక్షించండి!” అనే అరుపు మార్మోగెను।

Verse 31

महिषाऽसुरपुत्रोऽसौ यदा पुर्यां समागतः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्यमदोद्धतः

మహిషాసురుని కుమారుడైన వాడు నగరంలో ప్రవేశించినప్పుడు, తన వీర్యగర్వముతో మదోద్ధతుడై శివుని ప్రమథగణములను అందరినీ నలిపి వేధించసాగెను।

Verse 32

तस्मिन्नवसरे देवाश्शक्राद्यास्तत्पराजिताः । शिवस्य शरणं जग्मुर्नत्वा तुष्टुवुरादरात्

అదే సమయంలో, శక్రాది దేవతలు అతనిచేత పరాజితులై పరమేశ్వరుడు శివుని శరణు చేరిరి; నమస్కరించి భక్తితో ఆదరంగా స్తుతించిరి।

Verse 33

न्यवेदयन्दानवस्य तस्य काश्यां समागमम् । क्लेशाधिक्यं तत्रत्यानां तन्नाथानां विशेषतः

వారు ఆ దానవుడు కాశీలో వచ్చిన విషయాన్ని నివేదించి, అక్కడివారి కష్టము ఎంతో పెరిగిందని—ప్రత్యేకించి నగరాధిపతులు, రక్షకులకు—అని తెలియజేశారు।

Verse 34

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव तव पुर्यां गतोसुरः । कष्टं दत्ते त्वज्जनानां तं जहि त्वं कृपानिधे

దేవులు అన్నారు—ఓ దేవదేవ మహాదేవా! నీ పురిలో ఒక అసురుడు ప్రవేశించాడు. అతడు నీ ప్రజలకు ఘోర కష్టాలు కలిగిస్తున్నాడు; ఓ కృపానిధీ, అతడిని సంహరించుము.

Verse 35

यत्रयत्र धरायां च चरणं प्रमिणोति हि । अचलां सचलां तत्र करोति निज भारतः

భూమిపై ఎక్కడెక్కడ అతడు పాదం పెట్టి అడుగును కొలుస్తాడో, అక్కడ అతని స్వశక్తి అచలమైన నేలనూ కంపించేలా చేస్తుంది.

Verse 36

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैस्सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णा स्युश्च शिलोच्चयाः

అతని ఉరువేగం వల్ల చెట్లు శిఖరాలతో సహా కూలిపోతాయి; అతని భుజదండపు దెబ్బతో ఎత్తైన శిలాకూటాలు కూడా చూర్ణమవుతాయి.

Verse 37

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घना व्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तत्केशसंगजम्

అతని మౌలి-కేశాల ఘర్షణ వల్ల మేఘాలు కూడా ఆకాశాన్ని విడిచిపోతాయి; అయినా అతని కేశస్పర్శం వల్ల పుట్టిన ఆ నీలిమను అవి ఇప్పటికీ విడువవు.

Verse 38

यस्य विश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमन्दकल्लोला भवंति तिमिभिस्सह

యావనికి శ్వాసోచ్ఛ్వాసాల ప్రబల బలంతో మహాసముద్రాలు మహాతరంగాలతో ఉప్పొంగుతాయి; నదులు కూడా మహామత్స్యాలతో కలిసి ఉగ్ర అలలతో ఉప్పొంగుతాయి।

Verse 39

योजनानां सहस्राणि नव यस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोऽस्य हि

ఆ మాయావి యొక్క ఎత్తు తొమ్మిది వేల యోజనాలు; అంతే అతని దేహ విస్తారమూ—మాయచే ధరించిన ఆ విరాట్రూపం అటువంటిది।

Verse 40

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युताः नोह्यतेऽद्यापि सोऽयं स्माऽऽयाति सत्वरम्

అతని నేత్రాలలో ఆ పింగళ (తామ్రవర్ణ) కాంతి, మరల ఆ చంచలంగా కంపించే మెరుపు—ఇప్పటికీ విద్యుత్తులా సహించలేనిది. ఇదిగో, అతడే వేగంగా వచ్చుచున్నాడు।

Verse 41

यां यां दिशं समभ्येति सोयं दुस्सह दानवः । अवध्योऽहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ఆ అసహ్య దానవుడు ఏ ఏ దిశకు సాగుతాడో, అక్కడ “నేను అవధ్యుడను, నన్నెవ్వరూ సంహరించలేరు” అని ప్రకటిస్తాడు; కామవశులైన స్త్రీపురుషులు అతని ఆధీనమవుతారు.

Verse 42

इत्येवं चेष्टितं तस्य दानवस्य निवेदितम् । रक्षस्व भक्तान्देवेश काशीरक्षणतत्पर

ఇలా ఆ దానవుని ప్రవర్తన పూర్తిగా నివేదించబడింది. ఓ దేవేశ్వరా, నీ భక్తులను రక్షించుము—నీవు కాశీ రక్షణలో నిత్యం తత్పరుడవు.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थितो देवैर्भक्तरक्षणतत्परः । तत्राऽऽजगाम सोरं तद्वधकामनया हरः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—దేవతలు ఇలా ప్రార్థించగా, భక్తరక్షణలో నిత్య తత్పరుడైన హరుడు, అతన్ని వధించాలనే సంకల్పంతో అక్కడ సోరుని వద్దకు వచ్చాడు.

Verse 44

आगतं तं समालोक्य शंकरं भक्तवत्सलम् । त्रिशूलहस्तं गर्जंतं जगर्ज स गजासुरः

భక్తవత్సలుడైన, త్రిశూలధారిగా గర్జిస్తూ వచ్చిన శంకరుని చూసి గజాసురుడూ ప్రతిగా గర్జించాడు.

Verse 45

ततस्तयोर्महानासीत्समरो दारुणोऽद्भुतः । नानास्त्रशस्त्रसंपातैर्वीरारावं प्रकुर्वतोः

అప్పుడు ఆ ఇద్దరి మధ్య భయంకరమూ అద్భుతమూ అయిన మహాసమరం చెలరేగింది. నానావిధ అస్త్రశస్త్రాల వర్షంలో ఇద్దరూ వీరగర్జనలు చేశారు.

Verse 46

गजासुरोतितेजस्वी महाबलपराक्रमः । विव्याध गिरिशं बाणैस्तीक्ष्णैर्दानवघातिनम्

గజాసురసమ తేజస్సుతో దగ్ధమై, మహాబల పరాక్రమములతో కూడిన వాడు దానవఘాతకుడైన గిరీశుడు (శివుడు)ను తీక్ష్ణ బాణాలతో విద్ధించాడు।

Verse 47

अथ रुद्रो रौद्रतनुः स्वशरैरतिदारुणैः । तच्छरांश्चिच्छिदे तूर्णमप्राप्तांस्तिलशो मुने

అప్పుడు రుద్రుడు రౌద్రరూపం ధరించి, ఓ మునీ, తన అత్యంత భయంకరమైన బాణాలతో ఆ బాణాలను కూడా చేరకముందే వేగంగా తిలతిలగా చీల్చివేశాడు।

Verse 48

ततो गजासुरः कुद्धोऽभ्यधावत्तं महेश्वरम् । खड्गहस्तः प्रगर्ज्योच्चैर्हतोसीत्यद्य वै मया

అప్పుడు కోపించిన గజాసురుడు మహేశ్వరునిపై దూసుకొచ్చెను. ఖడ్గం చేతబట్టి అతడు ఘోరంగా గర్జించి—“ఈ రోజు నిశ్చయంగా నిన్ను నేనే సంహరిస్తాను!” అని అన్నాడు।

Verse 49

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

అప్పుడు త్రిశూలధారి ముందుకు వస్తున్న ఆ దైత్యశ్రేష్ఠుని చూచి, ఇతడు ఇతర మార్గముచే అవధ్యుడని గ్రహించి, మరొక త్రిశూలాయుధంతో అతనిని బలంగా కొట్టెను।

Verse 50

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमाना जगौ हरम्

ఆ త్రిశూలముచే గుచ్చబడిన గజాసుర దైత్యుడు, తాను రాజఛత్రంలా అయ్యానని భ్రమించి, హరుడు (శివుడు)ను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 51

गजासुर उवाच । देवदेव महादेव तव भक्तोऽस्मि सर्वथा । जाने त्वां त्रिदिवेशानं त्रिशूलिन्स्मरहारिणम्

గజాసురుడు పలికెను—హే దేవదేవ మహాదేవా! నేను సర్వథా నీ భక్తుడను. నిన్ను త్రిదివేశుడిగా, త్రిశూలధారిగా, స్మరహారిగా (కామదేవ సంహారకుడిగా) తెలుసుకొనుచున్నాను।

Verse 52

तव हस्ते मम वधो महाश्रेयस्करो मतः । अंधकारे महेशान त्रिपुरांतक सर्वग

నీ చేతిలో నా వధ జరగడం నా దృష్టిలో పరమ శ్రేయస్సు. హే మహేశానా, హే త్రిపురాంతకా, హే సర్వవ్యాపక ప్రభూ—ఈ అంధకారంలో (అజ్ఞానంలో) కూడా నేను నీ శరణు వేడుచున్నాను।

Verse 53

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि तच्छृणुष्व कृपाकर । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

నేను కొంత వినతిపెట్టదలచుకున్నాను—హే కృపాకరా, దానిని వినుము। నేను సత్యమే పలుకుచున్నాను, అసత్యం కాదు; హే మృత్యుంజయా, దీనిని విచారించుము।

Verse 54

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

నీవొక్కడవే సమస్త లోకాలచే వందనీయుడవు, సమస్త విశ్వమునకు పైగా స్థితుడవు। కాలమునందు అందరూ మరణించవలసిందే; యథాకాలమున కలిగే అటువంటి మరణమే పరమ శ్రేయస్సుకు సాధనమగును।

Verse 55

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य शंकरः करुणानिधिः । प्रहस्य प्रत्युवाचेशो माहिषेयं गजासुरम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—అతని మాటలు విని కరుణానిధి శంకరుడు చిరునవ్వు నవ్వి, ఈశ్వరుడు మహిషేయుడైన గజాసురునకు ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 56

ईश्वर उवाच । महापराक्रमनिधे दानवोत्तम सन्मते । गजासुर प्रसन्नोस्मि स्वानकूलं वरं वृणु

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాపరాక్రమనిధీ, హే దానవోత్తమా, హే సన్మతిగల గజాసురా! నేను నీపై ప్రసన్నుడనై ఉన్నాను; నీకు అనుకూలమైన వరాన్ని కోరుకొనుము।

Verse 57

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गजासुरवधो नाम सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలోని పంచమ యుద్ధఖండంలో ‘గజాసురవధ’ అనే యాభైఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 58

गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा दित्यं वसान मे । इमां कृत्तिं महेशान त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम्

గజాసురుడు అన్నాడు—హే దిగ్వాససా! మీరు ప్రసన్నులైతే, హే ఆదిత్యసమ ప్రభూ, నా ఈ చర్మాన్ని ధరించండి—హే మహేశాన, ఇది మీ త్రిశూలాగ్నిచే పవిత్రమైంది.

Verse 59

स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम् । दर्शनीयां महादिव्यां सर्वदैव सुखावहाम्

ఆమె సముచిత ప్రమాణంతో, స్పర్శకు సుఖదాయకంగా ఉండెను—యుద్ధరంగంలో పణంగా పెట్టినదానివలె. దర్శనీయంగా, మహాదివ్యంగా, సర్వదా సుఖాన్ని ప్రసాదించేదిగా ఉండెను.

Verse 60

इष्टगंधिस्सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनाम्

ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఇష్టమైన సువాసనతో యుక్తురాలై ఉండుగాక; ఎల్లప్పుడూ అత్యంత కోమలురాలై ఉండుగాక. ఆమె ఎల్లప్పుడూ నిర్మలురాలై ఉండుగాక; ఎల్లప్పుడూ పరమ అలంకారాలతో శోభించుగాక.

Verse 61

महातपोनलज्वालां प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधेस्ततः

హే విభో! మహాతపస్సు అగ్ని జ్వాలలకు దీర్ఘకాలం గురైనప్పటికీ నా ఈ కృత్తి దగ్ధం కాలేదు; ఎందుకంటే ఇది పుణ్యసువాసన నిధి నుండి వచ్చినది.

Verse 62

यदि पुण्यवती नैषा मम कृत्ति दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

“ఇది నిజంగా పుణ్యవతియైతే, ఓ దిగంబరా, ఇది నా కృత్తి (చర్మవస్త్రం) అయితే, యుద్ధరంగంలో ఆమెకు నీ అవయవస్పర్శ ఎలా జరిగింది?”

Verse 63

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोऽसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

హే శంకరా, మీరు ప్రసన్నులైతే నాకు ఇంకొక వరం ప్రసాదించండి—ఈ రోజునుంచే మీ నామం ‘కృత్తివాస’గా నిలవాలి.

Verse 64

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति स वचस्तस्य शंकरो भक्तवत्सलः । तथेत्युवाच सुप्रीतो महिषासुरजं च तम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—అతని మాటలు విని భక్తవత్సలుడైన శంకరుడు పరమానందంతో “తథాస్తు” అని పలికెను; మహిషాసుర వంశజుడైన అతనినీ స్వీకరించెను.

Verse 65

पुनः प्रोवाच प्रीतात्मा दानवं तं गजासुरम् । भक्तप्रियो महेशानो भक्तिनिर्मलमानसम्

తర్వాత ప్రీతాత్ముడైన మహేశ్వరుడు—భక్తులకు ప్రియుడు, భక్తితో నిర్మలమైన మనస్సు కలవాడు—ఆ దానవుడు గజాసురునితో మళ్లీ పలికెను.

Verse 66

ईश्वर उवाच । इदं पुण्यं शरीरं ते क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषां मुक्तिदायकम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ముక్తిసాధకమైన ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో నీ ఈ పుణ్య శరీరం ఇక్కడ నా లింగంగా అవుగాక; అది సమస్తులకు ముక్తిని ప్రసాదించుగాక.

Verse 67

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतं विमुक्तिदम्

ఇది ‘కృత్తివాసేశ్వర’మని పిలువబడును, మహాపాతకనాశకము; సమస్త శివలింగములలో ఇది శిరోమణి, ముక్తిని ప్రసాదించును।

Verse 68

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृतिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धि दिगंबरः

ఇట్లు పలికిన దేవేశుడు ఆ చర్మాన్ని గ్రహించాడు; దిగంబరుడైన శ్రీశివుడు గజాసురుని మహత్తర చర్మంతో తన దేహాన్ని ఆవరించుకున్నాడు।

Verse 69

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नह्नि मुनीश्वर । हर्षमापुर्जनास्सर्वे काशीस्थाः प्रमथास्तथा

ఓ మునీశ్వరా, ఆ దినమే మహామహోత్సవం ఏర్పడింది. కాశీలో నివసించే సమస్త జనులు హర్షించారు; ప్రమథగణములు కూడా ఆనందించారు।

Verse 70

हरि ब्रह्मादयो देवा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं महेशानं नत्वा सांजलयस्ततः

అప్పుడు హరి, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు హర్షంతో నిండిన హృదయాలతో ఆ మహేశానునకు నమస్కరించి, అంజలి బట్టి స్తుతించసాగారు।

Verse 71

हते तस्मिन्दानवेशे माहिषे हि गजासुरे । स्वस्थानं भेजिरे देवा जगत्स्वास्थ्यमवाप च

దానవాధిపతి, మహిషాకారుడైన గజాసురుడు హతుడైనప్పుడు దేవతలు తమ తమ స్థానాలకు చేరారు; జగత్తు మళ్లీ క్షేమం, క్రమం పొందింది।

Verse 72

इत्युक्तं चरितं शंभोर्भक्तवात्सल्यसूचकम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धनम्

ఇట్లు శంభువుని పవిత్ర చరితం చెప్పబడెను; అది భక్తుల పట్ల ఆయన భక్తవాత్సల్యాన్ని సూచించును. ఇది స్వర్గ్య పుణ్యము, యశస్సు, ఆయుష్షు, ధన-ధాన్యవృద్ధిని ప్రసాదించును.

Verse 73

य इदं शृणुयात्प्रीत्या श्रावयेद्वा शुचिव्रतः । स भुक्त्वा च महासौख्यं लभेतांते परं सुखम्

శుచివ్రతుడై భక్తితో దీనిని వినువాడు గాని వినిపించువాడు గాని, ఇహలోకంలో మహాసౌఖ్యాన్ని అనుభవించి, అంతంలో పరమసుఖాన్ని పొందును.