Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 18

दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyu pākhyāne kailāśagamanopākhyāne guṇanidhisadgativarṇano nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ గ్రంథమైన రుద్రసంహితా, ప్రథమ ఖండములోని సృష్ట్యుపాఖ్యానము మరియు కైలాసగమనోపాఖ్యానములో ‘గుణనిధి సద్గతి ప్రాప్తి వర్ణన’ అను అష్టాదశోధ్యాయము సమాప్తమైంది।

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक (thus)
श्रीशिवमहापुराणेin the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
श्रीशिवमहापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + शिव + महा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय) ‘शिवस्य महापुराणम्’ + ‘श्री’ उपपद
द्वितीयायाम्in the second
द्वितीयायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
रुद्रसंहितायाम्in the Rudra-saṃhitā
रुद्रसंहितायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरुद्र + संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः रुद्रसंहिता = रुद्रस्य संहिता (षष्ठी-तत्पुरुष)
प्रथमखण्डेin the first section
प्रथमखण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रथम + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः प्रथमखण्ड = प्रथमः खण्डः (कर्मधारय)
सृष्ट्युपाख्यानेin the creation-episode
सृष्ट्युपाख्याने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसृष्टि + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः सृष्ट्युपाख्यान = सृष्टेः उपाख्यानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
कैलाशगमनोपाख्यानेin the episode of going to Kailāsa
कैलाशगमनोपाख्याने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकैलास + गमन + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः कैलाशगमनोपाख्यान = कैलासस्य गमनस्य उपाख्यानम् (षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला)
गुणनिधिसद्गतिवर्णनःthe description of Guṇanidhi’s good destiny
गुणनिधिसद्गतिवर्णनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुणनिधि + सद्गति + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (श्रृङ्खला-तत्पुरुष) ‘गुणनिधेः सद्गतेः वर्णनः’
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (called/namely)
अष्टादशःeighteenth
अष्टादशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टादश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः अष्ट + दश (18)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta Gosvāmin (continuing the Purāṇic narration to the sages at Naimiṣāraṇya)

Sthala Purana: Colophon verse: marks the closure of the Kailāśa-gamana upākhyāna within Sṛṣṭikhaṇḍa; no specific jyotirliṅga-sthala is invoked here.

Significance: Textual ‘tīrtha’ function: śravaṇa/paṭhana of the chapter is framed as leading toward sadgati (auspicious end), aligning with Purāṇic merit theology.

S
Shiva
K
Kailasa
G
Guṇanidhi

FAQs

This is a colophon marking the completion of the chapter that praises how a soul (Guṇanidhi) reaches sadgati—an auspicious, liberated end—by the grace of Śiva, aligning with the Shaiva Siddhānta theme that Pati (Śiva) grants release from pāśa (bondage).

Though it is a chapter-ending formula, it frames the narrative as a Śiva-centered path to sadgati, implicitly affirming Saguna Śiva’s grace (often approached through liṅga-worship, mantra, and bhakti) as the effective means for upliftment.

No specific rite is stated in this colophon; the takeaway is to follow the chapter’s Śaiva discipline—steady bhakti to Śiva, mantra-japa (e.g., Pañcākṣarī), and purity practices such as bhasma and rudrākṣa where taught in context—to attain sadgati.