दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ వృత్తాంతాన్ని విని అతడు తన పూర్వ ప్రవర్తనను నిందించాడు. తరువాత ఒక దిశను చూచి దీక్షితుని కుమారుడు (దక్షుడు) బయలుదేరాడు।

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

కొంతసేపు ముందుకు వెళ్లిన తరువాత యజ్ఞదత్తుని కుమారుడు గుణనిధి—దుష్టుడైనా—ఆగి నిలిచాడు; అతని ఉత్సాహం చల్లారింది, బలమూ దాదాపు విడిచిపోయింది।

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

అతడు మహా చింతలో పడ్డాడు—“నేను ఎక్కడికి వెళ్తాను? ఏమి చేయాలి? నేను విద్యలో అభ్యాసి కాను; అలాగే నేను అపార ధనవంతుడను కూడా కాను.”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

దూరదేశంలో ఎవరి ధనం ఉంటే, అతడు తక్షణం సుఖసంపదలో వృద్ధి చెందినట్టు కనిపిస్తాడు; కానీ ఆ ధనానికి దొంగల భయం ఉంటుంది, దానివల్ల అన్ని వైపులా విఘ్నాలు కలుగుతాయి.

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“యాజకుని కులంలో పుట్టినా నాకు ఈ మహా విపత్తు ఎలా వచ్చింది? అహో! విధియే బలవంతం; అది భావికర్మలను అనుసరించి తప్పక ఫలింపజేస్తుంది.”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

భిక్ష అడగడానికి కూడా ఎక్కడికి వెళ్లాలో నాకు తెలియదు; ఎక్కడా నాకు పరిచయం లేదు. పక్కన కాస్త ధనం కూడా లేదు—అయితే ఈ స్థితిలో నాకు శరణం ఏముంటుంది?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

సూర్యుడు ఇంకా ఉదయించకముందే నా జనని—ప్రసూతగా ఉండి—నాకు మధుర భోజనం ఇచ్చేది. ఈ రోజు ఇక్కడ నేను ఎవరిని వేడుకోను? ఎందుకంటే నా తల్లి ఇక్కడ లేదు.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ నారదా, అతడు అక్కడే మళ్లీ మళ్లీ ఇలా ఆలోచిస్తూ వృక్షమూలంలో అత్యంత దీనుడయ్యెను; సూర్యుడు కూడా పశ్చిమ పర్వతానికి అస్తమించెను।

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

అదే సమయంలో మహాదేవునికి భక్తుడైన ఒక మనిషి పూజోపహారాలను తీసుకొని నగరము వెలుపలికి బయలుదేరెను।

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

తన స్వజనులతో పరివృతుడై, నానావిధ మహాదివ్య ఉపహారాలను తెచ్చి, శివరాత్రి ఉపవాసం ఆచరించి, పరమేశ్వరుడు శివుడైన ఈశానుని సంపూర్ణ భక్తితో ఆరాధించుటకు సిద్ధపడ్డాడు।

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

ఆపై శివునందు లీనమైన బుద్ధి గల ఆ భక్తుడు శివాలయంలో ప్రవేశించి, శుద్ధచిత్తంతో విధివిధానంగా శంకరుని పూజించెను।

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

వండిన అన్నపు సువాసనను పీల్చి, యజ్ఞదత్తుని కుమారుడైన ఆ ద్విజ యువకుడు—తండ్రిచే త్యజింపబడి, తల్లిలేని వాడై, ఆకలితో బాధపడుతూ—అతని వెనుక నడిచెను।

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

ఈ అన్నాన్ని నేను గ్రహించవలెను—రాత్రివేళ శివునికి నైవేద్యంగా సిద్ధం చేయబడినది. దైవవిధానంతో శైవజనులు నిద్రించినప్పుడు, సర్వత్ర మహత్తరమైన వివిధ అన్నాలు కనిపించాయి.

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

అలా ఆశను ఆశ్రయించి అతడు శంభువు ద్వారమున కూర్చున్నాడు. ఆ భక్తుడు నిర్మించిన మహాపూజను అతడు దర్శించాడు.

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

నృత్యగీతాది ఏర్పాట్లు చేసి, భక్తులు క్షణమాత్రం నిద్రించినప్పుడు, నైవేద్యాన్ని తీసుకొనుటకు అతడు భర్గుని పవిత్ర ఆలయగృహంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

దీపం మంద్రప్రభగా ఉన్నదని చూసి, పక్వాన్నాన్ని పరిశీలించాలనే ఉద్దేశంతో, తన వస్త్ర అంచుతో వత్తి చేసి దీపాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు.

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

అప్పుడు యజ్ఞదత్తుని కుమారుడు భక్తిశ్రద్ధలతో శివుని నైవేద్యాన్ని వెంటనే స్వీకరించాడు; ఆనందభక్తితో నిండిపోయి, తరువాత పక్వాన్నాన్ని పునఃపునః భుజించాడు.

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ గ్రంథమైన రుద్రసంహితా, ప్రథమ ఖండములోని సృష్ట్యుపాఖ్యానము మరియు కైలాసగమనోపాఖ్యానములో ‘గుణనిధి సద్గతి ప్రాప్తి వర్ణన’ అను అష్టాదశోధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“ఇతడు ఎవడు—ఎవడు—ఇంత తొందరగా పరుగెత్తుకొస్తున్నాడు? పట్టుకోండి! పట్టుకోండి ఇతనిని!” అని మహాభయంతో ఉబ్బిన గొంతుతో ప్రజలు కేకలు వేశారు।

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

భయంతో దగ్గరకు రాగానే నగరరక్షకులు వెంటనే అతనిని కొట్టి పడేశారు; పారిపోవాలని యత్నించగా క్షణమాత్రంలోనే అతడు అంధత్వానికి లోనయ్యాడు।

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

హే మునీ, యజ్ఞదత్తుని కుమారుడు నైవేద్యాన్ని భుజించలేదు. నిశ్చయంగా ఇది భగవాన్ శివుని అనుగ్రహమే; భవిష్యత్తులో కలుగబోయే పుణ్యబలంతో అతడు నిలబడునట్లు।

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

అప్పుడు అతడు బంధింపబడి, పాశములు మరియు ముద్గరములు చేతబూనిన యముని భయంకర భటులచే పట్టుబడ్డాడు; వారు అతడిని సంయమనీ (యమపురి)కి తీసుకుపోవాలని ఉద్దేశించారు.

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

అంతలో శూలధారులైన శివుని పార్షదులు వచ్చారు; మ్రోగే కింకిణీ జాలాలతో అలంకృతులై. వారు దివ్య విమానాన్ని తీసుకొని అతడిని తీసుకుపోవడానికి వచ్చారు.

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

శివగణులు పలికిరి—ఓ యమగణులారా, ఈ పరమధార్మిక ద్విజుని విడిచిపెట్టండి. ఈ బ్రాహ్మణుడు దండనకు పాత్రుడు కాదు; ఇతని సమస్త పాపసంచయం దగ్ధమైంది.

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

ఆ మాటలు విని యమరాజుని గణులు అప్పుడు మహాదేవుని గణులతో పలికారు; వారు అత్యంతంగా భయాక్రాంతులయ్యారు.

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

శంభుని గణులను చూచి యముని భయపడిన కింకరులు నమస్కరించి ఇలా పలికిరి— “హే గణులారా! ఈ ద్విజుడు నిజముగా దుర్వృత్తుడు.”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

యమగణులు అన్నారు—“ఈ మనిషి కులాచారాన్ని విడిచిపెట్టి తల్లిదండ్రుల వాక్యానికి విముఖుడయ్యాడు. సత్యం, శౌచం నుండి భ్రష్టుడై, సంధ్యావందనం మరియు నిత్యస్నానాన్ని వదిలేశాడు.”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

ఇతని ఇతర కర్మలు దూరంగా ఉండనివ్వండి; ఇతడు శివనిర్మాల్యాన్ని లంఘించినవాడు. ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా చూడండి—మీ వంటి వారికి ఇతడు అస్పృశ్యుడు.

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

శివనిర్మాల్యాన్ని భుజించేవారు, శివనిర్మాల్య పవిత్రతను లంఘించేవారు, శివనిర్మాల్యాన్ని ఇతరులకు ఇచ్చేవారు—వారిని తాకడం నిజంగా అపుణ్యకరం.

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

విషాన్ని చూడవలసి వచ్చినా లేదా త్రాగవలసి వచ్చినా, కేవలం స్పర్శతో పరమ శ్రేయస్సు లభించినా—అయినా శివుని స్వత్తును ఎప్పటికీ స్వీకరించి భోగించకూడదు; ప్రాణం గొంతుకు వచ్చినా సరే.

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

ధర్మ విషయాలలో మీరు ప్రమాణం; మేము అలా కాదు. ఓ గణులారా, ఇందులో ధర్మపు లేశమాత్రమైనా ఉంటే, దానిని మీ నుండి వినదలిచాము.

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

ఆ విధంగా ఆ మాటలు విని యామాల రక్షకులైన శివకింకరులు శ్రీశివుని పాదపద్మాలను స్మరించి, ఎదురుగా ఉన్న ఆ పరిషదులను ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

శివకింకరులు పలికారు—“మేము శివుని కింకరులము; స్వభావతః సూక్ష్మరూపులము. మీలాంటి సూక్ష్మదర్శులకు మాత్రమే మేము గ్రాహ్యము. స్థూల బాహ్య లక్షణాలపై దృష్టి నిలిపినవారు మమ్మల్ని ఎలా గుర్తించగలరు? మేము సూక్ష్మదృష్టి గలవారికే తెలిసేవారము.”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“ఇప్పుడు వినండి, ఇతడే ఇక్కడ చేసిన కార్యమేమిటో. ఓ గణులారా, యజ్ఞదత్తుని కుమారుడు చేసినదాన్ని జాగ్రత్తగా వినండి.”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

“అక్కడ మరొక (గౌణమైన) కార్యమూ పరమధర్మమై అతనికి సేవకుడిలా మారుతుంది—ఎవరైనా శివనామాలను వినితే, అది యాదృచ్ఛికంగానైనా, అనుకోకుండా గ్రహించినా.”

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

భక్తుడు విధివిధానంగా చేస్తున్న పూజను అతడు చూశాడు—అతడు ఉపవాసంతో ఉండి, రాత్రి జాగరణ చేసి, చిత్తం స్థిరంగా ఏకాగ్రంగా నిలిపాడు।

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“నిజముగా ఈ రోజు ఇతడు మా వెంటనే శివలోకమునకు వెళ్లును. కొంతకాలం శివానుగుడైన ఈ భక్తుడు మహాదివ్య భోగములను అనుభవించును.”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

తదుపరి ఇతడు పాపములు పూర్తిగా తొలగి కలింగరాజుగా అవతరించును. నిశ్చయముగా ఈ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు శివునకు అత్యంత ప్రియుడు; అతని భక్తి పుణ్యములు అటువంటివి.

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“ఇంకేమీ చెప్పవలసినది లేదు. మీరు వచ్చిన మార్గముననే తిరిగి వెళ్లండి. హే యమదూతలారా, పరమ ప్రశాంత మనస్సుతో మీ లోకమునకు వెళ్లండి.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

బ్రహ్మ పలికెను— హే మునీశ్వరా! వారి మాటలు విని యమదూతలందరు ముఖం తిప్పి, వచ్చిన మార్గముననే తిరిగి యమలోకమునకు వెళ్లిరి.

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

ఓ మునీ, గణులు శమనునికి సమస్తాన్ని నివేదించారు. తరువాత శంభువు దూతలు ధర్మానుసారంగా ఆ వృత్తాంతాన్ని ఆది నుండి వివరించారు.

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

ధర్మరాజు అన్నాడు—“ఓ గణులారా, నా మాటను జాగ్రత్తగా వినండి. తరువాత సంతోషంతో అదే కార్యం చేయండి; నా ఆజ్ఞను ముందుగా ఉంచండి.”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

లోకంలో తెల్ల విభూతితో త్రిపుండ్రం ధరించేవారు ఎవరైనా, వారు అందరూ పరిత్యాజ్యులు; ఎప్పుడూ వారి సంగతికి తీసుకురావద్దు।

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

తెల్ల విభూతితో శరీరంపై ఉద్ధూలనం (రుద్దడం) చేసే గణులు ఎవరైనా, వారు అందరూ పరిత్యాజ్యులు; ఎప్పుడూ వారి సంగతికి తీసుకురావద్దు।

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ఈ లోకంలో ఏ కారణంతోనైనా శివవేషం ధరించేవారు అందరూ పరిత్యాజ్యులు; ఎప్పుడూ వారి సంగతికి తీసుకురావద్దు।

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

లోకంలో కేవలం రుద్రాక్షలు ధరించేవారు, కేవలం జటలు పెట్టుకునేవారు—అటువంటి వారందరినీ దూరంగా ఉంచాలి; ఎప్పటికీ తమ సంగతిలోకి తీసుకురాకూడదు।

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

జీవిక కోసం మాత్రమే శివవేషం, బాహ్యచిహ్నాలు ధరించేవారు—అటువంటి వారందరినీ దూరంగా ఉంచాలి; ఎప్పటికీ తమ సంగతిలోకి తీసుకురాకూడదు।

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

దంభముతో గాని మోసముతో గాని కేవలం శివభక్తుల వేషం ధరించేవారు అందరూ వర్జ్యులు; వారిని ఎప్పటికీ సాంగత్యంలో చేర్చకూడదు।

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

ఇలా యముడు తన సేవకులకు ఆజ్ఞాపించాడు. వారు ‘అలాగే’ అని భావించి అందరూ మౌనంగా నిలిచారు; వారి ముఖాల్లో పవిత్రమైన మృదుస్మితం వెలిగింది।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ప్రభువు పార్షదులు యమదూతల నుండి విముక్తి చేసిన ఆ ద్విజుడు, శుద్ధమనస్సుతో, ఆ గణులతో కలిసి త్వరగా శివలోకానికి వెళ్లెను।

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

అక్కడ అతడు సమస్త భోగాలను అనుభవించి, శివుడు మరియు శివా (పార్వతి)లను విధివిధానంగా సేవించి, అరిందముని కుమారుడు కలింగాధిపతిగా అయ్యెను।

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

దమ అనే పేరుగలవాడు ఒకడు ఉండెను; అతడు శివసేవలో పూర్తిగా నిమగ్నుడు. బాలుడైనప్పటికీ ఇతర పిల్లలతో కలిసి శివభక్తి చేసెను।

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

కాలక్రమేణ తండ్రి పరలోకగమనం చేసిన తరువాత ఆ యువకుడు రాజ్యాన్ని పొందెను; మరియు భక్తిప్రీతితో సర్వత్ర శివధర్మాచరణను ప్రవేశపెట్టెను।

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

హే ద్విజా! అదుపు చేయలేని ఆ రాజు దమకు మరొక ధర్మం తెలియదు; అతడు అన్ని శివాలయాలలో దీపదానాన్ని ఎప్పుడూ విస్మరించలేదు।

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

అతడు గ్రామాధిపతులను మరియు జిల్లాలంతటా నియమితులైన వారందరిని పిలిపించి ఇలా ఆజ్ఞాపించెను—“శివాలయంలో దీపాలు అర్పించవలెను.”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

లేకపోతే ఇది నిశ్చయంగా సత్యమే—అతడు నా దండనకు పాత్రుడవుతాడు. ఎందుకంటే శ్రుతిలో ‘దీపదానం వల్ల పరమేశ్వరుడు శివుడు ప్రసన్నుడవుతాడు’ అని చెప్పబడింది.

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

ఏ ఏ గ్రామంలోనైనా, చుట్టుపక్కల ఎన్ని శివాలయాలు ఉన్నా, అక్కడక్కడా ఎల్లప్పుడూ దీపం వెలిగించాలి—ఏ సందేహం లేకుండా.

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

‘నా ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించిన దోషంతో నిస్సందేహంగా నా శిరఛ్ఛేదం జరుగుతుంది’—అనే భయంతో ప్రతి శివాలయమునకు దీపాలు జ్వలించాయి.

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

ఓ రాజా! ఇదే ధర్మంతో దముడు జీవించినంతకాలం నిలిచెను. ధర్మజన్యమైన మహాసమృద్ధిని పొందిన తరువాత, చివరికి కాలధర్మాధీనుడై గతించాడు.

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

దీపదానమునకు జనించిన పుణ్యసంస్కారబలంతో అతడు నిజముగా అనేక దీపములను వెలిగించాడు; రత్నదీపాల ప్రకాశశిఖల ఆశ్రయమున నివసిస్తూ అలకాపురాధిపతిగా అయ్యాడు।

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

ఇలా కాలక్రమంలో శివునికి చేసిన స్వల్పమైనదైనా కార్యం ఫలిస్తుంది. ఇది తెలిసి నిజమైన శ్రేయస్సు కోరువారు భక్తితో శివభజన-ఆరాధన చేయవలెను.

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

సర్వధర్మాలకు ఎల్లప్పుడూ విరోధిగా ఉన్న ఆ దీక్షిత వంశ వారసుడు ఇప్పుడు ఎక్కడ? దైవయోగంతో అతడు శివాలయానికి ధనం దొంగిలించడానికి వెళ్లాడు; కాని తన స్వార్థార్థం వెలిగించిన పది దీపాల కాంతితో మౌలికమైన లింగం అతనిని మోహింపజేసి మైమరపించింది.

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

కలింగ దేశంలో రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత అతడు ఎల్లప్పుడూ ధర్మనిష్ఠుడై ఉన్నాడు; పూర్వవాసనల ఉదయంతో శివాలయంలో దీపాలను ప్రకాశంగా వెలిగించాడు.

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“ఓ మునీశ్వరా, చూడండి—ఇది దిక్పాల పదవి ఏ విధమైనది! ఇక్కడ ఇప్పుడే ఇది ఒక సాధారణ మనుష్యధర్మి చేత అనుభవించబడుతోంది.”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

ఇలా యజ్ఞదత్తుని కుమారుడు గుణనిధి యొక్క శివసంతోషకరమైన చరిత్ర చెప్పబడింది. భక్తితో దీనిని వినువారికి ఇది సమస్త కోరికలను ప్రసాదించేది అవుతుంది.

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

అతడు సర్వదేవ-శివునితో ఏ విధంగా సఖ్యతను పొందెనో, అది కూడా వినుము, తాత. మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి విను; నేను నీకు చెప్పుచున్నాను.