नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి సమస్త దేవతలు శంభువు (శ్రీశివుడు)కు పరమ స్తుతి చేశారు. ఆపై ఆమె శివుని నుండి ఒక వరం పొందింది. ఓ మునీ, శ్రద్ధతో వినుము।

Verse 2

अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः

తర్వాత సతీ మళ్లీ శుక్లపక్ష అష్టమినాడు ఉపవాసం చేసింది. ఆశ్విన మాసంలో ఆమె సర్వేశుడు—శ్రీశివుని—పూర్ణ భక్తితో పూజించింది।

Verse 3

इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः

ఇలా నందావ్రతం పూర్తైన తరువాత, నవమి నాడు దినభాగం గడుస్తుండగా, ధ్యానంలో లీనమైన ఆమెకు ధరుడు (శ్రీశివుడు) ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చాడు।

Verse 4

सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज

ఆయన సర్వాంగసుందరుడు, గౌరవర్ణుడు, పంచవక్త్రుడు, త్రిలోచనుడు. లలాటంపై చంద్రుడు శోభించెను; అంతఃకరణం ప్రసన్నం; నీలకంఠుడు, చతుర్భుజుడు—ఇట్లు శ్రీశివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 5

त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः

ఆయన భస్మకాంతితో ప్రకాశించుచు, త్రిశూలాన్ని ధరించి, బ్రహ్మకవచరూప రక్షణను కలిగి, అభయముద్రను చూపుచుండెను. స్వర్గగంగా శిరస్సున అలంకరించి, ఆయన సర్వాంగమూ మనోహరమై యుండెను।

Verse 6

महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः

ఆయన మహాలావణ్యధామము; ఆయన ముఖము కోటి చంద్రులవలె. ఆయన కాంతి కోటి మన్మథుల సమానము; సర్వథా ఆయన రూపము స్త్రీలకు ప్రియమై మనోహరమై యుండెను।

Verse 7

प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना

హరుని ప్రత్యక్షంగా చూసి—ఇలా స్పష్టరూపంలో తన ప్రభువును దర్శించి—సతి లజ్జతో ముఖం వంచి, ఆయన పాదములకు నమస్కరించెను।

Verse 8

अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः

తపస్సు ఫలప్రదాత మహాదేవుడు అప్పుడు సద్వ్రతధారిణి సతితో పలికెను. ఆమెను భార్యగా కోరినప్పటికీ, తపస్సు పవిత్రతను మరియు ఫలసిద్ధిని నిలుపు విధంగా ఆయన మాటలాడెను।

Verse 9

महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्

మహాదేవుడు పలికెను—ఓ దక్షకన్యా, ఓ సువ్రతా! ఈ వ్రతముచేత నేను నీపై ప్రసన్నుడనయ్యాను. వరం కోరుము; నీ హృదయాభీష్టమేదో దానిని నేను నిశ్చయంగా ప్రసాదించెదను।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया

బ్రహ్మ పలికెను—జగత్పతి మహాదేవుడు ఆమె అంతర్భావమును తెలిసినప్పటికీ, ఆమె మాటలనే వినదలచి “వరము కోరుకొనుము” అని పలికెను.

Verse 11

सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः

ఆమె కూడా లజ్జావశమై, హృదయంలో ఉన్నదాన్ని చెప్పలేకపోయెను. చెప్పదలచినప్పటికీ, ఆ ఇష్టాభిలాష మళ్లీ సిగ్గుతో కప్పబడెను.

Verse 12

प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

శ్రీశివుని ప్రియ వచనాలను విని సతీ ప్రేమలో పూర్తిగా లీనమైంది. ఆమె హృదయభావాన్ని గ్రహించిన భక్తవత్సల శంకరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యాడు.

Verse 13

वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः

అతడు త్వరగా మళ్లీ మళ్లీ—“వరము చెప్పు, వరము చెప్పు!” అని అన్నాడు. సర్వాంతర్యామి అయిన శంభువు కూడా సతీ భక్తికి వశుడవుతాడు; సజ్జనులకు ఆయనే శరణం, పరమగతి.

Verse 14

अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्

అప్పుడు సతీ తన లజ్జను సమీకరించుకొని హరుని (శివుని) ఇలా పలికింది—“హే వరదా! మీ ఇష్టానుసారం, ఎవ్వరూ అడ్డుకోలేని వరాన్ని నాకు ప్రసాదించండి.”

Verse 15

तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः

అప్పుడు వృషధ్వజుడైన భగవాన్ శివుడు, ఆమె మాటలు పూర్తవకముందే, భక్తవత్సల ప్రేమతో ఆమెతో పలికెను— “నీవు నా భార్యవై యుండుము.”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्

ఆయన వాక్యములు—ఇష్టఫలాన్ని నిశ్చయంగా కలిగించేవి—విని ఆమె పరమానందితయై, హృదయాభీష్ట వరం పొందినందున మౌనంగా నిలిచెను.

Verse 17

इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశైవ మహాపురాణములో ద్వితీయ గ్రంథమైన రుద్రసంహితలో, దాని ద్వితీయ భాగమైన సతీఖండములో “సతీవరలాభము” అను పదిహేడు అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 18

ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्

అనంతరం తగిన భావములను సమాహరించి శృంగారరసము ఉద్భవించెను; శాస్త్రోక్త కళలు, హావభావములు వేగముగా ఆ ఇద్దరి చిత్తములలో ప్రవేశించెను.

Verse 19

तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा

హే దేవర్షీ, అక్కడ ప్రవేశించిన తరువాత లోకలీలానుసారంగా సంచరించిన ఆ ఇద్దరికీ చంద్రకాంతివలె విచిత్రమైన ఒక ప్రత్యేక ఖ్యాతి కలిగింది.

Verse 20

रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः

హరుని పొందిన సతి ప్రకాశించింది—ఆమె కాంతి మృదువుగా, తాజాగా నూరిన అంజనంలా; స్ఫటికంలా ఉజ్జ్వల దేహమున్న చంద్రుని పక్కన మేఘరేఖ వలె.

Verse 21

अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्

అప్పుడు దక్షకన్య సతి అత్యంత ప్రసన్నతతో మళ్లీ మళ్లీ హరునితో ఈ మాటలు చెప్పింది. చేతులు జోడించి నమస్కరించి, భక్తవత్సలుడైన ప్రభువును సంబోధించింది.

Verse 22

सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

సతి పలికెను—హే దేవదేవ మహాదేవా, హే ప్రభూ! విధివిధానముగా వివాహముచేసి నన్ను స్వీకరించుము. నా తండ్రిని సమ్మతింపజేసి, హే జగత్పతే, నన్ను గ్రహించుము.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्

బ్రహ్మ పలికెను—సతి వచనములు విని భక్తవత్సలుడైన మహేశుడు ప్రేమతో ఆమెను చూచి “తథాస్తు” అని పలికెను.

Verse 24

दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता

దాక్షాయణీ (సతీ) కూడా శంభువుకు నమస్కరించి భక్తితో వినతిపెట్టింది; ఆయన అనుమతి పొందిన తరువాత, మోహంతో ఆవరించబడి, ఆమె తల్లి సమీపానికి వెళ్లింది।

Verse 25

हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्

హరుడు కూడా హిమవత్ ప్రాంతంలో ప్రవేశించి తన ఆశ్రమానికి చేరాడు; దాక్షాయణీ వియోగం వల్ల ఆయన కఠిన తపోధ్యానంలో పూర్తిగా నిమగ్నుడయ్యాడు।

Verse 26

समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः

మనస్సును సమాధానపరచుకొని శంభువు బాహ్యంగా లోకాచారాన్ని ఆశ్రయించాడు; ఓ దేవర్షీ, వృషధ్వజుడు అంతర్మనసులో నన్నే ధ్యానించసాగాడు.

Verse 27

ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः

అప్పుడు త్రిశూలధారి మహేశుడు నన్ను ధ్యానించుచుండగా, హరుని అచ్యుత సిద్ధి ప్రేరణతో నేను వేగంగా ఆయన సన్నిధికి వచ్చాను.

Verse 28

यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः

హిమవంతుని కొండచరియల ప్రాంతంలో ఆమె వియోగంతో వ్యథపడుతూ హరుడు (శివుడు) ఉన్నాడు; ఓ ప్రియమా, అక్కడికే సరస్వతితో కూడి (బ్రహ్మ) వచ్చాడు.

Verse 29

सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह

హే దేవర్షీ, నన్ను సరస్వతితో కలిసి చూసి ఆ ప్రభువు శంభువు ఉత్సుకుడై, ప్రేమబంధంతో బద్ధుడై, సతీతో ఇలా పలికెను।

Verse 30

शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना

శంభువు పలికెను—హే బ్రహ్మన్, నేను స్వార్థపరుడై పరిగ్రహ (స్వాధీనము చేసుకొనుట) క్రియలో నిమగ్నుడైనప్పుడు, ఆ స్వార్థమే ఇప్పటికీ నాకు ‘నాది’ అన్నట్లుగా, నిజ స్వత్వంలా కనిపిస్తోంది।

Verse 31

अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः

దక్షకన్య సతీ భక్తితో నన్ను ఆరాధించింది; అందువల్ల నందా-వ్రత ప్రభావంతో నేను ఆమెకు వరం ప్రసాదించాను।

Verse 32

भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा

ఓ బ్రాహ్మణా, ఆమె నన్ను వరంగా కోరింది—“మీరు నా భర్త కావాలి.” నేను సంపూర్ణంగా తృప్తిచెంది—“ఆమె నా భార్య కావుగాక” అని పలికాను।

Verse 33

अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

అప్పుడు సతీ దాక్షాయణీ నాతో ఇలా చెప్పింది—“నేను దాక్షాయణీ సతిని; తండ్రి దృష్టికి నన్ను తీసుకొచ్చి, ఓ జగత్పతే, నన్ను స్వీకరించండి.”

Verse 34

तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे

హే బ్రహ్మన్! ఆమె భక్తితో సంతోషించి నేనూ ఆ ప్రతిపాదనను అంగీకరించాను. ఆమె తల్లి ఇంటికి వెళ్లింది; నేను ఇక్కడికి వచ్చాను, ఓ విధాతా।

Verse 35

तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद

కాబట్టి నా ఆజ్ఞతో నీవు దక్షుని గృహానికి వెళ్లు. దక్షుడూ ఆ కన్యను విధిపూర్వకంగా నాకు వివాహార్థం ఇవ్వునట్లు చెప్పు।

Verse 36

सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः

సతితో నా వియోగం తొలగిపోవునట్లు నీవు అలాగే చేయి; నేను కోరినట్లే చేయి. ఓ సర్వవిద్యావిశారదా! దక్షుని వెళ్లి ఓదార్చు।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्

బ్రహ్ముడు అన్నాడు—ప్రజాపతి అయిన నా సమక్షంలో ఇలా పలికి మహాదేవుడు సరస్వతిని చూశాడు; వెంటనే వియోగవశుడైపోయాడు।

Verse 38

तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्

అలా ఆయన నాకు కూడా ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. కర్తవ్యం నెరవేరిందని భావించి ఆనందంతో నిండిన నేను, జగన్నాథుడైన భక్తవత్సల ప్రభువును స్తుతిస్తూ పలికాను।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఓ భగవాన్ శంభూ! మీరు చెప్పిన మాటలను నేను బాగా విచారించి దృఢంగా నిశ్చయించుకున్నాను. ఓ వృషభధ్వజా! దేవతలకూ నాకూ ప్రధాన హితం అందులోనే ఉంది।

Verse 40

दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः

దక్షుడు స్వయంగా నీకు తన కుమార్తెను ఇస్తాడు. నేనూ అతని సమక్షంలో ముఖాముఖిగా నీ మాటలనే చెప్పుతాను।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఇలా సర్వేశ్వర ప్రభువైన మహాదేవుని ఉద్దేశించి చెప్పి, నేను అత్యంత వేగమైన రథంలో దక్షుని నివాసానికి వెళ్లాను।

Verse 42

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः

నారదుడు అన్నాడు—ఓ విధాతా, ఓ ప్రాజ్ఞ మహాభాగా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా! మాకు చెప్పండి—సతి తండ్రి ఇంటికి వచ్చిన తరువాత దక్షుడు ఏమి చేశాడు?

Verse 43

ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा

బ్రహ్ముడు పలికెను—తపస్సు చేసి హృదయాభిలషిత వరం పొందిన సతీ ఆపై గృహానికి వెళ్లి, అప్పుడే తండ్రి‑తల్లుల పాదాలకు ప్రణామం చేసింది।

Verse 44

मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः

అప్పుడు ఆమె తన తల్లి, తండ్రికి అన్నిటినీ వివరించింది—మహేశ్వర కృపవల్ల వరం ఎలా లభించిందో. భక్తి కారణంగా ఆమె సఖి సత్యా కూడా సంతోషించింది.

Verse 45

माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्

సఖి నోటినుంచి సమస్త వృత్తాంతం విని తల్లి తండ్రులు పరమానందాన్ని పొందారు; అత్యంత వైభవమైన ఉత్సవాన్ని నిర్వహించారు.

Verse 46

द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः

ఉదారబుద్ధి, మహాత్మురాలైన ఆ వీరిణి స్త్రీ ద్విజులకు వారి కోరిక మేరకు ధనాన్ని దానమిచ్చింది; అలాగే ఇతరులకు—అంధులకు, దరిద్రులకు—కూడా దానం చేసింది.

Verse 47

वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः

వీరిణీ తన ప్రీతిని పెంచే స్వకుమార్తెను ఆలింగనం చేసుకుంది. ఆనందంతో ఆమె కుమార్తె శిరస్సును ఘ్రాణించి (ముద్దుపెట్టి) మళ్లీ మళ్లీ ప్రశంసించింది.

Verse 48

अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्

అనంతరం కొంత కాలం గడిచిన తరువాత ధర్మవిద్వత్తముడైన దక్షుడు ఆలోచించాడు—“నా కుమార్తెను శంభువుకు (శివునికి) ఎలా ఇవ్వగలను?”

Verse 49

आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति

మహాదేవుడు వచ్చి కూడా ప్రసన్నుడై వెళ్లిపోయాడు; అయితే పుత్రార్థమై ఆయన మళ్లీ ఇక్కడికి ఎలా వస్తాడు?

Verse 50

प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना

అప్పుడు నేను ఎవరో ఒకరిని వేగంగా శంభువు సమీపానికి పంపిస్తాను. కానీ అర్హతలేని వాడు ఈ కార్యాన్ని చేపట్టకూడదు; ఇలా చేస్తే ప్రయత్నం ఫలించక కష్టమే కలుగుతుంది.

Verse 51

अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्

లేదా నేను ఆ వృషభధ్వజ మహేశ్వరునినే పూజిస్తాను; నా కుమార్తె భక్తిచేత ఆయన స్వయంగా (ఆమెకు) వరుడుగా, భర్తగా కావలసినట్లు అవుతాడు.

Verse 52

तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्

ఇలా విధివిధానంగా పూజింపబడిన ఆమె కూడా శ్రేష్ఠమైన, దృఢమైన ప్రయత్నంతో ఈ వరాన్ని కోరింది—“శంభువు నా భర్త కావాలి.” ఈ విధంగా ఆమెకు ఆ వరం దయచేయబడింది.

Verse 53

इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा

దక్షుడు ఇలా ప్రతిరోజూ ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ఆ సమయంలో నేను సరస్వతితో కలిసి అకస్మాత్తుగా అతని ముందర ప్రత్యక్షమయ్యాను.

Verse 54

मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्

నన్ను చూచి దక్షుడు తన తండ్రికి నమస్కరించి వినయంగా నిలిచెను. తరువాత తన స్థితి, గృహానికి తగినట్లు నాకు యథోచిత ఆసనం ఇచ్చెను।

Verse 55

ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः

అప్పుడు దక్షుడు నన్ను—సర్వలోకేశ్వరుడైన శివుని—అక్కడికి వచ్చిన కారణాన్ని త్వరగా అడిగాడు. అంతరంగంలో చింతతో ఉన్నప్పటికీ బయటకు ఆనందంగా కనిపించాడు।

Verse 56

दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो

దక్షుడు అన్నాడు—“మీరు ఇక్కడికి రావడానికి కారణం ఏమిటి? ఈ సభలో మీ ప్రవేశాన్ని ఏ సృష్టికర్త ఏర్పాటు చేశాడు? ఓ జగద్గురో, నాపై ప్రసన్నుడై చెప్పండి।”

Verse 57

पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्

హే లోకహితకరా! పుత్రస్నేహమువల్ల గానీ, ఏదో కార్యవశమువల్ల గానీ మీరు నా ఆశ్రమానికి వచ్చారు; మీ దర్శనంతో నేను పరమానందంతో నిండిపోయాను।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే మునిశ్రేష్ఠా! నా కుమారుడు దక్షుడు ఇలా ప్రశ్నించగా నేను చిరునవ్వుతో, ఆ ప్రజాపతిని ఆనందింపజేసే మాటలు పలికాను।

Verse 59

ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ దక్షా, నేను ఏ ప్రయోజనంతో నీ సమీపానికి వచ్చానో వినుము. నీ సంతాన హితం నాకు కూడా అభీష్టమే; అదే హితం నీవు కూడా కోరుచున్నావు.

Verse 60

तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः

నీ కుమార్తె జగత్పతి మహాదేవుని విధివిధానంగా ఆరాధించింది. ఆమె కోరిన వరం ఫలించవలసిన సమయం ఇప్పుడు సమీపించింది.

Verse 61

शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय

నీ కుమార్తె హితార్థం శంభువు నన్ను నిశ్చయంగా నీ వద్దకు పంపెను. కనుక ఇప్పుడు చేయవలసిన కర్తవ్యం—పరమ శ్రేయస్సుకు దారితీసేది—స్పష్టంగా గ్రహించుము.

Verse 62

वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा

వరమిచ్చి రుద్రుడు వెళ్లిపోయెను. ఆ కాలం నుండి శంకరుడు నీ కుమార్తె వియోగం వల్ల సులభంగా హృదయశాంతిని పొందలేకున్నాడు.

Verse 63

अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः

మదనుడు ఎంతో యత్నించి పుష్పమయ బాణాలన్నీ సంధించినా, గిరీశునిలో ఏ చిన్న బలహీనత కూడా దొరకలేదు; అందువల్ల ఆయనను జయించలేకపోయెను.

Verse 64

स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा

కామబాణాలతో గాయపడినప్పటికీ అతడు ఆత్మచింతనను విడిచి, సతీని తలచుతూ వ్యాకులుడై, సాధారణ లోకిక మనిషిలా అక్కడ కూర్చున్నాడు।

Verse 65

विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि

వియోగవేదనతో అతడు గణుల ముందే తన పూర్వ వాక్యాన్ని మరచిపోయాడు. మోసపోయినప్పటికీ చుట్టూ తిరుగుతూ—“సతీ ఎక్కడ?” అని పలుకుతూనే ఉన్నాడు.

Verse 66

मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत

“కుమారా! నేను పూర్వం కోరినదీ, నీవు మరియు మదనుడు (కామదేవుడు) కోరినదీ—అది ఇప్పుడు మరీచి మొదలైన మహర్షులచే సిద్ధమైంది.”

Verse 67

त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ

నీ కుమార్తె భక్తితో ఆరాధించిన శంభుడు కూడా—ఆమెను ధ్యానిస్తూ—ఈ విషయాన్ని అన్వేషించి నిర్ధారించాలనే సంకల్పంతో హిమవత్ పర్వతంపై నివసిస్తున్నాడు.

Verse 68

यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती

ఎలా అనేక విధాల భక్తిభావాలతో, సత్త్వశుద్ధితో మరియు ఆ వ్రతంతో అతడు శంభువును ప్రసన్నం చేశాడో, అలాగే అదే విధంగా సతీదేవిని కూడా ఆరాధించి ప్రసన్నం చేయాలి।

Verse 69

तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता

కాబట్టి శంభువు కొరకు నియమించబడిన దక్షుని కుమార్తెను అతనికి ఆలస్యం చేయకుండా ఇవ్వుము; ఆమెను అతనికి సమర్పిస్తే నీ ఉద్దేశ్యం సిద్ధించి నీ కర్తవ్యం పూర్తవుతుంది।

Verse 70

अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्

నేను నారదుని ద్వారా అతనిని నీ నివాసానికి తీసుకొస్తాను. కాబట్టి ఈ కన్యను అతనికి సమర్పించు; ఆమె అదే కార్యార్థం విధిగా నియమించబడింది.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः

బ్రహ్ముడు పలికెను—నా మాటలు విని నా కుమారుడు అత్యంత ఆనందించాడు. అప్పుడు ఎంతో సంతోషించిన దక్షుడు నాతో, “అలానే—అచ్చంగా అలాగే” అని చెప్పాడు.

Verse 72

ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः

అప్పుడు, ఓ మునీ, నేను అత్యంత హర్షంతో నిండిపోయి అక్కడికి వెళ్లితిని; గిరీశుడు—శ్రీశివుడు—నివసించు ఆ పవిత్ర లోక దర్శనానికి ఉత్సుకుడనై ఉన్నాను।

Verse 73

गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः

నారదుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత దక్షుడూ—భార్యా, కుమారునితో కూడ—అమృతంతో నిండినవాడిలా, కోరికలు తీరినవాడై పరితృప్తుడయ్యెను।