गिरिजातपः-परीक्षा तथा सप्तर्षि-आह्वानम् (Girijā’s Austerity-Test and the Summoning of the Seven Sages)

Verse 1

नारद उवाच । गतेषु तेषु देवेषु विधि विष्ण्वादिकेषु च । सर्वेषु मुनिषु प्रीत्या किं बभूव ततः परम्

నారదుడు పలికెను—విధాత బ్రహ్మ, విష్ణువు మొదలైన ఆ దేవతలు వెళ్లిపోయి, సమస్త మునులు కూడా ఆనందంతో వెళ్లిన తరువాత, ఆపై ఏమి జరిగింది?

Verse 2

किं कृतं शंभुना तात वरं दातुंसमागतः । कियत्कालेन च कथं तद्वद प्रीतिमावहन्

ప్రియ తండ్రి, వరం ఇవ్వుటకు శంభువు ఏమి చేసి వచ్చెను? ఎంత కాలానంతరం, ఏ విధంగా వచ్చెను—హృదయానందం కలిగేలా దయచేసి చెప్పండి.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु देवेषु ब्रह्मादिषु निजाश्रमम् । तत्तपस्सु परीक्षार्थं समाधिस्थोऽभवद्भवः

బ్రహ్ముడు పలికెను—బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిన తరువాత, ఆ తపస్సు యొక్క స్థైర్యాన్ని పరీక్షించుటకు భవుడు (శివుడు) సమాధిస్థుడయ్యెను.

Verse 4

स्वात्मानमात्मना कृत्वा स्वात्मन्येव व्यचिंतयत् । परात्परतरं स्वस्थं निर्माय निरवग्रहम्

ఆయన తన శక్తిచేతనే తన స్వరూపాన్ని స్థాపించి, తనలోనే ధ్యానించెను; మరియు పరాత్పరమైన, సదా స్వస్థమైన, దోష-పరిమితిలేని పరమ తత్త్వాన్ని ప్రదర్శించెను.

Verse 5

तद्वस्तुभूतो भगवानीश्वरो वृषभध्वजः । अविज्ञातगतिस्सूतिस्स हरः परमेश्वरः

ఆయనే ఆ పరమ వాస్తవస్వరూపుడయ్యాడు—భగవాన్ ఈశ్వరుడు, వృషభధ్వజుడు. ఆయన గతి అజ్ఞేయం; ఆయన అవతరణ సాధారణ జ్ఞానానికి అతీతం; ఆయనే హరుడు, పరమేశ్వరుడు।

Verse 6

ब्रह्मोवाच । गिरिजा हि तदा तात तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि परं विस्मयमागतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ ప్రియుడా, ఆ సమయంలో గిరిజ పరమ తపస్సు చేసింది; ఆ తపస్సు ప్రభావంతో రుద్రుడుకూడా మహా విస్మయానికి లోనయ్యాడు।

Verse 7

समाधेश्चलितस्सोऽभूद्भक्ताधीनोऽपि नान्यथा । वसिष्ठादीन्मुनीन्सप्त सस्मार सूतिकृद्धरः

సమాధిలో స్థితుడైనప్పటికీ ఆయన చలించెను—కాని భక్తివశత వల్ల మాత్రమే, ఎందుకంటే ఆయన భక్తాధీనుడు. అప్పుడు కష్టహరుడైన మహాబలుడు హరుడు వసిష్ఠాది ఏడు మునులను స్మరించాడు।

Verse 8

सप्तापि मुनयश्शीघ्रमाययुस्स्मृति मात्रतः । प्रसन्नवदनाः सर्वे वर्णयंतो विधिं बहु

స్మరణమాత్రంతోనే ఆ ఏడు మునులు త్వరగా వచ్చారు. ప్రసన్న ముఖాలతో వారు అందరూ విధిని విస్తారంగా వివరించారు, అనేక రీతులుగా నియమాన్ని చెప్పుతూ।

Verse 9

प्रणम्य तं महेशानं तुष्टुवुर्हर्षनिर्भराः । वाण्या गद्गदया बद्धकरा विनतकंधराः

ఆ మహేశానుని ప్రణమించి వారు హర్షంతో ఉప్పొంగారు. గద్గద స్వరంతో స్తుతించారు; అంజలి బద్ధం చేసి, శిరస్సు వంచి వినయంగా నిలిచారు.

Verse 10

सप्तर्षय ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । जाता वयं सुधन्या हि त्वया यदधुना स्मृताः

సప్తర్షులు పలికారు— ఓ దేవదేవా, ఓ మహాదేవా, కరుణాసాగర ప్రభూ! మీరు ఇప్పుడు మమ్మల్ని స్మరించినందున మేము నిజంగా ధన్యులమయ్యాము.

Verse 11

किमर्थं संस्मृता वाथ शासनं देहि तद्धि नः । स्वदाससदृशीं स्वामिन्कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

మమ్మల్ని ఏ ఉద్దేశంతో స్మరించారు? ప్రభూ, మాకు మీ ఆజ్ఞను ప్రసాదించండి—ఏం చేయాలో చెప్పండి. స్వామీ, మీ దాసులపై చూపే కరుణను మాపై కూడా చూపండి; మీకు నమస్కారం.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य नीनां तु विज्ञप्तिं करुणानिधिः । प्रोवाच विहसन्प्रीत्या प्रोत्फुल्लनयनाम्बुजः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ స్త్రీల విజ్ఞప్తిని విని కరుణాసాగరుడు ఆనందంతో చిరునవ్వు చిందించాడు; వికసించిన కమలనయనాలతో ఆయన సమాధానం పలికాడు।

Verse 13

महेश्वर उवाच । हे सप्तमुनयस्ताताश्शृणुतारं वचो मम । अस्मद्धितकरा यूयं सर्वज्ञानविचक्षणाः

మహేశ్వరుడు పలికెను—హే సప్తమునులారా, ప్రియులారా, నా మాటలను శ్రద్ధగా వినండి. మీరు మా హితాన్ని కోరేవారు, సమస్త జ్ఞానంలో నిపుణులు.

Verse 14

तपश्चरति देवेशी पार्वती गिरिजाऽधुना । गौरीशिखरसंज्ञे हि पार्वते दृढमानसा

ఇప్పుడు దేవేశీ గిరిజ పార్వతి ‘గౌరీ-శిఖర’మని పిలువబడే పర్వతశిఖరంపై దృఢసంకల్పంతో దేవాధిదేవుని కోసం తపస్సు చేస్తోంది।

Verse 15

मां पतिं प्राप्तुकामा हि सा सखीसेविता द्विजाः । सर्वान्कामान्विहायान्यान्परं निश्चयमागता

ఓ ద్విజులారా, సఖుల సేవతో కూడిన ఆమె—నన్ను భర్తగా పొందాలని కోరుతూ—ఇతర సమస్త కోరికలను విడిచి పరమ అచంచల సంకల్పానికి చేరెను.

Verse 16

तत्र गच्छत यूयं मच्छासनान्मुनिसत्तमाः । परीक्षां दृढतायास्तत्कुरुत प्रेमचेतसः

ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, నా ఆజ్ఞచేత మీరు అక్కడికి వెళ్లండి. ప్రేమభక్తితో నిండిన మనస్సులతో ఆ స్థిరత్వపు పరీక్షను నిర్వహించండి.

Verse 17

सर्वथा छलसंयुक्तं वचनीयं वचश्च वः । न संशयः प्रकर्तव्यश्शासनान्मम सुव्रताः

ఓ సువ్రతులారా, మీరు ప్రతి విధంగా యుక్తితో కూడిన మాటలనే పలకాలి, అలాగే పలకండి. నా ఆజ్ఞ విషయంలో సందేహం చేయకండి.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्ताश्च मुनयो जग्मुस्तत्र द्रुतं हि ते । यत्र राजति सा दीप्ता जगन्माता नगात्मजा

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు ఆజ్ఞ పొందిన మునులు త్వరగా ఆ స్థలమునకు వెళ్లిరి; అక్కడ జగన్మాత, పర్వతకన్య పార్వతి దీప్తితో మహిమగా ప్రకాశించుచుండెను.

Verse 19

तत्र दृष्ट्वा शिवा साक्षात्तपःसिद्धिरिवापरा । मूर्ता परमतेजस्का विलसंती सुतेजसा

అక్కడ సాక్షాత్ శివాను దర్శించి—తపస్సిద్ధికి మరొక మూర్తిలా—ఆమె సాకారంగా, పరమ తేజస్సుతో, తన స్వతేజంతో ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది।

Verse 20

हृदा प्रणम्य तां ते तु ऋषयस्सप्त सुव्रताः । सन्नता वचनं प्रोचुः पूजिताश्च विशेषतः

అప్పుడు సువ్రతులైన ఆ ఏడు ఋషులు హృదయపూర్వకంగా ఆమెకు నమస్కరించి వినయంగా నిలిచారు. విశేషంగా పూజింపబడి వారు ఈ మాటలు పలికారు.

Verse 21

ऋषय ऊचुः । शृणु शैलसुते देवी किमर्थं तप्यते तपः । इच्छसि त्वं सुरं कं च किं फलं तद्वदाधुना

ఋషులు అన్నారు— ఓ దేవీ శైలసుతే, విను; ఏ ప్రయోజనార్థం నీవు తపస్సు చేస్తున్నావు? నీవు ఏ దేవుని కోరుతున్నావు, ఏ ఫలాన్ని ఆశిస్తున్నావు? ఇప్పుడే చెప్పు.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता सा शिवा देवी गिरींद्रतनया द्विजैः । प्रत्युवाच वचस्सत्यं सुगूढमपि तत्पुरः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ద్విజ మునులు ఇలా సంభోదించగా, గిరిరాజకన్య అయిన శివా దేవి వారి సమక్షంలో సత్యవాక్యములను పలికెను; అయితే దాని భావము అత్యంత గూఢమైనది.

Verse 23

पार्वत्युवाच । मुनीश्वरास्संशृणुत मद्वाक्यं प्रीतितो हृदा । ब्रवीमि स्वविचारं वै चिंतितो यो धिया स्वया

పార్వతి పలికెను—ఓ మునీశ్వరులారా, ప్రేమతో ఆనందించిన హృదయంతో నా మాట వినండి. నేను నా బుద్ధితో ఆలోచించి నిర్ణయించిన స్వవిచారాన్ని చెప్పుచున్నాను.

Verse 24

करिष्यथ प्रहासं मे श्रुत्वा वाचो ह्यसंभवाः । संकोचो वर्णनाद्विप्रा भवत्येव करोमि किम्

నా మాటలు విని—అవి నిజంగా అసంభవంగా అనిపించవచ్చు—మీరు నన్ను నవ్వుతారు. ఓ విప్రులారా, వర్ణించుటలో నాకు సంకోచం కలుగుతుంది; చెప్పుచుండగా సహజంగా లజ్జ పుడుతుంది, నేనేమి చేయగలను?

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे सप्तर्षिंकृतपरीक्षावर्णनो नाम पंचविशोऽध्याय

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలో తృతీయ పార్వతీఖండంలో “సప్తర్షులు నిర్వహించిన పరీక్షావర్ణనం” అనే ఇరవై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 26

सुरर्षेश्शासनं प्राप्य करोमि सुदृढं तपः । रुद्रः पतिर्भवेन्मे हि विधायेति मनोरथम्

ఋషులాధిపతి ఆజ్ఞను పొందిన నేను అతి దృఢమైన తపస్సు చేస్తాను; హృదయంలో ఈ సంకల్పాన్ని ధరించి—‘రుద్రుడే నా పతిగా కావాలి; విధాత అట్లే విధించుగాక।’

Verse 27

अपक्षो मन्मनः पक्षी व्योम्नि उड्डीयते हठात् । तदाशां शंकरस्वामी पिपर्त्तु करुणानिधिः

రెక్కలులేకున్నా మనస్సు మోహితమైన పక్షి హఠాత్తుగా ఆకాశంలో ఎగరబోతుంది; కరుణానిధి శంకరస్వామి ఆ ఆశను నెరవేర్చుగాక।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या विहस्य मुनयश्च ते । संमान्य गिरिजां प्रीत्या प्रोचुश्छलवचो मृषा

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆమె మాటలు విని ఆ మునులు నవ్వారు. తరువాత గిరిజను ప్రేమతో సత్కరించి, క్రీడాభావంతో మోసపూరితమైన అసత్య వచనాలు పలికారు।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । न ज्ञातं तस्य चरितं वृथापण्डितमानिनः । देवर्षेः कूरमनसः सुज्ञा भूत्वाप्यगात्मजे

ఋషులు పలికిరి—హే గిరిజా! సుజ్ఞానముగలదానవైనను నీవు ఆ దేవర్షి యొక్క నిజమైన ఆచారాన్ని గ్రహించలేదు. అతడు మందబుద్ధి; అయినా వ్యర్థంగా తన్ను పండితుడని భావించుచున్నాడు.

Verse 30

नारदः कूटवादी च परचित्तप्रमंथकः । तस्य वार्त्ताश्रवणतो हानिर्भवति सर्वथा

నారదుడు కూటవాక్యకర్త, పరుల మనస్సులను కలవరపెట్టువాడు; అతని మాటలు వినుట మాత్రముననే అన్ని విధాల హానియే కలుగును.

Verse 31

तत्र त्वं शृणु सद्बुध्या चेतिहासं सुशोभितम् । क्रमात्त्वां बोधयंतो हि प्रीत्या तमुपधारय

కాబట్టి నీవు సద్బుద్ధితో, స్థిరమనస్సుతో ఈ సుశోభిత పవిత్ర ఇతిహాసాన్ని వినుము. మేము ప్రేమతో క్రమక్రమంగా నీకు బోధించెదము—నీవు దానిని హృదయంలో జాగ్రత్తగా ధారించుము.

Verse 32

ब्रह्मपुत्रो हि यो दक्षस्सुषुवे पितुराज्ञया । स्वपत्न्यामयुतं पुत्रानयुंक्त तपसि प्रियान्

బ్రహ్ముని కుమారుడైన దక్షుడు తండ్రి ఆజ్ఞచే తన భార్య ద్వారా పదివేల ప్రియపుత్రులను కనెను; వారిని తపస్సు నియమంలో నియోగించెను.

Verse 33

ते सुताः पश्चिमां दिशि नारायणसरो गताः । तपोर्थे ते प्रतिज्ञाय नारदस्तत्र वै ययौ

ఆ కుమారులు పశ్చిమ దిశలోని నారాయణసరస్సుకు వెళ్లిరి. తపస్సు చేయుదామని ప్రతిజ్ఞ చేసి నారదుడును నిజముగా అక్కడికి వెళ్లెను.

Verse 34

कूटोपदेशमाश्राव्य तत्र तान्नारदो मुनिः । तदाज्ञया च ते सर्वे पितुर्न गृहमाययुः

అక్కడ ముని నారదుడు వారికి కపటమైన ఉపదేశాన్ని వినిపించాడు. అతని ఆజ్ఞ ప్రకారం వారు అందరూ తండ్రి ఇంటికి తిరిగి వెళ్లలేదు.

Verse 35

तच्छ्रुत्वा कुपितो दक्षः पित्राश्वासितमानसः । उत्पाद्य पुत्रान्प्रायुंक्त सहस्रप्रमितांस्ततः

అది విని దక్షుడు కోపించాడు; కానీ తండ్రి ఇచ్చిన సాంత్వన వచనాలతో అతని మనస్సు స్థిరపడింది. తరువాత అతడు కుమారులను కనిపించి, వెయ్యి సంఖ్యలో వారిని పంపించాడు.

Verse 36

तेऽपि तत्र गताः पुत्रास्तपोर्थं पितुराज्ञया । नारदोऽपि ययौ तत्र पुनस्तत्स्वोपदेशकृत्

ఆ కుమారులూ తండ్రి ఆజ్ఞచే తపస్సు చేయుటకు అక్కడికి వెళ్లారు. నారదుడూ మళ్లీ అక్కడికి వెళ్లి, మరల వారికి ఉపదేశకుడయ్యాడు.

Verse 37

ददौ तदुपदेशं ते तेभ्यो भ्रातृपथं ययुः । आययुर्न पितुर्गेहं भिक्षुवृत्तिरताश्च ते

ఆ ఉపదేశాన్ని ఇచ్చిన తరువాత వారు సోదరభావ మార్గంలో బయలుదేరారు. తండ్రి ఇంటికి తిరిగి రాలేదు; భిక్షాటన జీవనంలో లీనమై భిక్షతో జీవించారు.

Verse 38

इत्थं नारदसद्वृत्तिर्विश्रुत्ता शैलकन्यके । अन्यां शृणु हि तद्वृत्तिं वैराग्यकरणीं नृणाम्

ఓ శైలకన్యకా, ఈ విధంగా నారదుని ప్రసిద్ధ సద్గాథ చెప్పబడింది. ఇప్పుడు మనుష్యులలో వైరాగ్యాన్ని కలిగించే మరో వృత్తాంతాన్ని విను.

Verse 39

विद्याधरश्चित्रकेतुर्यो बभूव पुराकरोत् । स्वोपदेशमयं दत्त्वा तस्मै शून्यं च तद्गृहम्

పూర్వకాలంలో చిత్రకేతు అనే విద్యాధరుడు ఉండెను. గురువు తన స్వోపదేశజన్యమైన పరమ జ్ఞానాన్ని అతనికి ప్రసాదించి, ఆ గృహాన్ని శూన్యముగా చేసి—సంసారబంధనాల నుండి విముక్తముగా—శిష్యుడు అంతర్ముఖుడై పరమపతి శివుని శరణు పొంది మోక్షాన్ని అన్వేషించునట్లు చేసెను.

Verse 40

प्रह्लादाय स्वोपदेशान्हिरण्यकशिपोः परम् । दत्त्वा दुखं ददौ चायं परबुद्धिप्रभेदकः

హిరణ్యకశిపుని సంకల్పానికి విరుద్ధంగా గురువు ప్రహ్లాదునికి తన పరమ ఉపదేశాలను ప్రసాదించాడు. అందువల్ల అతడు తనకే దుఃఖాన్ని తెచ్చుకున్నాడు; ఎందుకంటే అతడు ఉన్నత బుద్ధిని జాగృతం చేసి ఇతరుని దుష్ట సంకల్పాన్ని ఛేదించువాడు.

Verse 41

मुनिना निजविद्या यच्छ्राविता कर्णरोचना । स स्वगेहं विहायाशु भिक्षां चरति प्रायशः

ముని తన స్వవిద్యను—కర్ణరమ్యమైనదిగా—అతనికి వినిపించాడు. అది విని అతడు వెంటనే తన ఇంటిని విడిచి, ఎక్కువగా భిక్షాటన చేస్తూ సంచరించసాగెను.

Verse 42

नारदो मलिनात्मा हि सर्वदो ज्ज्वलदेहवान् । जानीमस्तं विशेषेण वयं तत्सहवासिनः

“నారదుడు నిజంగా మలినస్వభావుడే, అయినా అతడు సర్వదాత మరియు జ్వలంత దేహముగలవాడు. మేము—అతనితో సహవసించే వారు—అతనిని ప్రత్యేకంగా బాగా తెలుసు.”

Verse 43

बकं साधुं वर्णयंति न मत्स्यानत्ति सर्वथा । सहवासी विजानीयाच्चरित्रं सहवासिनाम्

ప్రజలు బకాన్ని ‘సాధువు’ అని వర్ణిస్తారు—అది అసలు చేపలను తినదని. కానీ దానితో సహవాసం చేసే వాడు, సహవాసుల నిజమైన చరిత్రను తప్పక తెలుసుకుంటాడు.

Verse 44

लब्ध्वा तदुपदेशं हि त्वमपि प्राज्ञसंमता । वृथैव मूर्खीभूता तु तपश्चरसि दुष्करम्

ఆ ఉపదేశం పొందినప్పటికీ, నీవు జ్ఞానిగా గౌరవింపబడుతున్నప్పటికీ, నీవు వ్యర్థంగా మూర్ఖురాలై దుష్కర తపస్సు చేస్తున్నావు।

Verse 45

यदर्थमीदृशं बाले करोषि विपुलं तपः । सदोदासी निर्विकारो मदनारिर्नसंशयः

ఓ బాలికా, ఏ ప్రయోజనార్థం నీవు ఇంత విస్తారమైన తపస్సు చేస్తున్నావు? మదనారియైన శివుడు సదా ఉదాసీనుడు, నిర్వికారుడు—సందేహమే లేదు।

Verse 46

अमंगलवपुर्धारी निर्लज्जोऽसदनोऽकुली । कुवेषी प्रेतभूतादिसंगी नग्नौ हि शूलभृत्

అతని దేహరూపం అమంగళంగా కనిపిస్తుంది; అతడు నిర్లజ్జుడు, నివాసంలేని వాడు, అశాంతుడు. కువేషధారి, ప్రేత-భూతాదులతో సాంగత్యం చేసేవాడు; నగ్నుడై త్రిశూలధారి।

Verse 47

स धूर्तस्तव विज्ञानं विनाश्य निजमायया । मोहयामास सद्युक्त्या कारयामास वै तपः

ఆ ధూర్తుడు తన మాయతో నీ వివేకాన్ని చెదరగొట్టి, మధురమైన యుక్తులతో నిన్ను మోహింపజేసి నిజంగా తపస్సు చేయించాడు।

Verse 49

प्रथमं दक्षजां साध्वी विवाह्य सुधिया सतीम् । निर्वाहं कृतवान्नैव मूढः किंचिद्दिनानि हि

మొదట దక్షకన్య అయిన సాధ్వీ, వివేకవతి సతిని వివాహం చేసుకున్నప్పటికీ, ఆ మోహగ్రస్తుడు కొన్ని రోజులు కూడా గృహనిర్వాహం చేయలేదు।

Verse 50

तां तथैव स वै दोषं दत्त्वात्याक्षीत्स्वयं प्रभुः । ध्यायन्स्वरूप मकलमशोकमरमत्सुखी

అప్పుడు ప్రభువు స్వయంగా ఆ దోషాన్ని ఆమెపై మోపి, దానిని విడిచిపెట్టాడు; తన నిరవయవ, శోకరహిత, అమర స్వరూపాన్ని ధ్యానిస్తూ ఆనందంలో స్థిరంగా నిలిచాడు।

Verse 51

एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च । तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति

ఆయన ఏకాకి, పరమ నిర్వాణస్థితిలో నిలిచినవాడు, ఆసక్తిరహితుడు, అద్వైతుడు. అట్లయితే, ఓ దేవీ, ఆయనతో స్త్రీకి గృహనిర్వాహం మరియు దాంపత్యధర్మం ఎలా సాధ్యం?

Verse 52

अद्यापि शासनं प्राप्य गृहमायाहि दुर्मतिम् । त्यजास्माकं महाभागे भविष्यति च शं तव

ఇప్పటికైనా మా ఆజ్ఞను స్వీకరించి ఇంటికి తిరిగి రా; ఈ దుర్మతి సంకల్పాన్ని విడిచిపెట్టు. ఓ మహాభాగ్యవతీ, అలా చేస్తే నీకు మంగళం, శుభం తప్పక కలుగును.

Verse 53

त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः । वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः

నీకు తగిన వరుడు విష్ణువే—సర్వ సద్గుణాలతో కూడిన ప్రభువు. ఆయన వైకుంఠవాసి, లక్ష్మీపతి, అనేక దివ్య క్రీడలలో నిపుణుడు.

Verse 54

तेन ते कारयिष्यामो विवाहं सर्वसौख्यदम् । इतीदृशं त्यज हठं सुखिता भव पार्वति

ఆ విధంగా మేము నీ వివాహాన్ని నిర్వహిస్తాము; అది సమస్త సుఖాలను ప్రసాదించేది. కాబట్టి, ఓ పార్వతీ, ఈ విధమైన హఠాన్ని విడిచి శాంతిగా సుఖంగా ఉండు.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । इत्येदं वचनं श्रुत्वा पार्वती जगदम्बिका । विहस्य च पुनः प्राह मुनीन्ज्ञान विशारदान्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ మాటలు విని జగదంబిక పార్వతీ చిరునవ్వు నవ్వి, ఆపై ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానంలో నిపుణులైన మునులతో మళ్లీ పలికింది.

Verse 56

पार्वत्युवाच । सत्यं भवद्भिः कथितं स्वज्ञानेन मुनीश्वराः । परंतु मे हठो नैव मुक्तो भवति वै द्विजाः

పార్వతీ పలికెను—ఓ మునీశ్వరులారా, మీ స్వానుభవ జ్ఞానంతో మీరు చెప్పింది సత్యమే. కానీ ఓ ద్విజులారా, నా దృఢ సంకల్పం ఏమాత్రం విడువబడదు.

Verse 57

स्वतनोः शैलजातत्वात्काठिन्यं सहजं स्थितम् । इत्थं विचार्य सुधिया मां निषेद्धुं न चार्हथ

నా దేహం పర్వతజాతమైనందున కాఠిన్యం, సహనశక్తి సహజంగా నాలో నిలిచివున్నాయి. కాబట్టి, ఓ సుధీ జనులారా, ఇలా విచారించి నన్ను నిరోధించడం మీకు తగదు.

Verse 58

सुरर्षेर्वचनं पथ्यं त्यक्ष्ये नैव कदाचन । गुरूणां वचनं पथ्यमिति वेदविदो विदुः

దేవర్షి యొక్క హితకర వచనాన్ని నేను ఎప్పటికీ విడువను. వేదవేత్తలు—గురువుల ఉపదేశమే నిజమైన పథ్యం, అనుసరించదగినదని చెబుతారు.

Verse 59

गुरूणां वचनं सत्यमिति येषां दृढा मतिः । तेषामिहामुत्र सुखं परमं नासुखं क्वचित्

“గురువుల వాక్యం సత్యం” అనే దృఢ నిశ్చయం ఉన్నవారు ఇహలోకములోను పరలోకములోను పరమ సుఖాన్ని పొందుతారు; వారికి ఎక్కడా దుఃఖం కలుగదు।

Verse 60

गुरूणां वचनं सत्यमिति यद्धृदये न धीः । इहामुत्रापि तेषां हि दुखं न च सुखं क्वचित्

“గురువాక్యం సత్యం” అనే స్పష్ట నిశ్చయం హృదయంలో లేనివారికి ఎప్పుడూ సుఖం లేదు; ఇహలోకములోను పరలోకములోను వారికి దుఃఖమే భాగ్యం।

Verse 61

सर्वथा न परित्याज्यं गुरूणां वचनं द्विजाः । गृहं वसेद्वा शून्यं स्यान्मे हठस्सुखदस्सदा

హే ద్విజులారా, గురువుల ఆజ్ఞను ఏ విధంగానూ విడిచిపెట్టకూడదు. ఇల్లు శూన్యమైనా అందులో నివసించవలసి వచ్చినా, నా ఈ అచల సంకల్పం సదా శాంతి-క్షేమాలను ప్రసాదించుగాక।

Verse 62

यद्भवद्भिस्सुभणितं वचनं मुनिसत्तमाः । तदन्यथा तद्विवेकं वर्णयामि समासतः

హే మునిశ్రేష్ఠులారా, మీరు పలికిన వచనం నిజంగా సుభాషితం; అయినా దాని యథార్థ వివేకాన్ని నేను సంక్షేపంగా మరో విధంగా వివరిస్తాను, ఉద్దేశ్యార్థం స్పష్టమగుటకు।

Verse 63

गुणालयो विहारी च विष्णुस्सत्यं प्रकीर्तितः । सदाशिवोऽगुणः प्रोक्तस्तत्र कारण मुच्यते

విష్ణువు గుణాలలో నివసించి గుణాలలోనే విహరించువాడని, ఆ పరిధిలో ‘సత్య’మని కీర్తింపబడెను. కాని సదాశివుడు గుణాతీతుడు, నిర్గుణుడని ప్రకటింపబడెను; అందుచేత ఆయనే సమస్తానికి పరమ కారణమని బోధించబడెను।

Verse 64

शिवो ब्रह्माविकारः स भक्तहेतोर्धृताकृतिः । प्रभुतां लौकिकीं नैव संदर्शयितुमिच्छति

శివుడు బ్రహ్మ వికారం నుండి పుట్టినవాడు కాదు; భక్తుల హేతువుగా ఆయన సాకార రూపాన్ని ధరిస్తాడు. అయినా కేవలం లోకిక ప్రభుత్వం గాని శక్తి గాని ప్రదర్శించదలచడు.

Verse 65

अतः परमहंसानां धार्यये सुप्रिया गतिः । अवधूतस्वरूपेण परानंदेन शंभुना

కాబట్టి పరమహంసులకు ధార్యమైన అత్యంత ప్రియ ఆశ్రయం—అవధూత స్వరూపుడై పరమానందమూర్తియైన శంభువును ధ్యానించి హృదయంలో నిలుపుకోవడం.

Verse 66

भूषूणादिरुचिर्मायार्लिप्तानां ब्रह्मणो न च । स प्रभुर्निर्गुणोऽजो निर्मायोऽलक्ष्यगतिर्विराट्

మాయలో లిప్తులైనవారు బాహ్య అలంకారాల వెలుగుతో ఎంత ప్రకాశించినా, వారి ‘బ్రహ్మ’ ఆయన కాదు. ఆయనే ప్రభువు—నిర్గుణుడు, అజుడు, నిర్మాయుడు; ఇంద్రియ-మనస్సులకు అగోచరమైన గతి గలవాడు, అయినా సర్వవ్యాపి విరాట్ స్వరూపుడు.

Verse 67

धर्मजात्यादिभिश्शम्भुर्नानुगृह्णाति व द्विजाः । गुरोरनुग्रहेणैव शिवं जानामि तत्त्वतः

ఓ ద్విజులారా, శంభువు ధర్మం, జాతి మొదలైన బాహ్య లక్షణాల ఆధారంగా అనుగ్రహించడు. గురువు కృప ద్వారానే శివుని తత్త్వంగా తెలుసుకోవచ్చు.

Verse 68

चेच्छिवस्स हि मे विप्रा विवाहं न करिष्यति । अविवाहा सदाहं स्यां सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ఓ విప్రులారా, నా శివుడు వివాహం చేయకపోతే నేను ఎల్లప్పుడూ అవివాహితగానే ఉంటాను. ఇది సత్యం—సత్యమే సత్యమని నేను పలుకుతున్నాను.

Verse 69

उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्विभागे प्रचलति यदि मेरुश्शीततां याति वह्निः । विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायां न हि चलति हठो मे सत्यमेतद्ब्रवीमि

సూర్యుడు పశ్చిమ దిశలో ఉదయించినా, మేరుపర్వతం కదిలినా, అగ్ని చల్లబడినా, పర్వతశిఖరంలోని శిలపై కమలం వికసించినా—నా దృఢ సంకల్పం మాత్రం కదలదు; ఇది నేను సత్యంగా ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 70

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा । विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి పర్వతకన్య ఆ మునులకు త్వరగా నమస్కరించింది। నిర్వికారమైన మనస్సుతో శివుని స్మరించి ఆమె మౌనమై ప్రశాంతంగా నిలిచింది।

Verse 71

ऋषयोऽपीत्थमाज्ञाय गिरिजायास्सुनिश्चयम् । प्रोचुर्जयगिरं तत्र ददुश्चाशिषमुत्तमाम्

ఋషులు ఈ విధంగా గిరిజా యొక్క దృఢనిశ్చయాన్ని గ్రహించి అక్కడ జయధ్వని చేశారు; ఆమెకు పరమోత్తమ ఆశీర్వాదాన్ని ప్రసాదించారు।

Verse 72

अथ प्राणम्य तां देवीं मुनयो हृष्टमानसाः । शिवस्थानं द्रुतं जग्मुस्तत्परीक्षाकरा मुने

అనంతరం ఆ దేవిని నమస్కరించిన మునులు హర్షితమనస్సులతో, ఓ మునీ, శివస్థానానికి వేగంగా వెళ్లారు; దాని మహిమను పరీక్షించి నిర్ధారించుటకు।

Verse 73

तत्र गत्वा शिवं नत्वा वृत्तांतं विनिवेद्य तम् । तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

అక్కడికి వెళ్లి వారు భగవాన్ శివుని నమస్కరించి సమస్త వృత్తాంతాన్ని నివేదించారు. ఆయన ఆజ్ఞను పొందిన తరువాత వారు భక్తిపూర్వకంగా స్వర్గలోకానికి వెళ్లారు।