पूर्वगतिवर्णनम् (Pūrvagati-varṇana) — “Description of the Prior Course / Earlier Lineage Account”

Verse 1

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ वदेदानीं मेनोत्पत्तिं समादरात् । अपि शापं समाचक्ष्व कुरु संदेहभंजनम्

నారదుడు పలికెను— హే ప్రాజ్ఞ విధాత (బ్రహ్మా), ఇప్పుడు శ్రద్ధతో మేనాదేవి జన్మవృత్తాంతాన్ని నాకు చెప్పుము. అలాగే శాపవిషయమును వివరించి నా సందేహాన్ని భంజించుము.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या मेनोत्पत्तिं विवेकतः । मुनिभिः सह वक्ष्येहं सुतवर्य्य महाबुध

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే నారదా! ఆనందభక్తితో వినుము; నేను వివేకపూర్వకంగా మేన యొక్క ఉద్భవ వృత్తాంతాన్ని చెప్పుదును. మునులతో కలిసి ఇక్కడ చెప్పుదును, హే శ్రేష్ఠ పుత్రా, హే మహాబుద్ధిమంతుడా।

Verse 3

दक्षनामा मम सुतो यः पुरा कथितो मुने । तस्य जाताः सुताः षष्टिप्रमितास्सृष्टिकारणाः

ఓ మునీ! పూర్వం నా కుమారుడని చెప్పబడిన దక్షుడు—అతనికి అరవై మంది కుమారులు జన్మించారు; వారు సృష్టికార్యానికి కారణభూతులయ్యారు.

Verse 4

तासां विवाहमकरोत्स वरैः कश्यपादिभिः । विदितं ते समस्तं तत्प्रस्तुतं शृणु नारद

ఆమెల వివాహాలను కశ్యపాది శ్రేష్ఠ ఋషులతో నిర్వహించాడు. అది అంతా నీకు తెలిసినదే; ఇప్పుడు, ఓ నారదా, ప్రస్తుత కథనాన్ని విను.

Verse 5

तासां मध्ये स्वधानाम्नीं पितृभ्यो दत्तवान्सुताम् । तिस्रोभवन्सुतास्तस्यास्सुभगा धर्ममूर्तयः

ఆ కుమార్తెలలో స్వధా అనే కన్యను అతడు పితృదేవతలకు అర్పించాడు. ఆమె నుండి మూడు కుమార్తెలు జన్మించాయి—సుభాగ్యవతులు, ధర్మమూర్తులు.

Verse 6

तासां नामानि शृणु मे पावनानि मुनीश्वर । सदा विघ्नहराण्येव महामंगलदानि च

ఓ మునీశ్వరా! వారి పవిత్ర నామాలను నావద్ద విను; అవి సదా విఘ్నాలను హరించి మహామంగళాన్ని ప్రసాదించేవి.

Verse 7

मेनानाम्नी सुता ज्येष्ठा मध्या धन्या कलावती । अन्त्या एतास्सुतास्सर्वाः पितॄणाम्मानसोद्भवाः

వారిలో జ్యేష్ఠ కుమార్తె పేరు మేనా; మధ్యది ధన్యా; కనిష్ఠది కలావతి. ఈ కుమార్తెలన్నీ పితృదేవతల మానససంతానములు.

Verse 8

अयोनिजाः स्वधायाश्च लोकतस्तत्सुता मताः । आसाम्प्रोच्य सुनामानि सर्वान्कामाञ्जनो लभेत्

ఈ కన్యలు అయోనిజలు; లోకాలలో స్వధాదేవి కుమార్తెలుగా ప్రసిద్ధులు. వారి శుభనామాలను భక్తితో ఉచ్చరించినవాడు సమస్త కావ్యార్థాలను, కోరిన ఫలాలను పొందును.

Verse 9

जगद्वंद्याः सदा लोकमातरः परमोददाः । योगिन्यः परमा ज्ञाननिधानास्तास्त्रिलोकगाः

వారు జగత్తు చేత నిత్యం వందింపబడే లోకమాతలు, పరమ ఉదారులు. ఆ యోగినులు అత్యుత్తములు, జ్ఞాననిధులు; త్రిలోకమంతా సంచరిస్తారు.

Verse 10

एकस्मिन्समये तिस्रो भगिन्यस्ता मुनीश्वर । श्वेतद्वीपं विष्णुलोकं जग्मुर्दर्शनहेतवे

హే మునీశ్వరా, ఒక సమయంలో ఆ మూడు సోదరీమణులు దర్శనార్థం శ్వేతద్వీపమైన విష్ణులోకానికి వెళ్లిరి.

Verse 11

कृत्वा प्रणामं विष्णोश्च संस्तुतिं भक्तिसंयुताः । तस्थुस्तदाज्ञया तत्र सुसमाजो महानभूत्

భక్తితో వారు శ్రీ విష్ణువుకు ప్రణామం చేసి స్తుతించారు. అనంతరం ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం అక్కడే నిలిచిరి; అక్కడ మహత్తరమైన సుసంఘం ఏర్పడెను.

Verse 12

तदैव सनकाद्यास्तु सिद्धा ब्रह्मसुता मुने । गतास्तत्र हरिं नत्वा स्तुत्वा तस्थुस्तदाज्ञया

అప్పుడే, ఓ మునీ, బ్రహ్మపుత్రులైన సిద్ధులు—సనకాదులు—అక్కడికి వెంటనే వెళ్లారు. హరికి నమస్కరించి, స్తుతించి, ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం నిలిచారు.

Verse 13

सनकाद्यान्मुनीन्दृष्ट्वोत्तस्थुस्ते सकला द्रुतम् । तत्रस्थान्संस्थितान्नत्वा देवाद्यांल्लोकवन्दितान्

సనకాదీ మునులను చూసి వారు అందరూ వెంటనే లేచి నిలబడ్డారు. అక్కడ ఉన్న, లోకవందిత దేవతాదులను నమస్కరించి, వినయంతో నిలిచారు.

Verse 14

तिस्रो भगिन्यस्तांस्तत्र नोत्तस्थुर्मोहिता मुने । मायया दैवविवशाश्शङ्करस्य परात्मनः

ఓ మునీ, అక్కడ ఆ ముగ్గురు అక్కచెల్లెళ్లు మోహితులై లేవలేదు. పరమాత్మ శంకరుని మాయచేత దైవవశులై వారు అసహాయులయ్యారు.

Verse 15

मोहिनी सर्व लोकानां शिवमाया गरीयसी । तदधीनं जगत्सर्वं शिवेच्छा सा प्रकीर्त्यते

శివమాయ అత్యంత మహాశక్తిమంతమైనది; అది సమస్త లోకాలను మోహింపజేస్తుంది. సమస్త జగత్తు దాని ఆధీనమే; అందుకే దానిని ‘శివేచ్ఛ’ అని కీర్తిస్తారు.

Verse 16

प्रारब्धं प्रोच्यते सैव तन्नामानि ह्यनेकशः । शिवेच्छया भवत्येव नात्र कार्या विचारणा

ప్రారబ్ధమని చెప్పబడేది అదే; దానికి అనేక నామాలు ప్రసిద్ధం. అది శివేచ్ఛవలననే జరుగుతుంది; ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు॥

Verse 17

भूत्वा तद्वशगास्ता वै न चक्रुरपि तन्नतिम् । विस्मितास्सम्प्रदृश्यैव संस्थितास्तत्र केवलम्

ఆమె అజేయ వశంలో పడిన వారు ఆయనకు నమస్కారమూ చేయలేకపోయారు. చూసిన దృశ్యానికి ఆశ్చర్యపడి అక్కడే కదలకుండా నిలిచిపోయారు.

Verse 18

तादृशीं तद्गतिं दृष्ट्वा सनकाद्या मुनीश्वराः । ज्ञानिनोऽपि परं चक्रुः क्रोधं दुर्विषहं च ते

అటువంటి అసాధారణ గతి, ఫలితాన్ని చూసి సనకాదులైన మునీశ్వరులు—పరమజ్ఞానులైనా—తీవ్ర కోపానికి లోనయ్యారు; వారి కోపం అసహ్యమైంది.

Verse 19

शिवेच्छामोहितस्तत्र सक्रोधस्ता उवाच ह । सनत्कुमारो योगीशश्शापन्दण्डकरं ददन्

అక్కడ శివుని ఇచ్ఛచేత మోహితుడై, కోపంతో ఉప్పొంగి అతడు పలికాడు. యోగీశ్వరుడైన సనత్కుమారుడు శాపదండాన్ని ఎత్తి శాపం పలకడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । यूयं तिस्रो भगिन्यश्च मूढाः सद्वयुनोज्झिताः । अज्ञातश्रुतितत्त्वा हि पितृकन्या अपि ध्रुवम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ మూడు సోదరీమణులారా, మీరు మోహగ్రస్తులై సద్వివేకం నుండి దూరమయ్యారు. వేదశ్రుతి యొక్క నిజ తత్త్వాన్ని మీరు గ్రహించలేదు; తండ్రి కుమార్తెలైనా ఇది నిశ్చయం.

Verse 21

अभ्युत्थानं कृतं नो यन्नमस्कारोपि गर्वतः । मोहिता नरभावत्वात्स्वर्गाद्दूरा भवन्तु हि

మాకు గౌరవంగా లేచి నిలబడలేదు, గర్వంతో నమస్కారమూ చేయలేదు. మానవభావ పరిమితులతో మోహితులై మీరు నిజంగా స్వర్గానికి దూరంగా ఉండుగాక.

Verse 22

नरस्त्रियः सम्भवन्तु तिस्रोऽपि ज्ञानमोहिताः । स्वकर्मणः प्रभणावे लभध्वं फलमीदृशम्

పురుషులు, స్త్రీలు—దేహధారుల జీవనంలోని మూడు స్థితులవారందరూ—జ్ఞానమోహమునకు లోనగుదురు. అయినను స్వకర్మఫలప్రవాహమునందు మీకు ఇలాంటి ఫలము లభించుగాక.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च साध्वस्तास्तिस्रोऽपि चकिता भृशम् । पतित्वा पादयोस्तस्य समूचूर्नतमस्तकाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ మాటలు విని ఆ ముగ్గురు సతీమణులు అత్యంత భయాక్రాంతులయ్యారు. ఆయన పాదాల వద్ద పడి, శిరస్సు వంచి, ఒకేసారి పలికారు।

Verse 24

पितृतनया ऊचुः । मुनिवर्य्य दयासिन्धो प्रसन्नो भव चाधुना । त्वत्प्रणामं वयं मूढाः कुर्महे स्म न भावतः

పితృకన్యలు పలికిరి—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, కరుణాసముద్రా, ఇప్పుడైనా మాపై ప్రసన్నుడవు. మేము మోహవశులమై నీకు నమస్కరించాము గాని, అంతరభావంతో కాదు।

Verse 25

प्राप्तं च तत्फलं विप्र न ते दोषो महामुने । अनुग्रहं कुरुष्वात्र लभेम स्वर्गतिम्पुनः

ఓ విప్రా, ఆ ఫలం నిజంగా పొందబడింది; ఓ మహామునీ, నీలో ఏ దోషమూ లేదు. ఇక్కడ మాపై అనుగ్రహించు, మేము మళ్లీ స్వర్గగతిని పొందునట్లు।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तात प्रोवाच स मुनिस्तदा । शापोद्धारं प्रसन्नात्मा प्रेरितः शिवमायया

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ తాతా, వారి మాటలు విని ఆ ముని అప్పుడు పలికెను. శివమాయ ప్రేరణతో ప్రసన్నహృదయుడై శాపనివారణ మార్గాన్ని వివరించాడు।

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । पितॄणां तनयास्तिस्रः शृणुत प्रीतमानसाः । वचनं मम शोकघ्नं सुखदं सर्वदैव वः

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే ప్రియులారా, ఆనందమనస్సుతో నా వాక్యము వినుడి. పితృదేవులకు మూడు కుమార్తెలు ఉన్నారు; నా ఈ మాటలు మీ శోకాన్ని హరించి సదా సుఖాన్ని ప్రసాదించును.

Verse 28

विष्णोरंशस्य शैलस्य हिमाधारस्य कामिनी । ज्येष्ठा भवतु तत्कन्या भविष्यत्येव पार्वती

విష్ణువంశమైన ఆ శైలుడు హిమాధారుడు (హిమాలయుడు) యొక్క ప్రియ భార్యకు జ్యేష్ఠ కుమార్తె జన్మించును; ఆ కన్యయే నిశ్చయంగా పార్వతిగా అవతరిస్తుంది.

Verse 29

धन्या प्रिया द्वितीया तु योगिनी जनकस्य च । तस्याः कन्या महालक्ष्मीर्नाम्ना सीता भविष्यति

జనకుని రెండవ ప్రియ రాణి ధన్యా; ఆమె యోగినీ. ఆమెకు ఒక కుమార్తె జన్మించును—సాక్షాత్తు మహాలక్ష్మీ—ఆమె ‘సీత’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును.

Verse 30

वृषभानस्य वैश्यस्य कनिष्ठा च कलावती । भविष्यति प्रिया राधा तत्सुता द्वापरान्ततः

వైశ్యుడు వృషభానుని కనిష్ఠ కుమార్తె కలావతి అనే నామముగలది. ద్వాపరయుగాంతంలో ఆ కుమార్తెయే అతని ప్రియ కుమార్తె రాధగా అవతరిస్తుంది.

Verse 31

मेनका योगिनी पत्या पार्वत्याश्च वरेण च । तेन देहेन कैलासं गमिष्यति परम्पदम्

భర్త యొక్క యోగబలముచేతను, పార్వతీదేవి వరప్రసాదముచేతను మేనకా సిద్ధయోగినిగా మారి, అదే దేహంతో కైలాసం అనే పరమపదమునకు గమించును.

Verse 32

धन्या च सीतया सीरध्वजो जनकवंशजः । जीवन्मुक्तो महायोगी वैकुण्ठं च गमिष्यति

ధన్యురాలు సీత, అలాగే జనకవంశజుడైన సీరధ్వజ జనకుడూ ధన్యుడు. ఆయన మహాయోగి, జీవన్ముక్తుడై వైకుంఠానికీ చేరును।

Verse 33

कलावती वृषभानस्य कौतुकात्कन्यया सह । जीवन्मुक्ता च गोलोकं गमिष्यति न संशयः

వృషభానుని కలావతి, కౌతుకవశాత్ ఆ కన్యతో కలిసి, జీవన్ముక్తురాలై నిస్సందేహంగా గోలోకాన్ని చేరుతుంది।

Verse 34

विना विपत्तिं महिमा केषां कुत्र भविष्यति । सुकर्मिणां गते दुःखे प्रभवेद्दुर्लभं सुखम्

విపత్తి లేకుండా మహిమ ఎక్కడ, ఎవరికీ ఉద్భవిస్తుంది? సుకర్ముల దుఃఖం తొలగిన తరువాత దుర్లభమైన, కష్టసాధ్యమైన సుఖం పుడుతుంది।

Verse 35

यूयं पितॄणां तनयास्सर्वास्स्वर्गविलासिकाः । कर्मक्षयश्च युष्माकमभवद्विष्णुदर्शनात्

మీరు అందరూ పితృదేవుల కుమార్తెలు, స్వర్గవిలాసినీ దేవకన్యలు. విష్ణుదర్శనమాత్రంతోనే మీ సంచితకర్మ క్షయమై లయమైంది.

Verse 36

इत्युक्त्वा पुनरप्याह गतक्रोधो मुनीश्वरः । शिवं संस्मृत्य मनसा ज्ञानदं भुक्तिमुक्तिदम्

ఇట్లు చెప్పి, క్రోధం తొలగిన మునీశ్వరుడు మళ్లీ పలికెను. మనసులో శివుని స్మరించుచు—ఆయనే జ్ఞానదాత, భోగమోక్షప్రదాత.

Verse 37

अपरं शृणुत प्रीत्या मद्वचस्सुखदं सदा । धन्या यूयं शिवप्रीता मान्याः पूज्या ह्यभीक्ष्णशः

ఇంకా ప్రేమతో నా వాక్యాన్ని వినండి; అది ఎల్లప్పుడూ శుభసుఖదాయకం. మీరు ధన్యులు, శివప్రియులు, గౌరవనీయులు, మళ్లీ మళ్లీ పూజనీయులు.

Verse 38

मेनायास्तनया देवी पार्वती जगदम्बिका । भविष्यति प्रिया शम्भोस्तपः कृत्वा सुदुस्सहम्

మేనాదేవి కుమార్తె దేవి పార్వతి, జగదంబిక, అత్యంత దుర్భరమైన తపస్సు చేసి శంభువుకు ప్రియురాలవుతుంది.

Verse 39

धन्या सुता स्मृता सीता रामपत्नी भविष्यति । लौकिकाचारमाश्रित्य रामेण विहरिष्यति

ఆ ధన్య కుమార్తె ‘సీత’గా ప్రసిద్ధి చెంది రాముని భార్య అవుతుంది. లోకాచార ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి రామునితో కలిసి నివసిస్తూ ఆనందిస్తుంది.

Verse 40

कलावतीसुता राधा साक्षाद्गोलोकवासिनी । गुप्तस्नेहनिबद्धा सा कृष्णपत्नी भविष्यति

కలావతీ కుమార్తె రాధ సాక్షాత్ గోలోకవాసిని. గుప్త స్నేహబంధంతో బద్ధురాలై ఆమె భవిష్యత్తులో శ్రీకృష్ణుని భార్య అవుతుంది.

Verse 41

ब्रह्मोवाच इत्थमाभाष्य स मुनिर्भ्रातृभिस्सह संस्तुतः । सनत्कुमारो भगवांस्तत्रैवान्तर्हितोऽभवत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా పలికి ఆ ముని తన సోదరులతో కలిసి స్తుతింపబడెను. అనంతరం భగవాన్ సనత్కుమారుడు అక్కడికక్కడే అంతర్హితుడయ్యెను.

Verse 42

तिस्रो भगिन्यस्तास्तात पितॄणां मानसीः सुताः । गतपापास्सुखं प्राप्य स्वधाम प्रययुर्द्रुतम्

ఓ ప్రియుడా! ఆ మూడు సోదరీమణులు—పితృదేవుల మానసపుత్రికలు—పాపరహితులై సుఖాన్ని పొందీ, త్వరగా తమ స్వధామానికి వెళ్లిపోయారు.