तारकपीडितदेवशरणागतिḥ — The Devas Seek Refuge from Tāraka

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ ते निर्जरास्सर्वे सुप्रणम्य प्रजेश्वरम् । तुष्टुवुः परया भक्त्या तारकेण प्रपीडिताः

బ్రహ్ముడు పలికెను—తారకుని చేత తీవ్రంగా పీడింపబడిన ఆ అమర దేవతలందరూ ప్రజేశ్వరునికి సుప్రణామం చేసి పరమ భక్తితో ఆయనను స్తుతించిరి।

Verse 2

अहं श्रुत्वामरनुतिं यथार्थां हृदयंगमा । सुप्रसन्नतरो भूत्वा प्रत्यवोचं दिवौकसः

దేవతల స్తుతి—అర్థసత్యమై హృదయాన్ని తాకేదిగా—విని నేను మరింత ప్రసన్నుడనై, ఆపై స్వర్గవాసులకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పాను.

Verse 3

स्वागतं स्वाधिकारा वै निर्विघ्नाः संति वस्तुतः । किमर्थमागता यूयमत्र सर्वे वदंतु मे

స్వాగతం! మీరు నిజంగా యోగ్యులు, అధికారసంపన్నులు; వాస్తవంగా మీరు నిర్బాధులు. మీరు అందరూ ఇక్కడ ఏ ప్రయోజనంతో వచ్చారు? నాకు చెప్పండి.

Verse 4

इति श्रुत्वा वचो मे ते नत्वा सर्वे दिवौकसः । मामूचुर्नतका दीनास्तारकेण प्रपीडिताः

నా మాటలు విని దేవతలందరూ నమస్కరించారు; తారకుని చేత పీడింపబడి, దీనులై, చేతులు జోడించి వారు నన్ను ఇలా అన్నారు.

Verse 5

देवा ऊचुः । लोकेश तारको दैत्यो वरेण तव दर्पित । निरस्यास्मान्हठात्स्थानान्यग्रहीन्नो बलात्स्वयम्

దేవులు అన్నారు—హే లోకేశ్వరా! మీ వరంతో అహంకరించిన దైత్యుడు తారకుడు మమ్మల్ని మా స్థానాల నుంచి బలవంతంగా తరిమివేసి, మా పదవులను తానే బలంతో ఆక్రమించాడు.

Verse 6

भवतः किमु न ज्ञातं दुःखं यन्नः उपस्थितम् । तद्दुःखं नाशय क्षिप्रं वयं ते शरणं गताः

హే ప్రభూ! మాపై వచ్చిన దుఃఖం మీకు తెలియదా? ఆ బాధను శీఘ్రంగా నశింపజేయండి; మేము మీ శరణు పొందాము.

Verse 7

अहर्निशं बाधतेस्मान्यत्र तत्रास्थितान्स वै । पलायमानाः पश्यामो यत्र तत्रापि तारकम्

పగలు రాత్రి మేము ఎక్కడ నిలిచినా అక్కడే అతడు మమ్మల్ని వేధిస్తాడు. మేము పారిపోయినా ఎక్కడ చూసినా తారకుడే కనిపిస్తున్నాడు.

Verse 8

तारकान्नश्च यद्दुःखं संभूतं सकलेश्वर । तेन सर्वे वयं तात पीडिता विकला अति

హే సకలేశ్వరా! తారకుని కారణంగా మాకు కలిగిన దుఃఖంతో, హే తాత, మేమందరం తీవ్రంగా పీడితులమై పూర్తిగా అశక్తులమయ్యాము.

Verse 9

अग्निर्यमोथ वरुणो निरृतिर्वायुरेव च । अन्ये दिक्पतयश्चापि सर्वे यद्वशगामिनः

అగ్ని, యమ, వరుణ, నిరృతి, వాయువు—మరియు ఇతర దిక్పాలకులందరూ—అతని వశంలో నడిచేవారే, అతని సంకల్పానికి లోబడి ఉన్నారు.

Verse 10

सर्वे मनुष्यधर्माणस्सर्वेः परिकरैर्युताः । सेवंते तं महादैत्यं न स्वतंत्राः कदाचन

మానవధర్మాల బంధనంలో ఉన్నవారందరూ, తమ తమ పరివారాలతో కలిసి, ఆ మహాదైత్యుని సేవిస్తారు; వారు ఎప్పటికీ స్వతంత్రులు కారు.

Verse 11

एवं तेनार्दिता देवा वशगास्तस्य सर्वदा । तदिच्छाकार्य्यनिरतास्सर्वे तस्यानुजीविनः

ఈ విధంగా అతనిచేత పీడింపబడిన దేవతలు ఎల్లప్పుడూ అతని వశమయ్యారు. అతని ఇష్టకార్యాలను నెరవేర్చడంలోనే నిమగ్నులై, అందరూ అతనిపై ఆధారపడి జీవించారు.

Verse 12

यावत्यो वनितास्सर्वा ये चाप्यप्सरसां गणाः । सर्वांस्तानग्रहीद्दैत्यस्तारकोऽसौ महाबली

అక్కడ ఉన్న స్త్రీలందరినీ, అప్సరాగణాలనూ—అందరినీ ఆ మహాబలవంతుడైన దైత్యుడు తారకుడు బంధించాడు.

Verse 13

न यज्ञास्संप्रवर्तते न तपस्यंति तापसाः । दानधर्मादिकं किंचिन्न लोकेषु प्रवर्त्तते

యజ్ఞక్రియలు సరిగా సాగవు; తపస్వులు తపస్సు చేయరు. దానం, ధర్మం మొదలైన పవిత్ర కర్తవ్యాలు లోకాలలో ఎక్కడా ప్రవృత్తి చెందవు.

Verse 14

तस्य सेनापतिः क्रौंचो महापाप्यस्ति दानवः । स पातालतलं गत्वा बाधते त्वनिशं प्रजाः

అతని సేనాపతి క్రౌంచుడు అనే మహాపాపి దానవుడు. అతడు పాతాళలోకానికి వెళ్లి నిరంతరం ప్రజలను బాధిస్తాడు.

Verse 15

तेन नस्तारकेणेदं सकलं भुवनत्रयम् । हृतं हठाज्जगद्धातः पापेनाकरुणात्मना

హే జగద్ధాతా! ఆ పాపి, కరుణలేని కఠినహృదయుడైన తారకుడు బలవంతంగా మాకు ఈ సమస్త త్రిభువనాన్ని హరించుకున్నాడు.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्ड देवसांत्वनवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ రుద్రసంహితలో తృతీయ పార్వతీఖండమున ‘దేవసాంత్వనవర్ణనం’ అను పదహారవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 17

त्वं नो गतिश्च शास्ता च धाता त्राता त्वमेव हि । वयं सर्वे तारकाख्यवह्नौ दग्धास्सुविह्वलाः

నీవే మా శరణు, మా మార్గదర్శి; నీవే శాసకుడు, ధాత, త్రాత. తారక అనే అగ్నిచేత మేమందరం దగ్ధులమై అత్యంత వ్యాకులులమై ఉన్నాము.

Verse 18

तेन क्रूरा उपाय नः सर्वे हतबलाः कृताः । विकारे सांनिपाते वा वीर्यवंत्यौषधानि च

ఆ క్రూర ఉపాయాల వల్ల మేమందరం బలహీనులమయ్యాము. సాధారణ వ్యాధి అయినా, సన్నిపాతమువంటి సంయుక్త వికారం అయినా—బలమైన ఔషధములుకూడా ఫలించలేదు.

Verse 19

यत्रास्माकं जयाशा हि हरिचक्रे सुदर्शने । उत्कुंठितमभूत्तस्य कंठे पुष्पमिवार्पितम्

మా విజయాశ హరి సుదర్శనచక్రంపై నిలిచినప్పుడు, అది కూడా కలవరపడింది—గొంతుపై ఉంచిన పువ్వులా—స్థిరంగా ఉండలేకపోయింది.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा निर्जराणामहं मुने । प्रत्यवोचं सुरान्सर्वांस्तत्कालसदृशं वचः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీ! అమర దేవతల ఈ వచనమును విని, నేను తక్షణమే సమస్త దేవులకు ఆ క్షణానికి తగిన సమాధానము పలికితిని।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । ममैव वचसा दैत्यस्तारकाख्यस्समेधितः । न मत्तस्तस्य हननं युज्यते हि दिवौकसः

బ్రహ్ముడు పలికెను—నా వచనమే కారణంగా ‘తారక’ అనే దైత్యుడు బలవంతుడై విస్తరించాడు; కాబట్టి, ఓ స్వర్గవాసులారా, అతని వధ నా చేత జరగడం యుక్తం కాదు।

Verse 22

ततो नैव वधो योग्यो यतो वृद्धिमुपागतः । विष वृक्षोऽपि संवर्ध्य स्वयं छेत्तुमसांप्रतम्

అందువల్ల ఇప్పుడు అతని వధ యుక్తం కాదు, ఎందుకంటే అతడు బలంగా పెరిగిపోయాడు; విషవృక్షమూ పెరిగిన తరువాత మన ఇష్టమొచ్చినట్లు సులభంగా నరికలేము కదా।

Verse 23

युष्माकं चाखिलं कार्यं कर्तुं योग्यो हि शंकरः । किन्तु स्वयं न शक्तो हि प्रतिकर्तुं प्रचो दितः

మీ సమస్త కార్యములను నిర్వర్తించుటకు శంకరుడే సమర్థుడు; అయినా ప్రేరేపించినా ఆయన స్వయంగా ప్రతీకారం చేయుటకు తానే ముందుకు రాడు।

Verse 24

तारकाख्यस्तु पापेन स्वयमेष्यति संक्षयम् । यथा यूयं संविदध्वमुपदेशकरस्त्वहम्

‘తారక’ అనే వాడు తన పాపఫలముచేతనే తానే నాశనమునకు చేరును; కాబట్టి మీరు యథోచితంగా నిర్ణయించుకొని అలాగే చేయండి, నేను ఉపదేశకుడినే।

Verse 25

न मया तारको वध्यो हरिणापि हरेण च । नान्येनापि सुरैर्वापि मद्वरात्सत्यमुच्यते

తారకుని నేను వధించలేను; హరి (విష్ణు) గానీ హర (శివ) గానీ కాదు; ఇతర దేవతలెవ్వరూ కూడా కాదు. నా వరం వల్ల ఇదే సత్యముగా పలుకబడింది।

Verse 26

शिववीर्य्यसमुत्पन्नो यदि स्यात्तनयस्सुराः । स एव तारकाख्यस्य हंता दैत्यस्य नापरः

ఓ దేవులారా, శివవీర్యమునుండి కుమారుడు జన్మిస్తే, అతడే తారకనామ దైత్యుని సంహారకుడు; మరెవ్వరూ కాదు।

Verse 27

यमुपायमहं वच्मि तं कुरुध्वं सुरोत्तमाः । महादेवप्रसादेन सिद्धिमेष्यति स धुवम्

నేను చెప్పు ఉపాయమును, ఓ దేవోత్తములారా, మీరు ఆచరించండి. మహాదేవుని అనుగ్రహంతో అది నిశ్చయంగా సిద్ధిని చేకూర్చును।

Verse 28

सती दाक्षा यिणी पूर्वं त्यक्तदेहा तु याभवत् । सोत्पन्ना मेनकागर्भात्सा कथा विदिता हि वः

ఆ సతి—దక్షకన్య—పూర్వం దేహత్యాగం చేసినది; ఆమెనే మేనక గర్భమునుండి మళ్లీ జన్మించింది. ఈ కథ మీకు తెలిసినదే।

Verse 29

तस्या अवश्यं गिरिशः करिष्यति कर ग्रहम् । तत्कुरुध्वमुपायं च तथापि त्रिदिवौकसः

నిశ్చయంగా గిరీశుడు (భగవాన్ శివుడు) ఆమె చేతిని వివాహార్థం స్వీకరిస్తాడు. కాబట్టి హే త్రిలోకవాసి దేవులారా, అయినా తగిన ఉపాయాన్ని చేయుడి।

Verse 30

तथा विदध्वं सुतरां तस्यां तु परियत्नतः । पार्वत्यां मेनकाजायां रेतः प्रतिनिपातने

కాబట్టి అలాగే నిశ్చయంగా, అత్యంత శ్రద్ధతో చేయుడి—దివ్య బీజము మేనకా కుమార్తె పార్వతిలో సమ్యకంగా నిక్షేపింపబడునట్లు।

Verse 31

तमूर्द्ध्वरेतसं शंभुं सैव प्रच्युतरेतसम् । कर्तुं समर्था नान्यास्ति तथा काप्यबला बलात्

ఊర్ధ్వరేతస్సు బ్రహ్మచారి శంభువుని ఆ తేజస్సును స్రవింపజేయగలది కేవలం ఆమె (పార్వతి) మాత్రమే; ఎంత బలవతియైన ఇతర స్త్రీకూ ఆ శక్తి లేదు।

Verse 32

सा सुता गिरिराजस्य सांप्रतं प्रौढयौवना । तपस्यते हिमगिरौ नित्यं संसेवते हरम्

గిరిరాజుని ఆ కుమార్తె, ఇప్పుడు యౌవన పరిపక్వతలో ఉండి, హిమగిరిపై తపస్సు చేస్తూ నిత్యం భక్తితో హరుడు (శివుడు)ను సేవిస్తుంది।

Verse 33

वाक्याद्धिमवतः कालीं स्वपितुर्हठतश्शिवा । सखीभ्यां सेवते सार्द्धं ध्यानस्थं परमेश्वरम्

హిమవతుని ఆజ్ఞవలన శివా (పార్వతి) తన తండ్రి కాళీని హఠాత్తుగా మేల్కొలిపింది; ఆపై రెండు సఖులతో కలిసి ధ్యానస్థ పరమేశ్వరుని సేవించింది।

Verse 34

तामग्रतोऽर्च्चमानां वै त्रैलोक्ये वरवर्णिनीम् । ध्यानसक्तो महेशो हि मनसापि न हीयते

త్రిలోకములలో అతి సుందరి, దివ్యకాంతిమయి దేవి ఆయన సమక్షంలో పూజించుచుండగా కూడా; మహేశుడు ధ్యానాసక్తుడై, మనసుతో కూడ అంతర్ధ్యానమునుండి చలించలేదు।

Verse 35

भार्य्यां समीहेत यथा स कालीं चन्द्रशेखरः । तथा विधध्वं त्रिदशा न चिरादेव यत्नतः

ఓ త్రిదశులారా, యత్నపూర్వకంగా అలా చేయుడి—చంద్రశేఖరుడు, చంద్రమౌళి శివుడు, కాళీని భార్యగా కోరునట్లు; అదే విధంగా త్వరగా సాధించుడి.

Verse 36

स्थानं गत्वाथ दैत्यस्य तमहं तारकं ततः । निवारयिष्ये कुहठात्स्वस्थानं गच्छतामराः

ఆ దైత్యుని స్థానమునకు వెళ్లి, ఆపై నేను తారకుని అతని దుష్ట హఠం నుండి నిరోధించుదును. ఓ అమరులారా, మీ మీ స్వస్థానాలకు తిరిగి వెళ్లుడి.

Verse 37

इत्युक्त्वाहं सुरान्शीघ्रं तारकाख्यासुरस्य वै । उपसंगम्य सुप्रीत्या समाभाष्येदमब्रवम्

ఇట్లు చెప్పి నేను త్వరగా దేవతల వద్దకు వెళ్లి, తరువాత తారకాసురుడని ప్రసిద్ధుడైన తారకుని సమీపించాను. స్నేహపూర్వకంగా అతనిని మర్యాదగా పలకరించి ఈ మాటలు చెప్పాను.

Verse 38

ब्रह्मोवाच । तेजोसारमिदं स्वर्गं राज्यं त्वं परिपासि नः । यदर्थं सुतपस्तप्तं वाञ्छसि त्वं ततोऽधिकम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ స్వర్గం తేజస్సు యొక్క సారమే; మా రాజ్యాన్ని నీవు కాపాడుతున్నావు. ఏ ప్రయోజనార్థం నీవు ఘోర తపస్సు చేసితివి? ఈ స్వర్గానికన్నా గొప్పదేదైనా కోరుచున్నావా?

Verse 39

वरश्चाप्यवरो दत्तो न मया स्वर्गराज्यता । तस्मात्स्वर्गं परित्यज्य क्षितौ राज्यं समाचर

నేను నీకు వరం ఇచ్చితిని—అవరో వరమైనా సరే—కానీ స్వర్గాధిపత్యం కాదు. కాబట్టి స్వర్గాన్ని విడిచి భూమిపై నీ రాజ్యాన్ని ధర్మపూర్వకంగా పాలించు.

Verse 40

देवयोग्यानि तत्रैव कार्य्याणि निखिलान्यपि । भविष्यत्यरसुरश्रेष्ठ नात्र कार्य्या विचारणा

దేవులకు యోగ్యమైన సమస్త కార్యములు అక్కడే సంపూర్ణంగా చేయబడుగాక. ఓ అసురశ్రేష్ఠా, అది నిశ్చయంగా జరుగును; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 42

तारकोऽपि परित्यज्य स्वर्गं क्षितिमथाभ्यगात् । शोणिताख्य पुरे स्थित्वा सर्वराज्यं चकार सः

తారకుడుకూడా స్వర్గాన్ని విడిచి తరువాత భూమికి వచ్చెను. ‘శోణితా’ అనే నగరంలో నివసించి అతడు సర్వభౌమాధిపత్యాన్ని స్థాపించెను.

Verse 43

देवास्सर्वेऽपि तच्छुत्वा मद्वाक्यं सुप्रणम्य माम् । शक्रस्थानं ययुः प्रीत्या शक्रेण सुस माहिताः

నా మాటలు విని సమస్త దేవతలు నన్ను భక్తితో సుప్రణమ్య నమస్కరించిరి. తరువాత ఆనందంతో వారు ఇంద్రుని ధామానికి వెళ్లి, ఇంద్రుని ఆధీనంలో సుసమాహితులై నిలిచిరి.

Verse 44

तत्र गत्वा मिलित्वा च विचार्य्य च परस्परम् । ते सर्वे मरुतः प्रीत्या मघवंतं वचोऽब्रुवन्

అక్కడికి వెళ్లి, కలసి, పరస్పరం ఆలోచించి, ఆ సమస్త మరుతులు హర్షంతో మఘవంతుడు (ఇంద్రుడు)ను ఉద్దేశించి పలికిరి.

Verse 45

देवा ऊचुः । शम्भोर्य्यथा शिवायां वै रुचिजायेत कामतः । मघवंस्ते प्रकर्तव्यं ब्रह्मोक्तं सर्वमेव तत्

దేవులు పలికిరి—హే మఘవన్ (ఇంద్రా), శంభువు శివా (పార్వతి) పట్ల స్వేచ్ఛతో ప్రేమానురాగం పొందునట్లు బ్రహ్మ చెప్పినదంతా నీవు సంపూర్ణంగా ఆచరించవలెను।

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इत्येवं सर्ववृत्तांतं विनिवेद्य सुरेश्वरम् । जग्मुस्ते सर्वतो देवाः स्वं स्वं स्थानं मुदान्विताः

బ్రహ్ముడు పలికెను: “ఈ విధంగా సమస్త వృత్తాంతాన్ని దేవేశ్వరునికి నివేదించి, అన్ని దిక్కుల నుండి కూడిన దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లిపోయారు।”