Śiva-jñāna and the Non-dual Vision of a Śiva-maya Universe (शिवज्ञानम्—सर्वं शिवमयम्)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः सर्वे शिवज्ञानं यथा श्रुतम् । कथयामि महागुह्यं पर मुक्तिस्वरूपकम्

సూతుడు పలికెను—ఓ ఋషులారా, మీరందరూ వినండి. నేను వినినట్లే శివజ్ఞానాన్ని వివరిస్తాను; ఇది మహాగుహ్యం, పరమం, ముక్తిస్వరూపమైనది।

Verse 2

कनारदकुमाराणां व्यासस्य कपिलस्य च । एतेषां च समाजे तैर्निश्चित्य समुदाहृतम्

నారదుడు, కుమారులు, అలాగే వ్యాసుడు, కపిలుడు—వీరి సభలో వారు సమ్యక్ విచారించి నిర్ణయించి ఆపై ప్రకటించారు।

Verse 3

इति ज्ञानं सदा ज्ञेयं सर्वं शिवमयं जगत् । शिवः सर्वमयो ज्ञेयस्सर्वज्ञेन विपश्चिता

ఇట్లు ఈ జ్ఞానం ఎల్లప్పుడూ తెలుసుకోవలసినది—సర్వ జగత్తు శివమయం. శివుడు సర్వమయుడు; సర్వజ్ఞుడైన వివేకి ఆయనను సాక్షాత్కరించాలి।

Verse 4

यथैकं च सुवर्णादि मिलितं रजतादिना

బంగారం మొదలైనవి వెండి మొదలైన లోహాలతో కలిసినప్పుడు ఒకే మిశ్రమ పదార్థంలా కనిపించినట్లే, అలాగే (ఈ తత్త్వమూ) ఇతర ఉపాధుల సంయోగంలో బోధపడుతుంది।

Verse 5

यदेच्छा तस्य जायेत तदा च क्रियते त्विदम् । सर्वं स एव जानाति तं न जानाति कश्चन

ఆయన ఇచ్ఛ పుట్టిన క్షణమే ఈ సమస్త ప్రకటన ఏర్పడుతుంది. అన్నిటినీ ఆయన ఒక్కడే ఎరుగును; కాని ఆయనను యథార్థంగా ఎవ్వరూ ఎరుగరు।

Verse 6

रचयित्वा स्वयं तच्च प्रविश्य दूरतः स्थितः । न तत्र च प्रविष्टोसौ निर्लिप्तश्चित्स्वरूपवान्

ఆ (రూపం)ను స్వయంగా నిర్మించి, దానిలో ప్రవేశించినట్లుగా కనిపించినా, ఆయన దూరంగా నిలిచియున్నాడు. నిజానికి ఆయన అందులో ప్రవేశించలేదు—ఎందుకంటే ఆయన నిర్లిప్తుడు, నిర్మలుడు, చిత్స్వరూపుడు।

Verse 7

यथा च ज्योतिषश्चैव जलादौ प्रतिबिंबता । वस्तुतो न प्रवेशो वै तथैव च शिवः स्वयम्

జ్యోతి జలములో మొదలైన వాటిలో ప్రతిబింబంగా కనిపించినా, నిజానికి అందులో ప్రవేశించనట్లే; అలాగే స్వయంగా శివుడు సర్వత్రా ప్రకాశించినా తత్త్వతః అసంగుడై ప్రవేశించడు।

Verse 8

वस्तुतस्तु स्वयं सर्वं क्रमो हि भासते शुभः । अज्ञानं च मतेर्भेदो नास्त्यन्यच्च द्वयम्पुनः

నిజానికి సమస్తం స్వయంసిద్ధమే; శుభక్రమం స్వయంగా ప్రకాశిస్తుంది. అజ్ఞానం, మతభేదం అని కనిపించేది వాస్తవానికి వేరేదేమీ కాదు—మళ్లీ అది కేవలం కల్పిత ద్వైతమే.

Verse 9

दर्शनेषु च सर्वेषु मतिभेदः प्रदर्श्यते । परं वेदान्तिनो नित्यमद्वैतं प्रतिचक्षते

అన్ని దర్శనాలలో మతభేదాలు కనిపిస్తాయి; అయితే వేదాంతులు నిత్యం పరమ తత్త్వం అద్వైతమే అని ప్రకటిస్తారు.

Verse 10

स्वस्याप्यंशस्य जीवांशो ह्यविद्यामोहितो वशः । अन्योऽहमिति जानाति तया मुक्तो भवेच्छिवः

ఆయన అంసంలోని జీవాంశుడైన జీవుడు కూడా అవిద్యామోహానికి లోబడి “నేను వేరే” అని భావిస్తాడు. ఆ వివేకజ్ఞానంతోనే విముక్తుడై శివత్వాన్ని పొందుతాడు।

Verse 11

सर्वं व्याप्य शिवः साक्षाद् व्यापकः सर्वजन्तुषु । चेतनाचेतनेशोपि सर्वत्र शंकरस्स्वयम्

శివుడు సాక్షాత్తుగా సమస్తాన్ని వ్యాపించి ఉన్నాడు. ఆయన సమస్త జీవులలో సర్వవ్యాపి; చైతన్యమూ అచైతన్యమూ రెండింటికీ ఈశ్వరుడైన శంకరుడే సర్వత్ర ఆత్మస్వరూపంగా ఉన్నాడు.

Verse 12

उपायं यः करोत्यस्य दर्शनार्थं विचक्षणः । वेदान्तमार्गमाश्रित्य तद्दर्शनफलं लभेत्

ఆయన దర్శనార్థం తగిన ఉపాయాన్ని ఆచరించే వివేకి సాధకుడు, వేదాంతమార్గాన్ని ఆశ్రయించి ఆ దివ్య దర్శనఫలాన్ని సత్యంగా పొందుతాడు.

Verse 13

यथाग्निर्व्यापकश्चैव काष्ठेकाष्ठे च तिष्ठति । यो वै मंथति तत्काष्ठं स वै पश्यत्यसंशयम्

అగ్ని సర్వవ్యాపి అయినప్పటికీ ప్రతి కట్టెలో దాగి ఉన్నట్లే, ప్రభువు కూడా సమస్తంలో నివసిస్తాడు. కానీ ఆ కట్టెను మథించే వాడు—అంటే నియమిత సాధన చేసే వాడు—నిస్సందేహంగా ఆయనను దర్శిస్తాడు.

Verse 14

भक्त्यादिसाधनानीह यः करोति विचक्षणः । स वै पश्यत्यवश्यं हि तं शिवं नात्र संशयः

ఇక్కడ భక్తి మొదలైన సాధనాలను ఆచరించే వివేకి, తప్పక ఆ భగవాన్ శివుని దర్శిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 15

शिवःशिवःशिवश्चैव नान्यदस्तीति किंचन । भ्रान्त्या नानास्वरूपो हि भासते शङ्करस्सदा

అన్నీ శివమే—శివుడే; ఆయనకు తప్ప మరేదీ లేదు. అయితే భ్రాంతివల్ల శంకరుడు ఎల్లప్పుడూ అనేక రూపాలుగా కనిపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

Verse 16

यथा समुद्रो मृच्चैव सुवर्णमथवा पुनः । उपाधितो हि नानात्वं लभते शंकरस्तथा

సముద్రం—లేదా మట్టి, లేదా బంగారం—ఉపాధుల వల్ల అనేక రూపాలుగా కనిపించినట్లే, శంకరుడు కూడా ఉపాధులచేత వైవిధ్యాన్ని పొందినట్లు అనిపిస్తాడు.

Verse 17

कार्यकारणयोर्भेदो वस्तुतो न प्रवर्तते । केवलं भ्रान्तिबुद्ध्यैव तदाभावे स नश्यति

కార్య-కారణ భేదం నిజంగా పనిచేయదు. అది కేవలం భ్రాంత బుద్ధివల్లే; ఆ భ్రాంతి లేకపోతే భేద భావన నశిస్తుంది.

Verse 18

तदा बीजात्प्ररोहश्च नानात्वं हि प्रकाशयेत् । अन्ते च बीजमेव स्यात्तत्प्ररोहश्च नश्यति

అప్పుడు విత్తనం నుంచి మొలక పుట్టి నానాత్వాన్ని చూపిస్తుంది; కానీ చివరికి విత్తనమే మిగులుతుంది, ఆ మొలక నశిస్తుంది.

Verse 19

ज्ञानी च बीजमेव स्यात्प्ररोहो विकृतीर्मता । तन्निवृत्तौ पुनर्ज्ञानी नात्र कार्या विचारणा

జ్ఞాని విత్తనమే; మొలకను వికృతి (ప్రకటమైన మార్పు)గా భావిస్తారు. అది నివృత్తి అయినప్పుడు మళ్లీ జ్ఞానియే మిగులుతాడు—ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 20

सर्वं शिवः शिवं सर्वं नास्ति भेदश्च कश्चन । कथं च विविधं पश्यत्येकत्वं च कथं पुनः

సర్వమూ శివమయం, శివుడే సర్వం; ఎలాంటి భేదమూ లేదు. అప్పుడు నానాత్వాన్ని ఎలా చూడగలం? ఆ పరమ ఏకత్వాన్ని మళ్లీ ఎలా నిజంగా తెలుసుకోగలం?

Verse 21

यथैकं चैव सूर्याख्यं ज्योतिर्नानाविधं जनैः । जलादौ च विशेषेण दृश्यते तत्तथैव सः

‘సూర్యుడు’ అనే ఒకే జ్యోతి జనులకు అనేక విధాలుగా అనిపిస్తుంది—ప్రత్యేకంగా నీరు మొదలైన వాటిలో వివిధ ప్రతిబింబాలుగా—అలాగే ఏకుడైన శివుడు కూడా నానారూపాలుగా దర్శనమిస్తాడు.

Verse 22

सर्वत्र व्यापकश्चैव स्पर्शत्वं न विबध्यते । तथैव व्यापको देवो बध्यते न क्वचित्स वै

సర్వత్ర వ్యాపించినది స్పర్శ వల్ల ఎప్పుడూ అడ్డుపడదు. అలాగే సర్వవ్యాపి దేవుడు శివుడు ఎక్కడా బంధింపబడడు.

Verse 23

साहंकारस्तथा जीवस्तन्मुक्तः शंकरः स्वयम् । जीवस्तुच्छः कर्मभोगो निर्लिप्तः शंकरो महान्

అహంకారంతో కూడిన జీవుడు బంధింపబడతాడు; ఆ బంధనరహితుడు స్వయంగా శంకరుడే. జీవుడు తుచ్ఛుడు, కర్మఫల భోగానికి బద్ధుడు; మహానైన శంకరుడు మాత్రం సదా నిర్లిప్తుడు.

Verse 24

अल्पमूल्यं प्रजायेत तथा जीवोऽप्यहंयुतः

తక్కువ ధరకు దొరికిన వస్తువు విలువ చిన్నదిగా భావించబడినట్లే, ‘నేను’ అనే భావంతో కూడిన జీవుడూ ఆధ్యాత్మిక విలువలో క్షీణిస్తాడు.

Verse 25

यथैव हि सुर्वणादि क्षारादेः शोधितं शुभम् । पूर्ववन्मूल्यतां याति तथा जीवोऽपि संस्कृतेः

బంగారం మొదలైనవి క్షారాది శోధక ద్రవ్యాలతో శుద్ధి చేయబడితే శుభమై పూర్వపు విలువను తిరిగి పొందినట్లే, జీవుడూ సంస్కారముల ద్వారా సంస్కృతుడై తన నిజమైన విలువను మళ్లీ పొందుతాడు.

Verse 26

प्रथमं सद्गुरुं प्राप्य भक्तिभाव समन्वितः । शिवबुद्ध्या करोत्युच्चैः पूजनं स्मरणादिकम्

మొదట సద్గురువును పొందీ భక్తిభావంతో నిండినవాడై, గురువును శివుడిగానే భావించి, అతడు ఉన్నతంగా పూజ, స్మరణ మొదలైన సాధనలను ఆచరిస్తాడు.

Verse 27

तद्बुध्या देहतो याति सर्वपापादिको मलः । तदाऽज्ञानं च नश्येत ज्ञानवाञ्जायते यदा

ఆ జాగృత బుద్ధి వల్ల దేహం నుండి సమస్త పాపాది మలినాలు తొలగిపోతాయి. అప్పుడు అజ్ఞానం నశించి, సాధకుడు నిజ జ్ఞానంతో స్థిరపడతాడు.

Verse 28

तदाहंकारनिर्मुक्तो जीवो निर्मलबुद्धिमान् । शङ्करस्य प्रसादेन प्रयाति शङ्करताम्पुनः

అప్పుడు అహంకారమునుండి విముక్తుడై నిర్మలబుద్ధి గల జీవుడు, శంకరుని ప్రసాదంతో మళ్లీ శంకరత్వాన్ని—ప్రభువు మంగళస్వరూపంతో ఏకత్వాన్ని—సాధిస్తాడు.

Verse 29

यथाऽऽदर्शस्वरूपे च स्वीयरूपं प्रदृश्यते । तथा सर्वत्रगं शम्भु पश्यतीति सुनिश्चितम्

ఎలా అద్దంలో తన స్వరూపం ప్రతిబింబంగా దర్శనమవుతుందో, అలాగే సర్వత్ర వ్యాపించిన శంభువు అన్ని స్థలాలలోను అన్ని వస్తువులలోను ఉన్నాడని నిశ్చయం.

Verse 30

जीवन्मुक्तस्य एवासौ देहः शीर्ण शिवे मिलेत् । प्रारब्धवशगो देहस्तद्भिन्नो ज्ञानवान् मतः

జీవన్ముక్తుని ఇదే దేహము జీర్ణమైనప్పుడు శివునిలో లయమగును. దేహము ప్రారబ్ధవశమున నడుచును; కాని జ్ఞాని దేహమునకు భిన్నుడని భావించబడును.

Verse 31

शुभं लब्ध्वा न हृष्येत कुप्येल्लब्ध्वाऽशुभं न हि । द्वंद्वेषु समता यस्य ज्ञानवानुच्यते हि सः

శుభము లభించినా హర్షించకూడదు; అశుభము కలిగినా కోపించకూడదు. ద్వంద్వముల మధ్య సమత్వము గలవాడే నిజమైన జ్ఞానివని చెప్పబడును.

Verse 32

आत्मयोगेन तत्त्वानामथवा च विवेकतः । यथा शरीरतो यायाच्छरीरं मुक्तिमिच्छतः

ఆత్మయోగమున ద్వారా గానీ, తత్త్వముల వివేకదృష్టి ద్వారా గానీ, ముక్తిని కోరువాడు దేహముతో ‘నేను’ అనే తాదాత్మ్యాన్ని విడిచిపెట్టాలి—దేహమునుండి వేరుపడినట్లుగా.

Verse 33

सदाशिवो विलीयेत मुक्तो विरहमेव च । ज्ञानमूलन्तथाध्यात्म्यं तस्य भक्तिश्शिवस्य च

ముక్తుడు సదాశివునిలో లయమగును; ఆయనతో వియోగమే అంతమగును. అతనికి జ్ఞానమూలము ఆధ్యాత్మిక అంతఃసాక్షాత్కారమే, అలాగే శివభక్తియే.

Verse 34

भक्तेश्च प्रेम संप्रोक्तं प्रेम्णश्च श्रवणन्तथा । श्रवणाच्चापि सत्संगस्सत्संगाच्च गुरुर्बुधः

భక్తి నుండి ప్రేమ జన్మిస్తుంది; ప్రేమ నుండి పవిత్ర శ్రవణం కలుగుతుంది. శ్రవణం వల్ల సత్సంగం లభిస్తుంది, సత్సంగం వల్ల జ్ఞానవంతుడైన గురువు ప్రాప్తి అవుతుంది.

Verse 35

सम्पन्ने च तथा ज्ञाने मुक्तो भवति निश्चितम् । इति चेज्ज्ञानवान्यो वै शंभुमेव सदा भजेत्

యథార్థ జ్ఞానం సంపూర్ణమైతే ముక్తి నిశ్చితమే. కనుక నిజంగా జ్ఞానవంతుడు సదా శంభువునే భజించాలి।

Verse 36

अनन्यया च भक्त्या वै युक्तः शम्भुं भजेत्पुनः । अन्ते च मुक्तिमायाति नात्र कार्या विचारणा

అనన్య భక్తితో యుక్తుడై శంభువునే భజించాలి. అంతిమంగా అతడు నిశ్చయంగా ముక్తిని పొందును—ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు।

Verse 37

अतोऽधिको न देवोऽस्ति मुक्तिप्राप्त्यै च शंकरात् । शरणं प्राप्य यश्चैव संसाराद्विनिवर्तते

అతః ముక్తి పొందుటకు శంకరుని మించిన దేవుడు లేడు. ఎవడు ఆయన శరణు పొందునో, వాడు నిశ్చయంగా సంసారబంధమునుండి తిరిగి మళ్లును.

Verse 38

इति मे विविधं वाक्यमृषीणां च समागतैः । निश्चित्य कथितं विप्रा धिया धार्यं प्रयत्नतः

ఇట్లు సమాగతమైన ఋషులతో కలిసి నిర్ణయించి నేను ఈ వివిధ వాక్యములను పలికితిని. ఓ విప్రులారా, దీన్ని ప్రయత్నపూర్వకంగా మీ ధియందు దృఢంగా ధరించండి.

Verse 39

प्रथमं विष्णवे दत्तं शंभुना लिंगसन्मुखे । विष्णुना ब्रह्मणे दत्तं ब्रह्मणा सनकादिषु

మొదట శంభువు లింగసన్నిధిలో విష్ణువుకు దీనిని ప్రసాదించెను. విష్ణువు బ్రహ్మకు ఇచ్చెను; బ్రహ్మ సనకాది ఋషులకు అందించెను.

Verse 40

नारदाय ततः प्रोक्तं तज्ज्ञानं सनकादिभिः । व्यासाय नारदेनोक्तं तेन मह्यं कृपालुना

అనంతరం సనకాది మునులు ఆ జ్ఞానాన్ని నారదునికి ఉపదేశించిరి. నారదుడు దానిని వ్యాసునికి చెప్పెను; ఆ కృపాళు వ్యాసుడే దానిని నాకు బోధించెను.

Verse 41

मया चैव भवद्भ्यश्च भवद्भिर्लोकहेतवे । स्थापनीयं प्रयत्नेन शिवप्राप्तिकरं च तत्

నాతో పాటు మీరందరూ—లోకహితార్థం—దీనిని శ్రద్ధతో, ప్రయత్నంతో స్థాపించవలెను; ఎందుకంటే అది శివప్రాప్తికి కారణమగును.

Verse 42

इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । गोपनीयं प्रयत्नेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ఓ మునీశ్వరులారా, మీరు నన్ను అడిగినదంతా మీకు వివరించితిని. ఈ ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధతో గోప్యంగా కాపాడవలెను; ఇంకేమి వినదలచితిరి?

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्विंशतिसाहस्र्यां वैयासिक्यां संहितायां तदन्तर्गतायां चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां ज्ञाननिरूपणं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణమున, చతుర్వింశతిసాహస్రీ వైయాసికీ సంహితలో అంతర్భూతమైన చతుర్థ కోటిరుద్రసంహితలో ‘జ్ఞాననిరూపణ’ నామ త్రిచత్వారింశోధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 44

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य नमस्तेऽस्तु धन्यस्त्वं शैवसत्तमः । श्रावितं नः परं वस्तु शैवं ज्ञानमनुत्तमम्

ఋషులు పలికారు: వ్యాస శిష్యుడా, నీకు నమస్కారం. శైవ భక్తులలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు ధన్యుడవు. మాకు పరమమైన శైవ జ్ఞానాన్ని వినిపించావు.

Verse 45

अस्माकं चेतसो भ्रान्तिर्गता हि कृपया तव । सन्तुष्टाश्शिवसज्ज्ञानं प्राप्य त्वत्तो विमुक्तिदम्

నీ కృప వల్ల మా మనస్సులోని భ్రాంతి తొలగిపోయింది. నీ నుండి ముక్తిని ప్రసాదించే శివ జ్ఞానాన్ని పొంది మేము సంతుష్టులమయ్యాము.

Verse 46

सूत उवाच । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च । अभक्ताय महेशस्य न चाशुश्रुषवे द्विजाः

సూతుడు పలికాడు: ఓ ద్విజులారా, ఈ జ్ఞానాన్ని నాస్తికుడికి, శ్రద్ధ లేనివాడికి, శఠుడికి, మహేశ్వరుని భక్తుడు కానివాడికి మరియు వినడానికి ఇష్టపడని వాడికి చెప్పకూడదు.

Verse 47

इतिहासपुराणानि वेदाच्छास्त्राणि चासकृत् । विचार्य्योद्धृत्य तत्सारं मह्यं व्यासेन भाषितम्

ఇతిహాస-పురాణములు, వేదములు, శాస్త్రములు పునఃపునః విచారించి వ్యాసుడు వివేకముతో వాటి సారాన్ని ఉద్ధరించి ఆ పరమతత్త్వాన్ని నాకు ఉపదేశించాడు।

Verse 48

एतच्छ्रुत्वा ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात् । अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तस्य भक्तिवर्द्धनम्

ఇది ఒక్కసారి వినినంత మాత్రాన పాపము భస్మమైపోతుంది। అభక్తుడుకూడా భక్తిని పొందుతాడు; భక్తుని భక్తి మరింత వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 49

पुनश्श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुते पुनः । तस्मात्पुनःपुनश्श्राव्यं भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः

దీనిని మళ్లీ మళ్లీ వినడం వల్ల సద్భక్తి జన్మిస్తుంది; మళ్లీ మళ్లీ వినడం వల్ల ముక్తి కూడా సిద్ధిస్తుంది. కాబట్టి భోగ-మోక్ష ఫలాలను కోరువారు దీనిని పునఃపునః శ్రవణం చేయించాలి.

Verse 50

आवृत्तयः पंच कार्याः समुद्दिश्य फलं परम् । तत्प्राप्नोति न सन्देहो व्यासस्य वचनं त्विदम्

విధివిధానాలతో ఐదు ఆవృత్తులు చేసినవాడు పరమ ఫలాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఇది వ్యాసుని వచనం.

Verse 51

न दुर्लभं हि तस्यैव येनेदं श्रुतमुत्तमम् । पंचकृत्वस्तदावृत्त्या लभ्यते शिवदर्शनम्

ఈ పరమోపదేశాన్ని వినినవానికి శివుడు దుర్లభుడు కాడు. దీనిని ఐదు సార్లు పునరావృతం చేస్తే భగవాన్ శివుని పావన దర్శనం లభిస్తుంది.

Verse 52

पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः । इदं श्रुत्वा पंचकृत्वो धिया सिद्धिं परां गताः

పూర్వకాల రాజులు, అలాగే బ్రాహ్మణులు మరియు వైశ్యుల్లో శ్రేష్ఠులు—ఇదిని ఐదు సార్లు వినీ స్థిరబుద్ధితో పరమ సిద్ధిని పొందారు.

Verse 53

श्रोष्यत्यद्यापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः । विज्ञानं शिवसंज्ञं वै भुक्तिं मुक्तिं लभेच्च सः

ఈ రోజుకూడా భక్తిలో నిమగ్నుడై దీనిని వినే మనిషి ‘శివ’ అనే సత్యవిజ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటినీ లభించుకుంటాడు.

Verse 54

व्यास उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा परमानन्दमागताः । समानर्चुश्च ते भूतं नानावस्तुभिरादरात

వ్యాసుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని వారు పరమానందంతో నిండిపోయారు. తరువాత వారు అందరూ భక్తి-గౌరవాలతో నానావిధ ఉపచారాలతో ఆ దివ్య సత్త్వాన్ని సమంగా ఆరాధించారు.

Verse 55

नमस्कारैः स्तवैश्चैव स्वस्तिवाचनपूर्वकम् । आशीर्भिर्वर्द्धयामासुः संतुष्टाश्छिन्नसंशयाः

సంతుష్టులై సందేహరహితులై వారు నమస్కారాలు, స్తోత్రాలతో ఆయనను సత్కరించారు. శుభవచనాలతో ప్రారంభించి ఆశీర్వచనాలతో మరింతగా ఆయన మహిమను వర్ధింపజేశారు।

Verse 56

परस्परं च संतुष्टाः सूतस्ते च सुबुद्धयः । शंभुं देवं परं मत्वा नमंति स्म भजंति च

వారు పరస్పరం సంతుష్టులై, సూతుడుతో కూడిన ఆ సుబుద్ధి మునులు శంభుదేవునే పరమదైవమని భావించి ఆయనకు నమస్కరించి భక్తితో నిరంతరం భజించారు।

Verse 57

एतच्छिवसुविज्ञानं शिवस्यातिप्रियं महत् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

ఈ శివసువిజ్ఞానం శివునికి అత్యంత ప్రియమైనది, మహత్తరమైనది. ఇది భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది; దివ్యమైనది, శివభక్తిని వర్ధింపజేస్తుంది।

Verse 58

इयं हि संहिता पुण्या कोटिरुद्राह्वया परा । चतुर्थी शिव पुराणस्य कथिता मे मुदावहा

ఈ సంహిత పుణ్యమయమైనది, పరమమైనది; ‘కోటిరుద్ర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. ఇది శివపురాణంలోని నాల్గవ భాగం; నేను దీనిని చెప్పాను, ఇది శ్రోతలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది।

Verse 59

एतां यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानंते परगतिं लभेत्

ఇదిని భక్తితో వినేవాడు, లేదా ఏకాగ్రచిత్తంతో ఇతరులకు వినిపించేవాడు—ఇహలోకంలో సమస్త భోగాలను అనుభవించి, చివరికి పరమగతిని (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు।