Rig Veda 8.96.19: Mandala 8, Sukta 96, Mantra 19

Sukta 8.96

Rishi: Kāṇva tradition.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स सुक्रतू रणिता यः सुतेष्वनुत्तमन्युर्यो अहेव रेवान् । य एक इन्नर्यपांसि कर्ता स वृत्रहा प्रतीदन्यमाहुः ॥

Transliteration

sá sukrátū ráṇitā yáḥ sutéṣv ánuttamanyuḥ yó áheva revā́n | yá éka ín nári apā́ṃsi kártā sá vṛtrahā́ pratī́d anyám āhuḥ ||

Translation

అతడు సుక్రతు—శుభసంకల్పవంతుడు—విజేత; సుతేషు (సోమయాగాలలో) అనుత్తమ మన్యు—అపూర్వ ఉత్సాహం—కలవాడు; అహివలె నిల్వచేసిన శక్తితో సంపన్నుడు. నరులకు సంబంధించిన కార్యాలను చేయువాడు అతడొక్కడే; ఆ వృత్రహాన్నే వారు అందరికీ ప్రతిద్వంద్వి (సమకక్షుడు) అని అంటారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• सु-क्रतुः: of good resolve/wise
• सु-क्रतुः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक); उपसर्गः सु-

• रणिता: the fighter/warrior
• रणिता: Kartā (समनाधिकरणम्)
• Type: Noun/Agent
• Root: √रण्/√रन् (रण् गतौ/शब्दे) → ‘रणितृ/रणित’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (सम्बन्ध-प्रवर्तकः)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (य-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• सुतेषु: among the pressed (Soma draughts)
• सुतेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सुत (√सु ‘to press’ → सुत ‘pressed (Soma)’)

• अनुत्तम-मन्युः: whose wrath is unsurpassed
• अनुत्तम-मन्युः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective (bahuvrīhi-like epithet)
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक) + अनुत्तम (न-उत्तम; ‘unsurpassed’)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् सर्वनाम

• अह-इव: like a serpent
• अह-इव: (उपमान-निर्देशः)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: अहि (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• रेवान्: rich/splendid
• रेवान्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक; ‘wealthy, splendid’)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् सर्वनाम

• एकः: alone/one
• एकः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात/अव्यय; ‘indeed, just’)

• नर्यपांसि: heroic deeds
• नर्यपांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: नर्यपांस्/नर्यपस् (प्रातिपदिक; ‘manly deeds/heroic works’)

• कर्ता: doer/maker
• कर्ता: Kartā (समनाधिकरणम्)
• Type: Noun/Agent
• Root: √कृ (करणे) → कर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम

• वृत्र-हा: Vṛtra-slayer
• वृत्र-हा: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Noun/Epithet
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + √हन् ‘to slay’)

• प्रति-इत्: in return/again indeed
• प्रति-इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय) + इत् (निपात)

• अन्यम्: another (one)
• अन्यम्: Karma (आहुः इति वाक्ये)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• आहुः: they have said/call
• आहुः: —
• Type: Verb
• Root: √अह्/√आह् (ब्रूवाचकः; परोक्ष-परिपूर्ण ‘आह’)