Rig Veda 8.60.19: Mandala 8, Sukta 60, Mantra 19

Sukta 8.60

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने जरितर्विश्पतिस्तेपानो देव रक्षसः । अप्रोषिवान्गृहपतिर्महाँ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥

Transliteration

agné járitar viśpátiṣ tepā́nó deva rákṣasaḥ | apróṣivān gṛhá-patir mahā́m asi divás pāyúr duroṇa-yúḥ ||

Translation

హే అగ్నీ, హే స్తోతృసహచరా, హే విశ్పతి (గృహాధిపతీ)! హే దేవా, నీవు జ్వలించి రక్షస్ (అంధకార శక్తులు)కు విరోధంగా ప్రకాశిస్తావు. నీవు అప్రోషివాన్—అచలుడు; గృహపతి—ఇంటి స్వామి—మహాన్వు; దివస్-పాయుః—ద్యులోక రక్షకుడు—మరియు దురోణయుః—సత్య గృహాన్ని కోరువాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (address)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• जरितः: of the singer/praiser
• जरितः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: √गॄ (गिर्/गॄ) ‘स्तु’ → जरितृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्पतिः: (you are) lord of the clan/household
• विश्पतिः: कर्तृ (of implied ‘असि’)
• Type: Noun
• Root: विश्- ‘कुल/गृह’ + पति- (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पानः: drinking; having drunk (esp. soma/oblations)
• पानः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: √पा ‘पिब’ → पान- (कृदन्त)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (address)
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• रक्षसः: of the demon (Rakṣas)
• रक्षसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रक्षस्- (प्रातिपदिक)

• अप्रोषिवान्: not assailing; non-hostile
• अप्रोषिवान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रोषि- (Vedic adj. ‘hostile/assailing’); नञ्-अ + -वान् (मतुप्)

• गृहपतिः: house-lord; master of the house
• गृहपतिः: कर्तृ (of ‘असि’)
• Type: Noun
• Root: गृह- + पति- (प्रातिपदिक)

• महान्: great
• महान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत्- (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (copula)
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘भू’

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)

• पायुः: protector; guardian
• पायुः: कर्तृ (apposition to Agni)
• Type: Noun
• Root: √पा ‘रक्ष’/√पा ‘पालन’ → पायु- (प्रातिपदिक)

• दुरोणयुः: seeking/guarding the house; house-haunting (protector of the dwelling)
• दुरोणयुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: दुरोण- ‘गृह/आवास’ + यु- (प्रातिपदिक; ‘going/attached to’)