Rig Veda 8.23.17 — Mandala 8, Sukta 23, Mantra 17

Sukta 8.23

Rishi: Uśanā Kāvya (mentioned as installer); present hymn’s rishi attribution not fully determined from provided data

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उशना काव्यस्त्वा नि होतारमसादयत् । आयजिं त्वा मनवे जातवेदसम् ॥

Transliteration

uśánā kāvyás tvā ni hótāram asādayat | āyájiṃ tvā mánave jātávedasam ||

Translation

ఉశనా కావ్యుడు నిన్ను హోతాగా స్థాపించాడు; హే జాతవేదస్, మనువుకోసం నిన్ను ఆయజి—యజ్ఞానికి నిజ కర్త—గా చేశాడు, మనిషి అర్పణలో సన్మార్గంగా నడవునట్లు.

Word by Word

• उशना: Uśanā (Uśanas/Kavi Uśanas)
• उशना: कर्तृ
• Type: Noun (proper name)
• Root: उशनस् (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• काव्यः: the Kāvya (descendant/poet of the Kavi lineage)
• काव्यः: कर्तृ (उशनाः का॒व्यः = ‘Uśanā, the Kāvya’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: काव्य (प्रातिपदिक)

• त्वा: you (acc.)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नि: down; into position
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• होतारम्: the Hotar (invoking priest)
• होतारम्: कर्म (असादयत्)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• असादयत्: he seated/installed
• असादयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-√सद्

• आयजिम्: worthy of worship/sacrifice
• आयजिम्: कर्म (त्वा)
• Type: Adjective
• Root: आयजि (प्रातिपदिक; ‘यज्ञ-योग्य/यजनीय’)

• त्वा: you (acc.)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मनवे: for Manu
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• जातवेदसम्: Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
• जातवेदसम्: कर्म (त्वा)
• Type: Noun/Epithet
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक)