Rig Veda 4.4.5: Mandala 4, Sukta 4, Mantra 5

Sukta 4.4

Rishi: Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable for RV 4.4; requires pada-count verification per pada)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥

Transliteration

ūrdhvó bhava práti vidhyā́dhy asmád āvíṣ kṛṇuṣva daívyāny agne | áva sthirā́ tanuhí yātu-jū́nāṃ jāmím ajā́miṃ prá mṛṇīhi śátrūn ||

Translation

హే అగ్నీ, ఊర్ధ్వంగా లేచి ప్రత్యాఘాతం చేయుము; మా పక్షాన దైవ శక్తులను ప్రకాశింపజేయుము. యాతు-బలాల చలనాలను కిందకు పడేసి దృఢంగా విస్తరింపజేయుము; శత్రువులను—వారు జామి (బంధువులవలె) అయినా అజామి (పరులు) అయినా—సర్వథా చూర్ణం చేయుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वः: upright; rising
• ऊर्ध्वः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• भव: be; become
• भव: (आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तन
• Type: Verb
• Root: भू

• प्रति: towards; against
• प्रति: Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• विध्य: pierce; strike
• विध्य: Karma (अभिहित-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्यध्

• अधि: upon; over
• अधि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• आविः: openly; manifest
• आविः: Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: आविस् (अव्यय/निपात)

• कृणुष्व: make; render
• कृणुष्व: Karma (कार्य-निर्देश)
• Type: Verb
• Root: कृ

• दैव्यानि: the divine (powers/acts)
• दैव्यानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: दैव्य (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अव: down; away
• अव: Adhikaraṇa (दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: अव

• स्थिराः: firm (ones); steadfast (forces)
• स्थिराः: Karma
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)

• तनुहि: stretch; extend; draw out
• तनुहि: Karma
• Type: Verb
• Root: तन्

• यातुजूनाम्: of the sorcerers/demons
• यातुजूनाम्: (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यातुजू (प्रातिपदिक)

• जामिम्: kinsman; one of the same clan
• जामिम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: जामि (प्रातिपदिक)

• अजामिम्: non-kin; alien
• अजामिम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अ-जामि (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward; strongly
• प्र: Adhikaraṇa (तीव्रता/प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• मृणीहि: crush; destroy
• मृणीहि: Karma
• Type: Verb
• Root: मृण्

• शत्रून्: enemies
• शत्रून्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)