Rig Veda 3.38.7: Mandala 3, Sukta 38, Mantra 7

Sukta 3.38

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra (background); verse foregrounds formative powers (māyinaḥ) and asura-quality

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तदिन्न्वस्य वृषभस्य धेनोरा नामभिर्ममिरे सक्म्यं गोः । अन्यदन्यदसुर्यं वसाना नि मायिनो ममिरे रूपमस्मिन् ॥

Transliteration

tád ínnv asya vṛṣabhásya dhenór ā́ nā́mabhir mamire sákmyaṁ góḥ | anyád anyád asuryáṁ vásānā ní māyíno mamire rū́pam asmín ||

Translation

అప్పుడే నిజంగా ఆ వృషభుని—ఆ ధేనువు (గోవు) యొక్క—సామూహిక సంపదను పేర్ల ద్వారా కొలిచారు; గోవు యొక్క ఆ తేజోమయ దోహన-ఫలాన్ని. నిత్యనూతన ‘అసుర్య’ (ఆధిపత్య/ఈశ్వరీయ) శక్తులను వస్త్రంలా ధరించి, మాయిన్ (మాయాధిపతులు) ఈ సత్త్వంలో వివిధ రూపాలను స్థిరపరచారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (संदर्भवस्तु/उद्देश्य) / (वाक्ये अव्यक्त-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• नु: now, then
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृषभस्य: of the bull
• वृषभस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• धेनोः: of the cow
• धेनोः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• नामभिः: with names
• नामभिः: Karaṇa (instrument)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• ममिरे: they measured out / fashioned
• ममिरे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मा (धातु; मिमाते/ममिरे—‘मापने/मिमीत’ परम्परा; RV में ‘मिमिरे’ = ‘measured/formed’)

• सक्म्यम्: kinship/accord
• सक्म्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सक्म्य (प्रातिपदिक; ‘सक्मन्/सक्म्य’ = companionship/kinship/accord)

• गोः: of the cow
• गोः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अन्यत्: one (thing)
• अन्यत्: Karma (यद्-रूपम्) / (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (यद्-रूपम्) / (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• असुर्यम्: asuric, mighty/occult
• असुर्यम्: Karma (विशेष्य-रूपम्) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: असुर्य (प्रातिपदिक; ‘असुर’ सम्बन्धी/दैवी-बलयुक्त)

• वसानाः: wearing, clothing themselves
• वसानाः: Kartā (कर्तृ-विशेषण; ममिरे के कर्ता)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: वस् (धातु) → वसान (वर्तमान कृदन्त, शतृ/शानच्; ‘वस्’ = to wear)

• नि: down, into
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• मायिनः: the possessors of māyā, the magicians
• मायिनः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक)

• ममिरे: they measured out / fashioned
• ममिरे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मा (धातु; RV परफेक्ट)

• रूपम्: form, shape
• रूपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)