
Sukta 10.101
Agni, Uṣas, Dadhikrāvan; supported by Indra (indra-vat)
Triṣṭubh (probable for RV 10.101 opening)
ఈ సూక్తం ఒకే మనసున్న సహచర బృందానికి సమూహ మేల్కొలుపు పిలుపు: అందరూ కలిసి అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి యజ్ఞాన్ని కదిలించాలి; ఉషస్సును, దధిక్రావణుని ఆహ్వానించాలి; శక్తినిచ్చే మిత్రుడిగా ఇంద్రుడు (ఇంద్రవత్) తోడుగా ఉండాలి. రథనిర్మాణం వంటి స్పష్టమైన రూపకాలతో, “అశ్వాలను” (ప్రాణశక్తులను) ఉత్సాహపరచడం, తొట్టెలు/పాత్రలను నింపడం ద్వారా యజ్ఞాన్ని సమన్వయంతో, నైపుణ్యంతో జరిగే కార్యంగా చిత్రిస్తుంది—అది బలం, సంపద, విజయవంతమైన గమనాన్ని అందిస్తుంది. చివరికి నిర్ణయాత్మక శ్రమకు ప్రేరేపించి, సోమాన్ని పానంచేయమని ఇంద్రుణ్ని స్పష్టంగా పిలిచి, సహాయాన్ని ప్రసాదించమని కోరుతుంది.
Mantra 1
उद्बुध्यध्वं समनसः सखायः समग्निमिन्ध्वं बहवः सनीळाः । दधिक्रामग्निमुषसं च देवीमिन्द्रावतोऽवसे नि ह्वये वः ॥
ఒకే మనస్సు గల సఖులారా, మేల్కొనుడి; కలిసి అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేయుడి—మీరు అనేకులు, ఒకే నీడ (ఆశ్రయం) గలవారు. దధిక్రావన్, అగ్ని, దేవీ ఉషస్—ఇవన్నీ ఇంద్రునితో కూడిన సహాయ-రక్షణార్థం మీ హితానికి నేను ఇక్కడికి ఆహ్వానిస్తున్నాను.
Mantra 2
मन्द्रा कृणुध्वं धिय आ तनुध्वं नावमरित्रपरणीं कृणुध्वम् । इष्कृणुध्वमायुधारं कृणुध्वं प्राञ्चं यज्ञं प्र णयता सखायः ॥
మీ ధియలను మంద్ర (ఆనందమయ)ంగా చేయుడి, వాటిని విస్తరింపజేయుడి; పడవను—చెప్పుతో నడిచేదాన్ని—నిర్మించుడి. బాణాన్ని సిద్ధం చేయుడి; ఆయుధధారిణి శక్తిని సమాయత్తం చేయుడి. సఖులారా, యజ్ఞాన్ని నేరుగా ముందుకు నడిపించుడి, అగ్రసరింపజేయుడి.
Mantra 3
युनक्त सीरा वि युगा तनुध्वं कृते योनौ वपतेह बीजम् । गिरा च श्रुष्टिः सभरा असन्नो नेदीय इत्सृण्यः पक्वमेयात् ॥
నాగళ్లను కట్టుడి; యుగాలను విస్తరింపజేయుడి. సిద్ధమైన యోని (సారవంతమైన గర్భం) లో ఇక్కడ విత్తనాన్ని విత్తుడి. మా వాక్కు మరియు సిద్ధమైన శ్రుతి/ఆజ్ఞాపాలనం భారవాహక శక్తితో కలిసి ఉండుగాక; అప్పుడు పక్వమైన లాభం త్వరగా మా సమీపానికి రాగాక.
Mantra 4
सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नया ॥
కవులు (ఋషులు) సీరా (నాగలి/హలం)ను యోక్యం చేస్తారు; యుగాలను వేరువేరుగా విస్తరింపజేస్తారు—ప్రతి దానిని దాని స్థానంలో. ధీరులు దేవేషు సుమ్న (అనుగ్రహం/కల్యాణం) ద్వారా స్థిరంగా నిలుస్తారు.
Mantra 5
निराहावान्कृणोतन सं वरत्रा दधातन । सिञ्चामहा अवतमुद्रिणं वयं सुषेकमनुपक्षितम् ॥
ఆహావాన్ (ఆహ్వాన-కాలువ) మార్గాలను శుభ్రం చేయండి; వరత్రా (లగ్గాం/తాడు)లను సమంగా అమర్చండి. అవత (కూపం/గర్తం)లోని ఉద్రిణ (పైకి ఎగసే జలస్రోత)ను మేము సించుదాం—సుషేక (సువారిగా సించబడిన), అనుపక్షిత (అక్షీణ)—అని, కర్మ-క్షేత్రం సిద్ధమగునట్లు.
Mantra 6
इष्कृताहावमवतं सुवरत्रं सुषेचनम् । उद्रिणं सिञ्चे अक्षितम् ॥
ఆహావ (ఆహ్వాన-కాలువ) సరిగా నిర్మించబడినప్పుడు, అవత (కూపం) సు-వరత్ర (సు-నియంత్రిత)గా, సు-సేచన (సువారిగా సించబడిన)గా అవుతుంది. అప్పుడు ఉద్రిణ (పైకి ఎగసే స్రోత)ను సించండి—అక్షిత (అక్షయ), అక్షీణ.
Mantra 7
प्रीणीताश्वान्हितं जयाथ स्वस्तिवाहं रथमित्कृणुध्वम् । द्रोणाहावमवतमश्मचक्रमंसत्रकोशं सिञ्चता नृपाणम् ॥
హే యజమానులారా, అశ్వాలను—అంటే ప్రాణశక్తులను—తృప్తిపరచండి; ముందుంచబడిన హితం (లక్ష్యం) జయించండి. స్వస్తి-వాహం—శుభాన్ని మోసే—రథాన్ని నిజంగా నిర్మించి సిద్ధం చేయండి. ఆహ్వాన ద్రోణంలో (హవన తొట్టిలో), రాయి-చక్రాలున్న కూపంలో, దృఢంగా పట్టిన కోశంలో (పాత్రంలో)—నృపాణం (నర-పేయం, వీరుల పానం) సింఛి నింపండి.
Mantra 8
व्रजं कृणुध्वं स हि वो नृपाणो वर्म सीव्यध्वं बहुला पृथूनि । पुरः कृणुध्वमायसीरधृष्टा मा वः सुस्रोच्चमसो दृंहता तम् ॥
వ్రజం (వేడి/ఆవరణం) నిర్మించండి—అదే మీ నృపాణం (పోషక పానం/ఆధారం). అనేకమైన, విశాలమైన కవచాలను కుట్టి జోడించండి. ఇనుప రక్షణలను (పురః) ముందుగా నిలబెట్టండి—అధృష్ట, అజేయం. మీ అమస్ (పాత్రం/కప్పు) చిందిపోకుండా—దాన్ని బలంగా దృఢపరచండి.
Mantra 9
आ वो धियं यज्ञियां वर्त ऊतये देवा देवीं यजतां यज्ञियामिह । सा नो दुहीयद्यवसेव गत्वी सहस्रधारा पयसा मही गौः ॥
హే దేవులారా, సహాయార్థం యజ్ఞియమైన ధియాను (ఆలోచన/ప్రేరణ) మా వైపు తిప్పండి—పూజ్యమైన, యజ్ఞియమైన దేవీ ధియాను ఇక్కడికి రప్పించండి. ఆమె మా కోసం, మేతకు వెళ్లే ఆవులా, పోషణార్థం దోహనమివ్వాలి—మహా గౌః—సహస్రధారా, పయస్ (దుగ్ధం) యొక్క సమృద్ధి ప్రవాహాలతో.
Mantra 10
आ तू षिञ्च हरिमीं द्रोरुपस्थे वाशीभिस्तक्षताश्मन्मयीभिः । परि ष्वजध्वं दश कक्ष्याभिरुभे धुरौ प्रति वह्निं युनक्त ॥
రండి—కట్టెలతో చేసిన ద్రోణ (తొట్టి) ఒడిలో ఆ హరి (తామ్ర/పసుపు వర్ణ) శక్తి/రసాన్ని పోయండి; రాతిలాంటి ఉలులతో దాన్ని చక్కగా చెక్కండి. పది కక్ష్యా (బంధన పట్టీలు)తో చుట్టూ బిగిగా ఆలింగనం చేయండి; రెండు ధురాలపై వహ్ని (అగ్ని-వాహకుడు)ని బంధించండి—అతని ద్వివిధ శక్తులకు సంకల్పాన్ని యోగపరచండి.
Mantra 11
उभे धुरौ वह्निरापिब्दमानोऽन्तर्योनेव चरति द्विजानिः । वनस्पतिं वन आस्थापयध्वं नि षू दधिध्वमखनन्त उत्सम् ॥
రెండు ధురాలపై వహ్ని (అగ్ని-వాహకుడు) త్రాగుతూ సాగుతాడు—గర్భంలోని శిశువులా, ద్విజ (ద్విజన్ముడు) వలె. అడవిలో వనస్పతి-అధిపతిని స్థాపించండి; దాన్ని బలంగా కింద నిలపండి—ఉత్స (స్రోతస్సు/ఊట)ను తవ్వి వెలికి తీస్తూ.
Mantra 12
कपृन्नरः कपृथमुद्दधातन चोदयत खुदत वाजसातये । निष्टिग्र्यः पुत्रमा च्यावयोतय इन्द्रं सबाध इह सोमपीतये ॥
ఓ కార్మికులారా, పనిని పైకి ఎత్తి ముందుకు నడిపించండి; ప్రేరేపించండి, తవ్వండి—వాజసాతి (సమృద్ధి-విజయం) కోసం. ఓ నిష్టిగ్ర్యా, సహాయార్థం నీ కుమారుణ్ని కదిలించి సిద్ధం చేయి—సోమపానార్థం ఇంద్రుణ్ని అతని సహచరులతో ఇక్కడికి తీసుకురా.
It urges a group of companions to wake up, unite in purpose, kindle Agni, and carry out the sacrifice skillfully, so that divine help brings strength, victory, and abundance.
Agni starts and carries the offering, Uṣas opens the day and renews right activity, and Dadhikrāvan represents swift victorious momentum—together they launch the rite with clarity and power.
It means the invocation is supported by Indra’s characteristic power—overcoming obstacles and securing ‘winning’—so the rite is not only performed but made effective and victorious.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.