Rig Veda 1.169.6: Mandala 1, Sukta 169, Mantra 6

Sukta 1.169

Rishi: Agastya (traditional attribution for RV 1.169–1.171 in many Anukramaṇī traditions)

Devata: Indra (with Marut-association in the surrounding verses)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Indra/Marut hymns in this section)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रति प्र याहीन्द्र मीळ्हुषो नॄन्महः पार्थिवे सदने यतस्व । अध यदेषां पृथुबुध्नास एतास्तीर्थे नार्यः पौंस्यानि तस्थुः ॥

Transliteration

práti prá yāhīndra mīḷhúṣo nṝ́n maháḥ pārthíve sádane yatasva | ádha yád eṣāṃ pṛthubudh́nāsa étās tīrthé nā́ryaḥ paúṃsyāni tasthúḥ ||

Translation

ముందుకు సాగు, ముందుకు సాగు, ఓ ఇంద్రా! బలపరచదగిన ఆ మహానర-శక్తుల వైపు; ఈ పార్థివ సదనంలో (దేహధారిత క్షేత్రంలో) నీ స్థానం గ్రహించు. ఆపై వారి విస్తార-ఆధారమయిన శక్తులు తీర్థంలో (దాటే స్థలంలో) దృఢంగా నిలిచినప్పుడు, సాధకుని పౌంస్య (పౌరుష) శక్తులు కూడా అక్కడే స్థాపితమగుగాక—ఆ దాటే ఘట్టంలో.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रति: towards, in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (upasarga/avyaya)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga/avyaya)

• याही: go! come!
• याही: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मीळ्हुषः: of the bountiful one (giver)
• मीळ्हुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मीळ्हुष् (प्रातिपदिक; ‘generous/giver’, esp. of Indra)

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• महः: of greatness; mighty
• महः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: महि/महस् (प्रातिपदिक)

• पार्थिवे: in the earthly
• पार्थिवे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)

• सदने: seat, dwelling, abode
• सदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)

• यतस्व: exert yourself; bestir yourself
• यतस्व: —
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु) / यत्स् (Vedic ‘to strive, exert’)

• अध: then, now, moreover
• अध: —
• Type: Indeclinable
• Root: अध (avyaya)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-stem)

• एषाम्: of these (of them)
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (sarvanāma-stem)

• पृथुबुध्नासः: broad-based ones (having broad foundations)
• पृथुबुध्नासः: कर्तृ
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: पृथु-बुध्न (प्रातिपदिक; bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)

• एताः: these (f.)
• एताः: कर्तृ (with तस्थुः)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: एतद् (sarvanāma-stem)

• तीर्थे: at the ford; at the crossing-place
• तीर्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)

• नार्यः: women
• नार्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)

• पौंस्यानि: manly powers, virile deeds
• पौंस्यानि: कर्म/विधेय (contextual)
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (प्रातिपदिक; ‘manly powers/acts’)

• तस्थुः: they have stood; they stand
• तस्थुः: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)