Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भरद्वाजाश्रमात् चित्रकूटमार्गनिर्देशः

Directions from Bharadvaja’s Hermitage to Chitrakuta

न दोषेणावगन्तव्या कैकेयी भरत त्वया। रामप्रव्राजनं ह्येतत्सुखोदर्कं भविष्यति।।2.92.29।।

na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā |

rāmapravrājanaṃ hy etat sukhodarkaṃ bhaviṣyati || 2.92.29 ||

ఓ భరతా, నీవు కైకేయిని దోషిణిగా భావించి నిందించకూడదు; ఎందుకంటే రాముని ఈ వనవాసం చివరికి మహా శుభఫలదాయకమగును।

not
:
निषेधक (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (particle of negation)
दोषेणby fault/blame
दोषेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
अवगन्तव्याshould be regarded/attributed
अवगन्तव्या:
विधेय (Predicate; obligation)
TypeVerb
Rootअव + गम् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formकृत्य-प्रत्यय (Gerundive/तव्यत्: ‘to be understood/considered’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः (passive necessity)
कैकेयीKaikeyi
कैकेयी:
कर्म (Karma/Object; one being judged)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भरतO Bharata
भरत:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (Karta/Agent in passive construction)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
रामप्रव्राजनम्Rama's banishment
रामप्रव्राजनम्:
कर्ता/विषय (Subject/topic of ‘bhaviṣyati’)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + प्रव्राजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य प्रव्राजनम्)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal nuance)
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रामप्रव्राजनम्’ इति विशेषण
सुखोदर्कम्ending in happiness/with happy outcome
सुखोदर्कम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + उदर्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सुखः उदर्कः यस्य/सुख-परिणामकः)
भविष्यतिwill be/will become
भविष्यति:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

O Bharata, you should not find fault with Kaikeyi. Rama's banishment will prove a great source of happiness in future (for mankind).

B
Bharadvāja
B
Bharata
K
Kaikeyī
R
Rāma

FAQs

Restraint in blame and a wider dharmic vision: one should not be consumed by fault-finding when events may serve a larger righteous outcome.

Bharadvāja counsels Bharata, softening his condemnation of Kaikeyī and reframing Rāma’s exile as ultimately beneficial.

Equanimity and discernment (viveka): Bharadvāja models calm judgment and encourages Bharata to rise above anger.