Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

भरद्वाजाश्रमात् चित्रकूटमार्गनिर्देशः

Directions from Bharadvaja’s Hermitage to Chitrakuta

भरद्वाजो महर्षिस्तं ब्रुवन्तं भरतं तथा। प्रत्युवाच महाबुद्धिरिदं वचनमर्थवत्।।2.92.28।।

bharadvājo maharṣis taṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā |

pratyuvāca mahābuddhir idaṃ vacanam arthavat || 2.92.28 ||

అప్పుడు మహాబుద్ధిమంతుడైన మహర్షి భరద్వాజుడు, అలా పలుకుతున్న భరతునికి అర్థవంతమైన వచనంతో ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను।

भरद्वाजःBharadvaja
भरद्वाजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
ब्रुवन्तम्speaking
ब्रुवन्तम्:
विशेषण (Adjectival to ‘भरतम्’)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परस्मैपदी-प्रयोगार्थ
भरतम्Bharata
भरतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाthus
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीति-अर्थे (adverb: ‘thus/so’)
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महाबुद्धिःthe very wise one
महाबुद्धिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहाबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् चासौ बुद्धिः/बुद्धिमान्)
इदम्this
इदम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वचनम्’ इति विशेषण
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अर्थवत्meaningful/significant
अर्थवत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअर्थवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वचनम्’ इति विशेषण

Hearing the words of Bharata, the great sage, wise Bharadwaja replied with meaningful words:

B
Bharadvāja
B
Bharata

FAQs

Dharma is clarified through wise counsel: the tradition places sages as interpreters who redirect grief and blame toward a broader moral vision.

The narration transitions from Bharata’s outburst to Bharadvāja’s response, setting up a consoling and corrective teaching.

Bharadvāja’s wisdom and measured speech—responding to emotional turmoil with meaningful guidance.