Sarga 25

Verse 1

साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः।चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी।।2.25.1।।

ఆ మనస్విని తల్లి తన వేదనను అదుపుచేసుకొని, శుచిగా ఆచమనం చేసి, రామునికి మంగళకర్మలను నిర్వహించింది।

Verse 2

न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम।शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे।।2.25.2।।

హే రఘువంశశ్రేష్ఠా, నిన్ను ఆపడం నాకు సాధ్యం కాదు; ఇప్పుడు వెళ్లు. అయితే త్వరగా తిరిగి రా, సజ్జనుల మార్గానుసారంగా ప్రవర్తించు.

Verse 3

यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च।स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु।।2.25.3।।

హే రాఘవశార్దూలా! నీవు ధైర్యంతోను నియమంతోను ఏ ధర్మాన్ని పాలిస్తున్నావో, ఆ ధర్మమే నిన్ను రక్షించుగాక।

Verse 4

येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च।ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः।।2.25.4।।

హే పుత్రా! చైత్యములలోను దేవాలయములలోను నీవు ఎవరికెవరికీ ప్రణామం చేస్తావో, ఆ దేవశక్తులు మహర్షులతో కలిసి అరణ్యంలో నిన్ను రక్షించుగాక।

Verse 5

यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता।तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा।।2.25.5।।

హే పుత్రా! ధీమంతుడైన విశ్వామిత్రుడు నీకు ప్రసాదించిన అస్త్రాలు, తమ గుణసంపన్న శక్తితో నిన్ను సదా రక్షించుగాక।

Verse 6

पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा।सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः।।2.25.6।।

హే పుత్రా, హే మహాబాహో! పితృసేవ, మాతృసేవ మరియు సత్యపాలన వలన నీవు రక్షింపబడ్డావు; చిరంజీవిగా ఉండుగాక।

Verse 7

समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च।स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।।2.25.7।।पतङ्गाः पन्नगास्सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम।

హే నరోత్తమా! సమిధలు, కుశపవిత్రాలు, వేద్యలు మరియు యజ్ఞస్థానాలు; విచిత్ర స్థండిలాలు, పర్వతాలు, వృక్షాలు, పొదలు-లతలు, హ్రదాలు—అలాగే పక్షులు, సర్పాలు, సింహాలు—ఇవన్నీ నిన్ను రక్షించుగాక।

Verse 8

स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः।स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा।।2.25.8।।लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा।

సాధ్యులు, విశ్వేదేవులు, మరుతులు మరియు మహర్షులు నీకు స్వస్తి కలుగజేయుగాక; ధాతా-విధాతా, అలాగే పూషా, భగ, ఆర్యమా నీకు క్షేమం ప్రసాదించుగాక; వాసవుడు (ఇంద్రుడు) ప్రథముడై సమస్త లోకపాలకులూ నిన్ను ఆశీర్వదించుగాక।

Verse 9

ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः।।2.25.9।।दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।

ఋతువులు, పక్షాలు, మాసాలు, సంవత్సరాలు, రాత్రులు—అలాగే దినాలు మరియు ముహూర్తాలు కూడా—ఎల్లప్పుడూ నీకు స్వస్తి, మంగళం కలుగజేయుగాక।

Verse 10

स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।

ఓ కుమారా! స్మృతి, ధృతి, ధర్మము—ఇవి నిన్ను అన్ని దిక్కుల నుండీ కాపాడుగాక।

Verse 11

स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।

భగవాన్ స్కందుడు, సోముడు, బృహస్పతి, అలాగే సప్తర్షులు మరియు నారదుడు—వీరందరూ నిన్ను అన్ని వైపులా రక్షించుగాక।

Verse 12

याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः।स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः।।2.25.12।।

మరియు సర్వత్ర సిద్ధులైనవారు, దిక్కుల అధిపతులైన దిగీశ్వరులు—నేను ఆ అరణ్యంలో స్తుతించిన వారు—ఓ కుమారా, నిత్యం నిన్ను కాపాడుగాక।

Verse 13

शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।

సర్వ పర్వతములు, సముద్రములు, రాజా వరుణుడును; ద్యులోకము, అంతరిక్షము, భూమియు, అలాగే సమస్త నదులును—ఇవన్నీ నిన్ను సదా రక్షించుగాక.

Verse 14

शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।

సర్వ నక్షత్రములు, గ్రహములు తమ తమ అధిదేవతలతో కూడి, అలాగే పగలు-రాత్రి మరియు సంధ్యలును—అరణ్యాన్ని ఆశ్రయించిన నిన్ను రక్షించుగాక.

Verse 15

ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा।कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते।।2.25.15।।

పుణ్యమైన ఆరు ఋతువులు, మాసములు, సంవత్సరములు, అలాగే కళా, కాష్ఠా వంటి సూక్ష్మ కాలమానములు—నీకు క్షేమమును శాంతిని ప్రసాదించుగాక.

Verse 16

महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः।तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा।।2.25.16।।

మహావనంలో మునివేషధారిగా, ధీమంతుడై సంచరించే నీకు—ఆదిత్యులును దైత్యులును ఇద్దరూ సదా శాంతి-సుఖదాతలుగా ఉండుగాక.

Verse 17

राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्।क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम्।।2.25.17।।

బిడ్డా! రాక్షసులు, పిశాచులు, భయంకరులు, క్రూరకర్ములు, అలాగే సమస్త క్రవ్యాదభక్షకుల నుండి—నీకు ఎట్టి భయమూ కలుగకూడదు.

Verse 18

प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने।सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव।।2.25.18।।

నీ ఆ ఘన అరణ్యంలో వానరాలు, వృశ్చికాలు, డంస‑మశకాలు, సర్పాదులు మరియు కీటకాలు నీకు కష్టం కలిగించకూడదు.

Verse 19

महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः।महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक।।2.25.19।।

బిడ్డా, మహాగజాలు, భయంకర దంతాల సింహాలు, వ్యాఘ్రాలు, ఎలుగుబంట్లు, ఉగ్ర శృంగాల మహిషాలు నీకు ద్రోహం చేయకూడదు.

Verse 20

नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः।मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया संपूजितास्त्विह।।2.25.20।।

బిడ్డా, నరమాంసభక్షకులైన భయంకరులు మరియు ఇతర ఉగ్ర సత్త్వజాతులు—నేను ఇక్కడ పూజించినవారు—నిన్ను హింసించకూడదు.

Verse 21

आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः। सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक।।2.25.21।।

హే రామా, బిడ్డా—నీ ప్రయాణమార్గాలు శుభప్రదమగునుగాక; నీ పరాక్రమకార్యాలు సిద్ధించుగాక. క్షేమంగా వెళ్లి సమస్త సంపద‑కల్యాణాలను పొందు.

Verse 22

स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः।सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः।।2.25.22।।

నీకు మళ్లీ మళ్లీ శుభమగుగాక—అంతరిక్ష దేవశక్తుల నుండీ, భూలోక రాజుల నుండీ, సమస్త దేవతల నుండీ. మార్గాన్ని అడ్డుకొనే వారు నిరుపద్రవులై హానికరం కాకుండుగాక.

Verse 23

गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा।पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम्।।2.25.23।।

హే రామా! దండకారణ్యంలో నివసిస్తున్న నిన్ను పూజింపబడిన గురు (బృహస్పతి), సోముడు, సూర్యుడు, ధనదుడు (కుబేరుడు), యముడు—ఇవన్నీ కాపాడుగాక.

Verse 24

अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः।उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन।।2.25.24।।

హే రఘునందనా! నీవు శుద్ధికై ఉపస్పర్శన (ఆచమనం-స్నానం) చేసే వేళ అగ్ని, వాయువు, ధూమము మరియు ఋషుల ముఖముల నుండి ఉద్గతమైన మంత్రాలు నిన్ను కాపాడుగాక.

Verse 25

सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः।ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम्।।2.25.25।।

సర్వలోకాధిపతి బ్రహ్మ, భూతభర్త, ఋషులు మరియు మిగిలిన సమస్త దేవతలు—అరణ్యవాసిగా ఉన్న నిన్ను రక్షించుగాక.

Verse 26

इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी।स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना।।2.25.26।।

ఇలా యశస్వినీ విశాలనేత్రా దేవి పుష్పమాలలతో, సుగంధ ద్రవ్యాలతో, తగిన స్తుతులతో దేవగణాలను యథావిధిగా ఆరాధించింది.

Verse 27

ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना।हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात्।।2.25.27।।

మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునిచే విధివిధానంగా అగ్నిని స్థాపింపజేసి, రాముని మంగళార్థం కౌశల్యా నియమప్రకారం హోమాహుతులను చేయింపజేసింది।

Verse 28

घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान्।उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना।।2.25.28।।

పరమాంగనైన కౌశల్య ఆ కర్మార్థం ఘృతం, తెల్లని పుష్పమాలలు, సమిధలు మరియు తెల్లని ఆవాలు సమకూర్చింది।

Verse 29

उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्।हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत्।।2.25.29।।

ఉపాధ్యాయుడు విధివిధానంగా శాంతి-నిరామయార్థం హోమాహుతులు సమర్పించి, హవిష్యావశేషంతో బాహ్య బలిని ఏర్పాటు చేశాడు।

Verse 30

मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः।वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः।।2.25.30।।

తదుపరి తేనె, పెరుగు, అక్షతలు, ఘృతంతో ద్విజులచే స్వస్తివాచనం చేయించి, వనవాసంలో రామునికి స్వస్త్యయన రక్షాక్రియలను పఠింపజేసింది।

Verse 31

ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी।दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत्।।2.25.31।।

అప్పుడు యశస్వినియైన శ్రీరామమాత ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజేంద్రునికి మనోకాంక్షిత దక్షిణను సమర్పించి, రాఘవునితో ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 32

यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते।वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.32।।

సహస్రాక్షుడై సర్వదేవనమస్కృతుడైన ఇంద్రునికి వృత్రనాశ సమయంలో కలిగిన మంగళం, అదే మంగళం నీకును కలుగుగాక।

Verse 33

यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा।अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.33।।

అమృతాన్ని కోరిన సుపర్ణుడు (గరుడుడు) కొరకు వినత పూర్వకాలంలో కల్పించిన మంగళం, అదే మంగళం నీకును కలుగుగాక।

Verse 34

अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्।अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.34।।

అమృతోత్పాదన సమయంలో దైత్యులను సంహరించిన వజ్రధారి ఇంద్రునికి అదితి ప్రసాదించిన మంగళం, అదే మంగళం నీకును కలుగుగాక।

Verse 35

त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः।यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.35।।

హే రామా! అమితతేజస్సుగల విష్ణువు త్రివిక్రమరూపంగా మూడు అడుగులు వేస్తూ ప్రవర్తించినప్పుడు యే మంగళముండెనో, అదే మంగళం నీకును కలుగుగాక।

Verse 36

ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते।मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः।।2.25.36।।

హే మహాబాహో! ఋతువులు, సముద్రాలు, ద్వీపాలు, వేదాలు, లోకాలు మరియు దిక్కులు—ఇవన్నీ నీకు శుభమంగళాలను ప్రసాదించుగాక।

Verse 37

इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।

ఇట్లు పలికి ఆ సుందరి మిగిలిన పవిత్ర ద్రవ్యాలను కుమారుని శిరస్సుపై ఉంచి, సుగంధ లేపనాలతో రాముని అభ్యంగం చేసింది। అనంతరం కౌశల్యా సిద్ధిని ప్రసాదించే శుభ ‘విశల్యకరణీ’ ఔషధిని కట్టి రక్షాకవచం చేసి, రక్షామంత్రాలను జపించింది।

Verse 38

इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।

ఇట్లు పలికి ఆ సుందరి మిగిలిన పవిత్ర ద్రవ్యాలను కుమారుని శిరస్సుపై ఉంచి, సుగంధ లేపనాలతో రాముని అభ్యంగం చేసింది। అనంతరం కౌశల్యా సిద్ధిని ప్రసాదించే శుభ ‘విశల్యకరణీ’ ఔషధిని కట్టి రక్షాకవచం చేసి, రక్షామంత్రాలను జపించింది।

Verse 39

उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी।वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया।।2.25.39।।

దుఃఖవశమై ఉన్నప్పటికీ ఆమె అత్యంత ఆనందించినట్లుగా పలికింది; కాని అది హృదయభావం కాదు, మాటలలో మాత్రమే—ఆమె వాక్కు తడబడుతూ అస్థిరంగా ఉండెను।

Verse 40

आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी।अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम्।।2.25.40।।

యశస్వినీ రాణి ఆయనను వంచి, శిరస్సును మ్రొక్కి వాసన చూచి, ఆలింగనం చేసి పలికింది—“పుత్రా! హే రామా! సిద్ధార్థుడై, సుఖంగా వెళ్ళు.”

Verse 41

अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि।।2.25.41।।

వత్సా! నిన్ను నిరోగిగా, సమస్త కార్యసిద్ధితో, సుఖంగా అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చినవాడిగా నేను దర్శించుగాక—రాజమార్గంలో సుస్థిరంగా నిలిచినవాడిగా కూడా।

Verse 42

प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना।द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।।2.25.42।।

నా దుఃఖసంకల్పాలు నశించి, హర్షంతో నా ముఖము ప్రకాశించును; వనమునుండి తిరిగి వచ్చిన నిన్ను నేను ఉదయించిన పూర్ణచంద్రునివలె దర్శించెదను।

Verse 43

भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्।द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः।।2.25.43।।

హే రామా! వనవాసమునుండి ఇక్కడికి వచ్చి, పితృవచనాన్ని నెరవేర్చిన నిన్ను నేను మళ్లీ దర్శించెదను—నీవు భద్రాసనముపై విరాజిల్లుచుండగా।

Verse 44

मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः।वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः।।2.25.44।।

హే రామా! వనవాసమునుండి మంగళలక్షణాలతో ఇక్కడికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ప్రియుడా, నీవు నిత్యం నా మరియు నీ వధువు (సీత) యొక్క కోరికలను నెరవేర్చుచుండుము।

Verse 45

मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयोमहर्षयो भूतमहासुरोरगाः।अभिप्रयातस्य वनं चिराय तेहितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव।।2.25.45।।

హే రాఘవా! నేను ఆరాధించిన శివాదిదేవగణములు, మహర్షులు, భూతగణములు, మహాబల అసురులు, నాగములు మరియు దిక్కులు—నీవు దీర్ఘకాలం వనమునకు ప్రయాణించుచుండగా—నీ హితమును కోరుతూ నీ క్షేమమును కాపాడుగాక।

Verse 46

इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचनासमाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवंपुनः पुनश्चापि निपीड्य सस्वजे।।2.25.46।।

ఇట్లు చెప్పి, కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులతో ఆమె విధివిధానముగా స్వస్త్యయనము (మంగళాశీర్వాదక్రియ) ముగించి, రాఘవునకు ప్రదక్షిణ చేసి, అతనిని బిగిగా పట్టుకొని మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసెను।

Verse 47

तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः।जगाम सीतानिलयं महायशास्स राघवः प्रज्वलित स्स्वया श्रिया।।2.25.47।।

ఇట్లు దేవి కౌశల్యను ప్రదక్షిణ చేసి, తల్లి పాదాలను మళ్లీ మళ్లీ దృఢంగా పట్టుకొని, స్వకీయ శ్రీతో ప్రకాశించే మహాయశస్సుగల రాఘవుడు సీతానిలయానికి వెళ్లాడు।