Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 25, Shloka 41

कौशल्याया मङ्गलविधानम्

Kausalya’s Benedictions and Protective Rites for Rama

Devanagari script

अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि।।2.25.41।।

Transliteration

arogaṃ sarvasiddhārtham ayodhyāṃ punarāgatam | paśyāmi tvāṃ sukhaṃ vatsa susthitaṃ rājavartmani || 2.25.41 ||

Translation

వత్సా! నిన్ను నిరోగిగా, సమస్త కార్యసిద్ధితో, సుఖంగా అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చినవాడిగా నేను దర్శించుగాక—రాజమార్గంలో సుస్థిరంగా నిలిచినవాడిగా కూడా।

Word by Word

• arogam: free from illness
• arogam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: a-roga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifies tvām)

• sarvasiddhārtham: having all aims accomplished
• sarvasiddhārtham: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + siddha (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative): सर्वे सिद्धाः अर्थाः यस्य/सर्वसिद्धः अर्थः; नपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies tvām)

• ayodhyām: to Ayodhyā
• ayodhyām: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ayodhyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (F), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/गन्तव्य-कर्म), एकवचन

• punar: again
• punar: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: punar (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb: again)

• āgatam: returned/come
• āgatam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ā-gam (धातु) + kta (क्त) → āgata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies tvām)

• paśyāmi: I see / I behold
• paśyāmi: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: paś (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• tvām: you
• tvām: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• sukham: happily, in comfort
• sukham: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: sukha (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative): सुखम् = सुखेन (happily/comfortably)

• vatsa: O dear child
• vatsa: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vatsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग (M), सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• susthitam: well-established, firmly placed
• susthitam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: su-sthā (धातु) + kta (क्त) → susthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies tvām)

• rājavartmani: on the royal path (as kingly course)
• rājavartmani: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: rāja (प्रातिपदिक) + vartman (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: राज्ञः वर्त्मनि; नपुंसकलिङ्ग (N), सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

Context

O my son! I shall be happy to behold you back in Ayodhya in sound healthsuccessful in your objectives and firmly established in the kingdom.

Characters & Entities

• Kausalyā
• Rāma
• Ayodhyā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma culminates in rightful stability: after fulfilling duty, one returns to restore order and serve the kingdom in truth.

What is the narrative situation?

Kausalyā voices her hope that Rāma will complete the exile-obligation and return to assume his rightful royal role.

Which character virtue is emphasized?

Confidence in Rāma’s steadfastness—faith that he will fulfill obligations and re-establish righteous rule.