Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

स राघवस्तत्र कथाप्रपञ्चान्शुश्राव लोकस्य समागतस्य।आत्माधिकारा विविधाश्च वाचःप्रहृष्टरूपस्य पुरो जनस्य।।।।

sa rāghavas tatra kathāprapañcān śuśrāva lokasya samāgatasya |

ātmādhikārā vividhāś ca vācaḥ prahṛṣṭarūpasya purojanasya ||

అక్కడ రాఘవుడు సమాగతమైన ప్రజల అనేక విధాల మాటల ప్రవాహాన్ని విన్నాడు—తన గురించిన విభిన్న వాక్యాలను; అతని ముందున్న పౌరులు ఆనందంతో ప్రకాశించారు।

eṣaḥthis (man)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (demonstrative pronoun)
śriyamprosperity
śriyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Acc sg)
gacchatiattains/goes to
gacchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
rāghavaḥRaghava
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; eṣaḥ इत्यस्य समानाधिकरणम्
adyatoday
adya:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (today)
rāja-prasādātfrom the king's favor
rāja-prasādāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (rājñaḥ prasādaḥ) अपादान-भावः (from/by means of)
vipulāmvast
vipulām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (भूमिम्/श्रियम् इत्यादि) विशेषणम्
gamiṣyanabout to attain
gamiṣyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्तं भविष्यत्कालाभिप्राय-कर्तरि कृदन्तम् (about to go/attain), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; rāghavaḥ इति विशेषणम्
etethese (we)
ete:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (these)
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
sarva-samṛddha-kāmāḥwhose desires are fulfilled
sarva-samṛddha-kāmāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + samṛddha (कृदन्त; सम्-√ṛdh + क्त) + kāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (yeṣāṃ kāmāḥ samṛddhāḥ te)
yeṣāmof whom
yeṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Gen pl: 'of whom')
ayamthis (one)
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
naḥfor us / our
naḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूपम्, बहुवचनम् (Gen/Dat pl: 'our/for us')
bhavitāwill become
bhavitā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
praśāstāruler/protector
praśāstā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpra-√śās (धातु) + tṛc (कृदन्त)
Formतृच्-प्रत्ययान्तं कर्तृवाचक-नाम (agent noun), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (protector/ruler)

Rama, the best among men, while riding along the highway overheard the pleasing words uttered by women standing on the elevation of their buildings. Thus hearing his own praise Rama proceeded along the highway.

R
Rama

FAQs

A dharmic ruler is one whose character becomes the subject of public trust and joy; the people’s happiness is a moral measure of kingship.

As Rama moves through the city, he hears the gathered citizens speaking in many ways about him, visibly delighted.

Rama’s reputation for righteousness, strong enough to unify public sentiment in gladness.