Shloka 63
द्वादशः सर्गः — Kaikeyi’s Boons and Dasaratha’s Moral Collapse
Ayodhya Kanda 12
तां हि मे सुकृतां बुद्धिं सुहृद्भिस्सह निश्चिताम्।।।।कथं द्रक्ष्याम्यपावृत्तां परैरिव हतां चमूम्।किं मां वक्ष्यन्ति राजानो नानादिग्भ्य स्समागताः।।।।बालो बताऽयमैक्ष्वाकश्चिरं राज्यमकारयत्।
tāṃ hi me sukṛtāṃ buddhiṃ suhṛdbhiḥ saha niścitām |
kathaṃ drakṣyāmy apāvṛttāṃ parair iva hatāṃ camūm |
kiṃ māṃ vakṣyanti rājāno nānādigbhyaḥ samāgatāḥ |
bālo batāyam aikṣvākaś ciraṃ rājyam akārayat ||
సుహృదులతో కలిసి సద్విచారంతో నేను స్థిరపరచుకున్న ఆ నిర్ణయం తిరస్కరింపబడటం నేను ఎలా చూడగలను—శత్రువుల చేత పరాజితమైన సేన వెనుదిరిగినట్లుగా? నానాదిక్కుల నుంచి వచ్చిన రాజులు నన్ను ఏమంటారు—‘అయ్యో! ఈ ఇక్ష్వాకు ఎంత బాలుడు; ఇంతకాలం రాజ్యాన్ని ఎలా పాలించాడు?’
While instructing Rama to go to the forest, how can I look at his face, pale like the eclipsed moon?
FAQs
Rājadharma includes consistency, credibility, and accountability: a king’s decisions must be stable and righteous, not overturned by private intrigue, because the realm’s moral order depends on public trust.
Daśaratha laments that his publicly prepared decision to install Rāma—made with advisors and in view of visiting kings—would be disgracefully reversed.
Responsibility to institutions and reputation: Daśaratha recognizes that a ruler’s integrity is judged by steadiness and justice in governance.