
The Marvel at Ānandakānana: A Lake-Vision and a Karmic Parable (Prabhāsa / Guru-tīrtha Context)
ఈ అధ్యాయంలో సంచారంలో చూచిన అపూర్వ ఆశ్చర్యం ఏమిటని కుంజల పక్షి ప్రశ్నిస్తుంది. విజ్వలుడు సమాధానంగా—మేరు పర్వతం ఉత్తర వాలులో ‘ఆనందకానన’ అనే దివ్య వనం ఉందని, అక్కడ దేవతలు, సిద్ధులు, అప్సరసలు, గంధర్వులు, నాగులు మరియు దివ్య సంగీత నాదాలు నిత్యం విరాజిల్లుతాయని వివరిస్తాడు. ఆ వనమధ్యంలో సముద్రంలా నిర్మలమైన సరస్సు ఉండి, అనేక తీర్థజలాలు, కమలపుష్పాలతో అది ప్రకాశిస్తుంది. అక్కడ ఒక తేజోమయ దంపతులు విమానంలో వచ్చి స్నానం చేసి, వెంటనే పరస్పరం క్రూరంగా కొట్టుకుంటారు; రెండు శవాలు తీరం మీద పడినట్లు కనిపించినా రూపం మారదు, శరీరాలు మళ్లీ కలసి పునర్నిర్మితమవుతాయి. తరువాత కర్మఫలపు భయంకర దృశ్యం—వారు మాంసాన్ని చింపి తామే తింటూ, శవభక్షణంలా పునఃపునః చేస్తారు; ఆపై శరీరాలు మళ్లీ యథావిధిగా అవుతాయి, వారు నవ్వుతూ ‘ఇవ్వు, ఇవ్వు’ అని మళ్లీ కోరుతారు; తరువాత మరికొందరు స్త్రీలు కూడా అదే విధంగా చేరుతారు. ప్రాభాస/గురు-తీర్థ సందర్భం మరియు వేన–చ్యవన కథాచక్రంలో ఈ అద్భుతానికి కారణవ్యాఖ్యానార్థం ఈ ప్రసంగం నిలుస్తుంది.
Verse 1
कुंजल उवाच । किं विज्वल त्वया दृष्टमपूर्वं भ्रमता महीम् । आश्चर्येण समायुक्तं तन्मे कथय सुव्रत
కుంజలుడు పలికెను—హే విజ్వల! భూమిని సంచరిస్తూ నీవు ఏ అపూర్వమైన, ఆశ్చర్యభరితమైన దృశ్యాన్ని చూశావు? హే సువ్రత, అది నాకు చెప్పుము।
Verse 2
इतः प्रयासि कं देशमाहारार्थं तु सोद्यमी । यद्य दृष्टं त्वया चित्रं समाख्याहि सुतोत्तम
ఇక్కడి నుండి ఆహారార్థం శ్రమతో ఏ దేశమునకు బయలుదేరుచున్నావు? నీవు ఏదైనా విచిత్రమైనదాన్ని చూచినయెడల చెప్పుము, ఓ సుతోత్తమా।
Verse 3
विज्वल उवाच । अस्ति मेरुगिरेः पृष्ठे आनंदं नाम काननम् । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णंफ लपुष्पमयैः सदा
విజ్వలుడు పలికెను—మేరు పర్వతపు పృష్ఠభాగమున (ఉత్తర వాలులో) ‘ఆనంద’మనే వనం ఉంది; అది దివ్యవృక్షాలతో నిండినది, సదా ఫలపుష్పసమృద్ధిగా ఉంటుంది।
Verse 4
देववृंदैः समाकीर्णं मुनिसिद्धसमन्वितम् । अप्सरोभिः सुरूपाभिर्गंधर्वैः किन्नरोरगैः
అది దేవగణసమూహాలతో కిటకిటలాడుచుండెను, మునులు సిద్ధులతో కూడియుండెను; అందమైన అప్సరసలు, గంధర్వులు, కిన్నరులు మరియు నాగులతో నిండియుండెను।
Verse 5
वापीकूपतडागैश्च नदीप्रस्रवणैस्तथा । आनंदकाननं पुण्यं दिव्यभावैः प्रभासते
బావులు, వాపీలు, చెరువులు, సరస్సులు, అలాగే నదులు మరియు ప్రవహించే ఊటలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ఆ పుణ్యమైన ‘ఆనందకాననం’ దివ్యభావంతో ప్రకాశిస్తుంది।
Verse 6
विमानैः कोटिसंख्याभिर्हंसकुंदेंदुसन्निभैः । गीतकोलाहलैः रम्यैर्मेघध्वनिनिनादितम्
హంస, కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె కాంతిమంతమైన కోటి సంఖ్యల విమానాలతో అది అలంకృతమై ఉండెను; మధుర గీతకోలాహలంతో రమ్యమై, మేఘగర్జన వంటి నినాదంతో మార్మోగెను।
Verse 7
षट्पदानां निनादेन सर्वत्र मधुरायते । चंदनैश्चूतवृक्षैश्च चंपकैः पुष्पितैर्वृतम्
తేనెటీగల మ్రోగుడుతో అది ఎక్కడికక్కడ మధురంగా మారింది; చందనవృక్షాలు, మామిడి చెట్లు, పుష్పించిన చంపకవృక్షాలతో అది చుట్టుముట్టబడి ఉంది।
Verse 8
नानावृक्षैः प्रभात्येवमानंदवनमुत्तमम् । नानापक्षिनिनादेन बहुकोलाहलान्वितम्
వివిధ వృక్షాలతో ఆ ఉత్తమ ఆనందవనం ఉదయకాలంలా ప్రకాశించింది; నానావిధ పక్షుల నినాదాలతో అది మహా కోలాహలంతో నిండిపోయింది।
Verse 9
एवमानंदनं दृष्टं मया तत्र सुशोभनम् । विमलं च सरस्तात शोभते सागरोपमम्
ఈ విధంగా అక్కడ నేను అత్యంత శోభనమైన ఆనందనాన్ని చూచితిని; ఓ ప్రియమా, అక్కడి నిర్మల సరస్సు సముద్రంలా కాంతివంతంగా వెలిగింది।
Verse 10
संपूर्णं पुण्यतोयेन पद्मसौगंधिकैः शुभैः । जलजैस्तु समाकीर्णं हंसकारंडवान्वितम्
ఆ సరస్సు పుణ్యజలములతో సంపూర్ణంగా నిండిపోయి, శుభమైన సుగంధ పద్మములతో అలంకృతమైయుండెను. జలజ పుష్పములతో కిక్కిరిసి, హంసలు కారండవ పక్షులతో శోభించెను.
Verse 11
एवमासीत्सरस्तस्य सुमध्ये काननस्य हि । देवगंधर्वसंबाधैर्मुनिवृंदैरलंकृतम्
ఇలా ఆ అరణ్యమధ్యంలోనే ఆ సరస్సు ఉండెను. దేవగంధర్వుల సమూహాలతో కిక్కిరిసి, మునివృందములతో అలంకృతమైయుండెను.
Verse 12
किंनरोरगगंधर्वैश्चारणैश्च सुशोभते । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं वक्तुं तात न शक्यते
అది కిన్నరులు, నాగులు, గంధర్వులు, చారణులతో మహాశోభను పొందెను. అక్కడ నేను ఒక ఆశ్చర్యాన్ని చూచితిని—ఓ తాత, దానిని మాటలతో చెప్పలేను.
Verse 13
विमानेनापि दिव्येन कलशैरुपशोभते । छत्रदंडपताकाभीराजमानेन सत्तम
ఓ సత్తమా, అది దివ్య విమానముతో కూడ శోభించెను; కలశములతో మరింత అందగించెను. ఛత్రాలు, దండాలు, పతాకలతో రాజసంగా ప్రకాశించెను.
Verse 14
सर्वभोगाविलेनापि गीयमानेथ किन्नरैः । गंधर्वैरप्सरोभिश्च शोभमानोथ सुव्रत
ఓ సువ్రతా, సమస్త భోగములతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నప్పటికీ అతడు కిన్నరులచే గానముగా కీర్తింపబడెను; గంధర్వులు, అప్సరసలచే అలంకృతుడై మహాశోభను పొందెను.
Verse 15
स्तूयमानो महासिद्धऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः । रूपेणाप्रतिमो लोके न दृष्टस्तादृशः क्वचित्
తత్త్వవేదులైన మహాసిద్ధ ఋషులచే స్తుతింపబడిన ఆయన లోకంలో రూపమున అపూర్వుడు; అటువంటి వాడు ఎక్కడా ఎప్పుడూ దర్శింపబడలేదు।
Verse 16
सर्वाभरणशोभांगो दिव्यमालाविशोभितः । महारत्नकृतामाला यस्योरसि विराजते
ఆయన అవయవాలు సమస్త ఆభరణాల కాంతితో మెరిశాయి; దివ్యమాలచే మరింత శోభించాడు. ఆయన వక్షస్థలమున మహారత్నాలతో చేసిన మాలా ప్రకాశించింది.
Verse 17
तत्समीपे स्थिता चैका नारी दृष्टा वरानना । हेमहारैश्च मुक्तानां वलयैः कंकणैर्युता
ఆయన సమీపంలో ఒక సుందరముఖి స్త్రీ నిలిచి కనిపించింది; ఆమె స్వర్ణహారాలు, ముత్యాల ఆభరణాలు, వలయాలు మరియు కంకణాలతో అలంకృతురాలై ఉంది.
Verse 18
दिव्यवस्त्रैश्च गंधैश्च चंदनैश्चारुलेपनैः । स्तूयमानो गीयमानः पुरुषस्तत्र चागतः
దివ్యవస్త్రాలు, సుగంధాలు, చందనం మరియు మనోహర లేపనాలతో అలంకృతుడై, స్తుతింపబడుతూ గానముచే కీర్తింపబడుతూ ఆ పురుషుడు అక్కడికి వచ్చెను.
Verse 19
रतिरूपा वरारोहा पीनश्रोणिपयोधरा । सर्वाभरणशोभांगी तादृशी रूपसंपदा
ఆమె రతిరూపిణి, శ్రేష్ఠ సౌందర్యవతి; పుష్టమైన నడుము-నితంబాలు, స్తనాలతో యుక్తురాలు. సమస్త ఆభరణాల కాంతితో ఆమె అవయవాలు మెరిశాయి—అటువంటి రూపసంపద ఆమెది.
Verse 20
द्वावेतौ तौ मया दृष्टौ विमानेनापि चागतौ । रूपलावण्यमाधुर्यौ सर्वशोभासमाविलौ
నేను ఆ ఇద్దరినీ చూశాను; వారు విమానములోనూ వచ్చి చేరారు. రూప-లావణ్య-మాధుర్యాలతో నిండినవారు, అన్ని వైపులా సమస్త శోభలతో ప్రకాశించారు।
Verse 21
समुत्तीर्णौ विमानात्तावागतौ सरसोन्तिके । स्नातौ तात महात्मानौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ
విమానమునుండి దిగిన ఆ ఇద్దరూ సరస్సు సమీపానికి వచ్చారు. అక్కడ స్నానం చేసి, ఓ ప్రియుడా, ఆ మహాత్ములు కమలనేత్రి స్త్రీ-పురుషులుగా దర్శనమిచ్చారు।
Verse 22
प्रगृह्य तौ महाशस्त्रौ दंपती तु परस्परम् । तादृशौ च शवौ तत्र पतितौ सरसस्तटे
ఆ దంపతులు ఆ మహాశస్త్రాలను పట్టుకొని పరస్పరం ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు. అలా సరస్సు తీరాన అక్కడే ఆ ఇద్దరి శవాలు పడిపోయాయి।
Verse 23
प्रभासे ते तदा तौ तु स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ । रूपेणापि महाभाग तादृशावेव तौ शवौ
అప్పుడు ప్రభాసలో ఆ ఇద్దరు—కమలనేత్రి స్త్రీ మరియు పురుషుడు—ఓ మహాభాగ్యుడా, రూపములోనూ ఆ శవాల్లానే అలాగే ఉన్నారు।
Verse 24
देवरूपोपमस्तात यथा पुंसस्तथा शवः । यथारूपं हि तस्यापि तादृशस्तत्र दृश्यते
ఓ ప్రియుడా, ఆ శవమూ ఆ పురుషుని వలెనే కనిపిస్తుంది—దేవరూపానికి సమానంగా. నిజంగా అతని ఏ రూపమైతే ఉందో, అదే రూపం అక్కడ కూడా దర్శనమిస్తుంది।
Verse 25
यथारूपं तु भार्यायास्तथा शवो द्वितीयकः । स्त्रीशवस्य तु यन्मांसं शस्त्रेणोत्कृत्य सा ततः
ఆ శవము రూపములో భార్య వలెనే ఉండెను, నిజముగా అది రెండవ శరీరము వలె ఉండెను. అప్పుడు ఆమె ఆ స్త్రీ శవము నుండి ఆయుధముతో మాంసమును కోసెను.
Verse 26
भक्षते तस्य मांसानि रक्ताप्लुतानि तानि तु । पुरुषो भक्षते तद्वच्छवमांसं समातुरः
రక్తముతో తడిసిన ఆ మాంసపు ముక్కలను అతడు భక్షించెను. అదే విధముగా, ఆతురతతో ఉన్న ఆ పురుషుడు శవ మాంసమును తినెను.
Verse 27
क्षुधया पीड्यमानौ तौ भक्षेते पिशितं तयोः । यावत्तृप्तिं समायातौ तावन्मांसं प्रभक्षितम्
ఆకలితో బాధపడుతున్న వారిద్దరూ ఆ మాంసమును భక్షించిరి. వారికి తృప్తి కలుగునంత వరకు వారు ఆ మాంసమును తినిరి.
Verse 28
सरस्यथ जलं पीत्वा संजातौ सुखितौ पितः । कियत्कालं स्थितौ तत्र विमानेन गतौ पुनः
ఓ తండ్రీ! తరువాత సరస్సులోని నీరు త్రాగి వారు సుఖమును పొందిరి. కొంతకాలము అక్కడ ఉండి, వారు తిరిగి విమానములో వెళ్లిపోయిరి.
Verse 29
अन्ये द्वे तु स्त्रियौ तात मया दृष्टे च तत्र वै । रूपसौभाग्यसंपन्ने ते स्त्रियौ चारुलक्षणे
ఓ తండ్రీ! నేను అక్కడ మరి ఇద్దరు స్త్రీలను కూడా చూసితిని. వారు రూపము మరియు సౌభాగ్యముతో నిండినవారు మరియు చక్కని లక్షణములు కలవారు.
Verse 30
ताभ्यां प्रभक्षितं मांसं यदा तात महावने । प्रहसेते तदा ते द्वे हास्यैरट्टाट्टकैःपुनः
హే తాత! మహావనంలో ఆ ఇద్దరు మాంసాన్ని భక్షించినప్పుడు, వారు మళ్లీ అట్టహాసంతో ఘోరంగా నవ్వుతారు।
Verse 31
भक्षते च स्वमांसानि तावेतौ परिनित्यशः । कृत्वा स्नानादिकं मांसं पश्यतो मम तत्र हि
ఆ ఇద్దరూ నిత్యంగా తమ స్వమాంసాన్నే భక్షిస్తారు. స్నానాది కర్మలు చేసి మాంసాన్ని తింటారు; నేను అక్కడ నిలబడి నిజంగా చూస్తుంటాను।
Verse 32
अन्ये स्त्रियौ महाभाग रौद्रा कारसमन्विते । दंष्ट्राकरालवदने तत्रैवाति विभीषणे
హే మహాభాగ! అక్కడ మరికొన్ని స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు—రౌద్ర స్వభావములు, సంకెళ్లతో బంధింపబడినవారు—వారి ముఖాలు బయటకు పొడిచిన భయంకర దంతాలతో అత్యంత వికరాళంగా, చూడటానికి అతి భీషణంగా ఉన్నాయి।
Verse 33
ऊचतुस्तौ तदा ते तु देहिदेहीति वै पुनः । एवं दृष्टं मया तात वसता वनसंनिधौ
అప్పుడు వారు ఇద్దరూ మళ్లీ ‘ఇవ్వు, ఇవ్వు’ అని అన్నారు. హే తాత! అరణ్య సమీపంలో నివసిస్తూ నేను ఇలానే చూశాను।
Verse 34
नित्यमुत्कीर्य भक्ष्येते तौ द्वौ तु मांसमेव च । जायेते च सुसंपूर्णौ कायौ च शवयोः पुनः
వారు ఇద్దరూ ప్రతిదినం మాంసాన్ని చింపి చింపి కేవలం దానినే భక్షిస్తారు; మరియు మళ్లీ ఆ శవాల రెండు దేహాలు సంపూర్ణంగా పునః ఉద్భవిస్తాయి।
Verse 35
नित्यमुत्तीर्य तावेवं ते चाप्यन्ये च वै पितः । कुर्वंति सदृशीं चेष्टां पूर्वोक्तां मम पश्यतः
ఓ తండ్రీ! వారు ఇద్దరూ మరియు ఇతరులూ ప్రతిరోజు నీటిలోనుండి బయటికి వచ్చి, నేను చూస్తుండగానే, ముందుగా చెప్పినట్లే అదే విధమైన క్రియలను చేస్తారు।
Verse 36
एतदाश्चर्य संजातं दृष्टं तात मया तदा । भवता पृच्छितं तात दृष्टमाश्चर्यमेव च
ఓ ప్రియ తండ్రీ! ఆ సమయంలో ఉద్భవించిన ఈ అద్భుతాన్ని నేను చూశాను. మీరు నన్ను అడిగింది కూడా, తండ్రీ—నిజంగా దర్శించిన ఆశ్చర్యమే.
Verse 37
मया ख्यातं तवाग्रे वै सर्वसंदेहकारणम् । कथयस्व प्रसादाच्च प्रीयमाणेन चेतसा
మీ సమక్షంలోనే అన్ని సందేహాలకు కారణాన్ని నేను వివరించాను. ఇప్పుడు దయచేసి ప్రసన్నమైన, అనుగ్రహభరితమైన మనస్సుతో మరింతగా చెప్పండి।
Verse 38
विमानेनागतो योसौ स्त्रिया सार्द्धं द्विजोत्तम । दिव्यरूपधरो यस्तु स कस्तु कमलेक्षणः
ఓ ద్విజోత్తమా! స్త్రీతో కలిసి విమానంలో వచ్చిన ఆ దివ్యరూపధారి ఎవరు, ఓ కమలనయనా?
Verse 39
का च नारी महाभाग महामांसं प्रभक्षति । स कश्चाप्यागतस्तात सा चैवाभ्येत्य भक्षति
ఓ మహాభాగుడా! ఏ స్త్రీ ఇంత మహా మాంసాన్ని భక్షిస్తుంది? ఇంకా ఎవరు వచ్చారు, తండ్రీ—ఆమె కూడా దగ్గరకు వచ్చి తింటుంది।
Verse 40
प्रहसेते तदा ते द्वे स्त्रियौ तात वदस्व नः । ऊचतुस्तौ तथा चान्ये देहिदेहीति वा पुनः
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు నవ్వి—“తాత, మాకు చెప్పండి” అని అన్నారు. అలాగే ఇతరులూ మళ్లీ మళ్లీ “ఇవ్వండి, ఇవ్వండి” అని పలికారు.
Verse 41
तेद्वेत्वं मे समाचक्ष्व महाभीषणके स्त्रियौ । एतन्मे संशयं तात छेत्तुमर्हसि सुव्रत
అత్యంత భయంకరమైన ఆ ఇద్దరు స్త్రీల విషయాన్ని నాకు వివరించండి. తాతా, సువ్రతా, నా ఈ సందేహాన్ని దయచేసి తొలగించండి.
Verse 42
एवमुक्त्वा महाराज विरराम स चांडजः । एवं पृष्टस्तृतीयेन विज्वलेनात्मजेन सः
ఇలా చెప్పి, ఓ మహారాజా, ఆ పక్షి మౌనమయ్యాడు. తరువాత తన మూడవ కుమారుడు విజ్వలుడు ఈ విధంగా ప్రశ్నించగా అతడు మళ్లీ పలికాడు.
Verse 43
प्रोवाच सर्वं वृत्तांतं च्यवनस्यापि शृण्वतः
చ్యవనుడు వినుచుండగా అతడు సమస్త వృత్తాంతాన్ని వివరించాడు.
Verse 93
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे त्रिनवतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో వేనోపాఖ్యానం, గురుతీర్థం, చ్యవనచరిత్రం సంబంధమైన తొంభైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.