Adhyaya 61

Verse 1

वेन उवाच । भार्यातीर्थं समाख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । पितृतीर्थं समाख्याहि पुत्राणां तारणं परम्

వేనుడు పలికెను—‘భార్యా-తీర్థం సమస్త తీర్థాలలో ఉత్తమోత్తమమని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు పుత్రుల తారణార్థం పరమమైన పితృ-తీర్థాన్ని వివరించుము.’

Verse 2

विष्णुरुवाच । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे कुंडलो नाम ब्राह्मणः । सुकर्मा नाम सत्पुत्रः कुंडलस्य महात्मनः

విష్ణువు పలికెను—కురుక్షేత్ర అనే మహాక్షేత్రంలో కుండలుడు అనే బ్రాహ్మణుడు నివసించెను. ఆ మహాత్ముడు కుండలునికి సుకర్మా అనే సద్గుణసంపన్న కుమారుడు ఉండెను.

Verse 3

गुरू तस्य महावृद्धौ धर्मज्ञौ शास्त्रकोविदौ । द्वावेतौ तु महात्मानौ जरया परिपीडितौ

అతనికి ఇద్దరు గురువులు అత్యంత వృద్ధులు—ధర్మజ్ఞులు, శాస్త్రనిపుణులు. ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు జరావ్యాధితో బాధపడుచుండిరి.

Verse 4

तयोः शुश्रूषणं चक्रे भक्त्या च परया ततः । धर्मज्ञो भावसंयुक्तो अहर्निशमनारतम्

అనంతరం అతడు పరమభక్తితో వారి శుశ్రూషను చేసెను. అతడు ధర్మజ్ఞుడు, భక్తిభావసంపన్నుడు, దినరాత్రులు నిరంతరం సేవలో నిమగ్నుడై యుండెను.

Verse 5

तस्माद्वेदानधीते स पितुः शास्त्राण्यनेकशः । सर्वाचारपरो दक्षो धर्मज्ञो ज्ञानवत्सलः

అందుచేత అతడు వేదములను అధ్యయనం చేసెను; తండ్రి శాస్త్రములను కూడా అనేకసార్లు పఠించెను. అతడు సర్వసదాచారపరుడు, దక్షుడు, ధర్మజ్ఞుడు, జ్ఞానప్రియుడు.

Verse 6

अंगसंवाहनं चक्रे गुर्वोश्च स्वयमेव सः । पादप्रक्षालनं चैव स्नानभोजनकीं क्रियाम्

అతడు స్వయంగా తన ఇద్దరు గురువుల అంగసంవాహనం చేసెను. వారి పాదప్రక్షాళనం, స్నానం మరియు భోజనసంబంధ సేవాక్రియలను కూడా నిర్వహించెను.

Verse 7

भक्त्या चैव स्वभावेन तद्ध्याने तन्मयो भवेत् । मातापित्रोश्च राजेंद्र उपचर्यां प्रकारयेत्

భక్తితోను, స్వభావానుసారముగాను, మనిషి ఆ పరతత్త్వ ధ్యానంలో తద్రూపుడై తలమునకవుతాడు. ఓ రాజేంద్రా, తల్లిదండ్రులకు విధివిధానంగా శ్రద్ధతో సేవ చేయవలెను.

Verse 8

सूत उवाच । तद्वर्तमानकाले तु बभूव नृपसत्तम । पिप्पलो नाम वै विप्रः कश्यपस्य महात्मनः

సూతుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆ కాలమున మహాత్ముడు కశ్యపుని కుమారుడైన పిప్పల అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను.

Verse 9

तपस्तेपे निराहारो जितात्मा जितमत्सरः । दयादानदमोपेतः कामं क्रोधं विजित्य सः

అతడు నిరాహారుడై తపస్సు చేసెను; ఆత్మసంయమి, అసూయారహితుడు. దయ, దానం, దమములతో యుక్తుడై కామక్రోధములను జయించెను.

Verse 10

दशारण्यगतो धीमाञ्ज्ञानशांतिपरायणः । सर्वेंद्रियाणि संयम्य तपस्तेपे महामनाः

ఆ ధీమంతుడు దశారణ్యమునకు వెళ్లి, జ్ఞాన-శాంతులలో పరాయణుడై, సమస్త ఇంద్రియములను నియమించి మహాత్ముడు తపస్సు చేసెను.

Verse 11

तपःप्रभावतस्तस्य जंतवो गतविग्रहाः । वसंति सुयुगे तत्र एकोदरगता इव

అతని తపఃప్రభావముచేత అక్కడి జీవులు దేహపరిమితి నుండి విముక్తులయ్యారు. ఆ సుయుగమున వారు అక్కడ ఒకే గర్భములో ప్రవేశించినట్లుగా కలిసి నివసించిరి.

Verse 12

तत्तपस्तस्य मुनयो दृष्ट्वा विस्मयमाययुः । नेदृशं केनचित्तप्तं यथासौ तप्यते मुनिः

ఆ ముని తపస్సును చూచి ఇతర మునులు ఆశ్చర్యచకితులయ్యారు—“ఇలాంటి తపస్సు ఎవరూ చేయలేదు; ఈ ముని చేస్తున్న తపస్సు అపూర్వం.”

Verse 13

देवाश्च इंद्रप्रमुखाः परं विस्मयमाययुः । अहो अस्य तपस्तीव्रं शमश्चेंद्रियसंयमः

ఇంద్రప్రముఖ దేవతలు పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు—“అహో! ఇతని తపస్సు ఎంత తీవ్రమో; శమము, ఇంద్రియనిగ్రహము ఎంత గొప్పవో!”

Verse 14

निर्विकारो निरुद्वेगः कामक्रोधविवर्जितः । शीतवातातपसहो धराधर इवस्थितः

అతడు నిర్వికారుడు, నిరుద్వేగుడు, కామక్రోధవర్జితుడు; చలి, గాలి, ఎండను సహించి—పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచెను.

Verse 15

विषये विमुखो धीरो मनसोतीतसंग्रहम् । न शृणोति यथा शब्दं कस्यचिद्द्विजसत्तमः

విషయాలనుండి విముఖుడైన ఆ ధీరుడు—మనస్సు సమస్త గ్రహణాసక్తిని దాటి పోయినవాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠా, ఎవరి మాటల్నీ విననట్టుగా ఉంటాడు.

Verse 16

संस्थानं तादृशं गत्वा स्थित्वा एकाग्रमानसः । ब्रह्मध्यानमयो भूत्वा सानंदमुखपंकजः

అటువంటి స్థలానికి వెళ్లి ఏకాగ్రమనస్సుతో నిలిచెను; బ్రహ్మధ్యానంలో తల్లీనమై, అతని పద్మముఖం ఆనందంతో వికసించింది.

Verse 17

अश्मकाष्ठमयो भूत्वा निश्चेष्टो गिरिवत्स्थितः । स्थाणुवद्दृश्यते चासौ सुस्थिरो धर्मवत्सलः

అతడు రాయి, కట్టెలతో చేసినవాడిలా నిశ్చేష్టుడై, పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచెను. స్థంభంలా అచలంగా కనిపించెను—దృఢస్థితి, సమాధానము, ధర్మభక్తితో నిండినవాడు।

Verse 18

तपःक्लिष्टशरीरोति श्रद्धावाननसूयकः । एवं वर्षसहस्रैकं संजातं तस्य धीमतः

తపస్సు వల్ల అతని శరీరం క్షీణించినా, అతడు శ్రద్ధావంతుడూ అసూయారహితుడూ అయ్యెను. ఈ విధంగా ఆ ధీమంతునకు ఒక సహస్ర సంవత్సరాలు గడిచెను।

Verse 19

पिपीलिकाभिर्बह्वीभिः कृतं मृद्भारसंचयम् । तस्योपरि महाकायं वल्मीकं निजमंदिरम्

అనేక చీమలు మట్టిని మోసి పోసి ఒక గుట్టగా చేసెను. దాని మీద మహాకాయమైన వల్మీకము ఏర్పడెను—అదే అతని స్వగృహమై నిలిచెను।

Verse 20

वल्मीकोदरमध्यस्थो जडीभूत इवस्थितः । स एवं पिप्पलो विप्रस्तपते सुमहत्तपः

వల్మీకపు లోపలి గర్భమధ్యంలో ఉండి, జడమైనవాడిలా స్థిరంగా నిలిచెను. ఈ విధంగా ఆ బ్రాహ్మణుడు పిప్పలుడు అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేసెను।

Verse 21

कृष्णसर्पैस्तु सर्वत्र वेष्टितो द्विजसत्तमः । तमुग्रतेजसं विप्रं प्रदशंति विषोल्बणाः

అప్పుడు శ్రేష్ఠ ద్విజ బ్రాహ్మణుడు చుట్టూరా నల్ల సర్పములచే వేష్టితుడయ్యెను. ఆ ఉగ్రమైన, విషభరిత సర్పములు ఆ భయంకర తేజస్సుగల బ్రాహ్మణుని కాటువేయసాగెను।

Verse 22

संप्राप्य गात्रमर्माणि विषं तस्य न भेदयेत् । तेजसा तस्य विप्रस्य नागाः शांतिमथागमन्

ఆయన దేహ మర్మస్థానాలకు చేరినప్పటికీ విషం ఆయనను ఛేదించలేకపోయింది. ఆ బ్రాహ్మణుని తేజస్సుతో నాగులు శాంతించి ప్రశాంతతను పొందారు।

Verse 23

तस्य कायात्समुद्भूता अर्चिषो दीप्ततेजसः । नानारूपाः सुबहुशो दृश्यंते च पृथक्पृथक्

ఆయన దేహం నుండి దీప్త తేజస్సుతో జ్వాలలు ఉద్భవించాయి. అవి అనేక రూపాలు ధరించి, ఎంతో సంఖ్యలో, ఒక్కొక్కటిగా వేరువేరుగా దర్శనమిచ్చాయి।

Verse 24

यथा वह्नेः खरतरास्तथाविधा नरोत्तम । यथामेघोदरे सूर्यः प्रविष्टो भाति रश्मिभिः

హే నరోత్తమా! అగ్నికి అత్యంత ఉగ్ర జ్వాలలు ఎలా ప్రకాశిస్తాయో, అలాగే మేఘ గర్భంలో ప్రవేశించినా సూర్యుడు తన కిరణాలతో వెలుగుతూనే ఉంటాడు।

Verse 25

वल्मीकस्थस्तथाविप्रः पिप्पलो भाति तेजसा । सर्पा दशंति विप्रं तं सक्रोधा दशनैरपि

వల్మీకంలో కూర్చున్న ఆ బ్రాహ్మణుడు పిప్పల వృక్షంలా తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు. అయినా కోపంతో ఉన్న నాగులు తమ దంతాలతో ఆ బ్రాహ్మణుణ్ని కరిచుతూనే ఉన్నారు।

Verse 26

न भिंदंति च दंष्ट्राग्राच्चर्म भित्त्वा नृपोत्तम । एवं वर्षसहस्रैकं तप आचरतस्ततः

హే నృపోత్తమా! చర్మాన్ని ఛేదించినా వారి దంతాగ్రాలు విరగవు. ఈ విధంగా అతడు అనంతరం వెయ్యి సంవత్సరాలు తపస్సు ఆచరించాడు।

Verse 27

गतं तु राजराजेंद्र मुनेस्तस्य महात्मनः । त्रिकालं साध्यमानस्य शीतवर्षातपान्वितः

హే రాజరాజేంద్రా! ఆ మహాత్మ ముని కాలము గడిచెను; అతడు త్రికాలములలో సాధన చేయుచు శీతము, వర్షము, ఆతపమును సహించెను।

Verse 28

गतः कालो महाराज पिप्पलस्य महात्मनः । तद्वच्च वायुभक्षं तु कृतं तेन महात्मना

హే మహారాజా! మహాత్మ పిప్పలుని కాలము గడిచెను; అలాగే ఆ మహాపురుషుడు వాయుభక్షణము, అనగా కేవలం ప్రాణముపై జీవనము, స్వీకరించెను।

Verse 29

त्रीणि वर्षसहस्राणि गतानि तस्य तप्यतः । तस्य मूर्ध्नि ततो देवैः पुष्पवृष्टिः कृता पुरा

అతడు తపస్సు చేయుచుండగా మూడు వేల సంవత్సరములు గడిచెను; అప్పుడు పూర్వకాలమున దేవతలు అతని శిరస్సుపై పుష్పవృష్టి చేసిరి।

Verse 30

ब्रह्मज्ञोसि महाभाग धर्मज्ञोसि न संशयः । सर्वज्ञानमयोऽसि त्वं संजातः स्वेनकर्मणा

హే మహాభాగా! నీవు బ్రహ్మజ్ఞుడవు; నీవు ధర్మజ్ఞుడవు—సందేహము లేదు. నీవు సర్వజ్ఞానమయుడవు; స్వకర్మఫలముచేతనే ఇట్లు జన్మించితివి।

Verse 31

यं यं त्वं वांछसे कामं तं तं प्राप्स्यसि नान्यथा । सर्वकामप्रसिद्धस्त्वं स्वत एव भविष्यसि

నీవు ఏ ఏ కోరికను వాంఛించెదవో, ఆ ఆ కోరికను నిశ్చయంగా పొందెదవు; ఇతరథా కాదు. నీవు స్వయంగా సర్వకామసిద్ధుడని ప్రసిద్ధి పొందెదవు।

Verse 32

समाकर्ण्य महद्वाक्यं पिप्पलोपि महामनाः । प्रणम्य देवताः सर्वा भक्त्या नमितकंधरः

ఆ మహావాక్యాన్ని విని మహామనస్సు గల పిప్పలుడుకూడా నమస్కరించాడు. భక్తితో సమస్త దేవతలకు ప్రణామం చేసి, శిరస్సు వంచి వినయంగా నిలిచాడు.

Verse 33

हर्षेण महताविष्टो वचनं प्रत्युवाच सः । इदं विश्वं जगत्सर्वं ममवश्यं यथा भवेत्

మహా హర్షంతో మునిగిపోయి అతడు ఇలా పలికాడు—“ఈ సమస్త విశ్వం, ఈ సర్వ జగత్తు నా వశమై పోవాలి.”

Verse 34

तथा कुरुध्वं देवेंद्रा विद्याधरो भवाम्यहम् । एवमुक्त्वा स मेधावी विरराम नृपोत्तम

“అలాగే చేయండి, ఓ దేవేంద్రా; నేను విద్యాధరుడనై ఉంటాను.” అని చెప్పి ఆ మేధావి, శ్రేష్ఠ రాజు మౌనమయ్యాడు.

Verse 35

एवमस्त्विति ते प्रोचुर्द्विजश्रेष्ठं सुरास्तदा । दत्वा वरं महाभाग जग्मुस्तस्मै महात्मने

అప్పుడు దేవతలు ద్విజశ్రేష్ఠునితో—“ఏవమస్తు” అని పలికారు. ఓ మహాభాగా! వరం ఇచ్చి వారు ఆ మహాత్ముని వద్ద నుండి వెళ్లిపోయారు.

Verse 36

गतेषु तेषु देवेषु पिप्पलो द्विजसत्तमः । ब्रह्मण्यं साधयेन्नित्यं विश्ववश्यं प्रचिंतयेत्

ఆ దేవతలు వెళ్లిన తరువాత ద్విజసత్తముడైన పిప్పలుడు నిత్యం బ్రహ్మణ్యభావాన్ని (బ్రహ్మనిష్ఠ, బ్రాహ్మణగౌరవం) ఆచరించాలి; సర్వజగత్తును వశపరచు శక్తిని ధ్యానించాలి.

Verse 37

तदाप्रभृति राजेंद्र पिप्पलो द्विजसत्तमः । विद्याधरपदं लब्ध्वा कामगामी महीयते

అప్పటినుంచి, ఓ రాజేంద్రా, ద్విజశ్రేష్ఠుడైన పిప్పలుడు విద్యాధరపదాన్ని పొందాడు; ఇష్టానుసారంగా సంచరించగలవాడై మహా గౌరవాన్ని పొందాడు।

Verse 38

एवं स पिप्पलो विप्रो विद्याधरपदं गतः । संजातो देवलोकेशः सर्वशास्त्रविशारदः

ఇలా ఆ బ్రాహ్మణుడు పిప్పలుడు విద్యాధరపదాన్ని పొందాడు; దేవలోకంలో అధిపతిగా జన్మించి, సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదుడయ్యాడు।

Verse 39

एकदा तु महातेजाः पिप्पलः पर्यचिंतयत् । विश्ववश्यं भवेत्सर्वं मम दत्तो वरोत्तमः

ఒకసారి మహాతేజస్సుగల పిప్పలుడు మనసులో ఆలోచించాడు—“నాకు ప్రసాదించిన ఈ ఉత్తమ వరంతో సమస్త జగత్తు నా వశమవ్వాలి।”

Verse 40

तदर्थं प्रत्ययं कर्तुमुद्यतो द्विजपुंगवः । यं यं चिंतयते कर्तुं तं तं हि वशमानयेत्

ఆ లక్ష్యాన్ని నిశ్చయంగా చేయుటకు ఆ ద్విజపుంగవుడు ప్రయత్నించాడు; ఏ కార్యాన్ని చేయాలని సంకల్పిస్తాడో, దానిని తప్పక తన వశంలోకి తెచ్చుకోవాలి।

Verse 41

एवं स प्रत्यये जाते मनसा पर्यकल्पयत् । द्वितीयो नास्ति वै लोके मत्समः पुरुषोत्तमः

ఇలా నిశ్చయం కలిగినప్పుడు అతడు మనసులో ఊహించాడు—“హే పురుషోత్తమా! లోకంలో నాతో సమానుడు రెండవవాడు లేడు।”

Verse 42

सूत उवाच । एवं हि कल्पमानस्य पिप्पलस्य महात्मनः । ज्ञात्वा मानसिकं भावं सारसस्तमुवाच ह

సూతుడు పలికెను—ఇలా మహాత్ముడైన పిప్పలుడు మనసులో ఆలోచించుచుండగా, అతని మనోభావాన్ని గ్రహించిన సారసుడు అతనితో పలికెను।

Verse 43

सरस्तीरगतो राजन्सुस्वरं व्यंजनान्वितम् । स्वनं सौष्ठवसंयुक्तमुक्तवान्पिप्पलं प्रति

ఓ రాజా, సరస్సు తీరానికి వెళ్లి, స్పష్టమైన ఉచ్చారణతో కూడిన మధురమైన, సౌష్ఠవయుత స్వరంతో అతడు పిప్పలుని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 44

कस्मादुद्वहसे गर्वमेवं त्वं परमात्मकम् । सर्ववश्यात्मिकीं सिद्धिं नाहं मन्ये तवैव हि

నిన్ను నీవే పరమాత్ముడని భావించి ఇంత గర్వం ఎందుకు మోస్తున్నావు? అందరినీ వశపరచే సిద్ధి నిజంగా నీదే అని నేను అనను।

Verse 45

वश्यावश्यमिदं कर्म अर्वाचीनं प्रशस्यते । पराचीनं न जानासि पिप्पल त्वं हि मूढधीः

వశపరచడం గానీ వశమవడం గానీ అయిన ఈ కర్మను తక్షణ లౌకికమని ప్రశంసిస్తారు; కానీ పరాత్పరమైన ప్రాచీన తత్త్వాన్ని నీవు ఎరుగవు, ఓ పిప్పల, నీ బుద్ధి మోహితమైంది।

Verse 46

वर्षाणां तु सहस्राणि यावत्त्रीणि त्वया तपः । समाचीर्णं ततो गर्वं कुरुषे किं मुधा द्विज

నీవు మూడు వేల సంవత్సరాలు తపస్సు ఆచరించితివి; అయినా వ్యర్థంగా గర్వం ఎందుకు, ఓ ద్విజా?

Verse 47

कुंडलस्य सुतो धीरः सुकर्मानाम यः सुधीः । वश्यावश्यं जगत्सर्वं तस्यासीच्छृणु सांप्रतम्

కుండలుని కుమారుడు ధీరుడు, సుకర్మాలలో నిపుణుడైన సుబుద్ధిమంతుడు. వశ్యమైనదైనా అవశ్యమైనదైనా సమస్త జగత్తు అతని వశమైంది; ఇప్పుడు అతని గాథ విను.

Verse 48

अर्वाचीनं पराचीनं स वै जानाति बुद्धिमान् । लोके नास्ति महाज्ञानी तत्समः शृणु पिप्पल

ఆ బుద్ధిమంతుడు సమీపమూ దూరమూ, పూర్వమూ పరమూ అన్నిటినీ యథార్థంగా తెలుసుకొనును. ఈ లోకంలో అతనితో సమానమైన మహాజ్ఞాని లేడు; ఓ పిప్పల, విను.

Verse 49

न कुंडलस्य पुत्रेण सदृशस्त्वं सुकर्मणा । न दत्तं तेन वै दानं न ज्ञानं परिचिंतितम्

సుకర్మాలలో నీవు కుండలపుత్రునితో సమానుడు కాడు. అతడు యథార్థంగా దానం చేయలేదు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని కూడా ఎప్పుడూ చింతించలేదు.

Verse 50

हुतयज्ञादिकं कर्म न कृतं तेन वै कदा । न गतस्तीर्थयात्रायां न च वह्नेरुपासनम्

అతడు హోమయజ్ఞాది కర్మలను ఎప్పుడూ చేయలేదు. తీర్థయాత్రకు వెళ్లలేదు, పవిత్ర అగ్నిని ఉపాసించలేదు కూడా.

Verse 51

स कदा कृतवान्विप्र धर्मसेवार्थमुत्तमम् । स्वच्छंदचारी ज्ञानात्मा पितृमातृसुहृत्सदा

ఓ విప్రా, ధర్మసేవార్థం అతడు ఎప్పుడూ ఏ ఉత్తమ కర్మను చేయలేదు. స్వేచ్ఛాచారిగా ఉండి పేరు మాత్రపు ‘జ్ఞాని’గా, తండ్రి-తల్లి మరియు సుహృదుల పట్ల సదా విరోధిగా నిలిచెను.

Verse 52

वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यादृशं तस्य वै ज्ञानं बालस्यापि सुकर्मणः

వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడై, సమస్త శాస్త్రార్థాలలో కోవిదుడైనవాడైనా, అతని జ్ఞానం అటువంటిది కాదు; సత్కర్మంలో నిమగ్నమైన చిన్న బాలుడికైనా కలిగే జ్ఞానం వేరే రకమైనది।

Verse 53

तादृशं नास्ति ते ज्ञानं वृथा त्वं गर्वमुद्वहेः । पिप्पल उवाच । को भवान्पक्षिरूपेण मामेवं परिकुत्सयेत्

అటువంటి జ్ఞానం నీలో లేదు; వృథాగా నీవు గర్వాన్ని మోస్తున్నావు। పిప్పలుడు అన్నాడు—పక్షిరూపంలో నీవెవరు, నన్ను ఇలా అవమానించడానికి?

Verse 54

कस्मान्निंदसि मे ज्ञानं पराचीनं तु कीदृशम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वयि ज्ञानं कथं भवेत्

నీవు నా జ్ఞానాన్ని ఎందుకు నిందిస్తున్నావు? ఈ ‘పరాచీన’ జ్ఞానం ఏ విధమైనది? నాకు విస్తారంగా చెప్పు—నీ లో అటువంటి జ్ఞానం ఎలా కలిగింది?

Verse 55

अर्वाचीनगतिं सर्वां पराचीनस्य सांप्रतम् । वद त्वमंडजश्रेष्ठ ज्ञानपूर्वं सुविस्तरम्

హే అండజశ్రేష్ఠా! ఇప్పటి స్థితిలో ప్రాచీనమైనదీ, అర్వాచీనమైనదీ—ఈ రెండింటి సమస్త గమనవృత్తాంతాన్ని, యథార్థ జ్ఞానంతో, నాకు విస్తారంగా చెప్పు।

Verse 56

किं वा ब्रह्मा च विष्णुश्च किं वा रुद्रो भविष्यसि । सारस उवाच । नास्ति ते तपसो भावः फलं नास्ति च तस्य तु

“నీవు బ్రహ్మా-విష్ణువవుతావా, లేక రుద్రుడవుతావా?” సారసుడు అన్నాడు—“నీ తపస్సుకు నిజమైన భావం లేదు; అందువల్ల దానికి ఫలమూ లేదు।”

Verse 57

त्वया न परितप्तस्य तपसः सांप्रतं शृणु । कुंडलस्यापि पुत्रस्य बालस्यापि यथा गुणः

ఇప్పుడు నీవు పూర్తిగా ఆచరించని తపస్సు విషయాన్ని వినుము; కుండలుని కుమారుడు బాలుడైనప్పటికీ, అతని సహజ గుణానుసారంగా దాని ప్రభావము ప్రదర్శితమైంది।

Verse 58

तथा ते नास्ति वै ज्ञानं परिज्ञातं न तत्पदम् । इतो गत्वापि पृच्छ त्वं मम रूपं द्विजोत्तम

అదేవిధంగా నీకు ఆ జ్ఞానం నిజంగా లేదు; ఆ పరమపదమును నీవు గ్రహించలేదు. ఇక్కడి నుండి వెళ్లిన తరువాత కూడా, ఓ ద్విజోత్తమా, నా స్వరూపమును గురించి అడుగు.

Verse 59

स वदिष्यति धर्मात्मा सर्वं ज्ञानं तवैव हि । विष्णुरुवाच । एवमाकर्ण्य तत्सर्वं सारसेन प्रभाषितम्

ఆ ధర్మాత్ముడు నిశ్చయంగా నీకు సమస్త జ్ఞానమును చెప్పును. విష్ణువు పలికెను—సారసుడు పలికిన ఆ సమస్తాన్ని ఇలా విని,

Verse 60

निर्जगाम स वेगेन दशारण्यं महाश्रमम्

అతడు వేగంగా బయలుదేరి దశారణ్యమనే మహాశ్రమ-అరణ్యానికి చేరెను.

Verse 61

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने एकषष्टितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో వేనోపాఖ్యానమునకు చెందిన ఏకషష్టితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.