Adhyaya 22

Verse 1

व्यास उवाच । प्रश्नमेकं महाभाग करिष्ये सांप्रतं वद । त्वयैव पूर्वमुक्तं हि सुव्रतं च प्रतीश्वरम्

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ మహాభాగ్యవంతుడా, ఇప్పుడు నేను ఒక ప్రశ్న అడుగుదును; చెప్పుము. నీవే ముందుగా ‘సువ్రత’ అనే ఉత్తమ వ్రతమును మరియు పరమేశ్వరభక్తిని వివరించితివి।

Verse 2

पूर्वाभ्यासेन संध्यायन्नारायणमनामयम् । कस्यां ज्ञात्यां समुत्पन्नः सुव्रतः पूर्वजन्मनि

పూర్వాభ్యాసబలంతో సంధ్యాకాలంలో నిరామయుడైన నారాయణుని ధ్యానిస్తూ, సువ్రతుడు పూర్వజన్మలో ఏ వంశంలో జన్మించాడు?

Verse 3

तन्मे त्वं सांप्रतं ब्रूहि कथमाराधितो हरिः । अनेनापि स देवेश कोयं पुण्यसमाविलः

కాబట్టి ఇప్పుడు నాకు చెప్పుము—హరిని ఎలా ఆరాధించారు? మరియు ఈ కర్మద్వారా కూడా దేవేశ్వరునికి సంబంధించిన ఏది పుణ్యసమృద్ధిగా నిలుస్తుంది?

Verse 4

ब्रह्मोवाच । वैदिशे नगरे पुण्ये सर्वऋद्धिसमाकुले । तत्र राजा महातेजा ऋतध्वजसुतो बली

బ్రహ్ముడు పలికెను—సర్వసంపదలతో నిండిన పుణ్యమైన వైదిశా నగరంలో ఋతధ్వజుని కుమారుడైన మహాతేజస్సు గల బలవంతుడైన రాజు ఉండెను।

Verse 5

तस्यात्मजो महाप्राज्ञो रुक्मभूषणविश्रुतः । संध्यावली तस्य भार्या धर्मपत्नी यशस्विनी

అతని కుమారుడు మహాప్రాజ్ఞుడు, స్వర్ణాభరణాల వల్ల ప్రసిద్ధుడు. అతని భార్య సంధ్యావళి—ధర్మపత్ని, సద్గుణవతి, యశస్విని।

Verse 6

तस्यां पुत्रं समुत्पाद्य स आत्मसदृशं ततः । तस्य धर्मांगदं नाम चकार नृपनंदनः

ఆమెలో తనకు సమానమైన కుమారుని జన్మింపజేసి, ఆ రాజకుమారుడు ఆ శిశువుకు ‘ధర్మాంగద’ అనే నామం పెట్టెను।

Verse 7

सर्वलक्षणसंपन्नः पितृभक्तिपरायणः । रुक्मांगदस्य तनयो योयं भगवतां वरः

అతడు సర్వ శుభలక్షణాలతో సంపన్నుడు, పితృభక్తికి పరాయణుడు. ఇతడు రుక్మాంగదుని కుమారుడు, భగవద్భక్తులలో శ్రేష్ఠుడు.

Verse 8

पितुः सौख्याय येनापि मोहिन्यै तु शिरो ददे । वैष्णवेन च धर्मेण पितृभक्त्या तु तस्य हि

తండ్రి సుఖార్థం కోసం అతడు మోహినికి తన శిరస్సునే సమర్పించాడు; ఇది అతని వైష్ణవధర్మం మరియు పితృభక్తి వలననే.

Verse 9

सुप्रसन्नो हृषीकेशः सकायो वैष्णवं पदम् । नीतस्तु सर्वधर्मज्ञो वैष्णवः सात्वतां वरः

అత్యంత ప్రసన్నుడైన హృషీకేశుడు (విష్ణువు) అతనిని దేహంతోనే వైష్ణవ పదానికి నడిపించాడు. ఆ వైష్ణవుడు సర్వధర్మజ్ఞుడు, సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడు.

Verse 10

धर्मांगदो महाप्राज्ञः प्रज्ञाज्ञानविशारदः । तत्रस्थो वै महाप्राज्ञो धर्मोसौ धर्मभूषणः

ధర్మాంగదుడు మహాప్రాజ్ఞుడు, వివేకవంతుడు, ప్రজ্ঞా-జ్ఞానాలలో నిపుణుడు. అక్కడ ధర్మభూషణుడైన మహాప్రాజ్ఞ ధర్ముడు స్వయంగా నిలిచియున్నాడు.

Verse 11

दिव्यान्मनोनुगान्भोगान्मोदमानः प्रभुंजति । पूर्णे युगसहस्रांते धर्मो वै धर्मभूषणः

అతడు ఆనందిస్తూ మనసుకు అనుగుణమైన దివ్య భోగాలను అనుభవిస్తాడు. సహస్ర యుగాల పరిపూర్ణాంతంలో ధర్మభూషణుడైన ధర్మమే నిలిచివుంటాడు.

Verse 12

तस्मात्पदात्परिभ्रष्टो विष्णोश्चैव प्रसादतः । सुव्रतो नाम मेधावी सुमनानंदवर्द्धनः

ఆ పదం నుండి జారిపోయినప్పటికీ విష్ణువు ప్రసాదంతో ‘సువ్రత’ అనే మేధావి పురుషుడు కలిగాడు; అతడు సుమన ఆనందాన్ని వర్ధింపజేసేవాడు.

Verse 13

सोमशर्मस्य तनयः श्रेष्ठो भगवतां वरः । तपश्चचार मेधावी विष्णुध्यानपरोभवत्

అతడు సోమశర్ముని కుమారుడు, శ్రేష్ఠుడు, భగవద్భక్తులలో అగ్రగణ్యుడు. ఆ మేధావి తపస్సు చేసి విష్ణు ధ్యానంలో పూర్తిగా నిమగ్నుడయ్యాడు.

Verse 14

कामक्रोधादिकान्दोषान्परित्यज्य द्विजोत्तमः । संयम्यचैन्द्रियं वर्गं तपस्तेपे निरंतरम्

కామక్రోధాది దోషాలను పరిత్యజించి ఆ ద్విజోత్తముడు ఇంద్రియవర్గాన్ని నియమించి నిరంతరం తపస్సు ఆచరించాడు।

Verse 15

वैडूर्यपर्वतश्रेष्ठे सिद्धेश्वरस्य सन्निधौ । एकीकृत्य मनश्चायं संयोज्य विष्णुना सह

వైడూర్య పర్వతశ్రేష్ఠంలో సిద్ధేశ్వర సన్నిధిలో మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి అతడు విష్ణుతో తనను తాను ఏకమయ్యేలా చేసుకున్నాడు।

Verse 16

एवं वर्षशतं स्थित्वा ध्यानेनास्य महात्मनः । सुप्रसन्नो जगन्नाथः शंखचक्रगदाधरः

ఈ విధంగా ఆ మహాత్ముని ధ్యానంలో వంద సంవత్సరాలు నిలిచిన తరువాత శంఖచక్రగదాధారి జగన్నాథుడు అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యాడు।

Verse 17

तस्मै वरं ददावन्यं सलक्ष्म्या सह केशवः । भोभोः सुव्रत धर्मात्मन्बुध्यस्व विबुधांवर

అప్పుడు లక్ష్మీతో కూడిన కేశవుడు అతనికి మరొక వరం ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు—“హో హో! సువ్రతా, ధర్మాత్మా, బుధులలో శ్రేష్ఠుడా—లేచెను.”

Verse 18

वरं वरय भद्रं ते कृष्णोऽहं ते समागतः । एवमाकर्ण्य मेधावी विष्णोर्वाक्यमनुत्तमम्

“వరాన్ని కోరుకో, నీకు మంగళం కలుగుగాక; నేను కృష్ణుడను, నీ వద్దకు వచ్చాను.” విష్ణువు పలికిన ఈ అనుత్తమ వాక్యాలను విని మెధావి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు।

Verse 19

हर्षेण महताविष्टो दृष्ट्वा देवं जनार्दनम् । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

మహా హర్షంతో పరవశుడై జనార్దన దేవుని దర్శించి, కరజోడించి వెంటనే సాష్టాంగ ప్రణామం చేశాడు।

Verse 20

सुव्रत उवाच । संसारसागरमतीव महासुदुःखजालोर्मिभिर्विविधमोहचयैस्तरंगैः । संपूर्णमस्ति निजदोषगुणैस्तु प्राप्तस्तस्मात्समुद्धर जनार्दनमाशुदीनम्

సువ్రతుడు అన్నాడు—ఈ సంసారసాగరం మహా దుఃఖజాలాల వంటి అలలతో, నానావిధ మోహసమూహాల తరంగాలతో అత్యంతంగా నిండిపోయింది. నా స్వదోషగుణాల వల్లనే నేను ఇందులో పూర్తిగా చిక్కుకున్నాను; కనుక ఓ జనార్దన, ఈ దీనుణ్ని త్వరగా उद्धరించు।

Verse 21

कर्मांबुदे महति गर्जतिवर्षतीव विद्युल्लतोल्लसतिपातकसंचयैर्मे । मोहांधकारपटलैर्मम नास्ति दृष्टिर्दीनस्य तस्य मधुसूदन देहि हस्तम्

నా కర్మరూప మహామేఘం గర్జిస్తూ కుండపోతగా వర్షిస్తోంది; నా పాపసంచయాలే మెరుపులా మెరుస్తున్నాయి. మోహాంధకారపు తెరల వల్ల నాకు దృష్టి లేదు. ఓ మధుసూదన, ఈ దీనునికి నీ హస్తాన్ని ప్రసాదించు।

Verse 22

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे ऐंद्रे सुव्रतो । पाख्यानंनाम द्वाविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణంలోని పంచపంచాశత్-సహస్రసంహితలో, భూమిఖండంలోని ఐంద్ర విభాగంలో ‘సువ్రతాఖ్యానం’ అనే ఇరవై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 23

संसारवृक्षमतिजीर्णमपीह उच्चं मायासुकंदकरुणा बहुदुःखशाखम् । जायादिसंगच्छदनं फलितं मुरारे तत्राधिरूढपतितं भगवन्हि रक्ष

హే మురారే! ఈ సంసారవృక్షం ఇక్కడ అతి జీర్ణమైనదైనా ఎంతో ఎత్తుగా ఉంది; మాయ దాని కాండం, అనేక దుఃఖశాఖలు దానిపై విస్తరించాయి. భార్యాది ఆసక్తులే దాని ఛాయావిస్తారం, అది ఫలితమై కూడా ఉంది. నేను దానిపై ఎక్కి పడిపోయాను—హే భగవాన్, నన్ను నిజంగా రక్షించు।

Verse 24

दुःखानलैर्विविधमोहमयैः सुधूमैः शोकैर्वियोगमरणांतिक सन्निभैश्च । दग्धोस्मि कृष्ण सततं मम देहि मोक्षं ज्ञानांबुदैः समभिषिंच सदैव मां त्वम्

హే కృష్ణా! నానావిధ మోహరూప ఘనధూమంతో కూడిన దుఃఖాగ్నులు, వియోగమూ మరణసన్నిహితమువలె భయంకరమైన శోకములు నన్ను నిత్యం దహిస్తున్నవి. నాకు మోక్షము ప్రసాదించుము; జ్ఞానమేఘవర్షములతో నన్ను సదా అభిషేకించుము.

Verse 25

घोरांधकारपटले महतीव गर्ते संसारनाम्निपतितं सततं हि कृष्ण । त्वं सत्कृपो मम हि दीनभयातुरस्य तस्माद्विरज्यशरणं तव आगतोस्मि

హే కృష్ణా! ఘోరాంధకారంతో కప్పబడిన మహాగర్తంలాంటి ‘సంసార’మనే లోకంలో నేను పదేపదే పడిపోయాను. దీనుడనై భయాతురుడైన నాపై నీవు నిజంగా కరుణామయుడవు; అందుకే అన్నిటినీ విరజించి నీ ఒక్క శరణమే ఆశ్రయించాను.

Verse 26

त्वामेव ये नियतमानसभावयुक्ता ध्यायंति ज्ञानमनसा पदवीं लभंते । नत्वैव पादयुगलं च महासुपुण्यं यद्देवकिन्नरगणाः परिचिंतयंति

నియతమనస్సుతో, జ్ఞానదీప్త బుద్ధితో నిన్నే ధ్యానించువారు పరమపదవిని పొందుదురు. అలాగే దేవకిన్నరగణములు సదా పరిచింతించు అత్యంత పుణ్యమయమైన, మంగళకరమైన నీ పాదయుగళమునకు నమస్కరించి వారు ధన్యులగుదురు.

Verse 27

नान्यं वदामि न भजामि न चिंतयामि त्वत्पादपद्मयुगलं सततं नमामि । कामं त्वमेव मम पूरय मेद्य कृष्ण दूरेण यातु मम पातकसंचयस्ते

నేను మరెవరి గురించి పలకను, మరెవ్వరినీ భజించను, మరెవ్వరినీ చింతించను; నీ పద్మపాదయుగళమునకు నిత్యం నమస్కరిస్తాను. హే శుద్ధ కృష్ణా! నా కోరికను నీవే నెరవేర్చుము; నా పాపసంచయం నన్ను విడిచి దూరమై పోవుగాక.

Verse 28

दासोस्मि देव तव किंकरजन्मजन्म त्वत्पादपद्मयुगलं सततं स्मरामि

హే దేవా! నేను నీ దాసుడను, జన్మజన్మలకు నీ కింకరుడను; నీ పద్మపాదయుగళమును నేను నిత్యం స్మరిస్తాను.

Verse 29

यदि कृष्ण प्रसन्नोसि देहि मे सुवरं प्रभो । मन्मातापितरौ कृष्ण सकायौ मंदिरे नय

హే ప్రభూ శ్రీకృష్ణా! మీరు ప్రసన్నులైతే నాకు శ్రేష్ఠ వరం ప్రసాదించండి. హే కృష్ణా, నా తల్లిదండ్రులను దేహసహితంగా మీ ధామానికి తీసుకెళ్లండి.

Verse 30

आत्मनश्च महादेव मयासह न संशयः । श्रीकृष्ण उवाच । एवं ते परमं कार्यं भविष्यति न संशयः

హే మహాదేవా! నీ విషయములోను, నాతో కలిసి ఉండుట విషయములోను ఎలాంటి సందేహం లేదు. శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఇలా నీ పరమ కార్యం నిస్సందేహంగా సిద్ధిస్తుంది.

Verse 31

तस्य तुष्टो हृषीकेशो भक्त्या तस्य प्रतोषितः । प्रयातौ वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितौ

అతని భక్తిచేత పూర్తిగా సంతుష్టుడైన హృషీకేశుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు; అప్పుడు వారు ఇద్దరూ దాహమూ ప్రళయమూ లేని వైష్ణవ లోకానికి ప్రయాణించారు.

Verse 32

सुव्रतेन समं तौ द्वौ सुमना सोमशर्मकौ । यावत्कल्पद्वयं प्राप्तं तावत्स सुव्रतो द्विजः

ఆ ఇద్దరు—సుమనా మరియు సోమశర్మ—సువ్రతునితో సమాన స్థితిలో నిలిచారు; రెండు కల్పాలు ఉన్నంతకాలం ఆ ద్విజుడు సువ్రతుడు అలాగే స్థిరంగా ఉన్నాడు.

Verse 33

बुभुजे बुभुजे दिव्यांल्लोकांश्चैव महामते । देवकार्यार्थमत्रैव काश्यपस्य गृहं पुनः

హే మహామతీ! అతడు దివ్య లోకాలను అనుభవించాడు—నిజంగా అనుభవించాడు; తరువాత దేవకార్యాన్ని నెరవేర్చుటకై ఇక్కడే కాశ్యపుని గృహానికి మళ్లీ వచ్చాడు.

Verse 34

अवतीर्णो महाप्राज्ञो वचनात्तस्य चक्रिणः । ऐंद्रं पदं हि यो भुंक्ते विष्णोश्चैव प्रसादतः

ఆ మహాప్రాజ్ఞుడు ఆ చక్రధారి భగవంతుని వచనానుసారంగా అవతరించాడు; శ్రీవిష్ణు ప్రసాదముచేతనే అతడు నిశ్చయంగా ఐంద్రపదాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు।

Verse 35

वसुदत्तेति विख्यातः सर्वदेवैर्नमस्कृतः । ऐंद्रं पदं हि यो भुंक्ते सांप्रतं वासवो दिवि

అతడు ‘వసుదత్త’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు, సమస్త దేవతలచే నమస్కృతుడు; ఇప్పుడు స్వర్గంలో వాసవుడు (ఇంద్రుడు) అయి ఐంద్రపదాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు।

Verse 36

एतत्ते सर्वमाख्यातं सृष्टिसंबंधकारणम् । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि यदेव परिपृच्छसि

సృష్టితో సంబంధమైన కారణతత్త్వమంతా నీకు వివరించాను; ఇప్పుడు నీవు అడుగుతున్నదే మరింతగా చెప్పుదును।

Verse 37

व्यास उवाच । धर्माङ्गदो महाप्राज्ञो रुक्माङ्गदसुतो बली । आद्ये कृतयुगे जातः सृष्टिकाले स वासवः

వ్యాసుడు పలికెను—ధర్మాంగదుడు మహాప్రాజ్ఞుడు, బలవంతుడు, రుక్మాంగదుని కుమారుడు; అతడు ఆద్య కృతయుగంలో జన్మించి, సృష్టికాలంలో వాసవుడు (ఇంద్రుడు) అయ్యాడు।

Verse 38

तत्कथं देवदेवेश अन्यो धर्माङ्गदो भुवि । अन्यो रुक्मांङ्गदो राजा किं चायं त्रिदशाधिपः

అయితే, ఓ దేవదేవేశా! భూమిపై మరొక ధర్మాంగదుడు ఎలా ఉన్నాడు? మరొక రుక్మాంగద రాజు ఎలా? మరి ఈ త్రిదశాధిపుడు (ఇంద్రుడు) ఎవరు?

Verse 39

एतन्मे संशयं जातं तद्भवान्वक्तुमर्हति । ब्रह्मोवाच । हंत ते कथयिष्यामि सर्वसंदेहनाशनम्

నాలో ఈ సందేహం కలిగింది; మీరు దాన్ని చెప్పుటకు యోగ్యులు. బ్రహ్ముడు పలికెను—“అయితే, నేను నీకు సమస్త సందేహాలను నశింపజేయునట్లు చెప్పుదును.”

Verse 40

देवस्य लीलासृष्ट्यर्थे वर्तते द्विजसत्तम । यथा वाराश्च पक्षाश्च मासाश्च ऋतवो यथा

హే ద్విజసత్తమా, ఇది దేవుని లీలా-సృష్టి ప్రయోజనార్థమే నడుస్తుంది—దినాలు, పక్షాలు, మాసాలు, ఋతువులు క్రమంగా సాగినట్లే.

Verse 41

संवत्सराश्च मनवस्तथा यांति युगाः पुनः । पश्चात्कल्पः समायाति व्रजाम्येवं जनार्दनम्

సంవత్సరాలు గడుస్తాయి, మనువులూ గడుస్తారు; యుగాలు కూడా మళ్లీ మళ్లీ ప్రవహిస్తాయి. ఆపై యథాకాలంలో కల్పం వస్తుంది—ఇలా నేను జనార్దనుని శరణు చేరుదును.

Verse 42

अहमेव महाप्राज्ञ मयि यांति चराचराः । पुनः सृजति योगात्मा पूर्ववद्विश्वमेव हि

హే మహాప్రాజ్ఞా, నేనే పరమాధారం; చరాచరములన్నీ నాలో లయమవుతాయి. తరువాత యోగాత్ముడు (పరమాత్మ) మునుపటివలె ఈ సమస్త విశ్వాన్ని మళ్లీ సృష్టించును.

Verse 43

पुनरहं पुनर्वेदाः पुनस्ते देवता द्विजाः । तथा भूपाश्च ते सर्वे स्वचरित्रसमाविलाः

మళ్లీ మళ్లీ—నేనూ, వేదాలూ, ఆ దేవతలూ, ద్విజులూ (పునః ప్రాదుర్భవిస్తారు). అలాగే ఆ రాజులందరూ తమ తమ చరిత్రకథలలో లీనులై ఉంటారు.

Verse 44

प्रभवंति महाभाग विद्वांस्तत्र न मुह्यति । पूर्वकल्पे महाभागो यथा रुक्मांगदो नृपः

హే మహాభాగ! కర్మఫలాలు నిశ్చయంగా ఫలిస్తాయి; అక్కడ జ్ఞాని మోహపడడు. హే శ్రేష్ఠా! పూర్వకల్పంలోనూ అలాగే జరిగింది—ప్రసిద్ధ రాజు రుక్మాంగదునకు జరిగినట్లే.

Verse 45

तथा धर्मांगदश्चायं संजातः ख्यातिमान्द्विजः । रामादयो महाप्राज्ञा ययातिर्नहुषस्तथा

అలాగే ధర్మాంగద అనే ఈ ఖ్యాతిమంతుడైన ద్విజుడు జన్మించాడు. రామాది మహాప్రాజ్ఞులు, అలాగే యయాతి మరియు నహుషుడూ (అదేవిధంగా) ప్రాదుర్భవించారు.

Verse 46

मन्वादयो महात्मानः प्रभवंति लयंति च । ऐंद्रं पदं प्रभुंजंति राजानो धर्मतत्पराः

మనువులు మొదలైన మహాత్ములు ఉద్భవిస్తారు, లయమూ పొందుతారు. ధర్మనిష్ఠ రాజులు ఇంద్రపదాన్ని పొందీ అనుభవిస్తారు.

Verse 47

यथा धर्मांगदो वीरः प्रभुंजति महत्पदम् । एवं वेदाश्च देवाश्च पुराणाः स्मृतिपूर्वकाः

వీరుడైన ధర్మాంగద మహత్పదాన్ని పొందీ అనుభవించినట్లే, వేదాలు మరియు దేవతలు—పురాణాలు కూడా—స్మృతి పరంపరను ఆధారంగా చేసుకొని గ్రహించవలెను.

Verse 48

एतत्तु सर्वमाख्यातं तवाग्रे द्विजसत्तम । चरितं सुव्रतस्याथ पुण्यं सुगतिदायकम्

హే ద్విజసత్తమా! ఇవన్నీ నేను నీ సమక్షంలో వివరించాను—సువ్రతుని ఈ పవిత్రమైన, పుణ్యప్రదమైన చరితం, శుభగతిని ప్రసాదించేది.

Verse 49

अव्यक्तं तु महाभाग प्रब्रवीमि तवाग्रतः

హే మహాభాగ! నీ సమక్షంలోనే నేను అవ్యక్త తత్త్వాన్ని యథార్థంగా వివరిస్తాను।