
The Devas Arm Nahuṣa: Divine Weapons, Mātali’s Chariot, and the March Against Huṇḍa
వసిష్ఠాది ఋషులకు నమస్కరించి, వారి అనుమతి తీసుకొని నహుషుడు దానవ హుణ్డుని ఎదుర్కొనేందుకు బయలుదేరుతాడు. ఋషులు అతనికి జయాశీర్వాదం ఇస్తారు; దేవతలు దుందుభి నాదాలతో, పుష్పవర్షంతో ఆనందం ప్రకటిస్తారు. ఇంద్రుడు మరియు సమస్త దేవతలు నహుషునికి దివ్య శస్త్రాస్త్రాలను ప్రసాదిస్తారు. దేవతల అభ్యర్థనపై ఇంద్రుడు తన సారథి మాతలిని ఆజ్ఞాపిస్తాడు—ధ్వజంతో కూడిన రథాన్ని తీసుకురా, రాజును యుద్ధానికి చేర్చాలి. ఇంద్రుడు స్పష్టంగా నహుషుని నియమిస్తాడు—పాపిష్ఠుడైన హుణ్డుని సంహరించు. వసిష్ఠ కృపతో, దేవప్రసాదంతో ఉల్లసించిన నహుషుడు విజయ ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. అనంతరం శంఖ-చక్ర-గదాధారి భగవంతుడు ప్రత్యక్షమై మరిన్ని అస్త్రాలు ఇస్తాడు—శివత్రిశూలం, బ్రహ్మాస్త్రం, వరుణపాశం, ఇంద్రవజ్రం, వాయుశూలం, అగ్నిప్రక్షేపాస్త్రం. నహుషుడు ప్రకాశమయ రథాన్ని అధిరోహించి మాతలితో కలిసి శత్రు స్థానం వైపు కదులుతాడు.
Verse 1
कुंजल उवाच । आमंत्र्य स मुनीन्सर्वान्वशिष्ठं तपतांवरम् । समुत्सुको गंतुकामो नहुषो दानवं प्रति
కుఞ్జలుడు పలికెను—సర్వ మునులను, ముఖ్యంగా తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడైన వశిష్ఠుని, వీడ్కోలు చెప్పి నహుషుడు ఉత్సాహంతో దానవుని వైపు ప్రయాణమయ్యెను।
Verse 2
ततस्ते मुनयः सर्वे वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः । आशीर्भिरभिनंद्यैनमायुपुत्रं महाबलम्
అనంతరం వశిష్ఠాది తపోధనులైన సమస్త మునులు ఆయుపుత్రుడైన మహాబలవంతుడు నహుషుని ఆశీర్వచనాలతో అభినందించిరి।
Verse 3
आकाशे देवताः सर्वा जघ्नुर्वै दुंदुभीन्मुदा । पुष्पवृष्टिं प्रचक्रुस्ते नहुषस्य च मूर्धनि
ఆకాశంలో సమస్త దేవతలు హర్షంతో దుందుభులను మ్రోగించి, నహుషుని శిరస్సుపై పుష్పవృష్టిని కురిపించిరి।
Verse 4
अथ देवः सहस्राक्षः सुरैः सार्द्धं समागतः । ददौ शस्त्राणि चास्त्राणि सूर्यतेजोपमानि च
అప్పుడు సహస్రాక్షుడైన దేవేంద్రుడు సురులతో కలిసి వచ్చి, సూర్యతేజస్సుతో సమానమైన శస్త్రాలు మరియు దివ్యాస్త్రాలను ప్రసాదించెను।
Verse 5
देवेभ्यो नृपशार्दूलो जगृहे द्विजसत्तम । तानि दिव्यानि चास्त्राणि दिव्यरूपोपमोऽभवत्
హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఆ నృపశార్దూలుడు దేవతల నుండి ఆ దివ్య శస్త్రాస్త్రాలను స్వీకరించెను; ఆ దివ్యాయుధాల వల్ల అతడు దివ్యరూపసమానంగా ప్రకాశించెను।
Verse 6
अथ ता देवताः सर्वाः सहस्राक्षमथाब्रुवन् । स्यंदनो दीयतामस्मै नहुषाय सुरेश्वर
అప్పుడు సమస్త దేవతలు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు)తో పలికిరి— “హే సురేశ్వరా, నహుషునికి రథము దీయబడుగాక.”
Verse 7
देवानां मतमाज्ञाय वज्रपाणिः स्वसारथिम् । आहूय मातलि तं तु आदिदेश ततो द्विज
దేవతల నిర్ణయమును గ్రహించిన వజ్రపాణి (ఇంద్రుడు) తన సారథి మాతలిని పిలిపించి, హే ద్విజా, అనంతరం ఆజ్ఞాపించెను.
Verse 8
एनं गच्छ महात्मानमुह्यतां स्यंदनेन वै । सध्वजेन महाप्राज्ञमायुजं समरोद्यतम्
ఆ మహాత్ముని యొద్దకు వెళ్ళుము; ధ్వజముతో కూడిన ఈ రథమునందు అతనిని మోసికొనిపో— మహాప్రాజ్ఞుడైన అయుజుడు సమరానికి సిద్ధుడై యుద్ధోన్ముఖుడై ఉన్నాడు.
Verse 9
स चोवाच सहस्राक्षं करिष्ये तवशासनम् । एवमुक्त्वा जगामाशु ह्यायुपुत्रं रणोद्यतम्
అతడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు)తో— “నీ ఆజ్ఞను నేను నెరవేర్చుదును” అని చెప్పి, అలా పలికి, రణోద్యతుడైన ఆయుపుత్రుని యొద్దకు శీఘ్రముగా వెళ్లెను.
Verse 10
राजानं प्रत्युवाचैव देवराजस्य भाषितम् । विजयी भव धर्मज्ञ रथेनानेन संगरे
అనంతరం అతడు రాజునకు దేవరాజుని వాక్యమును తెలియజేసెను— “హే ధర్మజ్ఞా, ఈ రథముతో సంగ్రామమందు విజయం పొందుము.”
Verse 11
इत्युवाच सहस्राक्षस्त्वामेव नृपतीश्वर । जहि त्वं दानवं संख्ये तं हुंडं पापचेतनम्
అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) ఇలా పలికెను—“హే నృపతీశ్వరా! నీవే; యుద్ధంలో పాపచిత్తుడైన హుండ దానవుని సంహరించు।”
Verse 12
समाकर्ण्य स राजेंद्र सानंदपुलकोद्गमः । प्रसादाद्देवदेवस्य वशिष्ठस्य महात्मनः
ఇది విని, ఓ రాజేంద్రా, అతడు ఆనందరోమాంచితుడయ్యెను; దేవదేవుని ప్రసాదముచేత, మహాత్మ వశిష్ఠుని కృపవలన।
Verse 13
दानवं सूदयिष्यामि समरे पापचेतनम् । देवानां च विशेषेण मम मायापचारितम्
యుద్ధంలో పాపచిత్తుడైన ఆ దానవుని నేను సంహరించెదను; నా మాయావశమై, విశేషంగా దేవతలకు విరోధిగా నిలిచినవాడు అతడు।
Verse 14
एवमुक्ते महावाक्ये नहुषेण महात्मना । अथायातः स्वयं देवः शंखचक्रगदाधरः
మహాత్ముడు నహుషుడు ఈ మహావాక్యములు పలికిన వెంటనే, శంఖచక్రగదాధారియైన స్వయంభగవానుడు అక్కడికి వచ్చెను।
Verse 15
चक्राच्चक्रं समुत्पाट्य सूर्यबिंबोपमं महत् । ज्वलता तेजसा दीप्तं सुवृत्तारं शुभावहम्
ఒక చక్రం నుండి మరొక చక్రాన్ని లాగి తీసినట్లు, ఆయన సూర్యబింబసమానమైన మహాచక్రాన్ని ప్రదర్శించెను—జ్వలంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, సంపూర్ణ వృత్తాకారమై, శుభఫలప్రదమై।
Verse 16
नहुषाय ददौ देवो हर्षेण महता किल । तस्मै शूलं ददौ शंभुः सुतीक्ष्णं तेजसान्वितम्
దేవుడు మహా హర్షంతో నహుషునికి అది ప్రసాదించాడు. ఆపై శంభువు (శివుడు) అతనికి అత్యంత తీక్ష్ణమైన, తేజస్సుతో నిండిన త్రిశూలాన్ని ఇచ్చాడు.
Verse 17
तेन शूलवरेणासौ शोभते समरोद्यतः । द्वितीयः शंकरश्चासौ त्रिपुरघ्नो यथा प्रभुः
ఆ ఉత్తమ త్రిశూలాన్ని ధరించి అతడు యుద్ధానికి సిద్ధుడై ప్రకాశిస్తాడు—రెండవ శంకరుడిలా, త్రిపురఘ్న ప్రభువులా.
Verse 18
ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्ब्रह्मा वरुणः पाशमुत्तमम् । चंद्र तेजःप्रतीकाशं शंखं च नादमंगलम्
బ్రహ్ముడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఇచ్చాడు, వరుణుడు ఉత్తమ పాశాన్ని ఇచ్చాడు; చంద్రతేజస్సులా ప్రకాశించే, మంగళనాదమయమైన శంఖమూ (లభించింది).
Verse 19
वज्रमिंद्रस्तथा शक्तिं वायुश्चापं समार्गणम् । आग्नेयास्त्रं तथा वह्निर्ददौ तस्मै महात्मने
ఇంద్రుడు అతనికి వజ్రాన్ని ఇచ్చాడు, వాయువు శక్తిని ఇచ్చాడు; అలాగే ధనుస్సు, బాణాల తూణీరం కూడా. అగ్ని (వహ్ని) ఆ మహాత్మునికి ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని ప్రసాదించాడు.
Verse 20
शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि बहूनि विविधानि च । ददुर्देवा महात्मानस्तस्मै राज्ञे महौजसे
మహాత్ములైన దేవతలు ఆ మహౌజస్వి రాజుకు అనేక విధాలైన, అనేకమైన దివ్య శస్త్రాస్త్రాలను ప్రసాదించారు.
Verse 21
कुंजल उवाच । अथ आयुसुतो वीरो दैवतैः परिमानितः । आशीर्भिर्नंदितश्चापि मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः
కుంజలుడు పలికెను—అప్పుడు ఆయువు కుమారుడైన వీరుడు దేవతలచే యథోచితంగా సత్కరింపబడి, తత్త్వవేత్త మునుల ఆశీర్వచనాలతో కూడా హర్షించెను।
Verse 22
आरुरोह रथं दिव्यं भास्वरं रत्नमालिनम् । घंटारवैः प्रणदंतं क्षुद्रघंटासमाकुलम्
అతడు భాస్వరమై రత్నమాలలతో అలంకృతమైన దివ్య రథాన్ని అధిరోహించెను; ఘంటారవాలతో మ్రోగుతూ, అనేక చిన్న ఘంటికల మ్రోగింపులతో నిండియుండెను।
Verse 23
रथेन तेन दिव्येन शुशुभे नृपनदंनः । दिविमार्गे यथा सूर्यस्तेजसा स्वेन वै किल
ఆ దివ్య రథముపై అధిరోహించిన రాజకుమారుడు, దివ్యమార్గమున తన తేజస్సుతో ప్రకాశించే సూర్యునివలె శోభించెను।
Verse 24
प्रतपंस्तेजसा तद्वद्दैत्यानां मस्तकेषु सः । जगाम शीघ्रं वेगेन यथा वायुः सदागतिः
అతడు తన తేజస్సుతో దైత్యుల మస్తకాలపై అలాగే ప్రతాపం చూపుతూ, అత్యంత శీఘ్ర వేగంతో సాగెను—సదా చలించే వాయువువలె।
Verse 25
यत्रासौ दानवः पापस्तिष्ठते स्वबलैर्युतः । तेन मातलिना सार्द्धं वाहकेन महात्मना
ఆ పాపి దానవుడు తన బలగాలతో కూడి ఎక్కడ నిలిచియుండెనో, అక్కడికి మహాత్ముడైన సారథి మాతలితో కలిసి (అతడు) చేరెను।