Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 175

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

मणिपात्रेषु संवेष्ट्थ पूगखंडान्सुधूपितान् । अकोणान्वर्तुलान्स्थूलानसूक्ष्मानकृशानपि ॥ १७५ ॥

Transliteration

maṇipātreṣu saṃveṣṭtha pūgakhaṃḍānsudhūpitān | akoṇānvartulānsthūlānasūkṣmānakṛśānapi || 175 ||

Translation

మణిమయ పాత్రలలో సువాసనగల పూగఖండాలను చక్కగా చుట్టి ఉంచాలి. అవి మూలలు లేని, వృత్తాకారమైన, దట్టమైన, అతిసూక్ష్మం కాని, అతికృశం కానివిగా ఉండాలి॥ १७५ ॥

Word by Word

• मणि-पात्रेषु: in gem(-like) vessels/bowls
• मणि-पात्रेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मणेः पात्राणि) — Locative plural neuter

• संवेष्ट्थ: wrap (them)
• संवेष्ट्थ: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: सम् + वेष्ट् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम् — “wrap/enclose!”

• पूग-खण्डान्: pieces of areca-nut
• पूग-खण्डान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पूग (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पूगस्य खण्डाः) — Accusative plural masculine

• सु-धूपितान्: well-incensed/perfumed
• सु-धूपितान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + धूपित (कृदन्त; धूप् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (पूगखण्डानाम्) — well-fumigated/scented

• अ-कोणान्: without corners
• अ-कोणान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: कोण (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-समास/नकारार्थक-पूर्वपद (a-), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् — without corners

• वर्तुलान्: round
• वर्तुलान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वर्तुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् — round

• स्थूलान्: thick
• स्थूलान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् — thick/large

• अ-सूक्ष्मान्: not tiny
• अ-सूक्ष्मान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-पूर्वपद (a-), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् — not minute

• अ-कृशान्: not slender
• अ-कृशान्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: कृश (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-पूर्वपद (a-), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् — not thin

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव — “also/even”

Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual instruction context, traditionally within Narada–Sanatkumara dialogue flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes śuddhi (purity) and saṃskāra (proper preparation) of ritual materials—offerings should be clean, well-scented, and aesthetically appropriate, reflecting inner discipline and reverence in worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through careful, respectful service (upacāra) in worship—selecting and preparing offerings attentively is a concrete form of devotion that trains the mind toward steadiness and sincerity.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects kalpa-type procedural knowledge: practical standards for selecting and preparing dravya (ritual substances), including dhūpana (fumigation with incense) and auspicious physical characteristics of offerings.