Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

पंचमं भगचंद्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः । मन्विंद्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः ॥ ४ ॥

Transliteration

paṃcamaṃ bhagacaṃdrāḍhyāviyadbhṛgusvakāgnayaḥ | manviṃdvāḍhyau hasau ṣaṣṭaṃ ṅeṃtaḥ syāddhanumāṃstataḥ || 4 ||

Translation

పంచమ సమూహం—‘భగ’ ‘చంద్ర’యుక్తమై, తరువాత ‘వియత్’, ‘భృగు’, ‘స్వ’, ‘అగ్ని’। షష్ఠం—‘మన్విన్’, ‘ద్వాఢ్య’, ‘హసు’। ఆపై ‘ఙేమ్’తో ముగిసినది హనుమానుడని చెప్పబడింది.

Word by Word

• पञ्चमम्: the fifth (seed)
• पञ्चमम्: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal adjective used substantively

• भग: ‘bha’
• भग: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• चन्द्र: ‘candra’ (moon-letter)
• चन्द्र: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘candra’

• आढ्याः: endowed with
• आढ्याः: विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन

• वियत्: ‘viyat’
• वियत्: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: वियत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• भृगु: ‘bhṛgu’
• भृगु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• स्वक: ‘svaka’
• स्वक: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: स्वक (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘svaka’

• अग्नयः: agni letters
• अग्नयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन

• मनु: ‘manu’
• मनु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• इन्दु: ‘indu’
• इन्दु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• आढ्यौ: (the two) endowed with
• आढ्यौ: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, द्विवचन; ‘two (are) endowed with’

• ह: ‘ha’
• ह: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
• Form: बीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत् प्रयुक्तम्; letter-name ‘ha’

• सौ: ‘sau’
• सौ: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Indeclinable
• Root: सौ (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
• Form: बीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत् प्रयुक्तम्; letter-name ‘sau’

• षष्ठम्: the sixth (seed)
• षष्ठम्: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal used substantively

• ङे: ‘ṅe’
• ङे: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Indeclinable
• Root: ङे (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
• Form: बीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत्; letter-name ‘ṅe’

• अन्तः: ending with
• अन्तः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; ‘ending with’ (used predicatively)

• स्यात्: should be
• स्यात्: क्रिया (Predicate verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: विधेय (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• ततः: then; thereafter
• ततः: अधिकरण-सम्बन्ध (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमबोधक (adverb: ‘thereupon/then’)

Speaker

Narada (teaching in a technical Vedanga-style enumeration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Hanuman
• Agni
• Candra
• Bhṛgu
• Bhaga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It preserves a technical, Vedanga-like catalog of sacred name-units and markers, showing that correct knowledge of terms and forms supports accurate mantra-recitation and ritual clarity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: Bhakti is strengthened when worship and japa are performed with correctness; this verse contributes to that correctness by listing and identifying specific sacred name-forms, including Hanumān as a recognized designation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga-style technical classification—especially a Vyakarana/Nighantu-like method of grouping name-units and identifying a form by its ending (the “ṅem” ending), useful for precise recitation and textual indexing.