Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 9

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

तत्र तत्कोष्ठमारभ्य गणयेत्पूर्ववत्क्रमात् । साध्यसिद्धः साध्यसाध्यस्तत्सुसिद्धश्च तद्रिप्रुः ॥ ९ ॥

Transliteration

tatra tatkoṣṭhamārabhya gaṇayetpūrvavatkramāt | sādhyasiddhaḥ sādhyasādhyastatsusiddhaśca tadripruḥ || 9 ||

Translation

అక్కడ ఆ కోష్ఠం నుండి ప్రారంభించి, మునుపటిలాగే క్రమంగా లెక్కించాలి. అప్పుడు వరుసగా ‘సాధ్య-సిద్ధ’, ‘సాధ్య-సాధ్య’, ‘తత్-సుసిద్ధ’ మరియు ‘తద్రిప్రు’ (విఘ్నకారి) ఫలితాలు వస్తాయి.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb ‘there’)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘that’

• कोष्ठम्: cell/compartment
• कोष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कोष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आरभ्य: starting from
• आरभ्य: क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + रभ् (धातु) → आरभ्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘having begun from’

• गणयेत्: should count/enumerate
• गणयेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: गणय् (धातु; √गण् causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: तुल्यतावाचक अव्यय (adverb ‘as before’)

• क्रमात्: in sequence
• क्रमात्: हेतु/रीति (Manner/Order)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; ablative used adverbially ‘in order/stepwise’

• साध्यसिद्धः: sādhya-siddha
• साध्यसिद्धः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: साध्य + सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्वन्द्वः—‘साध्यः च सिद्धः च’ (designation)

• साध्यसाध्यः: sādhya-sādhya
• साध्यसाध्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: साध्य + साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्वन्द्वः—‘साध्यः च साध्यः च’

• तत्: that/then
• तत्: सम्बन्ध (Referent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; deictic

• सुसिद्धः: susiddha
• सुसिद्धः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सु + सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तत्: that/then
• तत्: सम्बन्ध (Referent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; deictic

• रिप्रुः: ripru (enemy/obstacle; designation)
• रिप्रुः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रिप्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical Vedanga-style context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, ordered computation (kramāt) and clear categorization of outcomes—an attitude of precision and discernment that supports dharma by reducing confusion in technical decision-making.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by teaching methodical clarity in auxiliary sciences (Vedangas), it helps a practitioner choose proper times and procedures for dharmic acts that can be offered to Vishnu with steadiness and correctness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A Jyotiṣa/Gaṇanā-style method: starting from a defined koṣṭha (technical slot) and calculating sequentially to classify results into distinct operational categories (success, pending attainment, full success, and obstruction).