The Greatness of Viṣṇu (Uttaṅka’s Hymn, Hari’s Manifestation, and the Boon of Bhakti)

Verse 1

नारद उवाच । किं तत्स्तोत्रं महाभाग कथं तुष्टो जनार्दनः । उत्तङ्कः पुण्यपुरुषः कीदृशं लब्धवान्वरम् 1. ॥ १ ॥

నారదుడు పలికెను—హే మహాభాగ! ఆ స్తోత్రమేమిటి? జనార్దనుడు ఎలా ప్రసన్నుడయ్యెను? పుణ్యపురుషుడైన ఉత్తంకుడు ఏ విధమైన వరమును పొందెను?

Verse 2

सनक उवाच । उत्तङ्कस्तु तदा विप्रो हरिध्यानपरायणः । पादोदकस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा तुष्टाव भक्तितः ॥ २ ॥

సనకుడు పలికెను—ఆ సమయంలో హరిధ్యానపరాయణుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉత్తంకుడు, భగవంతుని పాదప్రక్షాళన-తీర్థ మహిమను చూచి భక్తితో స్తుతించాడు।

Verse 3

उत्तङ्क उवाच । नतोऽस्मि नारायणमादिदेवं जगन्निवासं जगदेकबन्धुम् । चक्राब्जशार्ङ्गासिधरं महान्तं स्मृतार्तिनिघ्नं शरणं प्रपद्ये ॥ ३ ॥

ఉత్తంకుడు పలికెను—నేను ఆదిదేవుడైన నారాయణునికి నమస్కరిస్తున్నాను; ఆయన జగన్నివాసుడు, సమస్త లోకాల ఏకైక బంధువు; చక్రం, పద్మం, శార్ఙ్గధనుస్సు, ఖడ్గం ధరించిన మహానుభావుడు. ఆయనను స్మరించువారి ఆర్తిని హరించువాడైన ఆయన శరణు నేను పొందుచున్నాను।

Verse 4

यन्नाभिजाब्जप्रभवो विधाता सृजत्यमुं लोकसमुच्चयं च । यत्क्रोधतो हन्ति जगच्च रुद्र स्तमादिदेवं प्रणतोऽस्मि विष्णुम् ॥ ४ ॥

నేను ఆ ఆదిదేవుడైన విష్ణువుకు ప్రణామం చేస్తున్నాను—ఆయన నాభి నుండి పుట్టిన కమలంలో జన్మించిన విధాత బ్రహ్మ ఈ లోకసమూహాన్ని సృష్టిస్తాడు; ఆయన క్రోధం వల్ల రుద్రుడు సమస్త జగత్తును సంహరిస్తాడు।

Verse 5

पद्मापतिं पद्मदलायताक्षं विचित्रवीर्यं निखिलैकहेतुम् । वेदान्तवेद्यं पुरुषं पुराणं तेजोनिधिं विष्णुमहं प्रपन्नः ॥ ५ ॥

నేను విష్ణువును శరణు పొందుతున్నాను—ఆయన పద్మా (లక్ష్మీ) పతి, కమలదళాలవంటి విశాల నేత్రాలు కలవాడు; విచిత్రవీర్యుడు, సమస్తానికి ఏకైక కారణము; వేదాంతముచే గ్రాహ్యుడైన పురాతన పురుషుడు, దివ్య తేజోనిధి।

Verse 6

आत्माक्षरः सर्वगतोऽच्युताख्यो ज्ञानात्मको ज्ञानविदां शरण्यः । ज्ञानैकवेद्यो भगवाननादिः प्रसीदतां व्यष्टिसमष्टिरूपः ॥ ६ ॥

అచ్యుతుడని పిలువబడే ఆ భగవాన్—అక్షరాత్మ, సర్వవ్యాపి, జ్ఞానస్వరూపుడు, బ్రహ్మజ్ఞానుల శరణ్యుడు; కేవలం శుద్ధజ్ఞానముచే గ్రాహ్యుడు, అనాది, మరియు వ్యష్టి-సమష్టి రూపంగా ప్రకాశించువాడు—మాపై ప్రసన్నుడగుగాక।

Verse 7

अनन्तवीर्यो गुणजातिहीनो गुणात्मको ज्ञानविदां वरिष्ठः । नित्यः प्रपन्नार्तिहरः परात्मा दयाम्बुधिर्मे वरदस्तु भूयात् ॥ ७ ॥

అనంత వీర్యుడైన, గుణ‑జాతి పరిమితులకు అతీతుడైన, అయినా సర్వ సద్గుణస్వరూపుడైన; తత్త్వజ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన; నిత్యుడైన; శరణాగతుల ఆర్తిని హరించే పరమాత్మ—కరుణాసముద్రుడు—నాకు నిత్యం వరదాతగా ఉండుగాక।

Verse 8

यः स्थूलसूक्ष्मादिविशेषभेदैर्जगद्यथावत्स्वकृतं प्रविष्टः । त्वमेव तत्सर्वमनन्तसारं त्वत्तः परं नास्ति यतः परात्मन् ॥ ८ ॥

స్థూల‑సూక్ష్మాది ప్రత్యేక భేదాలతో ఈ జగత్తును సృష్టించి, అది ఉన్నట్లుగానే అందులో ప్రవేశించినవాడు—నీవే. ఈ సమస్తం అనంతసారమై నీవే; నీకు మించినది ఏదీ లేదు, ఓ పరమాత్మా।

Verse 9

अगोचरं यत्तव शुद्धरूपं मायाविहीनं गुणजातिहीनम् । निरञ्जनं निर्मलमप्रमेयं पश्यन्ति सन्तः परमार्थसंज्ञम् ॥ ९ ॥

ఇంద్రియాలకు అగోచరమైన నీ శుద్ధరూపం—మాయారహితం, గుణ‑జాతి భేదరహితం, నిరంజనం, నిర్మలం, అప్రమేయం—దానినే సంతులు ‘పరమార్థం’గా దర్శిస్తారు।

Verse 10

एकेन हेम्नैव विभूषणानि यातानि भेदत्वमुपाधिभेदात् । तथैव सर्वेश्वर एक एव प्रदृश्यते भिन्न इवाखिलात्मा ॥ १० ॥

ఒకే బంగారంతో చేసిన ఆభరణాలు ఉపాధి‑భేదం వల్ల వేర్వేరుగా కనిపించినట్లే, సర్వేశ్వరుడు నిజానికి ఏకుడే; అయినా అఖిలాత్ముడు భిన్నుడివలె దర్శనమిస్తాడు।

Verse 11

यन्मायया मोहितचेतसस्तं पश्यन्ति नात्मानमपि प्रसिद्धम् । त एव मायारहितास्तदेव पश्यन्ति सर्वात्मकमात्मरूपम् ॥ ११ ॥

మాయచే మోహితమైన మనస్సు కలవారు ఆ తత్త్వాన్ని చూస్తారు గాని, ప్రసిద్ధమైన ఆత్మను కూడా చూడరు. అదే వారు మాయారహితులైనప్పుడు, అదే సత్యాన్ని సర్వాత్మకమైన ఆత్మస్వరూపంగా దర్శిస్తారు।

Verse 12

विभुं ज्योतिरनौपम्यं विष्णुसंज्ञं नमाम्यहम् । समस्तमेतदुद्भूतं यतो यत्र प्रतिष्ठितम् ॥ १२ ॥

విష్ణు అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన, సర్వవ్యాపి, అపూర్వమైన జ్యోతిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను; ఆయన నుండే ఈ సమస్త జగత్తు ఉద్భవించి, ఆయనలోనే స్థితి పొందింది.

Verse 13

यतश्चैतन्यमायातं यद्रू पं तस्य वै नमः । अप्रमेयमनाधारमाधाराधेयरूपकम् ॥ १३ ॥

ఎవరినుంచి చైతన్యం ఉద్భవించిందో, ఎవరి స్వరూపమే అది అయిందో—ఆ అప్రమేయుడికి, బాహ్యాధారంలేనివాడికి, ఆధారమూ ఆధేయమూ రెండుగా ప్రకాశించువాడికి నమస్కారం.

Verse 14

परमानन्दचिन्मात्रं वासुदेवं नतोऽस्म्यहम् । हृद्गुहानिलयं देवं योगिभिः परिसेवितम् ॥ १४ ॥

పరమానందమయమైన శుద్ధ చైతన్యస్వరూపుడైన వాసుదేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను; హృదయగుహలో నివసించే దేవుడు, యోగులచే నిత్యం పరిసేవింపబడువాడు.

Verse 15

योगानामादिभूतं तं नमामि प्रणवस्थितम् । नादात्मकं नादबीजं प्रणवात्मकमव्ययम् ॥ १५ ॥

సమస్త యోగాలకు ఆదిస్వరూపుడై, ప్రణవం (ఓం)లో స్థితుడైన ఆయనకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను; నాదస్వరూపుడు, నాదబీజము, అవ్యయమైన ప్రణవాత్మకుడు.

Verse 16

सद्भावं सच्चिदानन्दं तं वन्दे तिग्मचक्रिणम् । अजरं साक्षिणं त्वस्य ह्यवाङ्मनसगोचरम् ॥ १६ ॥

తీక్ష్ణ చక్రధారియైన ఆ ప్రభువును నేను వందిస్తున్నాను—ఆయన స్వరూపం సత్-చిత్-ఆనందం; ఆయన అజుడు, అజరుడు, అంతర్యామి సాక్షి, వాక్కు మరియు మనస్సుకు అందనివాడు.

Verse 17

निरञ्जनमनन्ताख्यं विष्णुरूपं नतोऽस्म्यहम् । इन्द्रि याणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ॥ १७ ॥

నేను నిర్మలుడైన, ‘అనంత’నామధారుడైన, విష్ణుస్వరూపుడైన ప్రభువుకు నమస్కరిస్తున్నాను. ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, సత్త్వం, తేజస్సు, బలం, ధృతి—ఇవన్నీ ఆయన నుండే, ఆయనలోనే నిలిచివున్నవి.

Verse 18

वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च । विद्याविद्यात्मकं प्राहुः परात्परतरं तथा ॥ १८ ॥

‘క్షేత్రం’ మరియు ‘క్షేత్రజ్ఞుడు’ రెండూ వాసుదేవస్వరూపమే అని వారు చెబుతారు. విద్యా-అవిద్యలు కూడా ఆయన స్వరూపమే; ఆయన పరమాత్పరుడు, అత్యున్నతునికన్నా ఉన్నతుడు.

Verse 19

अनादिनिधनं शान्तं सर्वधातारमच्युतम् । ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मक्तिर्हि शाश्वती ॥ १९ ॥

అనాది-అనంతుడైన, శాంతస్వరూపుడైన, సర్వధారకుడైన, అచ్యుతుడైన ప్రభువును శరణు పొందిన మహాత్ములకు ముక్తి నిశ్చయంగా శాశ్వతమే.

Verse 20

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं । सनातनं सर्वगतं समस्तम् । नतोऽस्मि भूयोऽपि नतोऽस्मि भूयो । नतोऽस्मि भूयोऽपि नतोऽस्मि भूयः ॥ २० ॥

అత్యుత్తమమైన, వరణీయమైన, వరదమైన, పురాణమైన, సనాతనమైన, సర్వవ్యాపకమైన, సమస్తసంపూర్ణమైన ఆయనకు నేను మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరిస్తున్నాను. మరల నమస్కారం, మరల నమస్కారం—పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 21

यत्पादतोयं भवरोगवैद्यो । यत्पादपांसुर्विमलत्वसिद्ध्यै । यन्नाम दुष्कर्मनिवारणाय । तमप्रमेयं पुरुषं भजामि ॥ २१ ॥

నేను ఆ అప్రమేయ పురుషోత్తముని భజిస్తున్నాను—ఆయన పాదతీర్థం భవరోగానికి వైద్యము, ఆయన పాదధూళి విమలత్వసిద్ధికి కారణము, ఆయన నామం దుష్కర్మాలను నివారించేది.

Verse 22

सद्रू पं तमसद्रू पं सदसद्रू पमव्ययम् । तत्तद्विलक्षणं श्रेष्ठं श्रेष्ठाच्छ्रेष्ठतरं भजे ॥ २२ ॥

నేను ఆ అవ్యయ పరమ తత్త్వాన్ని భజిస్తున్నాను—అది సత్-రూపమూ, అసత్‌కు అతీతమూ; సత్-అసత్ ఉభయరూపమైయుండి కూడా వాటి వర్ణనలన్నిటికీ విలక్షణం; శ్రేష్ఠం, శ్రేష్ఠాతిశ్రేష్ఠం।

Verse 23

निरञ्जनं निराकारं पूर्णमाकाशमध्यगम् । परं च विद्याविद्याभ्यां हृदम्बुजनिवासिनम् ॥ २३ ॥

ఆయన నిరంజనుడు, నిరాకారుడు, పరిపూర్ణుడు—చైతన్యాకాశమధ్యంలో వ్యాపించి ఉన్నవాడు; విద్యా-అవిద్య రెండింటికీ అతీతమైన పరముడు, హృదయకమలంలో నివసించువాడు।

Verse 24

स्वप्रकाशमनिर्देश्यं महतां च महत्तरम् । अणोरणीयांसमजं सर्वोपाधिविवर्जितम् ॥ २४ ॥

ఆయన స్వయంప్రకాశుడు, అనిర్దేశ్యుడు; మహత్తులకన్నా మహత్తరుడు; అణువుకన్నా అణీయానుడు, అజుడు, సమస్త ఉపాధుల నుండి విముక్తుడు।

Verse 25

यन्नित्यं परमानन्दं परं ब्रह्म सनातनम् । विष्णुसंज्ञं जगद्धाम तमस्मि शरणं गतः ॥ २५ ॥

నిత్యుడు, పరమానందస్వరూపుడు, పరమమైన సనాతన బ్రహ్మ—‘విష్ణు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు, జగత్తుకు ధామమూ ఆధారమూ అయిన ఆయన శరణు నేను పొందితిని।

Verse 26

यं भजन्ति क्रियानिष्ठा यं पश्यन्ति च योगिनः । पूज्यात्पूज्यतरं शान्तं गतोऽस्मि शरणं प्रभुम् ॥ २६ ॥

క్రియానిష్ఠులు భజించు ప్రభువును, యోగులు దర్శించు ప్రభువును—పూజ్యులకన్నా అధిక పూజ్యుడు, శాంతస్వరూపుడు—ఆ ప్రభువునే నేను శరణు పొందితిని।

Verse 27

यं न पश्यन्ति विद्वांसो य एतद्व्याप्य तिष्ठति । सर्वस्मादधिकं नित्यं नतोऽस्मि विभुमव्ययम् ॥ २७ ॥

విద్వాంసులకైనా దర్శనముకాని, అయినా ఈ సమస్త జగత్తునందు వ్యాపించి నిలిచియున్న, సర్వమునకన్న నిత్యముగా అధికుడైన ఆ అవ్యయ విభువైన ప్రభువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 28

अन्तःकरणसंयोगाज्जीव इत्युच्यते च यः । अविद्याकार्यरहितः परमात्मेति गीयते ॥ २८ ॥

అంతఃకరణసంయోగమువలన ‘జీవుడు’ అని చెప్పబడిన అదే తత్త్వము, అవిద్యాకార్యములేనిదై ‘పరమాత్మ’ అని కీర్తింపబడుతుంది।

Verse 29

सर्वात्मकं सर्वहेतुं सर्वकर्मफलप्रदम् । वरं वरेण्यमजनं प्रणतोऽस्मि परात्परम् ॥ २९ ॥

సర్వాత్ముడై, సర్వహేతువై, సమస్త కర్మఫలప్రదుడై; శ్రేష్ఠుడై, వందనీయుడై, అజన్ముడైన ఆ పరాత్పర పరమునకు నేను ప్రణామము చేస్తున్నాను।

Verse 30

सर्वज्ञं सर्वगं शान्तं सर्वान्तर्यामिणं हरिम् । ज्ञानात्मकं ज्ञाननिधिं ज्ञानसंस्थं विभुं भजे ॥ ३० ॥

నేను హరిని భజించుచున్నాను—ఆయన సర్వజ్ఞుడు, సర్వగుడు, శాంతుడు, సమస్తుల అంతర్యామి; జ్ఞానస్వరూపుడు, జ్ఞాననిధి, జ్ఞానమునందు స్థితుడై, సర్వశక్తిమంతుడైన విభువు।

Verse 31

नमाम्यहं वेदनिधिं मुरारिं । वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थम् । सूर्येन्दुवत् प्रोज्ज्वलनेत्रमिन्द्रं । खगस्वरूपं वपतिस्वरूपम् ॥ ३१ ॥

నేను మురారిని నమస్కరిస్తున్నాను—ఆయన వేదనిధి, వేదాంతవిజ్ఞానముచే సునిశ్చితార్థుడు; సూర్యచంద్రులవలె ప్రకాశించే నేత్రములు గల అధిపతి; ఖగస్వరూపమును ధరించువాడు, భూతాధిపతిస్వరూపుడైనవాడు।

Verse 32

सर्वेश्वरं सर्वगतं महान्तं वेदात्मकं । वेदविदां वरिष्ठम् । तं वाङ्मनोऽचिन्त्यमनन्तशक्तिं । ज्ञानैकवेद्यं पुरुषं भजामि ॥ ३२ ॥

నేను ఆ పరమపురుషుని భజిస్తున్నాను—ఆయనే సర్వేశ్వరుడు, సర్వవ్యాపి, మహానుడు; ఆయన స్వరూపమే వేదము, వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడు; వాక్కు-మనస్సులకు అచింత్యుడు, అనంతశక్తిమంతుడు, శుద్ధజ్ఞానమాత్రమునే గ్రాహ్యుడు।

Verse 33

इन्द्रा ग्निकालासुरपाशिवायुसोमेशमार्त्तण्डपुरन्दराद्यैः । यः पाति लोकान् परिपूर्णभावस्तमप्रमेयं शरणं प्रपद्ये ॥ ३३ ॥

పరిపూర్ణ స్వభావముగల ఆ అప్రమేయ పరమసత్త్వానికి నేను శరణు పొందుతున్నాను—ఆయనే ఇంద్ర, అగ్ని, కాల, అసురులు, పాశి (వరుణుడు), వాయు, సోమ, ఈశ, మార్తండ (సూర్యుడు), పురందరుడు మొదలైనవారిద్వారా లోకాలను కాపాడుతాడు।

Verse 34

सहस्रशीर्षं च सहस्रपादं सहस्राबाहुं च सहस्रनेत्रम् । समस्तयज्ञैः परिजुष्टमाद्यं नतोस्मि तुष्टिप्रदमुग्रवीर्यम् ॥ ३४ ॥

సహస్ర శిరస్సులు, సహస్ర పాదాలు, సహస్ర భుజాలు, సహస్ర నేత్రాలు గల ఆ ఆద్యునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను—సమస్త యజ్ఞములచే సంపూర్ణంగా తృప్తి పొందువాడు; సంతృప్తిని ప్రసాదించువాడు; ఉగ్రవీర్యశక్తిమంతుడు।

Verse 35

कालात्मकं कालविभागहेतुं गुणत्रयातीतमहं गुणज्ञम् । गुणप्रियं कामदमस्तसङ्गमतीन्द्रि यं विश्वभुजं वितृष्णम् ॥ ३५ ॥

నేను ఆ ప్రభువును ధ్యానిస్తున్నాను—ఆయనే కాలస్వరూపుడు, కాలవిభాగాలకు కారణము; త్రిగుణాతీతుడైయుండి కూడా గుణాలను సమ్యకంగా తెలిసినవాడు; సద్గుణప్రియుడు, ధర్మసమ్మత కోరికలను ప్రసాదించువాడు; సర్వసంగరహితుడు, ఇంద్రియాతీతుడు; విశ్వాన్ని పోషించి అనుభవించువాడు, సంపూర్ణ తృష్ణారహితుడు।

Verse 36

निरीहमग्र्यं मनसाप्यगम्यं मनोमयं चान्नमयं निरूढम् । विज्ञानभेदप्रतिपन्नकल्पं न वाङ्मयं प्राणमयं भजामि ॥ ३६ ॥

నేను ఆ పరమ, నిర్వ్యాపార తత్త్వాన్ని భజిస్తున్నాను—మనస్సుకూడా అందనివాడు; మనోమయము మరియు అన్నమయము (స్థూల) కోశాలను మించి స్థితుడైనవాడు; విజ్ఞానభేదాల ద్వారా మాత్రమే భావనారూపంగా గ్రహింపబడువాడు; వాక్కుకు పరిమితుడుకాదు, ప్రాణమయ కోశంలో బంధింపబడినవాడుకాదు।

Verse 37

न यस्य रूपं न बलप्रभावे न यस्य कर्माणि न यत्प्रमाणम् । जानन्ति देवाः कमलोद्भवाद्याः स्तोष्याम्यहं तं कथमात्मरूपम् ॥ ३७ ॥

ఆయనకు రూపం లేదు, కొలిచే బలప్రభావం లేదు; ఆయన కర్మలు అగోచరాలు, ఆయనను నిరూపించే ప్రమాణమూ లేదు. కమలజ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలకైనా ఆయన యథార్థంగా తెలియడు—ఆ స్వాత్మస్వరూపుడిని నేను ఎలా స్తుతించగలను?

Verse 38

संसारसिन्धौ पतितं कदर्यं मोहाकुलं कामशतेन बद्धम् । अकीर्तिभाजं पिशुनं कृतघ्नं सदाशुचिं पापरतं प्रमन्युम् । दयाम्बुधे पाहि भयाकुलं मां पुनः पुनस्त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ३८ ॥

సంసారసముద్రంలో పడిపోయిన నేను దుర్దశలో, మోహంతో కలవరపడి, వంద కోరికలతో బంధించబడ్డాను. అపకీర్తి పొందినవాడను, దుష్టుడను, కృతఘ్నుడను, ఎల్లప్పుడూ అపవిత్రుడను, పాపరతుడను, అహంకారంతో ఉబ్బినవాడను—హే దయాసముద్రా! భయంతో వణికే నన్ను రక్షించు; మళ్లీ మళ్లీ నీ శరణు వేడుకుంటాను.

Verse 39

इति प्रसादितस्तेन दयालुः कमलापतिः । प्रत्यक्षतामगात्तस्य भगवांस्तेजसां निधिः ॥ ३९ ॥

ఇలా అతనిచేత ప్రసన్నుడైన దయాళువు, కమలాపతి భగవాన్—దివ్య తేజస్సుల నిధి—అతనికి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చాడు.

Verse 40

अतसीपुष्पसङ्काशं फुल्लपङ्कजलोचनम् । किरीटिनं कुण्डलिनं हारकेयूरभूषितम् ॥ ४० ॥

ఆయన అతసీ పుష్పంలా నీలకాంతితో ప్రకాశిస్తూ, వికసించిన పద్మాల వంటి నేత్రాలతో; కిరీటధారి, కుండలధారి, హారం మరియు కేయూరాలతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 41

श्रीवत्सकौस्तुभधरं हेमयज्ञोपवीतिनम् । नासाविन्यस्तमुक्ताभवर्धमानतनुच्छविम् ॥ ४१ ॥

శ్రీవత్స చిహ్నం, కౌస్తుభ మణిని ధరించిన, స్వర్ణ యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించిన ప్రభువును నేను ధ్యానిస్తాను; ఆయన నాసికపై నిలిపిన ముత్యపు ఆభరణం వల్ల ఆయన దేహకాంతి మరింత వర్ధిల్లినట్లు కనిపిస్తుంది.

Verse 42

पीताम्बरधरं देवं वनमालाविभूषितम् । तुलसीकोमलदलैरर्चिताङिघ्रं महाद्युतिम् ॥ ४२ ॥

పీతాంబరధారియైన దేవుని, వనమాలతో విభూషితుడైనవానిని, కోమల తులసీదళాలతో అర్చింపబడిన పాదములవానిని, మహాతేజస్సుతో ప్రకాశించువానిని నేను ధ్యానించుచున్నాను।

Verse 43

किङ्किणीनूपुराद्यैश्च शोभितं गरुडध्वजम् । दृष्ट्वा ननाम विप्रेन्द्रो दण्डवत्क्षितिमण्डले ॥ ४३ ॥

కింకిణీ-నూపురాది మ్రోగే ఆభరణాలతో శోభితుడైన, గరుడధ్వజధారియైన ప్రభువును చూచి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు భూమిమీద దండవత్ ప్రణామం చేసెను।

Verse 44

अभ्यषिञ्चद्धरेः पादावुत्तङ्को हर्षवारिभिः । मुरारे रक्ष रक्षेति व्याहरन्नान्यधीस्तदा ॥ ४४ ॥

అప్పుడు ఉత్తంకుడు ఆనందాశ్రువులతో హరి పాదములను అభిషేకించి, “హే మురారే, రక్షించు—రక్షించు” అని పదేపదే పలుకుచూ, ఆ వేళ మరేదీ ఆలోచించలేదు।

Verse 45

तमुत्थाप्य महाविष्णुरालिलिङ्ग दयापरः । वरं वृणीष्व वत्सेति प्रोवाच मुनिपुङ्गवम् ॥ ४५ ॥

అప్పుడు దయాపరుడైన మహావిష్ణువు అతనిని లేపి ఆలింగనం చేసి, మునిపుంగవునితో “వత్సా, వరం కోరుకో” అని పలికెను।

Verse 46

असाध्यं नास्ति किञ्चित्ते प्रसन्ने मयि सत्तम । इतीरितं समाकर्ण्य ह्युत्तङ्कश्चक्रपाणिना । पुनः प्रणम्य तं प्राह देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४६ ॥

“హే సత్తమా, నేను నీపై ప్రసన్నుడైతే నీకు అసాధ్యం ఏదీ లేదు.” చక్రపాణి ప్రభువు పలికిన ఈ మాటలు విని ఉత్తంకుడు మళ్లీ ప్రణమించి దేవదేవుడైన జనార్దనుని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 47

किं मां मोहयसीश त्वं किमन्यैर्देव मे वरैः । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽस्तु जन्मजन्मान्तरेष्वपि ॥ ४७ ॥

హే ఈశ్వరా! నన్ను ఎందుకు మోహింపజేస్తావు? హే దేవా! ఇతర వరాలతో నాకు ఏమి ప్రయోజనం? జన్మ జన్మాంతరాల వరకు నీపై నా భక్తి దృఢంగా ఉండుగాక।

Verse 48

कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र तत्र । जातस्य मे भवतु केशव ते प्रसादात्त्वय्येव भक्तिरचलाव्यभिचारिणी च ॥ ४८ ॥

కీటాలు, పక్షులు, మృగాలు, సరీసృపాలు, అలాగే ఎక్కడైనా రాక్షసులు, పిశాచులు లేదా మనుష్యులలో నా జన్మ కలిగినా—హే కేశవా! నీ ప్రసాదంతో నిన్నే ఆశ్రయించిన నా భక్తి అచలంగా, వ్యభిచారం లేనిదిగా ఉండుగాక।

Verse 49

एवमस्त्विति लोकेशः शङ्खप्रान्तेन संस्पृशन् । दिव्यज्ञानं ददौ तस्मै योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४९ ॥

“అలాగే కావుగాక” అని లోకేశుడు శంఖాగ్రంతో స్పర్శించి, యోగులకు కూడా దుర్లభమైన దివ్యజ్ఞానాన్ని అతనికి ప్రసాదించాడు।

Verse 50

पुनः स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं देवदेवो जनार्दनः । इदमाह स्मितमुखो हस्तं तच्छिरसि न्यसन् ॥ ५० ॥

విప్రేంద్రుడు మళ్లీ స్తుతిస్తూ ఉండగా, దేవదేవుడు జనార్దనుడు స్మితముఖంతో అతని శిరస్సుపై చేయి ఉంచి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 51

श्री भगवानुवाच । आराधय क्रियायोगैर्मां सदा द्विजसत्तम । नरनारायणस्थानं व्रज मोक्षं गमिष्यसि ॥ ५१ ॥

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే ద్విజసత్తమా! క్రియాయోగ విధానాలతో నన్ను నిత్యం ఆరాధించు. నర-నారాయణుల పవిత్ర స్థానానికి వెళ్లు; నీవు మోక్షాన్ని పొందుదువు।

Verse 52

त्वया कृतमिदं स्तोत्रं यः पठेत्सततं नरः । सर्वान्कामानवाप्यान्ते मोक्षभागी भवेत्ततः ॥ ५२ ॥

నీవు కృతమైన ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవడు నిరంతరం పఠిస్తాడో, అతడు సమస్త కామ్యఫలాలను పొందించి, అంతిమంగా మోక్షభాగ్యుడవుతాడు।

Verse 53

इत्युक्त्वा माधवो विप्रं तत्रैवान्तर्दधे मुने । नरनारायणस्थानमुत्तङ्कोऽपि ततो ययौ ॥ ५३ ॥

ఓ మునీ! ఇలా చెప్పి మాధవుడు ఆ విప్రుని ఎదుటనే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆపై ఉత్తంకుడూ నర-నారాయణుల పవిత్ర స్థానానికి వెళ్లాడు।

Verse 54

तस्माद्भक्तिः सदा कार्या देवदेवस्य चक्रिणः । हरिभक्तिः परा प्रोक्ता सर्वकामफलप्रदा ॥ ५४ ॥

కాబట్టి దేవదేవుడైన చక్రధారి ప్రభువునకు సదా భక్తి చేయవలెను. హరి-భక్తి పరమమని చెప్పబడింది; అది సమస్త కామ్యఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 55

उत्तङ्को भक्तिभावेन क्रियायोगपरो मुने । पूजयन्माधवं नित्यं नरनारायणाश्रमे ॥ ५५ ॥

ఓ మునీ! ఉత్తంకుడు భక్తిభావంతో నిండిపోయి, క్రియాయోగంలో నిష్ఠతో, నర-నారాయణ ఆశ్రమంలో నిత్యం మాధవుని పూజించెను।

Verse 56

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नः सञ्च्छिन्नद्वैतसंशयः । अवाप दुरवापं वै तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ५६ ॥

జ్ఞాన-విజ్ఞానాలతో సంపన్నుడై, ద్వైతజన్య సందేహాలను పూర్తిగా ఛేదించి, అతడు నిజంగా విష్ణువుని దుర్లభమైన పరమపదాన్ని పొందెను।

Verse 57

पूजितो नमितो वापि संस्मृतो वापि मोक्षदः । नारायणो जगन्नाथो भक्तानां मानवर्द्धनः ॥ ५७ ॥

పూజింపబడినను, నమస్కరింపబడినను, కేవలం స్మరించబడినను నారాయణుడు—జగన్నాథుడు—మోక్షం ప్రసాదించి భక్తుల ఆధ్యాత్మిక మహిమను వృద్ధి చేస్తాడు।

Verse 58

तस्मान्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । इहामुत्र सुखप्रेप्सुः पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥ ५८ ॥

కాబట్టి ఇహలోకములోను పరలోకములోను సుఖాన్ని కోరువాడు భక్తితో కూడి అనంతుడు, అపరాజితుడు అయిన దేవ నారాయణుని పూజించాలి।

Verse 59

यः पठेदिदमाख्यानं शृणुयाद्वा समाहितः । सोऽपि सर्वाघनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ ५९ ॥

ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ ఆఖ్యానాన్ని చదివినవాడు గాని వినినవాడు గాని, అతడూ సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై హరి ధామాన్ని చేరుతాడు।

Verse 60

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुमाहात्म्यंनामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३८ ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగము, ప్రథమపాదములో ‘విష్ణుమాహాత్మ్యము’ అనే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।