
సనకుని వర్ణనతో సాగిన సంభాషణలో ధర్మరాజు యముడు రాజు భగీరథునికి పాపభేదాలు, నరకాల పేర్లు, భయంకర యాతనలు (అగ్ని, కోయడం, గడ్డకట్టించడం, మలాది దండనలు, ఇనుప పరికరాలు) వివరించాడు. తరువాత నాలుగు మహాపాతకాలు—బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, స్తేయం (ప్రత్యేకంగా స్వర్ణచౌర్యం), గురుతల్పగమనం—మరియు పాపులతో సంగమం ఐదవదిగా, అలాగే సమానపాపాల గాంభీర్యం చెప్పబడింది. ప్రాయశ్చిత్తయోగ్యమైనవి–అప్రాయశ్చిత్తమైనవి అనే భేదం, అలాగే ఈర్ష్య, చౌర్యం, వ్యభిచారం, అబద్ధసాక్ష్యం, దానానికి అడ్డంకి, అధిక పన్నులు, దేవాలయదూషణ మొదలైన వాటికి నరకవాసం మరియు నీచజన్మల పరంపర వర్ణించబడింది. చివరలో విష్ణుసన్నిధిలో ప్రాయశ్చిత్త ఫలం, గంగాదేవి తారకశక్తి, భక్తి దశవిధాలు (తామస-రాజస-సాత్త్విక క్రమం), హరి-శివ అభేదం, పితృవిమోచనార్థం భగీరథుని గంగానయన సంకల్పం చెప్పబడింది।
Verse 1
धर्मराज उवाच । पाप भेदान्प्रवक्ष्यामि यथा स्थूलाश्च यातनाः । श्रृणुष्व धैर्यमास्थाय रौद्रा ये नरका यतः ॥ १ ॥
ధర్మరాజు పలికెను—పాపాల భేదాలను, అలాగే ఘోరమైన యాతనలను నేను వివరించెదను. ధైర్యం ధరించి వినుము; ఈ బాధలు పుట్టే రౌద్ర నరకాలను.
Verse 2
पापिनो ये दुरात्मानो नरकाग्निषु सन्ततम् । पच्यन्ते येषु तान्वक्ष्ये भयंकरफलप्रदान् ॥ २ ॥
పాపులు, దురాత్ములు నరకాగ్నుల్లో నిరంతరం కాల్చబడుతుంటారు. భయంకర ఫలితాలను ప్రసాదించే ఆ (అగ్నియాతనలను) నేను వివరించెదను.
Verse 3
तपनोवालुकाकुम्भौमहारौरवरौरवौ । कुम्भघीपाको निरुच्छ्वासः कालसूत्रः प्रमर्दनः ॥ ३ ॥
తపన, వాలుకా, కుంభ; అలాగే రౌరవ, మహారౌరవ; కుంభఘీపాక, నిరుచ్ఛ్వాస, కాలసూత్ర, ప్రమర్దన—ఇవీ నరకలోకాల పేర్లుగా చెప్పబడినవి।
Verse 4
असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षोहिमोत्कटः । मूषावस्था वसाकूपस्तथा वैतरणी नदी ॥ ४ ॥
భయంకరమైన అసిపత్రవనం, లాలాభక్ష అనే బాధ, అత్యంత హిమశీతలమైన హిమోత్కట; మూషావస్థ, వసాకూపం, అలాగే వైతరణీ నది—ఇవీ చెప్పబడినవి।
Verse 5
भक्ष्यन्ते मूत्रपानं च पुरीषह्लद एव च । तप्तशूलं तप्तशिला शाल्मलीद्रुम एव च ॥ ५ ॥
అక్కడ వారికి మలాన్ని తినిపించి, మూత్రాన్ని త్రాగమని బలవంతం చేస్తారు; మలకదిలో ముంచుతారు. ఎర్రగా మండే శూలాలు, మండే రాళ్లు, శాల్మలీ వృక్ష కంటకాలు వారిని బాధిస్తాయి।
Verse 6
तथा शोणितकूपश्च घोरः शोणितभोजनः । स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालानिवेशनम् ॥ ६ ॥
అలాగే ‘శోణితకూప’ అనే భయంకర నరకం ఉంది, ‘శోణితభోజన’ కూడా; అలాగే ‘స్వమాంసభోజన’ మరియు ‘వహ్నిజ్వాలానివేశన’ (అగ్నిజ్వాలల మధ్య నివాసం) కూడా ఉన్నాయి।
Verse 7
शिलावृष्टिः शस्त्रवृष्टिर्वह्निवृष्टिस्तथैव च । क्षारोदकं चोष्णतोयं तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ७ ॥
అక్కడ రాళ్ల వర్షం, ఆయుధాల వర్షం, అలాగే అగ్ని వర్షం కురుస్తుంది; క్షారజలం, మండే వేడి నీరు, మరియు ఎర్రగా కాగిన ఇనుప ముద్దలను తినిపించడం కూడా ఉంటుంది।
Verse 8
अथ शिरःशोषणं च मरुत्प्रपतनं तथा । तथा पाशाणवर्णं च कृमिभोजनमेव च ॥ ८ ॥
తరువాత తల ఎండిపోవుట, గాలి వలన పడిపోవుట, రాతి రంగు వచ్చుట మరియు పురుగులు తినుట సంభవించును.
Verse 9
क्षारो दपानं भ्रमणं तथा क्रकचदारणम् । पुरीषलेपनं चैव पुरीषस्य च भोजनम् ॥ ९ ॥
క్షారమును త్రాగుట, తిరుగుట, రంపముతో కోయబడుట, మలము పూయబడుట మరియు మలమును తినుట అనునవి జరుగును.
Verse 10
रेतः पानं महाघोरं सर्वसन्धिषुदाडनम् । धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलानुलेपनम् ॥ १० ॥
వీర్యపానము అత్యంత ఘోరమైనది, అన్ని కీళ్ళలో దెబ్బలు, పొగ త్రాగుట, పాశములతో బంధించుట మరియు అనేక శూలములతో గుచ్చుట.
Verse 11
अङ्गारशयनं चैव तथा मुसलमर्द्दनम् । बहूनि काष्ठयन्त्राणि कषणं छेदनं तथा ॥ ११ ॥
నిప్పుల పడకపై పడుకొనుట, రోకలితో దంచుట, అనేక చెక్క యంత్రములతో బాధించుట, గీరుట మరియు కోయుట.
Verse 12
पतनोत्पतनं चैव गदादण्डादिपीहनम् । गजदन्तप्रहरणं नानासर्पैश्च दंशनम् ॥ १२ ॥
పడుట మరియు పైకి విసరబడుట, గద మరియు కర్రలతో కొట్టబడుట, ఏనుగు దంతములతో పొడవబడుట మరియు అనేక పాములచే కాటు వేయబడుట.
Verse 13
शीताम्बुसेचनं चैव नासायां च मुखे तथा । घोरक्षाराम्बुपानं च तथा लवणभक्षणम् ॥ १३ ॥
చల్లని నీటితో స్నాన-సేచనం, ముక్కు మరియు నోటిలో నీరు పోయడం; ఘోరమైన క్షారజలాన్ని త్రాగడం, అలాగే ఉప్పు భక్షణం—ఇవి వర్జ్యము.
Verse 14
स्त्रायुच्छेदं स्नायुबन्धमस्थिच्छेदं तथैव च । क्षाराम्बुपूर्णरन्ध्राणां प्रवेशं मांसभोजनम् ॥ १४ ॥
స్నాయు ఛేదనం, స్నాయు-బంధ విఛేదనం, అలాగే ఎముకలు విరగడం; క్షారజలంతో నిండిన రంధ్రాలలో ప్రవేశం, మాంసభక్షణం—ఇవి అపవిత్రత కలిగించునవి, వర్జ్యము.
Verse 15
पित्तपानं महाघोरं तथैवःश्लेष्मभोजनम् । वृक्षाग्रात्पातनंचैव जलान्तर्मज्जनं तथा ॥ १५ ॥
పిత్తాన్ని త్రాగడం మహాఘోరం, అలాగే శ్లేష్మాన్ని భక్షించడం; చెట్టు అగ్రం నుండి పడవేయడం, నీటిలో ముంచివేయడం—ఇవీ భయంకరమైన బాధలు.
Verse 16
पाषाणधारणं चैव शयनं कण्टकोपरि । पिपीलिकादंशनं च वृश्चिकैश्चापि पीडनम् ॥ १६ ॥
భారీ రాళ్లను మోసుకోవడం, ముళ్లపై పడుకోవడం; చీమల కాటు మరియు తేళ్ల చేత పీడనం—ఇవీ కఠినమైన కష్టాలు.
Verse 17
व्याघ्रपीडा शिवापीडा तथा महिषमीडनम् । कर्द्दमे शयनं चैव दुर्गन्धपरिपूरणम् ॥ १७ ॥
పులుల పీడ, నక్కల ఉపద్రవం, అలాగే గేదెల చేత తొక్కింపబడటం; బురదలో పడుకోవడం, దుర్గంధంతో పూర్తిగా నిండిపోవడం—ఇవీ బాధలు.
Verse 18
बहुशश्चार्धशयनं महातिक्तनिषेवणम् । अत्युष्णतैलपानं च महाकटुनिषेवणम् ॥ १८ ॥
పునఃపునః అర్ధనిద్రలో ఉండటం, అతిగా తీవ్రమైన చేదు పదార్థాలు సేవించడం, అత్యంత వేడినూనె త్రాగడం, మరియు అతిగా కారమైన పదార్థాలు సేవించడం—ఇవి వర్జ్యములు.
Verse 19
कषायोदकपानं च तत्पपाषाणतक्षणम् । अत्युष्णशीतस्नानं च तथा दशनशीर्णनम् ॥ १९ ॥
కషాయ (కషాయం) జలాన్ని త్రాగడం, దాని కోసం రాళ్లను చెక్కడం, అత్యంత వేడి లేదా అత్యంత చల్లని నీటిలో స్నానం చేయడం, అలాగే పళ్లను రాపిడి చేసి క్షీణింపజేయడం—ఇవి కఠినమైన స్వయంక్లేశక క్రియలు.
Verse 20
तप्तायः शयनं चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् । एवमाद्यामहाभाग यातनाः कोटिकोटिशः ॥ २० ॥
ఎర్రగా మండే ఇనుప శయ్యపై పడుకోవడం, ఇనుప భారాల కింద బంధింపబడడం—ఇలాంటి, ఓ మహాభాగ, కోటి కోటి యాతనలు ఉన్నాయి.
Verse 21
अपि वर्षसहस्त्रेण नाहं निगदितुं क्षमः । एतेषु यस्य यत्प्राप्तं पापिनः क्षितिरक्षक ॥ २१ ॥
వెయ్యేళ్లలోనూ నేను దీనిని పూర్తిగా చెప్పగల శక్తి కలవాడను కాను. ఓ భూమిరక్షకా, ఈ పాపులలో ఎవరికీ ఏ ఫలం లభించిందో, అతడే అదే పొందుతాడు.
Verse 22
तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु । ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥ २२ ॥
ఇప్పుడది అంతా నేను వివరంగా చెబుతాను—నా మాట వినండి: బ్రాహ్మణహంతకుడు, సురాపానకుడు, దొంగ, మరియు గురువు శయ్యను అతిక్రమించినవాడు.
Verse 23
महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः । पंतिभेदीवृथापाकी नित्यं ब्रह्मणदूषकः ॥ २३ ॥
ఇవే నిజంగా మహాపాతకులు; వారితో సంగమించువాడు ఐదవడని చెప్పబడెను. పంక్తి భేదించువాడు, వ్యర్థంగా వంటచేయువాడు, నిత్యం బ్రాహ్మణుని దూషించువాడు—ఇవ్వరును దోషులు.
Verse 24
आदेशी वेदविक्रेता पञ्चैते ब्रह्मधातकाः । ब्रह्मणं यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् । एश्चान्नास्तीति यो ब्रुयात्तमाहुर्ब्रह्यघातिनम् ॥ २४ ॥
లాభార్థం అధికారంగా ఆజ్ఞాపించువాడు (ఆదేశీ) మరియు వేదాన్ని అమ్మువాడు—ఇవరు ‘బ్రహ్మధాతకులు’ అని చెప్పబడిన ఐదుగురిలో చేరుదురు. బ్రాహ్మణుని పిలిచి ‘ధనమిచ్చెదను’ అని చెప్పి తరువాత ‘ఏమీలేదు’ అని పలికినవాడు బ్రహ్మఘాతి అని చెప్పబడును.
Verse 25
स्नानार्थं पूजनार्थँ वा गच्छतो ब्राह्मणस्य यः । समायात्यंतरायत्वं तमाहुर्ब्रह्मधातिनम् ॥ २५ ॥
స్నానార్థముగానీ పూజార్థముగానీ వెళ్తున్న బ్రాహ్మణునికి ఎదురుగా వచ్చి అడ్డుపడినవాడు బ్రహ్మధాతి అని చెప్పబడును.
Verse 26
पस्निन्दासु निरतश्चात्मोत्कर्षरतश्व यः । असत्यनिरतश्वचैव ब्रह्महा परिकीर्तितः ॥ २६ ॥
పరనిందలలో నిమగ్నుడై, స్వయోత్కర్షంలో మగ్నుడై, అసత్యంలోనే నిరతుడై ఉన్నవాడు బ్రహ్మహా అని ప్రకటించబడెను.
Verse 27
अधर्मस्यानुमन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । अन्योद्वेगरतश्चैव अन्येषां दोषसूवकः ॥ २७ ॥
అధర్మానికి సమ్మతించువాడును బ్రహ్మహా అని ప్రకటించబడెను; అలాగే ఇతరులను కలవరపెట్టుటలో రతుడై, ఇతరుల దోషాలను ప్రకటించువాడును (అదే పాపగణంలో) చేరును.
Verse 28
दम्भाचाररतश्वैव ब्रह्महेत्यभिधीयते । नित्यं प्रतिग्रहरतस्तथा प्राणिवधे रतः ॥ २८ ॥
దంభాచారంలో నిమగ్నుడైనవాడే నిజంగా ‘బ్రహ్మహా’ అని చెప్పబడతాడు. నిత్యం దానప్రతిగ్రహంలో ఆసక్తుడై, ప్రాణిహింసలో ఆనందించే వాడూ అదే ఘోర పాపవర్గంలోనే పేర్కొనబడతాడు.
Verse 29
अधर्मस्यानुममन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । ब्रह्महत्या समं पापमेव बहुविधं नृप ॥ २९ ॥
ఓ రాజా! అధర్మానికి సమ్మతి ఇచ్చేవాడు ‘బ్రహ్మహా’ అని ప్రకటించబడాడు. అతడు బ్రహ్మహత్యకు సమానమైన అనేక విధాల పాపాన్ని పొందుతాడు.
Verse 30
सुरापानसमं पापं प्रवक्ष्यामि समासतः । गणान्नभोजनं चैव गणिकानां निषेवणम् ॥ ३० ॥
సురాపానానికి సమానమైన పాపాలను సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను—అశుద్ధ గణాల అన్నం భుజించడం, అలాగే గణికలతో సంగమం చేయడం.
Verse 31
पतितान्नादनं चैव सुरापानसमं स्मृतम् । उपासमापरित्यागो देवलानां च भोजनम् ॥ ३१ ॥
పతితుడిచ్చిన అన్నం తినడం కూడా సురాపానంతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే నిత్య ఉపాసనను విడిచిపెట్టడం, దేవాలయ దేవభోగాన్ని (అవిధిగా) భుజించడం కూడా నిందనీయం.
Verse 32
सुरापयोषित्संयोगः सुरापानसमः स्मृतः । यः शूद्रेण समाहतो भोजनं कुरुते द्विजः ॥ ३२ ॥
సురాతో సంబంధమున్న స్త్రీతో సంగమం కూడా సురాపానంతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే శూద్రుడు తాకి అపవిత్రం చేసిన భోజనాన్ని ద్విజుడు తింటే, అతడూ అదే సమానంగా భావించబడతాడు.
Verse 33
सुरापी स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः । यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातः प्रेष्यकर्म करोति च ॥ ३३ ॥
శూద్రుని అనుమతితో దాస్యప్రాయమైన ప్రేష్యకర్మ చేయువాడు నిశ్చయంగా సురాపి సమానుడు; సర్వధర్మాచరణమునుండి బహిష్కృతుడని తెలిసికొనవలెను।
Verse 34
सुरापान समं पापं लभते स नराधमः । एवं बहुविधं पापं सुरापानसमं स्मृतम् ॥ ३४ ॥
ఆ నరాధముడు సురాపాన సమానమైన పాపాన్ని పొందుతాడు; ఈ విధంగా అనేక రకాల పాపాలు సురాపానంతో సమానమని శాస్త్రం స్మరిస్తుంది।
Verse 35
हेमस्तेयसमं पापं प्रवक्ष्यामि निशामय । कन्दमूलफलानां च कस्तूरी पटवाससाम् ॥ ३५ ॥
వినుము, నేను హేమచౌర్య సమానమైన పాపాన్ని చెప్పుచున్నాను—కందమూలఫలాలు, కస్తూరి, తమలపాకులు మరియు వస్త్రాల అపహరణ।
Verse 36
सदा स्तेयं च रत्नानां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । ताम्रायस्त्र्रपुकांस्यानामाज्यस्य मधुनस्तथा ॥ ३६ ॥
రత్నాల దొంగతనం ఎల్లప్పుడూ స్వర్ణచౌర్య సమానమని స్మృతం; అలాగే తామ్రం, ఇనుము, త్రపు, కాంస్యం, నెయ్యి మరియు తేనె అపహరణ కూడా అదే తరగతి।
Verse 37
स्तेयं सुगन्धद्रव्याण्णां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । क्रमुकस्यापिहरणमम्भसां चन्दनस्य च ॥ ३७ ॥
సుగంధ ద్రవ్యాల దొంగతనం స్వర్ణచౌర్య సమానమని స్మృతం; అలాగే క్రముకం(సుపారీ), నీరు మరియు చందనం అపహరణ కూడా అదేలో లెక్క।
Verse 38
पर्णरसापहरणं स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । पितृयज्ञपरित्यागो धर्मकार्यविलोपनम् ॥ ३८ ॥
ఆకుల రసాన్ని అపహరించడం స్వర్ణచోరీతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే పితృయజ్ఞాన్ని విడిచిపెట్టడం నిత్య ధర్మకార్యాల లయము, నిర్లక్ష్యము అవుతుంది.
Verse 39
यतीर्नां निन्दतं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भक्ष्याणां चापहरणं धान्यानां हरणं तथा ॥ ३९ ॥
యతుల్ని నిందించడం కూడా స్వర్ణచోరీతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే భక్ష్య పదార్థాలను అపహరించడం, ధాన్యాన్ని దోచుకోవడం కూడా (అదే పాపంగా) చెప్పబడింది.
Verse 40
रुद्राक्षहरणं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भागीनीगमनं चैव पुत्रस्त्रीगमनं तथा ॥ ४० ॥
రుద్రాక్షలను అపహరించడం కూడా స్వర్ణచోరీతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే సోదరితో గమనం, కుమారుని భార్యతో గమనం కూడా (అదే ఘోర పాపం).
Verse 41
रजस्वलादिगमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम् । हीनजात्याभिगमनं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४१ ॥
రజస్వలతో మొదలైనవారితో గమనం గురుతల్ప దోషంతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే నిషిద్ధ/హీనజాతి స్త్రీతో గమనం, మద్యపానాసక్త స్త్రీతో సంగమం కూడా (అదే ఘోర అపరాధం).
Verse 42
परस्त्रीगमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । भ्रातृस्त्रीगमनं चैव वयस्यस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४२ ॥
పరస్త్రీతో గమనం గురుతల్ప దోషంతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే సోదరుని భార్యతో గమనం, మిత్రుని భార్యతో సంగమం కూడా (అదే ఘోర అపరాధం).
Verse 43
विश्वस्तागमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । अकाले कर्मकरणं पुत्रीगमनमेव च ॥ ४३ ॥
విశ్వస్త (రక్షిత) స్త్రీతో సంగమం కూడా గురు-శయ్యాభంగ పాపంతో సమానమని స్మృతులు చెబుతాయి. అలాగే అకాలంలో కామక్రియ చేయడం, స్వకన్యతో సంగమమూ అలాగే.
Verse 44
धर्मलोपः शास्त्रनिन्दा गुरुतल्पसमं स्मृतम् । इत्येवमादयो राजन्महापातकसंज्ञिताः ॥ ४४ ॥
ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడం, శాస్త్రాలను నిందించడం కూడా గురు-శయ్యాభంగ పాపంతో సమానమని స్మృతులు చెబుతాయి. ఓ రాజా, ఇలాంటి వాటిని ‘మహాపాతకాలు’ అని పిలుస్తారు.
Verse 45
एतेष्वेकतमेनापि सङ्गकृत्तत्समो भवेत् । यथाकथंचित्पापानामेतेषां परमर्षिभिः ॥ ४५ ॥
ఇవాటిలో ఏ ఒక్కదానితోనైనా సంగమం (సహవాసం) చేసినవాడు కూడా దానికి సమానమైన దోషిగా అవుతాడు. ఈ విధంగా పరమర్షులు ఏదో ఒక రీతిగా పాపనివారణ మార్గాన్ని ఉపదేశించారు.
Verse 46
शान्तैस्तु निष्कृतिर्दृष्टा प्रायश्चितादिकल्पनैः । प्रायश्चित्तविहीनानि पापानि श्रृणु भूपते ॥ ४६ ॥
శాంతికర్మలు మరియు ప్రాయశ్చిత్తాది విధానాల ద్వారా నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్త మార్గం) బోధించబడింది. ఇప్పుడు, ఓ భూపతే, ప్రాయశ్చిత్తం లేని పాపాలను వినుము.
Verse 47
समस्तपापतुल्यानि महानरकदानि च । ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥
ఇవి సమస్త పాపాలకు సమానమైనవి, మహానరకాలను ప్రసాదించేవి. బ్రహ్మహత్యాది పాపాలకు కూడా ఏదో విధంగా నిష్కృతి సాధ్యమవచ్చు.
Verse 48
ब्रह्मणं द्वेष्टि यस्तस्य निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । विश्वस्तघातिनं चैव कृतन्घानां नरेश्वर ॥ ४८ ॥
హే నరేశ్వరా! బ్రాహ్మణుని ద్వేషించువానికి ఎక్కడా ప్రాయశ్చిత్తం లేదు; అలాగే నమ్మినవానిని ద్రోహించువాడికీ, ఉపకారిని హతమార్చు కృతఘ్నునికీ లేదు।
Verse 49
शूद्रस्त्रीसङ्गिनां चैव निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । शूद्रान्नपुष्टदेहानां वेदनिन्दारतात्मनाम् ॥ ४९ ॥
శూద్ర-స్త్రీల సంగమంలో ఉండువారికి ఎక్కడా ప్రాయశ్చిత్తం లేదు; అలాగే శూద్రాన్నంతో దేహం పోషించుకొని, వేదనిందలో మనస్సు రమించువారికీ ప్రాయశ్చిత్తం లభించదు।
Verse 50
सत्कथानिन्दकानांच नेहामुत्रचनिष्कृतिः ॥ ५० ॥
సత్కథలను, ధర్మవాక్యాలను నిందించువారికి ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ప్రాయశ్చిత్తం లేదు।
Verse 51
बौद्धालयं विशेद्यस्तु महापद्यपि वैद्विजः । नतस्यनिष्कृतिर्दृष्टाप्रायश्चितशतैरपि ॥ ५१ ॥
మహావిపత్తి సమయంలోనైనా ఒక వైద్విజుడు (ద్విజుడు) బౌద్ధాలయంలో ప్రవేశిస్తే, వందల ప్రాయశ్చిత్తాలచేత కూడా అతనికి విమోచనం విధించబడలేదు।
Verse 52
बौद्धाः पाषंण्डिनः प्रोक्ता यतो वेदविनिन्दकाः । तस्माद्विजस्तान्नेक्षेत यतो धर्मबहिष्कृताः ॥ ५२ ॥
బౌద్ధులు వేదనిందకులైనందున పాషండులని చెప్పబడినారు; అందుచేత ధర్మబహిష్కృతులైన వారిని ద్విజుడు చూడకూడదు కూడా।
Verse 53
ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि द्विजो बोद्धालयं विशेत् । ज्ञात्वा चेन्निष्कृतिर्नास्ति शास्त्राणामिति निश्वयः ॥ ५३ ॥
తెలిసి గానీ తెలియక గానీ ఒక ద్విజుడు బోధాలయంలో ప్రవేశిస్తే, అది గ్రహించిన వెంటనే శాస్త్రవాక్యముగా నిశ్చయం—ఆ అపరాధానికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.
Verse 54
एतेषां पापबाहुल्यान्नरकं कोटिकल्पकम् । प्रायश्चित्तविहीनानि प्रोक्तान्यन्यानि च प्रभो ॥ ५४ ॥
ప్రభో! వీటిలో పాపబాహుల్యం ఉన్నందున కోటి కల్పముల వరకు నరకఫలం కలుగుతుంది; అలాగే ప్రాయశ్చిత్తం లేనివిగా ఇతర కర్మలూ చెప్పబడ్డాయి.
Verse 55
पापानि तेषां नरकान्गदतो मे निशामय ॥ ५५ ॥
వారి పాపములను, వారికి కలిగే నరకములను నేను వివరిస్తున్నాను—వినుము.
Verse 56
महापातकिनस्तेषु प्रत्येकं युगवासिनः । तदन्ते पृथिवीमेत्य सप्तजन्मसु गर्दभाः ॥ ५६ ॥
వారిలో మహాపాతకులు ఒక్కొక్కరు యుగకాలం అక్కడ నివసిస్తారు; ఆ కాలాంతంలో భూమికి వచ్చి ఏడు జన్మలు గాడిదలుగా పుడతారు.
Verse 57
ततः श्वानो विद्धदेहा भवेयुर्दशजन्मसु । आशताब्दं विट्कृमयः सर्पा द्वादशजन्मसु ॥ ५७ ॥
ఆ తరువాత వారు బాధిత దేహములతో కుక్కలుగా పది జన్మలు పొందుతారు; వంద సంవత్సరాలు విసర్జ్యంలోని పురుగులుగా ఉండి, తరువాత పన్నెండు జన్మలు సర్పాలుగా పుడతారు.
Verse 58
ततः सहस्त्रजन्मानि मृगाद्याः पशवो नृप । शताब्दं स्थावराश्चैव ततो गोधाशरीरिणः ॥ ५८ ॥
తదనంతరం, ఓ నృపా, అతడు జింక మొదలైన పశుయోనులలో వెయ్యిసార్లు జన్మిస్తాడు; తరువాత వంద సంవత్సరాలు స్థావరయోనిలో (వృక్షాదిగా) ఉంటాడు; ఆపై గోధా వంటి శరీరాన్ని పొందుతాడు।
Verse 59
ततस्तु सत्पजन्मानि चण्डालाः पापकारिणः । ततः षोडश जन्मानि शूद्राद्या हीनजातयः ॥ ५९ ॥
తదనంతరం పాపకర్మలు చేసే వారు ఏడు జన్మలు చండాలులుగా అవుతారు; ఆపై పదహారు జన్మలు శూద్రాది హీనజాతులలో జన్మిస్తారు।
Verse 60
ततस्तु जन्मद्वितये दरिद्राव्याधिपीडिताः । प्रतिग्रहपरा नित्यं ततो निरयगाः पुनः ॥ ६० ॥
తర్వాతి రెండు జన్మలలో వారు దారిద్ర్యము మరియు రోగములతో బాధపడతారు; నిత్యం ప్రతిగ్రహం (దానం స్వీకరించడం) మీదే ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు; ఆపై మళ్లీ నరకానికి వెళ్తారు।
Verse 61
असूयाविष्टमनसो रौरवे नरके स्मृतम् । तत्र कल्पद्वयं स्थित्वा चाण्डालाः शतजन्मसु ॥ ६१ ॥
అసూయ (ఈర్ష్య)తో నిండిన మనస్సు గలవారు ‘రౌరవ’ అనే నరకానికి పడతారని చెప్పబడింది. అక్కడ రెండు కల్పాలు ఉండి, తరువాత వంద జన్మలు చండాలులుగా జన్మిస్తారు।
Verse 62
मा ददस्वेति यो ब्रूयाद्गवान्गिब्राह्मणेषु च । शुनां योनिशतं गत्वा चाण्डालेषूपजायते ॥ ६२ ॥
ఎవడు ‘ఇవ్వకండి’ అని చెప్పి బ్రాహ్మణులకు గోవులు మొదలైన దానాలను అడ్డుకుంటాడో, అతడు కుక్కల శత యోనులను అనుభవించి, తరువాత చండాలులలో జన్మిస్తాడు।
Verse 63
ततो विष्ठाकृतमिश्चैव ततो व्याघ्रस्त्रिजन्मसु । तदंते नरकं याति युगानामेकविंशतिम् ॥ ६३ ॥
అప్పుడు అతడు విష్ఠాభక్షక జీవిగా అవతరిస్తాడు; తరువాత మూడు జన్మలు వ్యాఘ్రయోనిలో జన్మిస్తాడు. ఆ తరువాత ఇరవై ఒక యుగాలు నరకాన్ని పొందుతాడు.
Verse 64
परनिन्दापरा ये च ये च निष्ठुरभाषिणः । दानानां विघ्नकर्त्तारस्तेषां पापफलं श्रृणु ॥ ६४ ॥
పరనిందలో మునిగినవారు, కఠిన వాక్యాలు పలికేవారు, దానధర్మానికి అడ్డుపడేవారు—వారి పాపఫలాన్ని వినుము.
Verse 65
मुशलोलूखलाभ्यां तु चूर्ण्यन्ते तस्करा भृशम् । तदन्ते तप्तपाषाणग्रहणं वत्सरत्रयम् ॥ ६५ ॥
దొంగలను ముషలము, ఉఖలముతో భయంకరంగా నూరి పొడిచేస్తారు; ఆ తరువాత మూడు సంవత్సరాలు మండే వేడి రాళ్లను పట్టుకోవలసి వస్తుంది.
Verse 66
ततश्च कालसूत्रेण भिद्यन्ते सप्त वत्सरान् । शोचन्तः स्वानिकर्माणि परद्रव्यापहारकाः ॥ ६६ ॥
తరువాత ‘కాలసూత్ర’ అనే యాతనచేత పరధనాన్ని అపహరించే దొంగలు ఏడు సంవత్సరాలు కోసి చీల్చబడుతూ, తమ కర్మలను తలచి విలపిస్తారు.
Verse 67
कर्मणा तत्र पच्यन्ते नरकान्गिषु सन्ततम् ॥ ६७ ॥
అక్కడ వారు తమ స్వకర్మఫలముచేత నరకాగ్నుల్లో నిరంతరం దహించబడుతారు.
Verse 68
परस्वसूचकानां च नरकं श्रृणु दारुणम् । यावद्युगसहस्त्रं तु तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ६८ ॥
ఇతరుల ధనాన్ని దూషించి తెలియజేసేవారికి దారుణ నరకమును వినుము; సహస్ర యుగముల వరకు వారు మండిన ఇనుప ముద్దలను భక్షింతురు।
Verse 69
संपीड्यते च रसना संदंशैर्भृशदारुणैः । निरुच्छ्वासं महाघोरे कल्पार्द्धं निवसन्ति ते ॥ ६९ ॥
అత్యంత దారుణమైన పింసర్లతో వారి నాలుక నలిపివేయబడును; శ్వాసలేక ఆ మహాఘోర స్థలమందు అర్ధకల్పము నివసింతురు।
Verse 70
परस्त्रीलोलुपानां च नरकं कथयामि ते । तप्तताम्रस्त्रियस्तेन सुरुपाभरणैर्युताः ॥ ७० ॥
ఇతరుని భార్యపై లాలసపడువారికి ఉన్న నరకమును నేను చెప్పుచున్నాను; అక్కడ మండిన తామ్రస్త్రీలు సుందర ఆభరణములతో, మోహక రూపముతో, బాధకు కారణమగుదురు।
Verse 71
यादृशीस्तादृशीस्ताश्च रमन्ते प्रसभं बहु । विद्ववन्तं भयेनासां गृह्णन्ति प्रसभं च तम् ॥ ७१ ॥
ఎలాంటి స్వభావమో అలాంటి స్త్రీలు నిర్లజ్జగా బలాత్కారంగా విహరించుదురు; వారి భయముచేత వారు విద్యావంతునినికూడా బలవంతంగా పట్టుకొందురు।
Verse 72
कथयन्तश्च तत्कर्म नयन्ते नरकान्क्रमात् । अन्यं भजन्ते भूपाल पतिं त्यक्त्वा च याः स्त्रियः ॥ ७२ ॥
అటువంటి కర్మను సమర్థించి చెప్పువారుకూడా క్రమముగా నరకములకు పోవుదురు. ఓ భూపాలా! భర్తను విడిచి మరొకుని ఆశ్రయించు స్త్రీలకూడా అటువంటి పతనమునకు లోనగుదురు।
Verse 73
तत्पायःपुरुशास्तास्तु तत्पायःशयनेबलात् । पातयित्वा रमन्ते च बहुकालं बलान्विताः ॥ ७३ ॥
ఆ పురుషులు అదే బలప్రేరణచే నియంత్రింపబడి, అదే శయనంలోనే వశమైపోతారు; ఇతరులను పడగొట్టి, బలవంతులై దీర్ఘకాలం క్రీడిస్తారు।
Verse 74
ततस्तैर्योषितो मुक्ता हुताशनसमोज्ज्वलम् । यः स्तम्भं समाश्लिष्य तिष्ठन्त्यब्दसहस्त्रकम् ॥ ७४ ॥
అనంతరం వారు ఆ స్త్రీలను విడిచిపెట్టారు; అగ్నిసమ కాంతితో జ్వలించే స్తంభాన్ని ఆలింగనం చేసుకొని, వారు వెయ్యి సంవత్సరాలు అక్కడే నిలిచారు।
Verse 75
ततः क्षारोदकस्नानं क्षारोदकनिषेवणम् । तदन्ते नरकान् सर्वान् भुञ्जतेऽब्दशतं शतम् ॥ ७५ ॥
ఆపై క్షారజలంలో స్నానం, క్షారజల సేవనం జరుగుతుంది; దాని అనంతరం అతడు సమస్త నరకాలను అనుభవిస్తాడు—వందల వందల సంవత్సరాలు।
Verse 76
यो हन्ति ब्राह्मणं गां च क्षत्रियं च नृपोत्तमम् । स चापि यातनाः सर्वा भुंक्ते कल्पेषु पञ्चसु ॥ ७६ ॥
బ్రాహ్మణుని, గోవును, మరియు ఉత్తమ రాజైన క్షత్రియుని హతమార్చినవాడు—అతడూ సమస్త యాతనలను అనుభవిస్తాడు; ఐదు కల్పాల వరకు వాటిని భోగిస్తాడు।
Verse 77
यः श्रृणोति महन्निन्दां सादरं तत्फलं श्रृणु । तेषां कर्णेषु दाप्यन्ते तप्तायः कीलसंचयाः ॥ ७७ ॥
ఎవడు శ్రద్ధతో ఘోర నిందను వింటాడో, దాని ఫలాన్ని వినుము: అటువంటి వారి చెవుల్లో ఎర్రగా మండే ఇనుప మేకుల గుంపులు దించబడతాయి।
Verse 78
ततश्च तेषु छिद्रेषु तैलमत्युष्णमुल्बणम् । पूर्यते च ततश्चापिं कुम्भीपाकं प्रपद्यते ॥ ७८ ॥
ఆ తరువాత ఆ రంధ్రాలలో అత్యంత వేడిగా, భయంకరంగా ఉన్న నూనె పోయబడుతుంది; తదుపరి పాపి ‘కుంభీపాక’ అనే ఘోర యాతనను అనుభవిస్తాడు।
Verse 79
नास्तिकानां प्रवक्ष्यामि विमुखानां हरे हरौ । अब्दानां कोटिपर्यन्तं लवणं भुञ्जते हि ते ॥ ७९ ॥
ఇప్పుడు హరిని విస్మరించిన నాస్తికుల గతి చెబుతున్నాను; వారు కోటి సంవత్సరాల వరకు కేవలం ఉప్పునే భుజించవలసి వస్తుంది।
Verse 80
ततश्च कल्पपर्यन्तं रौरवे तप्तसैकते । भज्यंते पापकर्मणोऽन्येप्येवं नराधिप ॥ ८० ॥
ఆ తరువాత, ఓ నరాధిపా! మండే ఇసుకలతో కూడిన రౌరవ నరకంలో కల్పాంతం వరకు ఇతర పాపకర్ములు కూడా ఇదే విధంగా నలిపివేయబడి యాతన పడతారు।
Verse 81
ब्राह्मणान्ये निरीक्षन्ते कोपदृष्ट्या नराधमाः । तप्तसूचीसहस्त्रेण चक्षुस्तेषां प्रसूर्यते ॥ ८१ ॥
బ్రాహ్మణులను కోపదృష్టితో చూసే ఆ నరాధముల కళ్ళు, వేల ఎర్రగా వేడెక్కిన సూదులతో చీల్చినట్లుగా ఛిద్రింపబడతాయి।
Verse 82
ततः क्षाराम्बुधाराभिः सेच्यन्ते नृपसत्तम । ततश्च क्रकर्चेर्घोरैर्भिद्यन्ते पापकर्म्मणः ॥ ८२ ॥
తదుపరి, ఓ నృపసత్తమా! క్షారజల ధారలతో వారిని తడిపిస్తారు; ఆపై భయంకరమైన రంపాల వంటి ఆయుధాలతో పాపకర్ములను చీల్చివేస్తారు।
Verse 83
विश्वासघातिनां चैव मर्यादाभेदिनां तथा । परान्नलोल्लुपानां च नरकं श्रृणु दारुणम् ॥ ८३ ॥
విశ్వాసఘాతకులు, మర్యాదా-ఆచారసీమలను అతిక్రమించువారు, ఇతరుల అన్నాన్ని లోభించువారు—వారికి విధించబడిన భయంకర నరకాన్ని వినుము।
Verse 84
स्वमांसभोजिनो नित्यं भक्षमाणाः श्वभिस्तु ते । नरकेषु समस्तेषु प्रत्येकं ह्यब्दवासिनः ॥ ८४ ॥
తమ మాంసమే భుజించువారు నిత్యం కుక్కలచే చీల్చి తినబడుతారు; అన్ని నరకాలలో వారు ఒక్కొక్కటిలో ఒక సంవత్సరం చొప్పున నివసించవలసి ఉంటుంది।
Verse 85
प्रतिग्रहरता ये च ये वै नक्षत्रपाठकाः । ये च देवलकान्नानां भोजिनस्ताञ्श्रृणुष्व मे ॥ ८५ ॥
దానప్రతిగ్రహంలో మక్కువగలవారు, నక్షత్రశాస్త్రం చదివి జీవిక నడుపువారు, మరియు దేవలకుల (ఆలయసేవకుల) అన్నం భుజించువారు—వారి సంగతి నన్ను వినుము।
Verse 86
राजन्नाकल्पपर्यन्तं यातनास्वासु दुःखिताः । पच्यन्ते सततं पापाविष्टा भोगरताः सदा ॥ ८६ ॥
ఓ రాజా, ఆ యాతనల్లో దుఃఖంతో బాధపడుతూ వారు కల్పాంతం వరకు నిరంతరం ‘పాకించబడుతారు’; పాపావిష్టులై, సదా భోగాసక్తులై ఉంటారు।
Verse 87
ततस्तैलेन पूर्यन्ते कालसूत्रप्रपीडिताः । ततः क्षारोदकस्नानं मूत्रविष्टानिषेवणम् ॥ ८७ ॥
తర్వాత కాలసూత్ర నరకంలో పీడింపబడి వారు నూనెతో నింపబడుతారు; ఆపై క్షారజలంలో స్నానం చేయింపబడి, మూత్రం మరియు విసర్జ్యాన్ని సేవించమని బలవంతం చేయబడతారు।
Verse 88
तदन्ते भुवमासाद्य भवन्ति म्लेच्छजातयः । अन्योद्वेगरता ये तु यान्ति वैतरणीं नदीम् ॥ ८८ ॥
ఆ దుఃఖకాలం ముగిసిన తరువాత వారు భూమికి వచ్చి మ్లేచ్ఛజాతులలో జన్మిస్తారు. కానీ ఇతరులకు భయం, కలత కలిగించడంలో రతులైనవారు వైతరణీ నదిని చేరుతారు॥
Verse 89
त्यक्तपञ्चमहायज्ञा लालाभक्षं व्रजन्ति हि । उपासनापरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ ८९ ॥
పంచమహాయజ్ఞాలను విడిచినవారు లాలాభక్షణ స్థితికి పడతారు. ఉపాసనను పరిత్యజించినవాడు రౌరవ నరకానికి వెళ్తాడు॥
Verse 90
विप्रग्रामकरादानं कुर्वतां श्रृणु भूपते । यातनास्वासु पच्यन्ते यावदाचन्द्रतारकम् ॥ ९० ॥
ఓ భూపతీ, వినుము—బ్రాహ్మణులపై మరియు గ్రామాలపై పన్నులు విధించేవారు చంద్రతారలు ఉన్నంతకాలం యాతనల్లో కాలిపోతారు॥
Verse 91
ग्रामेषु भूपालवरो यः कुर्यादधिकं करम् । स सहस्त्रकुलो भुङ्क्तेनरकं कल्पपञ्चसु ॥ ९१ ॥
గ్రామాలపై అధిక పన్ను విధించే రాజశ్రేష్ఠుడు, తన వెయ్యి వంశాలతో కూడి ఐదు కల్పాల పాటు నరకాన్ని అనుభవిస్తాడు॥
Verse 92
विप्रग्रामकरादानं योऽनुमन्तातु पापकृत् । स एव कृतवान् राजन्ब्रह्महत्यासहस्त्रकम् ॥ ९२ ॥
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణ సమూహం నుండి పన్ను వసూలు చేయడానికి కేవలం సమ్మతి ఇచ్చే పాపి, తానే వెయ్యి బ్రహ్మహత్యలు చేసినవాడితో సమానం॥
Verse 93
कालसूत्रे महाघोरे स वसेद्दिचतुर्युगम् । अयोनौ च वियोनौ च पशुयोनौ च यो नरः ॥ ९३ ॥
అయోని, వికృతయోని లేదా పశుయోనిలో పడిన మనిషి మహాఘోరమైన ‘కాలసూత్ర’ నరకంలో రెండు చతుర్యుగాల కాలం నివసిస్తాడు।
Verse 94
त्यजेद्रेतो महापापी सरेतोभोजनं लभेत् । वसाकूपं ततः प्राप्य स्थित्वा दिव्याब्दसत्पकम् ॥ ९४ ॥
వీర్యాన్ని వృథా చేసే మహాపాపి వీర్యమిశ్రిత ఆహారాన్ని భుజించవలసి వస్తుంది; ఆపై ‘వసాకూప’ (కొవ్వు గుంత) చేరి డెబ్బై దివ్య సంవత్సరాలు అక్కడ ఉంటాడు।
Verse 95
रेतोभोजी भवेन्मर्त्यः सर्वलोकेषु निन्दितः । उपवासदिने राजन्दन्तधावनकृन्नरः ॥ ९५ ॥
వీర్యాన్ని భుజించే మానవుడు అన్ని లోకాలలో నిందింపబడతాడు; ఓ రాజా, ఉపవాసదినంలో దంతధావనం చేసే వాడూ దోషిగా చెప్పబడాడు।
Verse 96
स घोरं नरकं यातिव्याघ्रपक्षं चतुर्युगम् । यः स्वकर्मपरित्यागी पाषण्डीत्युच्यते बुधैः ॥ ९६ ॥
తన స్వధర్మకర్మను విడిచిపెట్టినవాడిని పండితులు ‘పాషండీ’ అంటారు; అతడు ఘోరమైన ‘వ్యాఘ్రపక్ష’ నరకానికి నాలుగు యుగాల కాలం వెళ్తాడు।
Verse 97
तत्संगकृतमोघः स्यात्तावुभावतिपापिनौ । कल्पकोटिसहस्त्रेषु प्रान्पुतो नरकान्क्रमात् ॥ ९७ ॥
అటువంటి సంగమం వల్ల జీవనఫలం వ్యర్థమవుతుంది; ఆ ఇద్దరూ అతిపాపులై వేల కోట్ల కల్పాలపాటు క్రమంగా నరకాలలోకి నెట్టబడతారు—మళ్లీ మళ్లీ।
Verse 98
देवद्रव्यापहर्त्तारो गुरुद्रव्यापहारकाः । ब्रह्महत्याव्रतसमं दुष्कृतं भुञ्जते नृप ॥ ९८ ॥
హే నృపా! దేవద్రవ్యాన్ని దోచుకొనువారు, గురుద్రవ్యాన్ని అపహరించువారు—వారు బ్రహ్మహత్యా-వ్రతసమానమైన ఘోర పాపఫలాన్ని అనుభవిస్తారు।
Verse 99
अनाथधनहर्त्तारो ह्यनाथं ये द्विषन्ति च । कल्पकोटिसहस्त्राणि नरके ते वसन्ति च ॥ ९९ ॥
అనాథుల ధనాన్ని హరించువారు, అనాథులను ద్వేషించువారు—వారు వేల కోట్ల కల్పములు నరకమందు నివసిస్తారు।
Verse 100
स्त्रीशूद्राणां समीपे तु ये वेदाध्ययने रताः । तेषां पापफलं वक्ष्ये श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १०० ॥
స్త్రీలు, శూద్రుల సమీపంలో వేదాధ్యయన/పఠనంలో రతులైనవారి పాపఫలాన్ని నేను చెప్పుదును; నీవు మనస్సు సమాహితంగా వినుము।
Verse 101
अधःशीर्षोर्ध्वपादाश्च कीलिताः स्तम्भकद्वये । ध्रूम्रपानरता नित्यं तिष्ठन्त्याब्रह्मवत्सरम् ॥ १०१ ॥
వారు తల క్రిందకు, పాదాలు పైకి ఉండగా రెండు స్తంభములలో మేకులతో బిగించబడుతారు; ధూమపానాసక్తులై బ్రహ్మవత్సరాంతం వరకు అట్లే నిలిచియుంటారు।
Verse 102
जले देवालये वापि यस्त्यजेद्देहजं मलम् । भ्रूणहत्यासमं पापं संप्रान्पोत्यतिदारुणम् ॥ १०२ ॥
జలములో గానీ దేవాలయములో గానీ దేహజ మలాన్ని విసర్జించువాడు, భ్రూణహత్యాసమానమైన అత్యంత దారుణ ఘోర పాపాన్ని పొందుతాడు।
Verse 103
दन्तास्थिकेशनखरान्ये त्यज्यन्त्यमरालये । जले वा भुक्तशेषं च तेषां पापफलं श्रृणु ॥ १०३ ॥
దేవాలయంలో పళ్ళు, ఎముకలు, జుట్టు, గోర్లు విడిచిపెట్టువారు, లేదా నీటిలో భోజన ఉచ్ఛిష్టాన్ని పారవేయువారు—వారి పాపఫలాన్ని వినుము।
Verse 104
प्रासप्रोता हलैर्भिन्ना आर्त्तरावविराविणः । अत्युष्णतैलपाकेऽतितप्यन्ते भृशदारुणे ॥ १०४ ॥
శూలాలతో చీల్చబడి, నాగళ్లతో విరగదీయబడి, ఆర్తనాదాలు చేస్తూ—అత్యంత వేడి నూనెలో భయంకరమైన పాకంలో తీవ్రంగా తపించబడుతారు।
Verse 105
कुर्वन्ति दुःखसंतप्तास्ततोऽन्येषु व्रजन्ति च । ब्रह्मसंहरते यस्तु गन्धकाष्टं तथैव च ॥ १०५ ॥
దుఃఖంతో దగ్ధులై వారు అదే కర్మలను చేస్తూనే ఉండి, తరువాత ఇతర మార్గాలకు వెళ్తారు; కానీ ‘నేనే బ్రహ్మ’ అనే అహంకారాన్ని సంహరించువాడు, బంధనాగ్నికి ఇంధనమైన గంధకకాష్ఠాన్ని కూడా నశింపజేస్తాడు।
Verse 106
स याति नरकं घोरं यावदाचन्द्रतारकम् । ब्रह्मस्वहरणं राजन्निहामुत्र च दुःखदम् ॥ १०६ ॥
ఓ రాజా, చంద్రతారలు ఉన్నంతకాలం అతడు ఘోర నరకానికి పోతాడు. బ్రాహ్మణుని ధనాన్ని హరించడం ఇహలోకములోను పరలోకములోను దుఃఖదాయకం।
Verse 107
इहसंपद्विनाशायपरत्रनरकाय च । कूटसाक्ष्यंवदेद्यस्तु तस्य पापफलंश्रृणु ॥ १०७ ॥
ఎవడు కూటసాక్ష్యం—అబద్ధ సాక్ష్యం చెబుతాడో, అతడు ఇహలోక సంపదను నాశనం చేసుకొని, పరలోకంలో నరకాన్ని పొందుతాడు; అతని పాపఫలాన్ని వినుము।
Verse 108
स याति यातनाः सर्वा यावदिन्द्राश्चतुर्दश । इहपुत्राश्च विनश्यन्ति परत्र च ॥ १०८ ॥
అతడు పద్నాలుగు ఇంద్రుల కాలమంతటా సమస్త యాతనలను అనుభవిస్తాడు; అతని కుమారులు ఇహలోకములోను పరలోకములోను నశిస్తారు।
Verse 109
रौरवं नरकं भुङक्ते ततोऽन्यानपि च क्रमात् । ये चातिकामिनो मर्त्या ये च मिथ्याप्रवादिनः ॥ १०९ ॥
అతికామాసక్తులైన మానవులు మరియు అసత్యం పలికేవారు రౌరవ నరకాన్ని అనుభవిస్తారు; తరువాత క్రమంగా ఇతర నరకాలనూ అనుభవిస్తారు।
Verse 110
तेषां सुखे जलौकास्तु पूर्य्यन्ते पन्नगोपमाः । एवं षष्टिसहस्त्राब्दे ततः क्षाराम्बुसेचनम् ॥ ११० ॥
వారు (దండంలో) అలాగే ఉండగా పాములవంటి జలౌకలు రక్తంతో నిండిపోతాయి. ఇది అరవై వేల సంవత్సరాలు కొనసాగుతుంది; తరువాత క్షారజల సేచనం జరుగుతుంది।
Verse 111
ये वृथामांसनिरतास्ते यान्ति क्षारकर्दमम् । ततो गजैर्निपात्यन्ते मरुत्प्रपतनं यथा ॥ १११ ॥
న్యాయ కారణం లేకుండా మాంసభక్షణంలో మునిగినవారు క్షారకర్దమంలో పడతారు; అక్కడి నుంచి ఏనుగులు వారిని గాలితో కొట్టుకుపోయే అగాధంలో పడేసినట్లు విసిరేస్తాయి।
Verse 112
तदन्ते भवमासाद्य हीनाङ्गाः प्रभवन्ति च । यस्त्वृतौ नाभिगच्छेत स्वस्त्रिंय मनुजेश्वर ॥ ११२ ॥
అనంతరం గర్భసంభవమైతే అవయవహీన సంతానం పుడుతుంది. ఓ మనుజేశ్వరా! ఋతుకాలంలో తన భార్యను సమీపించని వానికి ఇలాంటి ఫలితం కలుగుతుంది।
Verse 113
स याति रौरवं घोरं ब्रह्महकत्यां च विन्दति । अन्याचाररतं दृष्ट्वा यः शक्तो न निवारयेत् ॥ ११३ ॥
సామర్థ్యముండి కూడా దురాచారంలో నిమగ్నుడైనవానిని చూసి ఆపని వాడు ఘోర రౌరవ నరకానికి పోయి బ్రహ్మహత్యా పాపమును కూడ పొందును।
Verse 114
तत्पापं समवान्पोति नरकं तावुभावपि । पापिनां पापगणनां कृत्वान्येभ्यो दिशन्ति विन्दति ॥ ११४ ॥
అతడు ఆ పాపఫలాన్ని పూర్తిగా అనుభవించి నరకంలోనూ ప్రవేశిస్తాడు। పాపుల పాపాలను లెక్కకట్టి ఇతరులకు శిక్షలను విధించేవాడు తగిన ఫలాన్ని పొందుతాడు।
Verse 115
अस्तित्वे तुल्यपापास्ते मिथ्यात्वे द्विगुणा नृप । अपापे पातकं यस्तु समरोप्य विनिन्दति ॥ ११५ ॥
ఓ రాజా! ఆరోపించిన దోషం నిజమైతే దాన్ని పలకడం వల్ల పాపం ఆ దోషానికి సమానం; అది అబద్ధమైతే పాపం రెండింతలు. పాపం లేనివానిపై పాపాన్ని మోపి నిందించేవాడు మహాపాతకం చేస్తాడు।
Verse 116
स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्क तारकम् । पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च ॥ ११६ ॥
చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు ఉన్నంతకాలం అతడు ఘోర నరకంలో పడతాడు. సజ్జనులు నిందించే పాపుల పాపంలో సగం కూడా క్షయమవుతుంది।
Verse 117
यस्तु व्रतानि संगृह्य असमाप्य परित्यज्येत् । सोऽसिपत्रेऽनुभूयार्तिं हीनाङगोजायते भुवि ॥ ११७ ॥
వ్రతాలను స్వీకరించి పూర్తిచేయక ముందే వదిలివేసేవాడు అసిపత్ర నరకంలో ఘోర వేదన అనుభవించి, తరువాత భూమిపై అవయవ లోపంతో జన్మిస్తాడు।
Verse 118
अन्यैः संगृह्यमाणानांव्रतानां विघ्नकृन्नरः । अतीव दुःखदंरौद्रं स याति श्लेष्मभोजनम् ॥ ११८ ॥
ఇతరులు ఆచరిస్తున్న వ్రతాలకు విఘ్నం కలిగించే మనిషి అత్యంత దుఃఖకరమైన, భయంకరమైన లోకానికి వెళ్తాడు; అక్కడ అతనికి శ్లేష్మభోజనం చేయింపబడుతుంది।
Verse 119
न्याये च धर्मशिक्षायां पक्षपातं करोति यः । न तस्य निष्कृतिर्भूयः प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ११९ ॥
న్యాయ నిర్వహణలోను, ధర్మశిక్షణలోను ఎవడు పక్షపాతం చేస్తాడో, అతనికి ఇక విమోచనం లేదు; అయుత ప్రాయశ్చిత్తాలు చేసినా ఫలితం లేదు।
Verse 120
अभोज्यभोजी संप्राप्यं विङ्भोज्यं तु समायुतम् । ततश्चण्डालयोनौ तु गोमांसाशी सदा भवेत् ॥ १२० ॥
నిషిద్ధమైనదాన్ని భుజించే వాడు మలభోజన స్థితిని పొందుతాడు; తరువాత చండాల యోనిలో జన్మించి ఎల్లప్పుడూ గోమాంసభక్షకుడవుతాడు।
Verse 121
अवमान्य द्विजान्वाग्भिर्ब्रह्महत्यां च विन्दति । सर्वाश्चयातना भुक्त्वा चाण्डालो दशजन्मसु ॥ १२१ ॥
కఠిన వాక్యాలతో ద్విజులను అవమానించే వాడు బ్రహ్మహత్యాసమమైన పాపాన్ని పొందుతాడు; అన్ని యాతనలను అనుభవించి పది జన్మలు చండాలుడవుతాడు।
Verse 122
विप्राय दीयमाने तु यस्तु विघ्नं समाचरेत् । ब्रह्महत्यासमं तेन कर्त्तव्यं व्रतमेव च ॥ १२२ ॥
బ్రాహ్మణునికి దానం ఇస్తున్నప్పుడు ఎవడు ఉద్దేశపూర్వకంగా విఘ్నం కలిగిస్తాడో, అతనికి అది బ్రహ్మహత్యాసమమైన పాపం అవుతుంది; అందువల్ల అతడు ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని తప్పక ఆచరించాలి।
Verse 123
अपहृत्य पस्स्यार्थं यः परेभ्यः प्रयच्छति । अपहर्त्ता तु निरयी यस्यार्थस्तस्य तत्फलम् ॥ १२३ ॥
ఇతరుల ధనాన్ని అపహరించి మరొకరికి దానం చేసే వాడు దాత కాదు—నిజమైన దొంగ. ఆ అపహర్త నరకానికి పోతాడు; ఆ ధనఫలం దానిని కోల్పోయినవాడికే చెందుతుంది.
Verse 124
प्रतिश्रुत्याप्रदानेन लालाभक्षं व्रजेन्नरः । यतिनिन्दापरो राजन् शिलानमात्रे प्रयाति हि ॥ १२४ ॥
వాగ్దానం చేసి ఇవ్వకపోతే మనిషి లాలాజలభక్షకుడవుతాడు. ఓ రాజా, యతులను నిందించడంలో మునిగినవాడు రాయిమాత్ర స్థితికి పడిపోతాడు.
Verse 125
आरामच्छेदिनो यान्ति युगानामेकविंशतिम् । श्वभोजनं ततः सर्वा भुञ्जते यातनाः क्रमात् ॥ १२५ ॥
ఉద్యానాలను నాశనం చేసేవారు ఇరవై ఒక యుగాలు నరకంలో పడతారు. తరువాత వారికి కుక్కల ఆహారం తినిపిస్తారు; ఆపై క్రమంగా అన్ని యాతనలను అనుభవిస్తారు.
Verse 126
देवतागृहभेत्तारस्तडागानां च भूपते । पुष्पारामभिदश्चैव यां गतिं यान्ति तच्छॄणु ॥ १२६ ॥
ఓ భూపతే, దేవాలయాలను పగులగొట్టేవారు, చెరువులు/తడాగాలను ధ్వంసం చేసేవారు, పుష్పవనాలను నాశనం చేసేవారు—వారు పొందే గతి ఏదో వినుము.
Verse 127
यातनास्वासु सर्वासु पच्यन्ते वै पृथक् पृथक् । ततश्च विष्टाकृमयः कल्पानामेकविंशतिम् ॥ १२७ ॥
ఆ అన్ని యాతనల్లో వారు ఒక్కొక్కరుగా వేరువేరుగా కాల్చబడతారు. తరువాత వారు మలకృములై ఇరవై ఒక కల్పాలు ఉండిపోతారు.
Verse 128
ततश्चाण्डालयोनौ तु शतजन्मानि भूपते । ग्रामविध्वंसकानां तु दाहकानां च लुम्पताम् ॥ १२८ ॥
తదనంతరం, ఓ భూపతే, గ్రామాలను ధ్వంసం చేసేవారు—వాటిని దహించేవారు మరియు దోచుకునేవారు—చాండాల యోనిలో వంద జన్మలు పొందుతారు.
Verse 129
महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमोऽहं निजायुषा । उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्च ये ॥ १२९ ॥
ఆ మహాపాపాన్ని పూర్తిగా వివరించుటకు నా ఆయుష్కాలంలోనూ నేను సమర్థుడను కాను—ఉచ్ఛిష్టం భుజించేవారు మరియు మిత్రద్రోహంలో నిమగ్నులైనవారు.
Verse 130
एतेषां यातनास्तीव्रा भवन्त्याचन्द्रतारकम् । उच्छिन्नपितॄदेवेज्या वेंदमार्गबहिःस्थिताः ॥ १३० ॥
ఇలాంటి వారికీ యాతనలు అత్యంత తీవ్రమై చంద్ర-తారకాల కాలమువరకు కొనసాగుతాయి. పితృ-దేవారాధనను తెంచి వారు వేదమార్గానికి వెలుపల నిలిచివుంటారు.
Verse 131
पापानां यातानानां च धर्माणां चापि भूपते । एवं बहुविधा भूप यातनाः पापकारिणाम् ॥ १३१ ॥
ఓ భూపతే, పాపాల యాతనలు మరియు ధర్మతత్త్వాలు ఈ విధంగా చెప్పబడినవి. ఈ రీతిగా, ఓ రాజా, పాపకారులకు అనేక విధాల యాతనలు కలుగుతాయి.
Verse 132
तेषां तासां च संख्यानं कर्त्तुं नालमहं प्रभो । पापानां यातनानां च धर्माणां चापि भूपते ॥ १३२ ॥
ఓ ప్రభో—ఓ భూపతే—ఆ ఆ పాపాల, వాటి ఫలితమైన యాతనాల, అలాగే ధర్మరూపాల సంఖ్యను పూర్తిగా లెక్కించుటకు నేను సమర్థుడను కాను.
Verse 133
संख्यां निगदितुं लोके कः क्षमो विष्णुना विना । एतेषां सर्वपापानां धर्मशास्त्रविधानतः ॥ १३३ ॥
ధర్మశాస్త్ర విధానముల ప్రకారం చెప్పబడిన ఈ సమస్త పాపముల సంఖ్యను లోకములో విష్ణువును తప్ప మరెవరు పూర్తిగా చెప్పగలరు?
Verse 134
प्रायश्चित्तेषु चीर्णेषु पापराशिः प्रणश्यति । प्रायश्चित्तानि कार्याणि समीपे कमलापतेः ॥ १३४ ॥
ప్రాయశ్చిత్తములు విధివిధానముగా ఆచరించబడినప్పుడు పాపరాశి నశిస్తుంది; అందుచేత కమలాపతి (విష్ణు) సమీపములో ప్రాయశ్చిత్తములు చేయవలెను।
Verse 135
न्यूनातिरिक्तकृत्यानां संपूर्तिकरणाय च । गङ्गा चतुलसी चैव सत्सङ्गो हरिकीर्त्तनम् ॥ १३५ ॥
తక్కువగా గానీ ఎక్కువగా గానీ జరిగిన ధర్మకృత్యాల సంపూర్ణతకై గంగా, తులసి, సత్సంగము, హరికీర్తనము ఇవే ఉపాయములు।
Verse 136
अनसूया ह्यहिंसा च सर्वेप्येते हि पापहाः । विष्ण्वर्पितानि कर्माणि सफलानि भवन्ति हि ॥ १३६ ॥
అనసూయ (ఈర్ష్యారాహిత్యం) మరియు అహింస—ఇవన్నీ పాపహరములు; విష్ణువుకు అర్పించిన కర్మములు నిశ్చయంగా ఫలప్రదములు అవుతాయి।
Verse 137
अनर्प्पितानि कर्माणि भस्मविन्यस्तद्रव्यवत् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यन्मोक्षमाधनम् ॥ १३७ ॥
భగవంతునికి అర్పించని కర్మములు బూడిదలో పెట్టిన ధనంలా నిష్ఫలములు; నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్యములు గానీ, మోక్షసాధనమని చేపట్టిన ఇతర సాధనములు గానీ—అర్పణచేతనే సార్థకమగును।
Verse 138
विष्णौ समार्पितं सर्वं सात्त्विकं सफलं भवेत् । हरिभक्तिः परा नृणां सर्वं पापप्राणाशिनी ॥ १३८ ॥
విష్ణువుకు సమర్పించినదంతా సాత్త్వికమై నిజమైన ఫలాన్ని ఇస్తుంది. మనుష్యులకు హరి-భక్తియే పరమ మార్గం; అది సమస్త పాపాల ప్రాణాన్నికూడా నశింపజేస్తుంది।
Verse 139
सा भक्तिदशधा ज्ञेया पापारण्यदवोपमा । तामसै राजसैश्चैव सात्त्विकैश्च नृपोत्तम ॥ १३९ ॥
ఆ భక్తి దశవిధమని తెలుసుకోవాలి; అది పాపారణ్యాన్ని దహించే దావానలంలాంటిది. ఓ నృపోత్తమా, అది తామస, రాజస, సాత్త్విక భేదాలతో ఉంటుంది.
Verse 140
यच्चान्यस्य विनाशार्थं भजनं श्रीपतेर्नृप । सा तामस्यधमा भक्तिः खलभावधरा यतः ॥ १४० ॥
ఓ రాజా, ఇతరుని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో శ్రీపతిని భజించడం తామసమైన అతి నీచ భక్తి; ఎందుకంటే అది దుష్టభావంపై ఆధారపడింది.
Verse 141
योऽर्चयेत्कैतवधिया स्वैरिणी स्वपतिं यथा । नारायणं जगन्नाथं तामसी मध्यमा तु सा ॥ १४१ ॥
కపటబుద్ధితో నారాయణ జగన్నాథుని ఆరాధించేవాడు—స్వైరిణి తన భర్తను ఆశ్రయించినట్లుగా—అటువంటి భక్తి తామసీ, మధ్యమమని చెప్పబడింది.
Verse 142
देवापूजापरान्दृष्ट्वा मात्सर्याद्योऽर्चयेद्धीरम् । सा भक्तिः पृथिवीपाल तामसी चोत्तमा स्मृता ॥ १४२ ॥
ఓ భూపాలా, ఇతరులు దేవపూజలో నిమగ్నులై ఉన్నారని చూసి, ఈర్ష్యతో ధీరుడిని (స్థిరచిత్తుడిని) ఆరాధించేవాడి భక్తి తామసీ—ఉత్తమమని స్మరించబడింది.
Verse 143
धनधान्यादिकं यस्तु प्रार्थयन्नर्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परया युक्तः सा राजस्यधमा स्मृता ॥ १४३ ॥
ధనధాన్యములు మొదలైనవి కోరుకుంటూ పరమ శ్రద్ధతో హరిని ఆరాధించువాని ఆ భక్తి రాజస భక్తులలోనూ అధమమని స్మరించబడింది.
Verse 144
यः सर्वलोकविख्यातकीर्तिमुद्दिश्य माधवम् । अर्चयेत्परया भक्त्या सा मध्या राजसी मता ॥ १४४ ॥
సర్వలోకవిఖ్యాత కీర్తి పొందాలని ఉద్దేశించి పరమ భక్తితో మాధవుని ఆరాధించువాని భక్తి రాజసీగా, మధ్యమంగా భావించబడింది.
Verse 145
सालोक्यादि पदं यस्तु समुद्दिश्यार्चयेद्धरिम् । सा राजस्युत्तमा भक्तिः कीर्तिता पृथिवीपते ॥ १४५ ॥
హే పృథివీపతే! సాలోక్యాది పదములను ఆశించి హరిని ఆరాధించువాని భక్తి రాజస భక్తులలో ఉత్తమమని కీర్తించబడింది.
Verse 146
यस्तु स्वकृतपापानां क्षयार्थं प्रार्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परयोपेतः सा सात्त्विक्यधमा स्मृता ॥ १४६ ॥
తాను చేసిన పాపముల నాశనార్థం పరమ శ్రద్ధతో హరిని ఆరాధించువాని భక్తి సాత్త్విక భక్తులలో అధమమని స్మరించబడింది.
Verse 147
हरेरिदं प्रियमिति शुश्रूषां कुरुते तु यः । श्रद्धया संयुतो भूयः सात्त्विकी मध्यमा तु सा ॥ १४७ ॥
“ఇది హరికి ప్రియమైనది” అని భావించి శ్రద్ధతో సేవాశుశ్రూష చేయువాని భక్తి ప్రధానంగా సాత్త్వికమై, మధ్యమమని భావించబడింది.
Verse 148
विधिबुद्ध्यार्चयेद्यस्तु दासवच्छ्रीपतिं नृप । भक्तीनां प्रवरा सा तु उत्तमा सात्त्विकी स्मृता ॥ १४८ ॥
హే నృపా! శాస్త్రవిధి బుద్ధితో, దాసభావంతో శ్రీపతిని ఆరాధించువాడి భక్తియే భక్తులలో శ్రేష్ఠమైనది; అది ఉత్తమమైన సాత్త్విక భక్తిగా స్మరింపబడుతుంది.
Verse 149
महीमानं हरेर्यस्तु किंचित्कृत्वा प्रियो नरः । तन्मयत्वेन संतुष्टः सा भक्तिरुत्तमोत्तमा ॥ १४९ ॥
హరి సేవలో కొద్దిపాటి కార్యమును చేసినప్పటికీ హరికి ప్రియుడై, ఆయనలో తన్ను లీనమై సంతుష్టుడగు వాడి భక్తియే ఉత్తమోత్తమము.
Verse 150
अहमेव परो विष्णुर्मयिसर्वमिदं जगत् । इति यः सततं पश्येत्तं विद्यादुत्तमोत्तमम् ॥ १५० ॥
“నేనే పరమ విష్ణువు; నాలోనే ఈ సమస్త జగత్తు నిలిచి ఉంది” అని యెవడు సదా దర్శించునో, వానిని ఉత్తమోత్తముడని తెలుసుకొనుము.
Verse 151
एवं दशविधा भक्तिः संसारच्छेदकारिणी । तत्रापि सात्त्विकी भक्तिः सर्वकामफलप्रदा ॥ १५१ ॥
ఇలా భక్తి పది విధాలుగా చెప్పబడింది; అది సంసార బంధనాన్ని ఛేదించేది. వాటిలో సాత్త్విక భక్తి సమస్త శుభకామనల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 152
तस्माच्छृणुष्व भूपाल संसारविजिगीषुणा । स्वकर्मणो विरोधेन भक्तिः कार्या जनार्दने ॥ १५२ ॥
కాబట్టి హే భూపాలా, వినుము—సంసారాన్ని జయించదలచినవాడు తన స్వధర్మానికి విరోధం చేయకుండా జనార్దనునందు భక్తిని ఆచరించవలెను.
Verse 153
यः स्वधर्मं परित्यज्य भक्तिमात्रेण जीवति । न तस्य तुष्यते विष्णुराचारेणैव तुष्यते ॥ १५३ ॥
యెవడు స్వధర్మాన్ని విడిచి కేవలం భక్తితోనే జీవిస్తాడో, అతనిపై విష్ణువు ప్రసన్నుడు కాడు; ఆయనకు సదాచారమే ప్రీతికరం।
Verse 154
सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १५४ ॥
సర్వ ఆగమాలలో ఆచారమే మొదటి ఆధారంగా స్థాపించబడింది. ఆచారంనుండే ధర్మం పుడుతుంది; ధర్మానికి ప్రభువు అచ్యుతుడు।
Verse 155
तस्मात्कार्या हरेर्भक्तिः स्वर्धमस्याविरोधिनी । सदाचारविहीनानां धर्मा अप्यसुखप्रदाः ॥ १५५ ॥
కాబట్టి హరికి భక్తిని స్వధర్మానికి విరోధం లేకుండా ఆచరించాలి. సదాచారం లేనివారికి ధర్మకర్మలూ కూడా దుఃఖాన్ని కలిగిస్తాయి।
Verse 156
स्वधर्महीना भक्तिश्वाप्यकृतैव प्रकीर्तिता । यत्तु पृष्टं त्वया भूयस्तत्सर्वं गदितं मया ॥ १५६ ॥
స్వధర్మం లేని భక్తి కూడా ఫలహీనమని చెప్పబడింది. నీవు మరల అడిగినదంతా నేను వివరించాను।
Verse 157
तस्माद्धर्मपरो भूत्वा पूजयस्व जनार्दनम् । नारायणमणीयांसं सुखमेष्यसि शाश्वतम् ॥ १५७ ॥
కాబట్టి ధర్మపరుడై జనార్దనుని పూజించు. అణువుకన్నా సూక్ష్మమైన నారాయణుని ఆరాధిస్తే నీవు శాశ్వత సుఖాన్ని పొందుతావు।
Verse 158
शिव एव हरिः साक्षाद्धरिरेव शिवः स्वयम् । द्वयोरन्तरदृग्याति नरकारन्कोटिशः खलः ॥ १५८ ॥
శివుడే సాక్షాత్తు హరి, హరియే స్వయంగా శివుడు. ఈ ఇద్దరిలో భేదం చూస్తే ఆ దుష్టుడు కోటి కల్పాలు నరకానికి పోతాడు.
Verse 159
तस्माद्विष्णुं शिवं वापि समं बुद्धा समर्चय । भेदकृद्दुःखमाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १५९ ॥
కాబట్టి విష్ణువునైనా శివునైనా సమానమని గ్రహించి భక్తితో ఆరాధించాలి. భేదం చేసే వాడు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ దుఃఖం పొందుతాడు.
Verse 160
यदर्थमहमायातस्त्वत्समीपं जनाधिप । तत्ते वक्ष्यामि सुमते सावधानं निशामय ॥ १६० ॥
హే జనాధిపా! నేను నీ సమీపానికి వచ్చిన ఉద్దేశ్యాన్ని నీకు చెప్పుదును. హే సుమతీ, జాగ్రత్తగా వినుము.
Verse 161
आत्मघातकपाप्मानो दग्धाः कपिलकोपतः । वसन्ति नरके ते तु राजंस्तव पितामहाः ॥ १६१ ॥
హే రాజా! ఆత్మహత్య పాపంతో కలుషితమైన నీ పితామహులు కపిలుని కోపంతో దగ్ధులై ఇప్పుడు నరకంలో నివసిస్తున్నారు.
Verse 162
तानुद्धर महाभाग गङ्गानयनकर्मणा । गङ्गा सर्वाणि पापानि नाशयत्येव भूपते ॥ १६२ ॥
హే మహాభాగా! గంగానయన కర్మచే వారిని उद्धరించుము. హే భూపతే, గంగా నిశ్చయంగా సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
Verse 163
केशास्थिनखदन्दाश्च भस्मापि नृपसत्तम । नयति विष्णुसदनं स्पृष्टा गाङ्गेन वारिणा ॥ १६३ ॥
హే నృపశ్రేష్ఠా! కేశాలు, ఎముకలు, గోర్లు, పళ్లు—అంతేకాదు భస్మమూ—గంగాజల స్పర్శతో విష్ణు ధామానికి చేరుతాయి.
Verse 164
यस्यास्थि भस्म वा राजन् गङ्गायां क्षिप्यते नरैः । स सर्वपापनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ १६४ ॥
హే రాజా! ఎవరి ఎముకలు గానీ భస్మముగానీ మనుష్యులు గంగలో వేస్తారో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై హరి ధామానికి వెళ్తాడు.
Verse 165
यानि कानि च पापानि प्रोक्तानि तव भूपते । तानि कर्माणि नश्यन्ति गङ्गाबिन्द्वभिषेचनात् ॥ १६५ ॥
హే భూపతే! నీకు చెప్పబడిన ఏ ఏ పాపాలైనను, గంగాజలంలోని ఒక్క బిందువు చల్లడమే వాటి కర్మఫలాన్ని నశింపజేస్తుంది.
Verse 166
सनक उवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् । धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा ॥ १६६ ॥
సనకుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి, ధర్మాత్ముడైన ధర్మరాజు (యముడు) మునిశార్దూలుడైన మహారాజు భగీరథుని సంభోదించి, వెంటనే అంతర్ధానమయ్యాడు.
Verse 167
स तु राजा महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगाः । निक्षिप्य पृथिवीं सर्वां सचिवेषु ययौ वनम् ॥ १६७ ॥
ఆ రాజు మహాప్రాజ్ఞుడు, సమస్త శాస్త్రార్థాలలో పారంగతుడు; సమస్త భూమి (రాజ్యాన్ని) మంత్రులకు అప్పగించి వనానికి బయలుదేరాడు.
Verse 168
तुहिनाद्रौ ततो गत्वा नरनारायणाश्रमात् । पश्चिमे तुहिनाक्रान्ते श्रृङ्गेषोडशयोजने ॥ १६८ ॥
అనంతరం నరనారాయణాశ్రమం నుండి హిమాద్రికి వెళ్లి, పశ్చిమదిశలో తుహినంతో కప్పబడిన, పదహారు యోజనాల దూరంలోని శిఖరాన్ని చేరుతాడు।
Verse 169
तपस्तप्त्वानयामास गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम् ॥ १६९ ॥
అతడు ఘోర తపస్సు చేసి, త్రిలోకపావని అయిన పవిత్ర గంగను ప్రాదుర్భవింపజేశాడు।
It functions as a Dharmaśāstra-style index inside Purāṇic narrative: named realms (e.g., Kālasūtra, Kumbhīpāka, Raurava) are paired with specific ethical violations, turning cosmography into a moral taxonomy that supports the later move toward prāyaścitta and bhakti as remedial paths.
The chapter foregrounds brahma-hatyā, surā-pāna, steya (especially gold theft), and guru-talpa-gamana, adding association with such offenders as a fifth. “Equivalent sins” extend these categories to socially and ritually analogous acts, showing a graded logic of culpability used for assigning consequences and framing atonement.
After detailing yātanās and long rebirth chains, it asserts that properly performed expiation (śānti/prāyaścitta), dedication of actions to Viṣṇu, and especially sāttvika bhakti can destroy accumulated sin; Gaṅgā is presented as a tangible salvific medium that finalizes the transition from retribution to release.
Bhakti is classified into ten modes across tāmasic, rājasic, and sāttvic motivations—ranging from harmful or envy-driven worship to scripturally aligned, servant-hearted devotion—establishing a motivational ethics of devotion where purity of intent determines spiritual efficacy.