Janaka Instructs Śuka: Āśrama-Sequence, Guru-Dependence, and Marks of Liberation

Verse 1

सनन्दन उवाच । ततः स राजा सहितो मंत्रिभिर्द्विजसत्तम । पुरः पुरोहितं कृत्वा सर्वाण्यंतः पुराणि च ॥ १ ॥

సనందనుడు పలికెను—ఆ తరువాత ఆ రాజు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, మంత్రులతో కలిసి, పురోహితుని ముందుంచి, అంతఃపురంలోని వారందరినీ కూడా వెంటబెట్టుకొని ముందుకు బయలుదేరెను।

Verse 2

शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् । महदासनमादाय सर्वरत्नतम् ॥ २ ॥

అర్ఘ్యాన్ని శిరస్సుపై ధరించి ఆయన గురుపుత్రుని సమీపించాడు; మరియు సమస్త రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఉత్తమ మహాసనాన్ని కూడా తీసుకొనివచ్చెను।

Verse 3

प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमोचितम् । तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णिशास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ३ ॥

ఆయన గురుపుత్రుడు శుకునికి పరమోచితమైన దానాన్ని సమర్పించాడు; శుకుడు అక్కడ ఆసీనుడైన తరువాత, కార్ష్ణి-శాస్త్రంలో చెప్పిన విధి ప్రకారం సేవా-ఆరాధన చేశాడు।

Verse 4

पाद्यं निवेद्य प्रथमं सार्ध्यं गां च न्यद्दे । स च तांमंत्रतः पूजां प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ॥ ४ ॥

ముందుగా పాద్యాన్ని సమర్పించి, తరువాత నైవేద్యంతో పాటు గోవును కూడా అర్పించాడు. మంత్రపూర్వక పూజను స్వీకరించిన ద్విజోత్తముడు యథావిధిగా సత్కరింపబడ్డాడు.

Verse 5

पर्यपृच्छन्महातेजाराज्ञः कुशलमव्ययम् । उदारसत्त्वाभिजनो राजापि गुरुसूनवे ॥ ५ ॥

ఆ మహాతేజస్సుగలవాడు రాజుని అవ్యయ కుశలక్షేమం గురించి అడిగాడు. అలాగే ఉదార స్వభావం, ఉత్తమ వంశం గల రాజు కూడా గురుపుత్రుని కుశలక్షేమం విచారించాడు.

Verse 6

आवेद्य कुशलं भूमौ निषसाद तदाज्ञया । सोऽपि वैयासकिं भूयः पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् । किमागमनिमित्येव पर्यपृच्छद्विधानवित् ॥ ६ ॥

కుశలక్షేమం తెలియజేసి ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం నేలపై కూర్చున్నాడు. ఆచారవిధి తెలిసినవాడు మళ్లీ వైయాసకిని అవ్యయ కుశలాన్ని అడిగి, “మీ రాకకు కారణం ఏమిటి?” అని ప్రశ్నించాడు.

Verse 7

शुक उवाच । पित्राहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः । विदेहराजोह्याद्योमे जनको नाम विश्रुतः ॥ ७ ॥

శుకుడు అన్నాడు—నా తండ్రి నాకు, “నీకు మంగళం కలుగుగాక” అని ఉపదేశించాడు; ఆయన మోక్షధర్మార్థతత్త్వంలో నిపుణుడు. విదేహరాజు జనకుడు—పేరుగాంచినవాడు—నాకు ప్రథమ ఆదర్శుడు.

Verse 8

तत्र त्वं गच्छ तूर्णं वै स ते हृदयसंशयम् । प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च सर्वं छेत्स्यत्यसंशयम् ॥ ८ ॥

కాబట్టి నీవు అక్కడికి వెంటనే వెళ్ళు; అతడు నీ హృదయంలోని సందేహాన్ని తొలగిస్తాడు. ప్రవృత్తి మరియు నివృత్తి—రెండింటి విషయమై అన్నిటినీ నీకు నిస్సందేహంగా నిర్ణయిస్తాడు.

Verse 9

सोऽहं पितुर्नियोगात्त्वा मुपप्रष्टुमिहागतः । तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ट यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ९ ॥

తండ్రి ఆజ్ఞచేత నేను మిమ్మల్ని ప్రశ్నించుటకు ఇక్కడికి వచ్చాను. కావున ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, విషయాన్ని యథావిధిగా క్రమంగా చెప్పవలెను।

Verse 10

किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः । कथं च मोक्षः कर्तव्यो ज्ञानेन तपसापि वा ॥ १० ॥

ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణుని కర్తవ్యం ఏమిటి? మోక్షమనే పరమ లక్ష్య స్వరూపం ఏమిటి? మోక్షం ఎలా సాధ్యము—జ్ఞానముచేతనా, తపస్సుచేతనైనా?

Verse 11

जनक उवाच । यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छुणु । कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ ११ ॥

జనకుడు పలికెను—జన్మమునుండి బ్రాహ్మణుడు ఇక్కడ చేయవలసినదాన్ని విను. ప్రియ కుమారా, ఉపనయనం చేసి వేదాధ్యయనంలో పరాయణుడగవలెను।

Verse 12

तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चान्वितः । देवतानां पितॄणां च ह्यतृष्णश्चानसूयकः ॥ १२ ॥

తపస్సు, గురువృత్తికి తగిన ఆచరణ, బ్రహ్మచర్యంతో యుక్తుడై, దేవతల పట్లను పితృదేవతల పట్లను తృష్ణలేని వాడై, అసూయలేనివాడై ఉండవలెను।

Verse 13

वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्त्य च । अभ्यनुज्ञामनुप्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १३ ॥

నియమంతో వేదాలను అధ్యయనం చేసి, గురుదక్షిణను సమర్పించి, గురువు అనుమతి పొందిన తరువాత ద్విజుడు సమావర్తన సంస్కారాన్ని చేసి గృహాశ్రమంలో ప్రవేశించవలెను।

Verse 14

समावृत्तस्तु गार्हस्थ्ये सदारो नियतो वसेत् । अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनादृते ॥ १४ ॥

బ్రహ్మచర్యం ముగించుకొని గృహస్థాశ్రమంలో భార్యతో, నియమబద్ధంగా, అసూయలేక నివసించాలి. విధి ప్రకారం ఆహితాగ్నులను నిలుపుకొని, ఎవరికీ అవమానం చేయకూడదు।

Verse 15

उत्पाद्य पुत्रपौत्रांश्च वन्याश्रमपदे वसेत् । तानेवाग्नीन्यथान्यायं पूजयन्नतिथिप्रियः ॥ १५ ॥

పుత్రపౌత్రులను పొందిన తరువాత వానప్రస్థాశ్రమంలో నివసించాలి. అతిథి సత్కారాన్ని ప్రేమిస్తూ, ఆ పుణ్యాగ్నులను విధి ప్రకారం పూజించాలి।

Verse 16

सर्वानग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् । निर्द्वंद्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १६ ॥

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు విధి ప్రకారం సమస్త అగ్నులను తనలోనే ఆరూపించుకోవాలి. ఆపై ద్వంద్వాల నుండి విముక్తుడై, ఆసక్తిరహితుడై బ్రహ్మాశ్రమపదంలో నివసించాలి।

Verse 17

शुक उवाच । उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शश्वते । न विना गुरुसंवासाज्ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १७ ॥

శుకుడు పలికెను—హృదయంలో ప్రత్యక్షంగా, శాశ్వతంగా జ్ఞానవిజ్ఞానం ఉద్భవించినా, గురుసంవాసం లేక జ్ఞానసిద్ధి కలగదని స్మృతులు చెప్పాయి।

Verse 18

किमवश्यं तु वस्तव्यमाश्रमेषु न वा नृप । एतद्भवंतं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १८ ॥

ఓ నృపా! తప్పనిసరిగా జీవించవలసినది ఆశ్రమాలలోనేనా, లేక వాటి వెలుపలా? ఈ విషయాన్ని నేను మీను అడుగుతున్నాను; మీరు చెప్పుటకు అర్హులు।

Verse 19

जनक उवाच । न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् । न विना गुरुसंबधाज्ज्ञानस्याधिगमस्तथा ॥ १९ ॥

జనకుడు పలికెను—జ్ఞానం మరియు అనుభవసిద్ధ విజ్ఞానం లేక మోక్షప్రాప్తి కాదు; అలాగే గురుసంబంధం లేక సత్యజ్ఞానప్రాప్తి కూడా కాదు।

Verse 20

आचार्यः प्लाविता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते । विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तत्रोभयं त्यजेत् ॥ २० ॥

అతనికి ఆచార్యుడే దాటించువాడు; జ్ఞానం ఇక్కడ పడవగా చెప్పబడుతుంది. తత్త్వాన్ని గ్రహించి కృతకృత్యుడై, దాటి చేరిన తరువాత సాధనరూపమైన గురువును, జ్ఞానాన్ని—రెండింటినీ విడిచివేయాలి।

Verse 21

अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् । कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ २१ ॥

లోకాల నిరంతరతకూ, కర్మప్రవాహ నిరంతరతకూ, మనిషి శుభాశుభ కర్మలు చేస్తాడు; అట్లే ఇక్కడే ‘మోక్షం’ అని పిలువబడేది లభిస్తుంది।

Verse 22

भावितैः कारणैश्चार्यं बहुसंसारयोनिषु । आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं हि प्रथमाश्रमे ॥ २२ ॥

హే పూజ్యుడా, అనేక జన్మల సంసారయోనుల్లో పుష్టిపొందిన కారణాల (సాధనాల) వలన శుద్ధాత్ముడు మొదటి ఆశ్రమంలోనే కూడా నిశ్చయంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Verse 23

तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः । त्रिधाश्रमेषु कोन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ २३ ॥

ఆ తత్త్వాన్ని పొందిన విముక్తుడైన, కృతార్థుడైన వివేకికి—పరమాన్ని మాత్రమే అత్యున్నతంగా కోరువానికి—మూడు ఆశ్రమాలలో ఇక ఏ ప్రయోజనం మిగులుతుంది?

Verse 24

राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विसर्जयेत । सात्त्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ २४ ॥

రజస్సు, తమస్సు జనిత దోషాలను నిత్యం విడిచివేయాలి. సాత్త్విక మార్గాన్ని ఆశ్రయించి ఆత్మతోనే ఆత్మను దర్శించాలి॥

Verse 25

सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । संपश्यन्नैव लिप्येत जले वारिचरगो यथा ॥ २५ ॥

సర్వభూతాలలో ఆత్మను, ఆత్మలో సర్వభూతాలను దర్శించినవాడు లిప్తుడుకాడు; నీటిలో తిరిగే పక్షి నీటితో తడవనట్లు॥

Verse 26

पक्षीवत्पवनाद्वर्ध्वममुत्रानुंत्यश्नुते । विहाय देहं निर्मुक्तो निर्द्वंद्वः शुभसंगतः ॥ २६ ॥

అతడు పక్షిలా గాలిని ఆశ్రయించి పైకి ఎగసి, పరలోకంలో ఆ పరమస్థితిని పొందుతాడు. దేహాన్ని విడిచి సంపూర్ణ విముక్తుడై, ద్వంద్వాతీతుడై, శుభసంగతుడవుతాడు॥

Verse 27

अत्र गाथाः पुरा गीताः श्रृणु राज्ञा ययातिना । धार्यते या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ २७ ॥

ప్రియుడా, ఇప్పుడు రాజు యయాతి పురాతనకాలంలో పాడిన గాథలను విను; మోక్షశాస్త్రంలో నిపుణులైన ద్విజులు వాటిని ధరిస్తూ పఠిస్తారు॥

Verse 28

ज्योतिश्चात्मनि नान्यत्र रत्नं तत्रैव चैव तत् । स्वयं च शक्यं तद्द्रष्टुं सुसमाहितर्चतसा ॥ २८ ॥

జ్యోతి ఆత్మలోనే ఉంది, ఇతరత్ర కాదు; ఆ రత్నం కూడా అక్కడే. సుసమాహిత చిత్తంతో ఆరాధించువాడు దానిని స్వయంగా దర్శించగలడు॥

Verse 29

न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः । यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते स तु ॥ २९ ॥

యావనివల్ల ఇతరులు భయపడరో, మరియు యెవడు ఇతరులను భయపడడో; యెవడు కోరికచేయడు, ద్వేషించడో—అతడే నిజంగా బ్రహ్మను పొందును।

Verse 30

यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् । पूर्वैराचरितो धर्मश्चतुराश्रमसंज्ञकः ॥ ३० ॥

ఎప్పుడు మనిషి సమస్త జీవుల పట్ల పాపభావాన్ని కలిగించడో; అదే పూర్వులు ఆచరించిన ధర్మం—చతురాశ్రమ ధర్మమని పిలువబడును।

Verse 31

अनेन क्रमयोगेन बहुजातिसुकर्मणाम् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३१ ॥

ఈ క్రమయోగముచే, అనేక జన్మల సుకర్మఫలముల బలంతో—కర్మచేత, మనసుచేత, వాక్చేత—అప్పుడు బ్రహ్మను పొందును।

Verse 32

संयोज्य तपसात्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहिनीम् । त्यक्त्वा कामं च लोभं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ ३२ ॥

తపస్సుతో ఆత్మను నియమించి, మోహింపజేసే ఈర్ష్యను విడిచి, కామం మరియు లోభాన్ని త్యజించిన తరువాత—బ్రహ్మత్వాన్ని పొందును।

Verse 33

यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाव्ययम् । समो भवति निर्द्वुद्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३३ ॥

వినబడే దానిలోను, కనిపించే దానిలోను, సమస్త జీవులలోనున్న అవ్యయ తత్త్వమందును—ద్వంద్వరహిత సమభావం కలిగినప్పుడు—అప్పుడు బ్రహ్మను పొందును।

Verse 34

यदा स्तुति च र्निदां च समत्वेन च पश्यति । कांचनं चाऽयसं चैव सुखदुःखे तथैव च ॥ ३४ ॥

సాధకుడు స్తుతి నిందలను సమదృష్టితో చూచి, బంగారం ఇనుమును, అలాగే సుఖదుఃఖాలను కూడా సమానంగా భావించినప్పుడు, అతడు నిజమైన సమత్వంలో స్థితుడవుతాడు।

Verse 35

शीतमुष्णं तथैवार्थमनंर्थं प्रियमप्रियम् । जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३५ ॥

అప్పుడు చలి-వేడి, లాభ-నష్టం, ప్రియ-అప్రియ, ఇంకా జీవితం-మరణం కూడా—అన్నీ బ్రహ్మమే అని అతడు అనుభవిస్తాడు; అప్పుడు అతడు బ్రహ్మభావాన్ని పొందుతాడు।

Verse 36

प्रसार्येह यथांगानि कूर्मः संहरते पुनः । तर्थेद्रियाणि मनसा संयंतव्यानि भिक्षुणा ॥ ३६ ॥

తాబేలు విస్తరించిన అవయవాలను మళ్లీ లోపలికి ముడుచుకున్నట్లే, భిక్షువు మనస్సు ద్వారా ఇంద్రియాలను నియంత్రించాలి।

Verse 37

तमः परिगतं वेश्य यथा दीपेन दृश्यते । तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ ३७ ॥

చీకటితో కప్పబడిన వస్తువు దీపంతో కనిపించినట్లే, శుద్ధమైన బుద్ధి-దీపంతో ఆత్మను దర్శించగలము।

Verse 38

एतत्सर्वं प्रपश्यामि त्वयि बुद्धिमतांवर । यञ्चान्यदपि वेत्तव्यं तत्त्वतो वेत्ति तद्भवान् ॥ ३८ ॥

హే జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా! ఇవన్నీ నేను నీలోనే దర్శిస్తున్నాను; ఇంకా తెలుసుకోవలసినదేదైనా ఉంటే, దానిని కూడా నీవు తత్త్వంగా తెలుసుకున్నావు।

Verse 39

ब्रह्मर्षे विदितश्वासि विषयांतमुपागतः । गुरोश्चैव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ ३९ ॥

హే బ్రహ్మర్షీ, నీవు నిజంగా ప్రసిద్ధ సిద్ధుడవు; విషయాల అంతిమ సీమకు చేరితివి. ఇది గురుప్రసాదముచేతను, నీ స్వయంకృత ఉపశిక్షచేతను కలిగింది।

Verse 40

तस्य चैव प्रसादेन प्रादुर्भूतं महामुनेः । ज्ञानं दिव्यं समादीप्तं तेनासि विदितो विदितो मम ॥ ४० ॥

హే మహామునీ, ఆయన ప్రసాదముచేతనే ప్రకాశించే దివ్యజ్ఞానం ప్రాదుర్భవించింది. దానివల్ల నీవు నాకు పూర్తిగా తెలిసినవాడవు—నిజంగా బాగా తెలిసినవాడవు।

Verse 41

अर्धिकं तव विज्ञानमधि कावगतिस्तव । अधिकं च तवैश्वर्यं तञ्च त्वं नावबुध्यसे ॥ ४१ ॥

నీ విజ్ఞానం ఇంకా భాగమే; కవితా-గతి కూడా పరిమితమే. నీ ఐశ్వర్యం మరింత గొప్పది—అయినా దానిని నీవు యథార్థంగా గ్రహించవు।

Verse 42

बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वापि विमेषजात् । उत्पन्ने चापि विज्ञा ने नाधिगच्छंति तांगतिम् ॥ ४२ ॥

అపక్వత వల్లగానీ, సందేహం వల్లగానీ, భయం వల్లగానీ, క్షణిక విస్మృతి వల్లగానీ—జ్ఞానం పుట్టినా వారు ఆ పరమగతిని పొందరు।

Verse 43

व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयाः । विमुच्य हृदयग्रंथीनार्तिमासादयंति ताम् ॥ ४३ ॥

శుద్ధమైన దృఢ ప్రయత్నంతో, నావంటి—సందేహాలు ఛేదించబడినవారు—హృదయగ్రంథులను విప్పి, సమస్త ఆర్తి నివృత్తి అయ్యే ఆ స్థితిని పొందుతారు।

Verse 44

मवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबगुद्धिरलोलुपः । व्यवसायादृते ब्रह्यन्नासादयति तत्पदम् ॥ ४४ ॥

హే బ్రహ్మన్! వివేకజ్ఞానం కలిగి స్థిరబుద్ధి, లోభరహితుడైనవాడైనా దృఢ ప్రయత్నం (వ్యవసాయం) లేక ఆ పరమపదాన్ని పొందడు।

Verse 45

नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति वस्तुषु । नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ ४५ ॥

నీకు సుఖదుఃఖాలలో భేదం లేదు, వస్తువులలో ప్రత్యేక విలువాభిమానం లేదు. నృత్యగీతాలలో ఉత్సుకత లేదు, రాగం (ఆసక్తి) పుట్టదు।

Verse 46

न बंधुषु निबंधस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् । पश्यामित्वां महाभाग तुल्यनिंदात्मसंस्तुतिम् ॥ ४६ ॥

బంధువులలోనూ నీకు బంధనం లేదు; భయకర పరిస్థితుల్లోనూ నీకు భయం లేదు. హే మహాభాగ! నిందను, స్వయంస్తుతిని సమానంగా చూసేవాడిగా నిన్ను చూస్తున్నాను।

Verse 47

अहं च त्वानुपश्यामि ये चान्येऽपि मनीषिणः । आस्थितं परमं मार्गे अक्षयं चाप्यनामयम् ॥ ४७ ॥

నేనూ నిన్ను చూస్తున్నాను; ఇతర మునీశ్వరులూ అలాగే—నీవు పరమ మార్గంలో స్థిరంగా నిలిచివున్నావు; అది అక్షయమూ, అనామయమూ (క్లేశరహితం)।

Verse 48

यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्चापदात्मकः । तस्मिन्वै वर्तसे विप्रकिमन्यत्परिपृच्छसि ॥ ४८ ॥

ఇక్కడ బ్రాహ్మణుడు కోరే ఫలం—మోక్షార్థమై, సాధనాధారితమై ఉన్నది—హే విప్రా, నీవు దానిలోనే నిమగ్నుడవు. మరి ఇంకేమి ప్రశ్నించదలచుకున్నావు?

Verse 49

सनंदन उवाच । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं कतात्मा कृतनिश्चयः । आत्मनात्मानमास्थाय दृष्ट्वा चात्मानमात्मना ॥ ४९ ॥

సనందనుడు పలికెను—ఆ వచనము విని అతడు సంయతచిత్తుడై దృఢనిశ్చయముగలవాడయ్యెను. ఆత్మలో స్థితుడై ఆత్మచేతనే ఆత్మను దర్శించెను॥४९॥

Verse 50

कृतकार्यः सुखी शांतस्तूष्णीं प्रायादुदङ्मुखः । शैशिरं गिरिमासाद्य पाराशर्यं ददर्श च ॥ ५० ॥

కార్యసిద్ధి పొందినవాడై అతడు సుఖి, శాంతుడయ్యెను; మౌనముగా ఉత్తరముఖంగా బయలుదేరెను. శైశిర పర్వతమును చేరి పారాశర్యుడు (వ్యాసుడు) ను దర్శించెను॥५०॥

Verse 51

शिष्यानध्यापयंतं च पैलादीन्वेदसंहिताः । आरर्णेयो विशुद्धात्मा दिवाकरसमप्रभः ॥ ५१ ॥

అతడు పైల మొదలైన శిష్యులకు వేదసంహితలను బోధించుచుండెను. ఆ ఆరర్ణేయుడు విశుద్ధాత్ముడు, సూర్యసమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించెను॥५१॥

Verse 52

पितुर्जग्राह पादौ चज सादरं हृष्टमानसः । ततो निवेदयामास पितुः सर्वमुदारधीः ॥ ५२ ॥

హర్షభరితమనసుతో అతడు గౌరవముగా తండ్రి పాదములను పట్టుకొనెను. అనంతరం ఉదారబుద్ధితో తండ్రికి సమస్తమును నివేదించెను॥५२॥

Verse 53

शुको जनकराजेन संवादं मोक्षसाधनम् । तच्छ्रत्वा वेदकर्तासौ प्रहृष्टेनांतरात्मना ॥ ५३ ॥

శుకుడు జనకరాజునకు మోక్షసాధనమైన సంభాషణను వివరించెను. అది విని వేదకర్త (వ్యాసుడు) అంతరాత్మతో పరమానందమొందెను॥५३॥

Verse 54

समालिंग्य सुतं व्यासः स्वपार्श्वस्थं चकार च ॥ ५४ ॥

తన కుమారుని ఆలింగనం చేసి వ్యాసుడు అతనిని తన పక్కనే సమీపంగా కూర్చుండబెట్టెను।

Verse 55

ततः पैलादयो विप्रा वेदान् व्यासादधीत्य च । शैलश्रृंगाद्भुवं प्राप्ता याजनाध्यापने रताः ॥ ५५ ॥

ఆపై పైల మొదలైన విప్రులు వ్యాసుని వద్ద వేదాలను అధ్యయనం చేసి, శైలశిఖరమునుండి భూమికి దిగివచ్చి, ఇతరులకు యజ్ఞాలు నిర్వహించుటలోను వేదబోధనలోను నిమగ్నులయ్యారు।