
కుమారుని పూర్వోపదేశంతో ఆనందించిన నారదుడు శ్రేష్ఠమైన పౌరాణిక కథను కోరుతాడు—పురాణాల వర్గీకరణ, విభాగాలు, శ్లోకప్రమాణం, వర్ణాశ్రమాచారం, వ్రతాలు, వంశావళి వృత్తాంతాలు. సనత్కుమారుడు పురాణసంపద అనేక కల్పాలలో విస్తరించిందని చెప్పి నారదుని సనాతనుని వద్దకు పంపుతాడు. సనాతనుడు నారాయణుని ధ్యానించి నారదుని ఏకాగ్రభక్తిని ప్రశంసిస్తూ బ్రహ్మ మరిచికి చెప్పిన ప్రాచీన బోధను వివరిస్తాడు—ప్రతి కల్పంలో మొదట ఒక మహాపురాణం ఉండేది; దానినుంచి సమస్త శాస్త్రాలు వ్యాప్తించాయి; హరి ప్రతి ద్వాపరంలో వ్యాసరూపంగా అవతరించి దానిని నాలుగు లక్షల శ్లోకాలుగా స్థిరపరచి అష్టాదశ పురాణాలుగా విభజిస్తాడు. అనంతరం బ్రాహ్మ పురాణానుక్రమణికా—రెండు భాగాలు, దేవ-ప్రజాపతులు, సూర్యుడు మరియు వంశాలు, రామ-కృష్ణకథలు, ద్వీప-వర్షాలు, స్వర్గ-పాతాళ-నరకాలు, తీర్థవిధి, శ్రాద్ధం-యమలోకం, యుగధర్మం, ప్రళయం, యోగ-సాంఖ్య, బ్రహ్మవాదం; అలాగే లిఖిత/దాన, శ్రవణ/పఠన ఫలాలు।
Verse 1
सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा नारदस्तु कुमारस्य वचो मुदा । पुनरप्याह सुप्रीतो जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ॥ १ ॥
సూతుడు పలికెను—కుమారుని వచనములను ఆనందంతో విని నారదుడు అత్యంత సంతోషించి, పరమ శ్రేయస్సును తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాసతో మళ్లీ పలికెను।
Verse 2
नारद उवाच । साधु साधु महाभाग सर्वलोकोपकारकम् । महातंत्रं त्वया प्रोक्तं सर्वतंत्रोत्तमोत्तमम् ॥ २ ॥
నారదుడు పలికెను—సాధు, సాధు! ఓ మహాభాగ, నీవు సమస్త లోకాలకూ ఉపకారకమైన మహాతంత్రాన్ని ఉపదేశించితివి; అది అన్ని తంత్రాలలో అత్యుత్తమం।
Verse 3
अधुना श्रोतुमिच्छामि पुराणाख्यानमुत्तमम् । यस्मिन्यस्मिन्पुराणे तु यद्यदाख्यानकं मुने । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सर्वज्ञस्त्वं यतो मतः ॥ ३ ॥
ఇప్పుడు నేను ఉత్తమమైన పురాణాఖ్యానాన్ని వినదలచితిని. ఓ మునీ, ఏ ఏ పురాణంలో ఏ ఏ ఉపాఖ్యానములు ఉన్నవో అవన్నీ నాకు వివరించుము; ఎందుకంటే నీవు సర్వజ్ఞుడని భావించబడుచున్నావు।
Verse 4
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा नारदस्य शुभावहम् । पुराणाख्यानसंप्रश्नं कुमारः प्रत्युवाच ह ॥ ४ ॥
సూతుడు పలికెను—ఓ విప్రులారా! నారదుని శుభప్రదమైన వచనమును, పురాణాఖ్యాన విషయమై ఆయన చేసిన ప్రశ్నను విని కుమారుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।
Verse 5
सनत्कुमार उवाच । पाराणाख्यानकं विप्र नानाकल्पसमुद्भवम् । नानाकथासमायुक्तमद्भुतं बहुविस्तरम् ॥ ५ ॥
సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ విప్రా! ఈ పురాణాఖ్యానం అనేక కల్పముల నుండి ఉద్భవించినది; అనేక కథలతో నిండినది, అద్భుతమై విస్తారమైనది।
Verse 6
ऋषिः सनातनश्चायं यथा वेद तथाऽपरः । न वेद तस्मात्पृच्छ त्वं बहुकल्पविदां वरम् ॥ ६ ॥
ఈ సనాతన ఋషి యథావిధిగా తెలిసినట్లే మరొక ఋషికీ తెలుసు; కానీ ఈ విషయములో ఆయనకు తెలియదు, కనుక అనేక కల్పములు తెలిసినవారిలో శ్రేష్ఠుని నీవు అడుగు।
Verse 7
श्रुत्वेत्थं नारदो वाक्यं कुमारस्य महात्मनः । प्रणम्य विनयोपेतः सनातनमथाब्रवीत् ॥ ७ ॥
మహాత్ముడైన కుమారుని ఈ మాటలు విని నారదుడు నమస్కరించి, వినయంతో నిండినవాడై తరువాత సనాతనునితో పలికెను।
Verse 8
नारद उवाच । ब्रह्मन्पुराणविच्छ्रेष्ठ ज्ञानविज्ञानतत्पर । पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय ॥ ८ ॥
నారదుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్, పురాణవిద్యలో శ్రేష్ఠుడా, జ్ఞాన-విజ్ఞానములలో నిష్ఠుడా! పురాణముల విభాగమును, వాటి భేదములను నాకు సంపూర్ణంగా వివరించుము।
Verse 9
यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम् ॥ ९ ॥
దేనిని శ్రవణం చేయగానే సమస్తమూ శ్రుతమైనట్లవుతుంది, దేనిని జ్ఞానమొందగానే సమస్తమూ తెలిసినట్లవుతుంది, దేనిని సాధించగానే సమస్తమూ సాధించినట్లవుతుంది।
Verse 10
वर्णाश्रमाचारधर्मं साक्षात्कारमुपैष्यति । कियंति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः ॥ १० ॥
అతడు వర్ణాశ్రమాచారధర్మాన్ని ప్రత్యక్షంగా అవగాహన చేసుకుంటాడు. అలాగే (దయచేసి) పురాణాలు ఎన్ని, వాటి శ్లోకసంఖ్య ప్రమాణం ఎంతనూ చెప్పండి।
Verse 11
किंकिमाख्यानयुक्तानि तद्वदस्व मम प्रभो । चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा ॥ ११ ॥
ప్రభో, ఏ ఏ ఉపదేశాలు పవిత్ర ఆఖ్యానాలతో యుక్తమై ఉన్నాయో దయచేసి చెప్పండి. అలాగే చాతుర్వర్ణ్యధర్మాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న వివిధ వ్రతాది కథలనూ వివరించండి।
Verse 12
सृष्टिक्रमेण वंशानां कथाः सम्यक्प्रकाशय । त्वत्तोऽधिको न चान्योऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो ॥ १२ ॥
సృష్టిక్రమానుసారం వంశాల కథలను సమ్యకంగా ప్రకాశింపజేయండి. ప్రభో, పురాణాఖ్యానజ్ఞానంలో మీకంటే అధికుడు మరెవ్వరూ లేరు।
Verse 13
तस्मादाख्याहि मह्यं त्वं सर्वसन्देहभंजनम् । सूत उवाच । ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम् ॥ १३ ॥
కాబట్టి సమస్త సందేహాలను ఛేదించే ఆ ఉపదేశాన్ని నాకు చెప్పండి. సూతుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ విప్రులారా, సనాతనుడు నారదుని వాక్యాన్ని విని…
Verse 14
नारायणं क्षणं ध्यात्वा प्रोवाचाथ विदां वरः । सनातन उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका ॥ १४ ॥
క్షణమాత్రం నారాయణుని ధ్యానించి, విద్యావంతులలో శ్రేష్ఠుడు పలికెను. సనాతనుడు అన్నాడు—“సాధు, సాధు, మునిశ్రేష్ఠా! నీ వాక్యం సర్వలోకహితకరం.”
Verse 15
पुराणाख्यानविज्ञाने यज्जाता नेष्ठिकी मतिः । तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा ॥ १५ ॥
పురాణాఖ్యాన విజ్ఞానంలో నీకు నిష్ఠతో కూడిన ఏకాగ్ర బుద్ధి కలిగినందున, పూర్వం బ్రహ్మ చెప్పినదాన్ని నేను నీకు వివరించెదను.
Verse 16
मरीच्यादिऋषिभ्यस्तु पुत्रस्नेहावृतात्मना । एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः ॥ १६ ॥
మరీచి మొదలైన ఋషులలో ఒకసారి, బ్రహ్ముని కుమారుడైన ప్రసిద్ధ మరీచి, కుమారస్నేహంతో ఆవృతమైన మనస్సుతో (అలా ప్రవర్తించాడు/మాట్లాడాడు).
Verse 17
स्वाध्यायश्रुतसंपन्नो वेदवेदागपारगः । उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम् ॥ १७ ॥
స్వాధ్యాయ-శ్రుతిసంపన్నుడై, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడైన అతడు, లోకాలను పోషించే తన తండ్రి బ్రహ్ముని సమీపించాడు.
Verse 18
प्रणम्य भक्त्या पप्रच्छ इदमेव मुनिश्वर । पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद ॥ १८ ॥
భక్తితో నమస్కరించి అతడు అడిగెను—“మునీశ్వరా! ఇదే విషయం. మానదా, మీరు అడుగుతున్న నిర్మలమైన పురాణాఖ్యానం ఇదే (నాకు తెలియజేయండి).”
Verse 19
मरीचिरुवाच । भगवन्देवदेवेश लोकानां प्रभवाप्यय । सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमोऽस्तु ते ॥ १९ ॥
మరీచి పలికెను— ఓ భగవన్, దేవదేవేశా! లోకాల సృష్టి-లయ కారణా! సర్వజ్ఞా, సర్వమంగళా, సర్వాధ్యక్షా— నీకు నమస్కారం।
Verse 20
पुराणबीजमाख्यहि मह्यं शुश्रूषवे पितः । लक्षणं च प्रमाणं च चं वक्तारं पृच्छकं तथा ॥ २० ॥
హే పూజ్య పితా, నేను వినుటకు ఉత్సుకుడను; దయచేసి నాకు పురాణబీజాన్ని చెప్పుము— దాని లక్షణం, ప్రమాణం, అలాగే వక్తా మరియు ప్రశ్నకర్తను కూడా।
Verse 21
ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणानां समुच्चयम् । यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम् ॥ २१ ॥
బ్రహ్మ పలికెను— వత్సా, వినుము; నేను పురాణాల సముచ్చయాన్ని చెప్పుదును; అది తెలిసినచో చరాచర జగత్తుకు సంబంధించిన సమస్త వాంగ్మయం తెలిసినట్లే అవుతుంది।
Verse 22
पुराणमेकमेवासीत्सर्वकल्पेषु मानद । चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २२ ॥
హే మానదా, ప్రతి కల్పములో ఆదిలో ఒక్క పురాణమే ఉండెను; అది ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్ష అనే చతుర్వర్గానికి బీజమై, శతకోటి విస్తారముగా ఉండెను।
Verse 23
प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणादभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य महामतिः ॥ २३ ॥
ఆపై పురాణం నుండే సమస్త శాస్త్రాల ప్రవృత్తి కలిగెను. కాలక్రమేణ పురాణం సరిగా గ్రహించబడక, ధారించబడక పోవడం చూచి మహామతి (దానిని రక్షించి ప్రచారం చేయుటకు ఉపాయం చేసెను)।
Verse 24
हरिर्व्यासस्वरूपेण जायते च युगे युगे । चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा ॥ २४ ॥
హరి స్వయంగా యుగయుగాలలో వ్యాసస్వరూపంగా జన్మిస్తాడు. ప్రతి ద్వాపరయుగంలో పురాణసంహిత ఎల్లప్పుడూ నాలుగు లక్షల శ్లోకముల పరిమాణముతో మళ్లీ మళ్లీ ప్రవర్తిస్తుంది॥२४॥
Verse 25
तदष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके निर्द्दिशत्यपि । अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २५ ॥
దానిని పద్దెనిమిది భాగాలుగా విభజించి భూర్లోకంలో కూడా ఉపదేశించి సూచిస్తారు. అయితే దేవలోకంలో అది ఇప్పటికీ శతకోటి విస్తారముగా విరాజిల్లుతుంది॥२५॥
Verse 26
अस्त्येव तस्य सारस्तु चतुर्लक्षेण वर्ण्यते । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च ॥ २६ ॥
దానికి ఒక సారసంగ్రహమూ ఉంది; అది నాలుగు లక్షల శ్లోకములలో వర్ణింపబడింది—బ్రాహ్మం, పాద్మం, వైష్ణవం, అలాగే వాయవీయం॥২৬॥
Verse 27
भागवतं नारदीयं मार्कंडेयं च कीर्तितम् । आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिंगके ॥ २७ ॥
భాగవతం, నారదీయం, మార్కండేయం అని కీర్తించబడినవి; అలాగే ఆగ్నేయం, భవిష్యం, బ్రహ్మవైవర్తం మరియు లింగపురాణం కూడా॥२७॥
Verse 28
वाराहं च तथा स्कांदं वामनं कूर्मसंज्ञकम् । मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्मांडाख्यमिति त्रिषट् ॥ २८ ॥
అలాగే వారాహం, స్కాందం, వామనం, కూర్మసంజ్ఞకం, మాత్స్యం, గారుడం, అలాగే బ్రహ్మాండాఖ్యము—ఇలా (ఈ లెక్కలో) త్రిషట్ అవుతుంది॥२८॥
Verse 29
एकं कथानकं सूत्रं वक्तुः श्रोतुः समाह्वयम् । प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः ॥ २९ ॥
వక్తా శ్రోతలను పావనంగా ఆహ్వానించే ఒకే కథాసూత్రాన్ని నేను సంక్షేపంగా ప్రవచిస్తాను; సమాహిత మనస్సుతో వినుము.
Verse 30
ब्रह्मं पुराणं तत्रादौ सर्वलोकहिताय वै । व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना ॥ ३० ॥
అక్కడ ఆది భాగంలో, సమస్త లోకాల హితార్థంగా, వేదవిద్వాంసుడైన మహాత్మ వ్యాసుడు బ్రహ్మపురాణాన్ని ఉపదేశించాడు.
Verse 31
तद्वै सर्वपुराणाऽग्र्यं धर्मकामार्थमोक्षदम् । नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते ॥ ३१ ॥
ఆ పురాణం నిజంగా సమస్త పురాణాలలో అగ్రగణ్యం; ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షం ప్రసాదించేది. అనేక కథలు, ఇతిహాసాలతో సమృద్ధమై, అది దశసహస్ర శ్లోకాలుగా చెప్పబడుతుంది.
Verse 32
देवानां च सुराणां च यत्रोत्पत्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर ॥ ३२ ॥
ఓ మునీశ్వరా! అందులో దేవులూ సురులూ ఎలా ఉద్భవించారో కీర్తించబడింది; అలాగే దక్షాది ప్రజాపతుల ఉద్భవమూ వర్ణించబడింది.
Verse 33
ततो लोकेश्वरस्यात्र सूर्यस्य परमात्मनः । वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम् ॥ ३३ ॥
ఆ తరువాత ఇక్కడ లోకేశ్వరుడైన పరమాత్మ సూర్యుని వంశానుకీర్తనం చెప్పబడుతుంది; అది పుణ్యప్రదం, మహాపాతకాలను కూడా నశింపజేస్తుంది.
Verse 34
यत्रावतारः कथितः परमानंदरूपिणः । श्रीमतो रामचंद्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः ॥ ३४ ॥
అక్కడ పరమానందస్వరూపుడైన శ్రీమాన్ రామచంద్రుడు—చతుర్వ్యూహావతారుడైన ఆయన—అవతారకథ వర్ణించబడింది।
Verse 35
ततश्च सोमवंशस्यं कीर्तनं यत्र वर्णितम् । कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम् ॥ ३५ ॥
తదుపరి సోమవంశ కీర్తనం వర్ణించబడింది; అక్కడ జగదీశుడైన శ్రీకృష్ణుని కల్మషాపహమైన చరితం చెప్పబడింది।
Verse 36
द्वीपानां चैव सर्वेषां वर्षाणां चाप्यशेषतः । वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते ॥ ३६ ॥
అక్కడ అన్ని ద్వీపాలూ, సమస్త వర్షాలూ నిరవశేషంగా వర్ణించబడి, పాతాళం మరియు స్వర్గలోకాల వివరణ కూడా దర్శనమిస్తుంది।
Verse 37
नरकाणां समाख्यानं सूर्यस्तुतिकथानकम् । पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते ॥ ३७ ॥
అక్కడ నరకాల సమాఖ్యానం, సూర్యస్తుతి కథానకం, అలాగే పార్వతీ జన్మము మరియు వివాహము కూడా వర్ణించబడింది।
Verse 38
दक्षाख्यानं ततः प्रोक्तमेकाम्रक्षेत्रवर्णनम् । पूर्वभागोऽयमुदितः पुराणस्यास्य नारद ॥ ३८ ॥
తదుపరి దక్షుని ఆఖ్యానం చెప్పబడింది, అలాగే ఏకామ్రక్షేత్ర వర్ణన కూడా; ఓ నారదా, ఈ పురాణపు పూర్వభాగం ఇలా ప్రతిపాదించబడింది।
Verse 39
अस्योत्तरे विभागे तु पुरुषोत्तमवर्णनम् । विस्तरेण समाख्यातं तीर्थयात्राविधानतः ॥ ३९ ॥
దీనిలోని ఉత్తర విభాగంలో పురుషోత్తముని మహిమ తీర్థయాత్రా విధానరూపంగా విశదంగా వివరించబడింది।
Verse 40
अत्रैव कृष्णचरितं विस्तरात्समुदीरितम् । वर्णनं यमलोकस्य पितृश्राद्धविधिस्तथा ॥ ४० ॥
ఇక్కడే శ్రీకృష్ణుని చరిత్ర విశదంగా చెప్పబడింది; అలాగే యమలోక వర్ణనమూ, పితృశ్రాద్ధ విధానమూ పేర్కొనబడ్డాయి।
Verse 41
वर्णाश्रमाणां धर्माश्च कीर्तिता यत्र विस्तरात् । विष्णुधर्मयुगाख्यानं प्रलयस्य च वर्णनम् ॥ ४१ ॥
అక్కడ వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు విశదంగా కీర్తించబడ్డాయి; అలాగే యుగయుగాల్లో విష్ణుధర్మ కథనం మరియు ప్రళయ వర్ణన కూడా ప్రతిపాదించబడింది।
Verse 42
योगानां च समाख्यानं सांख्यानां चापि वर्णनम् । ब्रह्मवादसमुद्देशः पुराणस्य प्रशंसनम् ॥ ४२ ॥
అందులో యోగాల వివరణ, సాంఖ్య సిద్ధాంతాల వర్ణన, బ్రహ్మవాద ఉపదేశసారము, అలాగే పురాణ స్వయంప్రశంస కూడా ఉంది।
Verse 43
एतद्ब्रह्मपुराणं तु भागद्वयसमन्वितम् । वर्णितं सर्वपापघ्नं सर्वसौख्यप्रदायकम् ॥ ४३ ॥
ఈ బ్రహ్మపురాణం రెండు భాగాలతో కూడినది; ఇది సర్వపాపహరమై, సమస్త సుఖక్షేమాలను ప్రసాదించేదిగా వర్ణించబడింది।
Verse 44
सूतशौनकसंवादं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । लिखित्वैतत्पुराणं यो वैशाख्यां हेमसंयुतम् ॥ ४४ ॥
సూత-శౌనక సంభాషణరూపమైన, భోగమోక్షప్రదమైన ఈ పురాణాన్ని వైశాఖ మాసంలో స్వర్ణంతో కూడి వ్రాయింపజేయువాడు ప్రతిజ్ఞాత పుణ్యఫలాన్ని పొందును।
Verse 45
जलधेनुयुतं चापि भक्त्या दद्याद्द्विजातये । पौराणिकाय संपूज्य वस्त्रभोज्यविभूषणैः ॥ ४५ ॥
భక్తితో జలధేనుతో కూడిన దానాన్ని ద్విజాతి (బ్రాహ్మణునికి) ఇవ్వవలెను; అలాగే పౌరాణిక పండితుని సమ్యక్గా పూజించి వస్త్ర, భోజ్య, విభూషణాలతో సత్కరించవలెను।
Verse 46
स वसेद्ब्रह्मणो लोके यावच्चंद्रार्कतारकम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मानुक्रमणीं द्विज ॥ ४६ ॥
హే ద్విజా! ఈ బ్రాహ్మానుక్రమణీని పఠించువాడు గాని వినువాడు గాని, చంద్ర-సూర్య-తారలు నిలిచినంతకాలం బ్రహ్మలోకంలో నివసించును।
Verse 47
सोऽपि सर्वपुराणस्य श्रोतुर्वक्तुः फलं लभेत् । श्रृणोति यः पुराणं तु ब्रह्मं सर्वं जितेंद्रियः ॥ ४७ ॥
ఇంద్రియజయుడై ఈ సర్వంగా బ్రహ్మమయమైన పురాణాన్ని వినువాడు, శ్రోతకూ వక్తకూ కలిగే ఫలాన్ని, అలాగే సమస్త పురాణఫలాన్ని పొందును।
Verse 48
हविष्याशी च नियमात्स लभेद्ब्रह्मणः पदम् । किमत्र बहुनोक्तेन यद्यदिच्छति मानवः । तत्सर्वं लभते वत्स पुराणस्यास्य कीर्तनात् ॥ ४८ ॥
నియమంతో హవిష్యాహారిగా ఉండువాడు బ్రహ్మపదాన్ని పొందును. ఇక్కడ మరెందుకు ఎక్కువ చెప్పాలి? హే వత్సా! మనిషి ఏది ఏది కోరునో, అది అంతా ఈ పురాణ కీర్తనతో పొందును।
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्राह्मपुराणेतिहासकथनं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः ॥ ९२ ॥
ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయపురాణ పూర్వభాగంలో, బృహదుపాఖ్యానంలోని చతుర్థ పాదంలో, “బ్రాహ్మపురాణ ఇతిహాసకథనం” అనే తొంభై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది ॥ ౯౨ ॥
The chapter stresses adhikāra (proper authority): Purāṇic narration is vast across many kalpas, so Nārada is guided to the foremost kalpa-knower. This preserves a disciplined transmission model where specialized encyclopedic classification is taught by the most competent teacher.
By presenting a kalpa-based origin (one primordial mega-Purāṇa), its diffusion into all śāstras, and periodic redaction by Hari as Vyāsa in each Dvāpara-yuga—establishing both divine source and cyclical preservation.
It does not merely praise Purāṇas; it models structured indexing by summarizing the Brāhma Purāṇa’s scope—cosmogony, genealogies, avatāras, cosmography, tirtha-vidhi, śrāddha, ethics, philosophy—showing how a Purāṇa can be navigated as a knowledge-map.