The Description of the Brahmāṇḍa Purāṇa’s Table of Contents (Anukramaṇī)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि ब्रह्मांडाख्यं पुरातनम् । यच्च द्वादशसाहस्रमादिकल्पकथायुतम् ॥ १ ॥

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ వత్సా, వినుము; బ్రహ్మాండమనే ప్రాచీన పురాణాన్ని నేను ప్రకటించెదను. ఇది ద్వాదశ సహస్ర శ్లోకాలతో కూడి, ఆదికల్ప కథలతో సమన్వితమై ఉంది.

Verse 2

प्रक्रियाख्योऽनुषंगाख्य उपोद्घातस्तृतीयकः । चतुर्थ उपसंहारः पादाश्चत्वार एव हि ॥ २ ॥

మొదటి పాదం ‘ప్రక్రియా’, రెండవది ‘అనుషంగ’ అని పిలువబడును. మూడవది ‘ఉపోద్ఘాతం’, నాలుగవది ‘ఉపసంహారం’—నిజంగా నాలుగు పాదాలే ఉన్నాయి.

Verse 3

पूर्वपादद्वयं पूर्वो भागोऽत्र समुदाहृतः । तृतीयो मध्यमो भागश्चतुर्थस्तूत्तरो मतः ॥ ३ ॥

ఇక్కడ మొదటి రెండు పాదాలు ‘పూర్వ భాగం’గా చెప్పబడినవి. మూడవది ‘మధ్య భాగం’, నాలుగవది ‘ఉత్తర భాగం’గా భావించబడును.

Verse 4

आदौ कृत्यसमुद्देशो नैमिषाख्यानकं ततः । हिरण्यगर्भोत्पत्तिश्च लोककल्पनमेव च ॥ ४ ॥

మొదట కర్తవ్యకర్మల సంక్షిప్త సూచన; తరువాత నైమిషాఖ్యానం. ఆపై హిరణ్యగర్భుని జననం మరియు లోకాల సృష్టి-వివరణ కూడా ఉంది.

Verse 5

एष वै प्रथमः पादो द्वितीयं श्रृणु मानद । कल्पमन्वन्तराख्यानं लोकज्ञानं ततः परम् ॥ ५ ॥

ఇదే నిజంగా మొదటి పాదం; ఇప్పుడు, ఓ మానదా, రెండవ పాదాన్ని వినుము. అందులో కల్పములు, మన్వంతరముల ఆఖ్యానములు, తదుపరి లోకజ్ఞానమనే పరమ జ్ఞానం ఉంది.

Verse 6

मानसीसृष्टिकथनं रुद्रप्रसववर्णनम् । महादेवविभूतिश्च ऋषिसर्गस्ततः परम् ॥ ६ ॥

ఇందులో మానససృష్టి కథనం, రుద్రుని జననవర్ణనం, మహాదేవుని దివ్య విభూతుల వివరణ, తదనంతరం ఋషిసృష్టి ప్రసంగం చెప్పబడింది।

Verse 7

अग्नीनां विजयश्चाथ कालसद्भाववर्णनम् । प्रियव्रतान्वयोद्देशः पृथिव्यायामविस्तरः ॥ ७ ॥

తదుపరి అగ్నుల విజయం, కాలముని సత్య స్వరూప వివరణ, ప్రియవ్రత వంశ పరిచయం, మరియు భూమి యొక్క పరిమాణ-విస్తారాల విశద వర్ణనం చెప్పబడింది।

Verse 8

वर्णनं भारतस्यास्य ततोऽन्येषां निरूपणम् । जम्ब्वादिसप्तद्वीपाख्या ततोऽधोलोकवर्णनम् ॥ ८ ॥

ఈ భారతవర్ష వర్ణనం, తరువాత ఇతర ప్రాంతాల వివరణ, జంబూద్వీపాది ఏడు ద్వీపాల కథనం, మరియు అనంతరం అధోలోకాల వర్ణనం చెప్పబడింది।

Verse 9

उर्द्ध्वलोकानुकथनं ग्रहचारस्ततः परम् । आदित्यव्यूहकथनं देवग्रहानुकीर्तनम् ॥ ९ ॥

తదుపరి ఊర్ధ్వలోకాల కథనం, ఆపై గ్రహగతుల వివరణ; అనంతరం ఆదిత్యుని వ్యూహ వివరణ మరియు దేవగ్రహాల కీర్తనం చెప్పబడింది।

Verse 10

नीलकंठाह्वयाख्यानं महादेवस्य वैभवम् । अमावास्यानुकथनं युगतत्त्वनिरूपणम् ॥ १० ॥

ఇందులో “నీలకంఠ” అనే ఆఖ్యానం, మహాదేవుని వైభవం, అమావాస్యా ప్రసంగం, మరియు యుగతత్త్వ వివరణ పొందుపరచబడ్డాయి।

Verse 11

यज्ञप्रवर्तनं चाथ युगयोरंत्ययोः कृतिः । युगप्रजालक्षणं च ऋषिप्रवरवर्णनम् ॥ ११ ॥

ఇందులో యజ్ఞప్రవర్తన, యుగాల అంత్యదశల్లో సంభవించే కార్యాలు, ప్రతి యుగంలోని ప్రజల లక్షణాలు, అలాగే శ్రేష్ఠ ఋషి-ప్రవరుల వంశవర్ణన కూడా చెప్పబడింది।

Verse 12

वेदानां व्यसनाख्यानं स्वायम्भुवनिरूपणम् । शेषमन्वंतराख्यानं पृथिवीदोहनं ततः ॥ १२ ॥

ఇందులో వేదాలకు కలిగిన విపత్తుల వృత్తాంతం, స్వాయంభువ మనువు యుగనిరూపణ, మిగిలిన మన్వంతరాల కథనం, తదనంతరం భూమి-దోహన వర్ణన చెప్పబడింది।

Verse 13

चाक्षुषेऽद्यतने सर्गे द्वितीयोऽङ्घ्रिः पुरोदले । अथोपोद्घातपादे तु सप्तर्षिपरिकीर्तनम् ॥ १३ ॥

చాక్షుష మన్వంతరంలోని ప్రస్తుత సృష్టిలో రెండవ అఙ్ఘ్రి ప్రారంభ భాగంలో ప్రతిపాదించబడింది; తదుపరి ఉపోద్ఘాత పాదంలో సప్తర్షుల కీర్తనం చెప్పబడింది।

Verse 14

प्रजापत्यन्वयस्तस्माद्देवादीनां समुद्भवः । ततो जयाभिलाषश्च मरुदुत्पत्तिकीर्तनम् ॥ १४ ॥

అందునుంచి ప్రజాపతి పరంపర, దేవాదుల ఉద్భవం వర్ణించబడుతుంది; తదుపరి విజయాభిలాష, మరుతుల జనన కీర్తనం చెప్పబడింది।

Verse 15

काश्यपेयानुकथनं ऋषिवंशनिरूपणम् । पितृकल्पानुकथनं श्राद्धकल्पस्ततः परम् ॥ १५ ॥

తదుపరి కాశ్యప వంశజుల అనుకథనం, ఋషివంశ నిరూపణ, పితృకల్ప వివరణ, ఆపై శ్రాద్ధకల్ప విధులు చెప్పబడినవి।

Verse 16

वैवस्वतसमुत्पत्तिः सृष्टिस्तस्य ततः परम् । मनुपुत्रान्वयश्चांतो गान्धर्वस्य निरूपणम् ॥ १६ ॥

ఇక్కడ వైవస్వత మనువు యొక్క ఉద్భవం, తదనంతరం అతని సృష్టివృత్తాంతం, మనుపుత్రుల వంశావళి అంతమువరకు, అలాగే గాంధర్వ పరంపర యొక్క నిరూపణ చెప్పబడింది।

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशकथनं वंशोऽत्रेः सुमहात्मनः । अमावसोरन्वयश्च रजेश्चरितमद्भुतम् ॥ १७ ॥

ఇక్కడ ఇక్ష్వాకు వంశకథనం, మహాత్ముడైన అత్రి ఋషి యొక్క మహిమాన్విత వంశం, అమావసు వంశావళి, అలాగే రాజేశ రాజు యొక్క అద్భుత చరిత్ర వర్ణించబడింది।

Verse 18

ययातिचरितं चाथ यदुवंशनिरूपणम् । कार्तवीर्यस्य चरितं जामदग्न्यं ततः परम् ॥ १८ ॥

తదనంతరం యయాతి చరిత్ర, తరువాత యదువంశ నిరూపణ; ఆపై కార్తవీర్యుని జీవితవృత్తాంతం, తదుపరి జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) యొక్క ఆఖ్యానం చెప్పబడింది।

Verse 19

वृष्णिवंशानुकथनं सगरस्याथ संभवः । भार्गवस्यानुचरितं पितृकार्यवधाश्रयम् ॥ १९ ॥

ఇక్కడ వృష్ణి వంశానుకథనం, తరువాత సగరుని జననం; ఆపై భార్గవుని అనుచరితం—పితృకార్య నిర్వర్తనార్థం చేసిన వధను ఆధారంగా—వర్ణించబడింది।

Verse 20

सगरस्याथ चरितं भार्गवस्य कथा पुनः । देवासुराहवकथा कृष्णाविर्भाववर्णनम् ॥ २० ॥

తదనంతరం సగరుని చరిత్ర, మళ్లీ భార్గవకథ; దేవాసుర యుద్ధకథ, అలాగే శ్రీకృష్ణుని ఆవిర్భావం (అవతరణం) యొక్క వర్ణన చెప్పబడింది।

Verse 21

इंद्रस्य तु स्तवः पुण्यः शुक्रेण परिकीर्तितः । विष्णुमाहात्म्यकथनं बलिवंशनिरूपणम् ॥ २१ ॥

ఇంద్రుని పుణ్యస్తవము శుక్రాచార్యుడు కీర్తించాడు; అలాగే విష్ణు మహాత్మ్యకథనము మరియు బలివంశ నిరూపణమును కూడా చెప్పాడు।

Verse 22

भविष्यराजचरितं संप्राप्तेऽथ कलौ युगे । समुपोद्धातपादोऽयं तृतीयो मध्यमे दले ॥ २२ ॥

తర్వాత కలియుగం వచ్చినప్పుడు భవిష్యరాజు చరిత్ర చెప్పబడుతుంది. ఇది మూడవ విభాగం—ఉపోద్ఘాత భాగం—మధ్య విభాగంలో నిలిచినది।

Verse 23

चतुर्थमुपसंहारं वक्ष्ये खण्डे तथोत्तरे । वैवस्वतांतराख्यानं विस्तरेण यथातथाम् ॥ २३ ॥

తర్వాత ఉత్తర ఖండంలో నాలుగవ ఉపసంహారాన్ని నేను చెప్పుదును; అలాగే వైవస్వత మన్వంతరాఖ్యానాన్ని యథావిధిగా విస్తారంగా వివరిస్తాను।

Verse 24

पूर्वमेव समुद्दिष्टं संक्षेपादिह कथ्यते । भविष्याणां मनूनां च चरितं हि ततः परम् ॥ २४ ॥

ముందే సూచించినదే ఇక్కడ సంక్షేపంగా చెప్పబడుతోంది; ఆ తరువాత భవిష్య మనువుల చరిత్రలు నిశ్చయంగా వివరించబడతాయి।

Verse 25

कल्पप्रलयनिर्देशः कालमानं ततः परम् । लोकाश्चतुर्द्दश ततः कथिताः प्राप्तलक्षणैः ॥ २५ ॥

ఆ తరువాత కల్పములు మరియు ప్రళయముల నిర్దేశము; తదుపరి కాలమాన వివరణ. అనంతరం పద్నాలుగు లోకములు తమ లక్షణాలతో సహా చెప్పబడతాయి।

Verse 26

वर्णनं नरकाणां च विकर्माचरणैस्ततः । मनोमयपुराख्यानं लयः प्राकृतिकस्ततः ॥ २६ ॥

అనంతరం నరకాల వర్ణనమును, నిషిద్ధకర్మాచరణ ప్రసంగమును చెప్పెదరు; తదుపరి మనోమయపురాఖ్యానం, ఆపై ప్రకృతిలయము నిరూపింపబడును।

Verse 27

शैवस्याथ पुरस्यापि वर्णनं च ततः परम् । त्रिविधा गुणसंबंधाज्जंतूनां कीर्तिता गतिः ॥ २७ ॥

తదుపరి శైవపురాణమునకు సంబంధించిన వర్ణనమును కూడా చెప్పెదరు; ఆపై త్రిగుణసంబంధమువలన జీవులకు త్రివిధ గతి కీర్తింపబడును।

Verse 28

अनिर्देश्याप्रतर्क्यस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां वर्णनं हि ततः परम् ॥ २८ ॥

వర్ణనాతీతుడూ తర్కాతీతుడూ అయిన పరమాత్మ బ్రహ్మను గూర్చి, తదుపరి అన్వయ-వ్యతిरेक విధానముల ద్వారా శ్రేష్ఠంగా నిరూపించబడును।

Verse 29

इत्येष उपसंहारपादो वृत्तः सहोत्तरः । चतुष्पादं पुराणं ते ब्रह्माण्डं समुदाहृतकम् ॥ २९ ॥

ఇట్లు ఉత్తరభాగముతో కూడిన ఉపసంహారపాదము వివరింపబడెను; ఈ విధంగా నాలుగు పాదములు గల ‘బ్రహ్మాండ పురాణము’ నీకు ప్రకటింపబడెను।

Verse 30

अष्टादशमनौपम्यं सारात्सारतरं द्विज । ब्रह्मांडं यच्चतुर्लक्षं पुराणं येन पठ्यते ॥ ३० ॥

హే ద్విజా! అష్టాదశ పురాణములలో బ్రహ్మాండ పురాణము అనుపమము—సారములోనికి మరింత సారము; ఇది నాలుగు లక్షల శ్లోకముల పరిమాణముగా పఠింపబడును।

Verse 31

तदेतदस्य गदितमत्राष्टादशधा पृथक् । पाराशर्येण मुनिना सर्वेषामपि मानद ॥ ३१ ॥

హే మానదా! ఇక్కడ ఈ ఉపదేశము పద్దెనిమిది విభాగాలుగా వేరు చేసి, పారాశర్య ముని (వ్యాసుడు) సమస్తుల హితార్థముగా వివరించాడు।

Verse 32

वस्तुतस्तूपदेष्ट्राथ मुनीनां भावितात्मनाम् । मत्तः श्रुत्वा पुराणानि लोकेभ्यः प्रचकाशिरे ॥ ३२ ॥

నిజముగా నేను భావితాత్ములైన మునులకు ఉపదేశకుడనయ్యాను; నా నుండి పురాణములు విని వారు వాటిని లోకములందు విస్తరింపజేశారు।

Verse 33

मुनयो धर्मशीलास्ते दीनानुग्रहकारिणः । मयाचेदं पुराणं तु वसिष्टाय पुरोदितम् ॥ ३३ ॥

ఆ మునులు ధర్మనిష్ఠులు, దీనులపై అనుగ్రహం చూపువారు. ఈ పురాణమును నేను పూర్వము వశిష్ఠునికి ఉపదేశించితిని।

Verse 34

तेन शक्तिसुतायोक्तं जातूकर्ण्याय तेन च । व्यासो लब्ध्वा ततश्चैतत्प्रभंजनमुखोद्गतम् ॥ ३४ ॥

అతడు శక్తి కుమారునికి బోధించాడు; అతడు మళ్లీ జాతూకర్ణ్యునికి చెప్పాడు. తరువాత ప్రభంజనుని ముఖమునుండి వెలువడిన ఈ పురాణవిద్యను వ్యాసుడు పొందాడు।

Verse 35

प्रमाणीकृत्य लोकेऽस्मिन्प्रावर्तयदनुत्तमम् । य इदं कीर्तयेद्वत्स श्रृणोति च समाहितः ॥ ३५ ॥

ఈ లోకములో దీనిని ప్రమాణముగా స్థాపించి, ఈ అనుత్తమ ఉపదేశాన్ని ప్రవహింపజేశాడు. హే వత్సా! ఎవడు దీనిని కీర్తించునో లేదా ఏకాగ్రచిత్తముతో వినునో।

Verse 36

स विधूयेह पापानि याति लोकमनामयम् । लिखित्वैतत्पुराणं तु स्वर्णसिंहासनस्थितम् ॥ ३६ ॥

అతడు ఇక్కడే తన పాపాలను తొలగించుకొని వ్యాధి-శోకరహిత లోకాన్ని పొందుతాడు. ఈ పురాణాన్ని లిఖించి స్వర్ణసింహాసనస్థితి గౌరవాన్ని పొందుతాడు.

Verse 37

वस्त्रेणाच्छादितं यस्तु ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स यादि ब्रह्मणो लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ३७ ॥

వస్త్రంతో ఆచ్ఛాదితమైన దానాన్ని బ్రాహ్మణునికి సమర్పించేవాడు బ్రహ్మలోకానికే వెళ్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 38

मरीचेऽष्टादशैतानि मया प्रोक्तानि यानि ते । पुराणानि तु संक्षेपाच्छ्रोतव्यानि च विस्तरात् ॥ ३८ ॥

ఓ మరీచి! నేను నీకు చెప్పిన ఈ పద్దెనిమిది పురాణాలను సంక్షేపంగా కూడా, విస్తారంగా కూడా తప్పక శ్రవణం చేయాలి.

Verse 39

अष्टादश पुराणानि यः श्रृणोति नरोत्तमः । कथयेद्वा विधानेन नेह भूयः स जायते ॥ ३९ ॥

పద్దెనిమిది పురాణాలను శ్రవణం చేసే నరోత్తముడు, లేదా విధి ప్రకారం వాటిని ప్రవచించే వాడు, ఈ లోకంలో మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 40

सूत्रमेतत्पुराणानां यन्मयोक्तं तवाधुना । तन्नित्यं शीलनीयं हि पुराणफलमिच्छता ॥ ४० ॥

ఇదే పురాణాల సూత్రం; నేను ఇప్పుడే నీకు చెప్పాను. పురాణఫలాన్ని కోరేవాడు దీనిని నిత్యం ఆచరించాలి.

Verse 41

न दांभिकाय पापाय देवगुर्वनुसूयवे । देयं कदापि साधूनां द्वेषिणे न शठाय च ॥ ४१ ॥

కపటుడికి, పాపికి, దేవుడు మరియు గురువుపై ద్వేషమున్నవాడికి ఎప్పుడూ దానం గాని ఉపదేశం గాని ఇవ్వకూడదు; సాధువులను ద్వేషించేవాడికీ, మోసగాడికీ కూడా ఇవ్వరాదు।

Verse 42

शांताय शमचित्ताय शुश्रूषाभिरताय च । निर्मत्सराय शुचये देयं सद्वैष्णवाय च ॥ ४२ ॥

శాంతుడికి, నియమిత మనస్సున్నవాడికి, సేవలో నిమగ్నుడికి, అసూయలేనివాడికి, శుద్ధుడికి—ముఖ్యంగా సత్య వైష్ణవునికి దానం ఇవ్వాలి।

Verse 43

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्रह्माण्डपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम नवोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०९ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయపురాణం పూర్వభాగంలోని బృహదుపాఖ్యానంలో చతుర్థపాదంలో ‘బ్రహ్మాండపురాణ అనుక్రమణీ నిరూపణ’ అనే నూట తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।