Previous Verse
Next Verse

Shloka 85

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

वृकैर्भयङ्करैः पृष्ठं नित्यमस्योपभुज्यते ।

पृष्ठमांसं नृपैतॆन यतो लोकस्य भक्षितम् ॥

vṛkair bhayaṅkaraiḥ pṛṣṭhaṃ nityam asyopabhujyate | pṛṣṭha-māṃsaṃ nṛpaitena yato lokasya bhakṣitam ||

అతని వెన్నెముక/వెనుక భాగాన్ని భయంకరమైన తోడేళ్లు ఎల్లప్పుడూ కొరికివేస్తుంటాయి—ఎందుకంటే ఆ రాజు ప్రజల మాంసాన్ని, ముఖ్యంగా ‘వెనుక మాంసాన్ని’ (రక్షించవలసినదాన్ని) తిన్నాడు।

vṛkaiḥby wolves
vṛkaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvṛka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural)
bhayaṅkaraiḥterrifying
bhayaṅkaraiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootbhayaṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (adjective) vṛkaiḥ के साथ
pṛṣṭhamthe back
pṛṣṭham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpṛṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd), एकवचन (Singular)
nityamalways
nityam:
Avyaya (अव्यय/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (adverbial accusative used as indeclinable): ‘always’
asyaof him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्ग/नपुंसक (contextual), षष्ठी (6th), एकवचन
upabhujyateis eaten/consumed
upabhujyate:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootupa + bhuj (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive/कर्मणि), आत्मनेपद
pṛṣṭha-māṃsamback-flesh
pṛṣṭha-māṃsam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpṛṣṭha (प्रातिपदिक) + māṃsa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव): ‘पृष्ठस्य मांसम्’ (flesh of the back); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
nṛpāO king / the king
nṛpā:
Sambodhana/Prayojaka (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (addressing/mentioning king)
etenaby this (one)
etena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन
yataḥbecause
yataḥ:
Avyaya (अव्यय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; कारणार्थक (causal conjunction) ‘because/since’
lokasyaof the world/people
lokasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
bhakṣitam(has been) eaten/devoured
bhakṣitam:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootbhakṣ (धातु) → bhakṣita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here predicative with implied ‘asti’
Dialogue frame not explicit in the provided excerpt; didactic naraka catalogue.

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaRājadharma (kingly duty)Abuse/exploitationKarma and retribution

FAQs

A ruler exists to protect, not prey upon subjects. Exploitation is framed as cannibalizing one’s own people; the punishment returns the predatory act upon the predator.

Dharma (especially rājadharma) taught through karmaphala imagery; ancillary to the fivefold Purāṇic markers.

‘Back’ suggests those who cannot face power directly (the vulnerable). Wolves externalize the ruler’s own rapacity, turning inner predation into outer torment.