Shloka 13
वंशानुकीर्तनम् — Genealogical Recitation from Dakṣa to Yayāti and the Establishment of the Paurava Line
लतागृहपरिक्षिप्तान् मनस: प्रीतिवर्धनान् । सम्पश्यन् सुमहातेजा बभूव मुदितस्तदा,उस वनमें पुष्परूपी विचित्र वस्त्र धारण करनेवाले वृक्ष अद्भुत शोभा पा रहे थे। फूलोंके भारसे झुके हुए उनके कोमल पल््लवोंपर बैठे हुए मधुलोभी भ्रमर मधुर गुंजार कर रहे थे। राजा दुष्यन्तने वहाँ बहुत-से ऐसे रमणीय प्रदेश देखे जो फूलोंके ढेरसे सुशोभित तथा लतामण्डपोंसे अलंकृत थे। मनकी प्रसन्नताको बढ़ानेवाले उन मनोहर प्रदेशोंका अवलोकन करके उस समय महातेजस्वी राजाको बड़ा हर्ष हुआ
latāgṛha-parikṣiptān manasaḥ prīti-vardhanān | sampaśyan su-mahā-tejā babhūva muditas tadā ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—లతాగృహాలతో (లతామండపాలతో) చుట్టుముట్టబడి, మనస్సు ప్రీతిని పెంపొందించే ఆ రమణీయ ప్రదేశాలను చూస్తూ, మహాతేజస్వి రాజు దుష్యంతుడు ఆ సమయంలో ఆనందితుడయ్యాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uplifting surroundings can elevate the mind (prīti-vardhana), suggesting that inner disposition is shaped by what one chooses to behold—an ethical cue toward cultivating environments and perceptions that support clarity and goodwill.
Vaiśampāyana describes the king (Duṣyanta) moving through a forest landscape beautified by vine-bowers and flower-laden scenery; upon observing these pleasing places, he becomes joyful, setting a serene tone for the events that follow.