Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे इन्द्रवाक्यं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच गते पुण्ये च वरदे सहस्राक्षे शिलाशनः आराधयन्महादेवं तपसातोषयद्भवम्

ఇట్లు శ్రీలింగమహాపురాణ పూర్వభాగంలో “ఇంద్రవాక్యం” అనే ఏకచత్వారింశోధ్యాయంలో సూతుడు పలికెను— పుణ్యవంతుడూ వరదుడైన సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) వెళ్లిన తరువాత శిలాశనుడు మహాదేవుని నిరంతరం ఆరాధిస్తూ తపస్సుతో భవుడు—పాశవిమోచక పతి శివుడు—ను తృప్తిపరచెను।

Verse 2

अथ तस्यैवमनिशं तत्परस्य द्विजस्य तु दिव्यं वर्षसहस्रं तु गतं क्षणमिवाद्भुतम्

అనంతరం ఆ ద్విజుడు నిరంతరం ఏకాగ్రభావంతో ఆయనలోనే లీనుడై ఉండగా, వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు ఆశ్చర్యంగా క్షణమాత్రంలా గడిచిపోయెను।

Verse 3

वल्मीकेनावृताङ्गश् च लक्ष्यः कीटगणैर्मुनिः वज्रसूचीमुखैश्चान्यै रक्तकीटैश् च सर्वतः

ముని అవయవాలు వల్మీకంతో కప్పబడెను; ఆయన కీటగణములకు లక్ష్యమయ్యెను—కొంతమంది వజ్రంలాంటి సూచి-ముఖములు గలవారు, మరికొంతమంది ఎర్రని కీటములు, అన్ని వైపుల నుండీ.

Verse 4

निर्मांसरुधिरत्वग् वै निर्लेपः कुड्यवत् स्थितः अस्थिशेषो ऽभवत्पश्चात् तममन्यत शङ्करः

ఆయన మాంసం, రక్తం, చర్మం లేనివాడై కూడా నిర్లేపంగా గోడవలె నిశ్చలంగా నిలిచెను. తరువాత కేవలం ఎముకల శేషమే మిగిలినప్పుడు శంకరుడు ఆయనను తనవాడిగా (సత్యస్వరూపంగా) గుర్తించెను।

Verse 5

यदा स्पृष्टो मुनिस्तेन करेण च स्मरारिणा तदैव मुनिशार्दूलश् चोत्ससर्ज क्लमं द्विजः

స్మరారి (కామవైరి) శివుని హస్తస్పర్శ మునిని తాకినప్పుడు, ఆ క్షణమే మునిశార్దూలుడైన ఆ ద్విజుడు తన క్లమమును, కష్టమును విడిచెను।

Verse 6

तपतस्तस्य तपसा प्रभुस्तुष्टाथ शङ्करः तुष्टस्तवेत्यथोवाच सगणश्चोमया सह

అతడు తపస్సు చేస్తుండగా ప్రభువు శంకరుడు ఆ తపస్సుతో సంతోషించాడు. తరువాత గణులతో కూడి, ఉమతో కలిసి ఆయన—“నేను నీపై ప్రసన్నుడను” అని పలికాడు.

Verse 7

तपसानेन किं कार्यं भवतस्ते महामते ददामि पुत्रं सर्वज्ञं सर्वशास्त्रार्थपारगम्

“ఓ మహామతీ! ఈ తపస్సుతో నీకు ఇంకేమి అవసరం? నేను నీకు ఒక కుమారుని ప్రసాదిస్తున్నాను—అతడు సర్వజ్ఞుడు, సమస్త శాస్త్రార్థాలలో పారంగతుడు.”

Verse 8

ततः प्रणम्य देवेशं स्तुत्वोवाच शिलाशनः हर्षगद्गदया वाचा सोमं सोमविभूषणम्

అనంతరం శిలాశనుడు దేవేశ్వరునికి నమస్కరించి స్తుతించి, ఆనందంతో కంపించే స్వరంతో పలికాడు—సోమవిభూషణుడైన, చంద్రధారియైన ప్రభువును ఉద్దేశించి.

Verse 9

शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरार्दन शङ्कर अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सत्तम

శిలాదుడు అన్నాడు—“భగవాన్, దేవదేవేశ, త్రిపురార్దన శంకర! ఓ సత్తమా, యోనిజన్మ లేని, మృత్యురహితమైన కుమారుని నేను కోరుతున్నాను.”

Verse 10

सूत उवाच पूर्वमाराधितः प्राह तपसा परमेश्वरः शिलादं ब्रह्मणा रुद्रः प्रीत्या परमया पुनः

సూతుడు అన్నాడు—ముందుగా తపస్సుతో ఆరాధింపబడిన పరమేశ్వరుడు రుద్రుడు, బ్రహ్మచే ప్రశంసింపబడిన శిలాదునితో మళ్లీ పరమ ప్రీతితో పలికాడు.

Verse 11

श्रीदेवदेव उवाच पूर्वमाराधितो विप्र ब्रह्मणाहं तपोधन तपसा चावतारार्थं मुनिभिश् च सुरोत्तमैः

శ్రీ దేవదేవుడు పలికెను—హే విప్రా, హే తపోధనా! పూర్వం బ్రహ్మ తపస్సుతో నన్ను ఆరాధించాడు; నా అవతారార్థమున మునులు మరియు దేవోత్తములు కూడా తపస్సుతో నన్ను ప్రసన్నం చేశారు।

Verse 12

तव पुत्रो भविष्यामि नन्दिनाम्ना त्वयोनिजः पिता भविष्यसि मम पितुर्वै जगतां मुने

నేను నీ కుమారుడనై జన్మిస్తాను—నంది అనే నామంతో—యోనిజుడు కాక, నీ నుండే ఉద్భవించినవాడను. హే జగన్మునీ, నీవే నా తండ్రికి కూడా తండ్రివై ఉంటావు।

Verse 13

एवमुक्त्वा मुनिं प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितं घृणी सोमः सोमोपमः प्रीतस् तत्रैवान्तरधीयत

ఇలా చెప్పి, సోముడు—సోముని వలె కాంతిమంతుడు—మునిని చూచి నమస్కరించి, కరుణా ప్రీతులతో అక్కడే నిలుచుని, అదే స్థలంలో అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 14

लब्धपुत्रः पिता रुद्रात् प्रीतो मम महामुने यज्ञाङ्गणं महत्प्राप्य यज्ञार्थं यज्ञवित्तमः

హే మహామునీ! రుద్రకృపవల్ల కుమారలాభం పొందిన నా తండ్రి అత్యంత ఆనందించాడు. యజ్ఞజ్ఞానములో యజ్ఞసంపదలో శ్రేష్ఠుడై, యజ్ఞార్థం మహా యజ్ఞాంగణమునకు చేరాడు।

Verse 15

तदङ्गणादहं शंभोस् तनुजस्तस्य चाज्ञया संजातः पूर्वमेवाहं युगान्ताग्निसमप्रभः

ఆ యజ్ఞాంగణం నుండే నేను—శంభువు తనయుడు—ఆయన ఆజ్ఞచేత అవతరించాను; నేను ముందే ప్రాదుర్భవించినవాడను, యుగాంతాగ్ని సమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించాను।

Verse 16

ववर्षुस्तदा पुष्करावर्तकाद्या जगुः खेचराः किन्नराः सिद्धसाध्याः शिलादात्मजत्वं गते मय्युपेन्द्रः ससर्जाथ वृष्टिं सुपुष्पौघमिश्राम्

అప్పుడు పుష్కరావర్తకాది మేఘగణాలు వర్షాన్ని కురిపించాయి. ఆకాశచారులైన కిన్నరులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు గానమాడారు. ఉపేంద్రుడు (విష్ణువు) నాలో శిలాదుని పుత్రత్వస్థితిని పొందినపుడు, శ్రేష్ఠ పుష్పప్రవాహాలతో మిశ్రమమైన వర్షధారను ప్రసరింపజేశాడు।

Verse 17

मां दृष्ट्वा कालसूर्याभं जटामुकुटधारिणम् त्र्यक्षं चतुर्भुजं बालं शूलटङ्कगदाधरम्

నన్ను దర్శించి—కాలసూర్యునివలె ప్రకాశించే, జటాముకుటధారి, త్రినేత్రుడు, చతుర్భుజుడు, బాలరూపుడు, శూలం, టంకం, గదను ధరించినవాడైన—(పాశవిమోచక పతిని వారు చూచిరి)।

Verse 18

वज्रिणं वज्रदंष्ट्रं च वज्रिणाराधितं शिशुम् वज्रकुण्डलिनं घोरं नीरदोपमनिःस्वनम्

నేను వజ్రధారి ప్రభువును ధ్యానిస్తాను—వజ్రసమ దంష్ట్రలుగలవాడిని, ఇంద్రుడు ఆరాధించిన శిశురూపుడిని, వజ్రసదృశ కుండలాలతో అలంకృతుడైన ఘోరుడిని, మేఘసమూహంలా గంభీరంగా నినదించే వాడిని।

Verse 19

ब्रह्माद्यास्तुष्टुवुः सर्वे सुरेन्द्रश् च मुनीश्वराः नेदुः समन्ततः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः

అప్పుడు బ్రహ్మాది సమస్తులు ప్రభువును స్తుతించారు; దేవేంద్రుడు ఇంద్రుడు మరియు మునీశ్వరులు కూడా స్తోత్రాలు పాడారు. అన్ని దిక్కుల నుండీ జయధ్వని మోగింది, అప్సరాగణాలు నర్తించాయి—పాశబద్ధ పశువులను విమోచించే పతిని గౌరవిస్తూ।

Verse 20

ऋषयो मुनिशार्दूल ऋग्यजुःसामसंभवैः मन्त्रैर्माहेश्वरैः स्तुत्वा सम्प्रणेमुर्मुदान्विताः

ఓ మునిశార్దూలా, ఋషులు ఋగ్, యజుః, సామవేదాల నుండి జనించిన మాహేశ్వర మంత్రాలతో మహాదేవుని స్తుతించారు; అనంతరం ఆనందంతో నిండిపోయి సాష్టాంగ నమస్కారం చేశారు।

Verse 21

ब्रह्मा हरिश् च रुद्रश् च शक्रः साक्षाच्छिवांबिका जीवश्चेन्दुर्महातेजा भास्करः पवनो ऽनलः

ఆయనే బ్రహ్మ, హరి (విష్ణు), రుద్రుడు; ఆయనే శక్రుడు (ఇంద్రుడు). ఆయనే అంబికతో కూడిన సాక్షాత్ శివుడు. ఆయనే జీవుడు, మహాతేజస్సు గల చంద్రుడు, భాస్కర సూర్యుడు, పవనము మరియు అనల అగ్ని.

Verse 22

ईशानो निरृतिर्यक्षो यमो वरुण एव च विश्वेदेवास् तथा रुद्रा वसवश् च महाबलाः

ఈశానుడు, నిరృతి, యక్షగణాలు, యముడు, వరుణుడు; అలాగే విశ్వేదేవులు, రుద్రులు, మహాబలవంతులైన వసువులు—ఇవన్నీ ప్రభువు యొక్క జగదాధిపత్యానికి లోబడి ఉన్న దివ్యశక్తులు.

Verse 23

लक्ष्मीः साक्षाच्छची ज्येष्ठा देवी चैव सरस्वती अदितिश् च दितिश्चैव श्रद्धा लज्जा धृतिस् तथा

లక్ష్మీ స్వయంగా, శచీ, జ్యేష్ఠా, దేవీ మరియు సరస్వతి; అలాగే అదితి, దితి—మరియు శ్రద్ధ, లజ్జ, ధృతి—ఇవన్నీ ప్రकटమైన దివ్యశక్తులు; శైవదర్శనంలో ఇవి శివపతి అధీనంలో శక్తి యొక్క విధాలు.

Verse 24

नन्दा भद्रा च सुरभी सुशीला सुमनास् तथा वृषेन्द्रश् च महातेजा धर्मो धर्मात्मजस् तथा

నందా, భద్రా, సురభీ, సుశీలా, సుమనా; అలాగే మహాతేజస్సు గల వృషేంద్రుడు—మరియు ధర్ముడు, ధర్మస్వరూపుడైన కుమారుడు—ఇవీ చెప్పబడినవి.

Verse 25

आवृत्य मां तथालिङ्ग्य तुष्टुवुर्मुनिसत्तम शिलादो ऽपि मुनिर्दृष्ट्वा पिता मे तादृशं तदा

ఓ మునిశ్రేష్ఠా, వారు నన్ను చుట్టుముట్టి నన్ను ఆలింగనం చేసి స్తుతించారు. అప్పుడు నా తండ్రి ముని శిలాదుడు కూడా ఆ సమయంలో నన్ను ఆ రూపంలో చూసి (భక్తి-విస్మయంతో నిండిపోయాడు).

Verse 26

प्रीत्या प्रणम्य पुण्यात्मा तुष्टावेष्टप्रदं सुतम् शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रियंबक ममाव्यय

ప్రేమభక్తితో నమస్కరించిన పుణ్యాత్ముడు శిలాదుడు, కుమారునివలె ఇష్టప్రదుడైన భగవంతుని స్తుతించాడు. అనంతరం శిలాదుడు పలికెను— “భగవన్, దేవదేవేశ, త్ర్యంబక, అవ్యయా! నా ప్రార్థన వినుము।”

Verse 27

पुत्रो ऽसि जगतां यस्मात् त्राता दुःखाद्धि किं पुनः रक्षको जगतां यस्मात् पिता मे पुत्र सर्वग

నీవు లోకాల కుమారుడవు; ఎందుకంటే నీవే వారిని దుఃఖం నుండి రక్షించువాడవు—ఇంకేమి చెప్పాలి? నీవు లోకాల సంరక్షకుడవు; అందువల్ల హే సర్వవ్యాపి కుమారా, నీవే నాకు తండ్రివి కూడా.

Verse 28

अयोनिज नमस्तुभ्यं जगद्योने पितामह पिता पुत्र महेशान जगतां च जगद्गुरो

అయోనిజుడా, నీకు నమస్కారం. జగద్యోనివైన పితామహా! మహేశానా, నీవే తండ్రి, నీవే కుమారుడు; జగద్గురువా, నీవే సమస్త జగత్తుకు గురువు.

Verse 29

वत्स वत्स महाभाग पाहि मां परमेश्वर त्वयाहं नन्दितो यस्मान् नन्दी नाम्ना सुरेश्वर

“వత్సా, వత్సా! మహాభాగ పరమేశ్వరా, నన్ను రక్షించుము. సురేశ్వరా, నీ వల్ల నేను ఆనందింపబడ్డాను; అందుకే నా పేరు ‘నంది’గా ప్రసిద్ధమైంది.”

Verse 30

तस्मान्नन्दय मां नन्दिन् नमामि जगदीश्वरम् प्रसीद पितरौ मे ऽद्य रुद्रलोकं गतौ विभो

కాబట్టి హే నందిన్, నన్ను ఆనందింపజేయుము. నేను జగదీశ్వరునికి నమస్కరిస్తున్నాను. హే విభో, కరుణించుము—ఈ రోజు నా తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ రుద్రలోకానికి వెళ్లిపోయారు.

Verse 31

पितामहश् च भो नन्दिन् नवतीर्णे महेश्वरे ममैव सफलं लोके जन्म वै जगतां प्रभो

పితామహుడు (బ్రహ్మ) పలికెను— ఓ నందిన్, మహేశ్వరుడు అవతరించినందున ఈ లోకంలో నా జన్మ నిజంగా సఫలమైంది, ఓ జగత్ప్రభూ।

Verse 32

अवतीर्णे सुते नन्दिन् रक्षार्थं मह्यमीश्वर तुभ्यं नमः सुरेशान नन्दीश्वर नमो ऽस्तु ते

ఓ నందిన్, నా రక్షణార్థం నా కుమారుడు అవతరించాడు; ఓ ఈశ్వరా, దేవాధీశా, నీకు నమస్కారం. ఓ నందీశ్వరా, నీకు ప్రణామములు।

Verse 33

पुत्र पाहि महाबाहो देवदेव जगद्गुरो पुत्रत्वमेव नन्दीश मत्वा यत्कीर्तितं मया

ఓ కుమారా, నన్ను రక్షించు— ఓ మహాబాహో, దేవదేవా, జగద్గురో. ఓ నందీశా, నిన్ను నా కుమారుడిగా భావించి నేను చేసిన కీర్తన-స్తుతి ఇదే।

Verse 34

त्वया तत्क्षम्यतां वत्स स्तवस्तव्य सुरासुरैः यः पठेच्छृणुयाद्वापि मम पुत्रप्रभाषितम्

ఓ వత్సా, దీనిని నీవు క్షమించు; ఈ స్తవము దేవాసురులచే స్తుతింపదగినది. ఎవడు దీనిని పఠించునో లేదా వినునో— నా కుమారుడు పలికిన ఈ వాక్యాన్ని।

Verse 35

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या मया सार्धं स मोदते एवं स्तुत्वा सुतं बालं प्रणम्य बहुमानतः

లేదా భక్తితో ద్విజులకు వినిపించాలి; అతడు నాతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. ఈ విధంగా బాల కుమారుని స్తుతించి, మహా గౌరవంతో నమస్కరించాడు।

Verse 36

मुनीश्वरांश् च सम्प्रेक्ष्य शिलाद उवाच सुव्रतः पश्यध्वं मुनयः सर्वे महाभाग्यं ममाव्ययः

మునీశ్వరులను దర్శించి సువ్రతుడైన శిలాదుడు పలికెను— “ఓ మునులారా, మీరందరూ నా ఈ అవ్యయ మహాభాగ్యాన్ని దర్శించండి।”

Verse 37

नन्दी यज्ञाङ्गणे देवश् चावतीर्णो यतः प्रभुः मत्समः कः पुमांल्लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

ప్రభువు స్వయంగా నందీ రూపంలో యజ్ఞాంగణంలో అవతరించినాడు; అప్పుడు ఈ లోకంలో—దేవుడైనా దానవుడైనా—నాకు సమానుడు ఎవరు?

Verse 38

एष नन्दी यतो जातो यज्ञभूमौ हिताय मे

“ఇతడు నందీ; యజ్ఞభూమిలోనే జన్మించాడు—నా హితార్థం, ఈ యజ్ఞరక్షణార్థం।”