Adhyaya 6

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) पञ्चमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे यथावत् परमेष्ठिनः / वक्ष्यामीशस्य माहात्म्यं यत्तद्वेदविदो विदुः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలో (ఈశ్వరగీతలలో) ఐదవ అధ్యాయం. ఈశ్వరుడు పలికెను—హే ఋషులారా, మీరందరూ యథావిధిగా వినుడి; వేదవిదులు తెలిసిన ఈశ మహాత్మ్యాన్ని నేను చెప్పెదను।

Verse 2

सर्वलोकैकनिर्माता सर्वलोकैकरक्षिता / सर्वलोकैकसंहर्ता सर्वात्माहं सनातनः

నేనే సమస్త లోకాల ఏకైక సృష్టికర్త, ఏకైక రక్షకుడు, ఏకైక సంహర్తను; నేను సనాతనుడైన సర్వాత్మ పరమాత్మను।

Verse 3

सर्वेषामेव वस्तूनामन्तर्यामी पिता ह्यहम् / मध्ये चान्तः स्थितं सर्वं नाहं सर्वत्र संस्थितः

నేనే సమస్త జీవవస్తువులకు అంతర్యామి, తండ్రిని. ఈ సమస్తం నా లోపలే, మధ్యములోనూ అంతఃస్థితమై ఉంది; కాని నేను జడవస్తువులవలె కేవలం అన్ని చోట్ల వ్యాపించినవాడినని భావించకూడదు।

Verse 4

भवद्भिरद्भुतं दृष्टं यत्स्वरूपं तु मामकम् / ममैषा ह्युपमा विप्रा मायया दर्शिता मया

హే విప్రులారా! మీరు చూచిన నా అద్భుత స్వరూపం నా స్వభావానికి ఒక ఉపమానం మాత్రమే; నా మాయ ద్వారానే నేను మీకు దానిని చూపించాను।

Verse 5

सर्वेषामेव भावानामन्तरा समवस्थितः / प्रेरयामि जगत् कृत्स्नं क्रियाशाक्तिरियं मम

నేను సమస్త భావాలలోను, సమస్త జీవులలోను అంతరంగా సమవస్థితుడను. నేను సమగ్ర జగత్తును క్రియలో ప్రేరేపిస్తాను—ఇదే నా క్రియా-శక్తి।

Verse 6

ययेदं चेष्टते विश्वं तत्स्वभावानुवर्ति च / सो ऽहं कालो जगत् कृत्स्नं प्रेरयामि कलात्मकम्

ఏ శక్తిచేత ఈ సమస్త విశ్వం చలిస్తుంది, తన స్వభావాన్ని అనుసరిస్తుంది—ఆది నేనే, కాలము. కలాత్మకమైన ఈ సమగ్ర జగత్తును నేను ప్రేరేపిస్తాను।

Verse 7

एकांशेन जगत् कृत्स्नं करोमि मुनिपुङ्गवाः / संहराम्येकरूपेण द्विधावस्था ममैव तु

హే మునిపుంగవులారా! నా ఒక్క అంసమాత్రంతోనే నేను ఈ సమగ్ర జగత్తును ప్రదర్శిస్తాను; మరియు నా ఏక (అఖండ) స్వరూపంతోనే దానిని లయింపజేస్తాను. అందుచేత నా స్థితి ద్వివిధం—సృష్టి మరియు సంహారం।

Verse 8

आदिमध्यान्तनिर्मुक्तो मायातत्त्वप्रवर्तकः / क्षोभयामि च सर्गादौ प्रधानपुरुषावुभौ

నేను ఆది-మధ్య-అంతరహితుడను; మాయాతత్త్వాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తాను, సృష్టి ఆరంభంలో ప్రధానమును పురుషునును రెండింటినీ క్షోభింపజేస్తాను।

Verse 9

ताभ्यां संजायते विश्वं संयुक्ताभ्यां परस्परम् / महदादिक्रमेणैव मम तेजो विजृम्भते

ఆ రెండూ పరస్పరం సంయుక్తమై ఉండగా ఈ సమస్త విశ్వం జన్మిస్తుంది; మహత్ మొదలైన తత్త్వక్రమంలో నా దివ్య తేజస్సు విస్తరిస్తుంది।

Verse 10

यो हि सर्वजगत्साक्षी कालचक्रप्रवर्तकः / हिरण्यगर्भो मार्तण्डः सो ऽपि मद्देहसंभवः

సమస్త జగత్తుకు సాక్షి, కాలచక్రాన్ని ప్రవర్తింపజేసేవాడు—హిరణ్యగర్భుడూ మార్తాండుడైన సూర్యుడూ—అతడుకూడా నా దేహం నుంచే ఉద్భవించాడు।

Verse 11

तस्मै दिव्यं स्वमैश्वर्यं ज्ञानयोगं सनातनम् / दत्तवानात्मजान् वेदान् कल्पादौ चतुरो द्विजाः

అతనికి తన స్వదివ్య ఐశ్వర్యమును, సనాతన జ్ఞానయోగమును దానమిచ్చాడు; కల్పారంభంలో స్వయంజాతమైన నాలుగు వేదాలను నాలుగు ద్విజ ఋషులకు ప్రసాదించాడు।

Verse 12

स मन्नियोगतो देवो ब्रह्मा मद्भावभावितः / दिव्यं तन्मामकैश्वर्यं सर्वदा वहति स्वयम्

ఆ దేవుడు బ్రహ్మ నా నియోగముచే, నా భావంతో భావితుడై, నా దివ్య ఐశ్వర్యాన్ని సదా స్వయంగా వహిస్తాడు।

Verse 13

स सर्वलोकनिर्माता मन्नियोगेन सर्ववित् / भूत्वा चतुर्मुखः सर्गं सृजत्येवात्मसंभवः

నా నియోగముచేత సర్వజ్ఞుడైన స్వయంభువు సమస్త లోకాల సృష్టికర్తగా అవతరిస్తాడు; చతుర్ముఖ రూపం ధరించి నిశ్చయంగా సృష్టిని సృజిస్తాడు।

Verse 14

यो ऽपि नारायणो ऽनन्तो लोकानां प्रभवाव्ययः / ममैव परमा मूर्तिः करोति परिपालनम्

అనంతుడైన నారాయణుడు, లోకాల అవ్యయ కారణుడు—ఆయనే నా పరమ మూర్తి; ఆయనే సృష్టిని పరిపాలించి పోషిస్తాడు।

Verse 15

यो ऽन्तकः सर्वभूतानां रुद्रः कालात्मकः प्रभुः / मदाज्ञयासौ सततं संहरिष्यति मे तनुः

సర్వభూతాల అంతకుడైన, కాలస్వరూప ప్రభువు రుద్రుడు—నా ఆజ్ఞచేత నిరంతరం నా తన్నును సంహరిస్తాడు।

Verse 16

हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि / पाकं च कुरुते वह्निः सो ऽपि मच्छक्तिचोदितः

అగ్ని దేవులకు హవ్యాన్ని మోసుకుపోతాడు, పితృలకు కావ్యాన్ని కూడా చేరుస్తాడు; వంట పనిని కూడా చేస్తాడు—అయినా ఆ అగ్ని నా శక్తిచేతనే ప్రేరితుడు।

Verse 17

भुक्तमाहारजातं च पचते तदहर्निशम् / वैश्वानरो ऽग्निर्भगवानीश्वरस्य नियोगतः

భుక్తమైన ఆహారాన్ని దినరాత్రులు జీర్ణింపజేసే భగవాన్ వైశ్వానర అగ్ని, ఈశ్వరుని నియోగముచేతనే కార్యం చేస్తాడు।

Verse 18

यो ऽपि सर्वाम्भसां योनिर्वरुणो देवपुङ्गवः / सो ऽपि संजीवयेत् कृत्स्नमीशस्यैव नियोगतः

సర్వ జలములకు మూలమైన దేవశ్రేష్ఠుడు వరుణుడుకూడా పరమేశ్వరుడైన ఈశుని ఆజ్ఞవలననే సమస్త జగత్తును పునర్జీవింపజేయగలడు।

Verse 19

यो ऽन्तस्तिष्ठति भूतानां बहिर्देवः प्रभञ्जनः / मदाज्ञयासौ भूतानां शरीराणि बिभर्ति हि

సర్వ భూతముల అంతరంలో నిలిచివుండి, బయట దేవుడైన ప్రభంజనుడు (వాయువు)గా సంచరించువాడు, నా ఆజ్ఞవలననే భూతముల శరీరములను ధరిస్తాడు।

Verse 20

यो ऽपि संजीवनो नॄणां देवानाममृताकरः / सोमः स मन्नियोगेन चोदितः किल वर्तते

మనుష్యులను సజీవింపజేసే, దేవులకు అమృతనిధియైన సోముడుకూడా, నా నియోగముచే ప్రేరితుడైయే కార్యములు చేయునని చెప్పబడుతుంది।

Verse 21

यः स्वभासा जगत् कृत्स्नं प्रकाशयति सर्वदा / सूर्यो वृष्टिं वितनुते शास्त्रेणैव स्वयंभुवः

తన స్వజ్యోతితో సదా సమస్త జగత్తును ప్రకాశింపజేసేవాడే సూర్యరూపముగా వర్షమును విస్తరింపజేస్తాడు; స్వయంభూ ప్రభువు శాస్త్రమాత్రాధికారముతోనే సమస్తాన్ని విధిస్తాడు।

Verse 22

यो ऽप्यशेषजगच्छास्ता शक्रः सर्वामरेश्वरः / यज्वनां फलदो देवो वर्तते ऽसौ मदाज्ञया

సమస్త జగత్తుకు శాసకుడైన, సమస్త అమరులకు ఈశ్వరుడైన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా—యజ్ఞము చేయువారికి ఫలమిచ్చే దేవుడు—నా ఆజ్ఞవలననే కార్యములు చేయును।

Verse 23

यः प्रशास्ता ह्यसाधूनां वर्तते नियमादिह / यमो वैवस्वतो देवो देवदेवनियोगतः

ఈ లోకంలో అసాధువులను శిక్షించి, విధి-నియమముచే నియమాన్ని నిలుపువాడు—దేవదేవుని నియోగముచే వైవస్వత యమదేవుడే.

Verse 24

यो ऽपि सर्वधनाध्यक्षो धनानां संप्रदायकः / सो ऽपीश्वरनियोगेन कुबेरो वर्तते सदा

సర్వధనాధ్యక్షుడై ధనాన్ని ప్రసాదించువాడు—ఆ కుబేరుడుకూడా ఎల్లప్పుడూ పరమేశ్వరుని నియోగముచేనే కార్యం చేయును.

Verse 25

यः सर्वरक्षसां नाथस्तामसानां फलप्रदः / मन्नियोगादसौ देवो वर्तते निरृतिः सदा

సర్వ రాక్షసులకు నాథుడై, తామసులకు ఫలమిచ్చువాడు—ఆ దేవుడు నిరృతి కూడా నా నియోగముచేనే ఎల్లప్పుడూ కార్యం చేయును.

Verse 26

वेतालगणभूतानां स्वामी भोगफलप्रदः / ईशानः किल भक्तानां सो ऽपि तिष्ठन्ममाज्ञया

వేతాళ-గణ-భూత సమూహాలకు స్వామి, భోగఫల ప్రదాత—భక్తులకు ఈశానుడే; అయినా అతడు నా ఆజ్ఞచేనే నిలిచి యుండును.

Verse 27

यो वामदेवो ऽङ्गिरसः शिष्यो रुद्रगणाग्रणीः / रक्षको योगिनां नित्यं वर्तते ऽसौ मदाज्ञया

అంగిరసుని శిష్యుడై, రుద్రగణాలలో అగ్రణీయుడైన వామదేవుడు—యోగులను నిత్యం రక్షించువాడు; అతడును నా ఆజ్ఞ ప్రకారమే వర్తించును.

Verse 28

यश्च सर्वजगत्पूज्यो वर्तते विघ्नकारकः / विनायको धर्मनेता सो ऽपि मद्वचनात् किल

సర్వజగత్తు పూజ్యుడై ఉండి కూడా విఘ్నకర్తగా వ్యవహరించువాడు—ధర్మనేత వినాయకుడైన అతడుకూడా నిజంగా నా వచనముచేతనే ప్రవర్తించుచున్నాడు।

Verse 29

यो ऽपि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो देवसेनापतिः प्रभुः / स्कन्दो ऽसौ वर्तते नित्यं स्वयंभूर्विधिचोदितः

బ్రహ్మవిదులలో శ్రేష్ఠుడు, దేవసేనాధిపతి ప్రభువు అయిన ఆ స్కందుడు నిత్యంగా నిలిచియున్నాడు; స్వయంభూ బ్రహ్మా విధినియమానుసారం నియమించి ప్రేరేపించినవాడు।

Verse 30

ये च प्रजानां पतयो मरीच्याद्या महर्षयः / सृजन्ति विविधं लोकं परस्यैव नियोगतः

ప్రజల అధిపతులైన మరీచి మొదలైన మహర్షులు—పరమేశ్వరుని నియోగముచేతనే విభిన్న లోకాలను సృష్టించుచున్నారు।

Verse 31

या च श्रीः सर्वभूतानां ददाति विपुलां श्रियम् / पत्नी नारायणस्यासौ वर्तते मदनुग्रहात्

సర్వభూతాలకు విస్తారమైన శ్రీమంతతను ప్రసాదించే ఆ శ్రీ (లక్ష్మీ)—నారాయణుని పత్నిగా నా అనుగ్రహముచేతనే నిలిచియున్నది।

Verse 32

वाचं ददाति विपुलां या च देवी सरस्वती / सापीश्वरनियोगेन चोदिता संप्रवर्तते

విపులమైన వాక్కును ప్రసాదించే దేవి సరస్వతి—ఆమె కూడా ఈశ్వరుని నియోగముచేత ప్రేరితమై కార్యప్రవృత్తి చెందుతుంది।

Verse 33

याशेषपुरुषान् घोरान्नरकात् तारयिष्यति / सावित्री संस्मृता देवी देवाज्ञानुविधायिनी

యే దేవి సమస్త ప్రాణులను—అత్యంత ఘోరులనైనా—నరకమునుండి తరింపజేయును; ఆ సావిత్రీ దేవి స్మరించబడినపుడు దేవతల ఆజ్ఞానుసారముగా కార్యము చేయును।

Verse 34

पार्वती परमा देवी ब्रह्मविद्याप्रदायिनी / यापि ध्याता विशेषेण सापि मद्वचनानुगा

పార్వతి పరమ దేవి, బ్రహ్మవిద్యను ప్రసాదించునది. ఆమెను విశేషముగా ధ్యానించినా, ఆమె కూడా నా వచనానుసారమే నడుచును।

Verse 35

यो ऽनन्तमहिमानन्तः शेषो ऽशेषामरप्रभुः / दधाति शिरसा लोकं सो ऽपि देवनियोगतः

అనంత మహిమగల అనంత శేషుడు—సర్వ దేవతల ప్రభువు—తన శిరస్సుపై లోకములను ధరించుచున్నాడు; అయినా అతడూ దైవ నియోగముచేతనే అట్లు చేయుచున్నాడు।

Verse 36

यो ऽग्निः संवर्तको नित्यं वडवारूपसंस्थितः / पिबत्यखिलमम्भोधिमीश्वरस्य नियोगतः

యే అగ్ని నిత్యము సంవర్తకమై, వడవారూపమున నిలిచి సమస్త సముద్రమును పానము చేయును; అది కూడా ఈశ్వరుని నియోగముచేతనే।

Verse 37

ये चतुर्दश लोके ऽस्मिन् मनवः प्रथितौजसः / पालयन्ति प्रजाः सर्वास्ते ऽपि तस्य नियोगतः

ఈ లోకములో ప్రసిద్ధ తేజస్సుగల పద్నాలుగు మనువులు సమస్త ప్రజలను పాలించుచున్నారు; వారు కూడా ఆయన నియోగముచేతనే అట్లు చేయుచున్నారు।

Verse 38

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्च तथाश्विनौ / अन्याश्च देवताः सर्वा मच्छास्त्रेणैव धिष्ठिताः

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, మరుతులు అలాగే అశ్వినులు—ఇతర సమస్త దేవతలూ—నా శాస్త్రాజ్ఞ ద్వారానే స్థాపితులై నియంత్రితులై ఉన్నారు।

Verse 39

गन्धर्वा गरुडा ऋक्षाः सिद्धाः साध्याश्चचारणाः / यक्षरक्षः पिशाचाश्च स्थिताः शास्त्रे स्वयंभुवः

గంధర్వులు, గరుడులు, ఋక్షులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, చారణులు; అలాగే యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు—ఇవన్నీ స్వయంభూవు శాస్త్రవిధానానుసారం తమ తమ స్థానాల్లో స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 40

कलाकाष्ठानिमेषाश्च मुहूर्ता दिवसाः क्षपाः / ऋतवः पक्षमासाश्च स्थिताः शास्त्रे प्रजापतेः

కలా, కాష్ఠా, నిమేషం, ముహూర్తం, పగలు-రాత్రి; అలాగే ఋతువులు, పక్షాలు, మాసాలు—ఇవి ప్రజాపతి శాస్త్రవిధానంలో స్థాపితమైన విభాగాలు।

Verse 41

युगमन्वन्तराण्येव मम तिष्ठन्ति शासने / पराश्चैव परार्धाश्च कालभेदास्तथा परे

యుగాలు, మన్వంతరాలు నా శాసనంలోనే నిలిచివున్నాయి; అలాగే పరా, పరార్ధ మొదలైనవి, కాలానికి చెందిన ఇతర అన్ని విభాగాలూ ఆ నియమానుసారమే ఉన్నాయి।

Verse 42

चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च / नियोगादेव वर्तन्ते देवस्य परमात्मनः

నాలుగు విధాలైన సమస్త భూతాలు—స్థావరములు, చరములు—పరమాత్ముడైన దేవుని నియోగం వల్లనే తమ తమ గమనంలో ప్రవృత్తమై నిలిచివుంటాయి।

Verse 43

पातालानि च सर्वाणि भुवनानि च शासनात् / ब्रह्माण्डानि च वर्तन्ते सर्वाण्येव स्वयंभुवः

స్వయంభువు ఆజ్ఞవలన సమస్త పాతాళాలు, సమస్త భువనాలు, అలాగే అన్ని బ్రహ్మాండాలు నియమబద్ధంగా నిరంతరం నడుస్తున్నవి।

Verse 44

अतीतान्यप्यसंख्यानि ब्रह्माण्डानि ममाज्ञया / प्रवृत्तानि पदार्थौघैः सहितानि समन्ततः

నా ఆజ్ఞవలన అసంఖ్యాత బ్రహ్మాండాలు—గత యుగాలవీ కూడ—ప్రకటించాయి; అవి అన్ని దిక్కులా సృష్ట పదార్థ ప్రవాహాలతో నిండివున్నవి।

Verse 45

ब्रह्माण्डानि भविष्यन्ति सह वस्तुभिरात्मगैः / वहिष्यन्ति सदैवाज्ञां परस्य परमात्मनः

బ్రహ్మాండాలు తమలోని సహజ తత్త్వాలతో కూడి ఉద్భవిస్తాయి; అవి పరమ పరమాత్ముని ఆజ్ఞను సదా మోసి నిలుపుతాయి।

Verse 46

भूमिरापो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च / भूतादिरादिप्रकृतिर्नियोगे मम वर्तते

భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి—మరియు భూతముల ఆదిస్రోత అయిన ఆదిప్రకృతి—ఇవన్నీ నా నియోగంలోనే పనిచేస్తాయి।

Verse 47

याशेषजगतां योनिर्मोहिनी सर्वदेहिनाम् / माया विवर्तते नित्यं सापीश्वरनियोगतः

సమస్త జగత్తుకు యోని అయిన, సమస్త దేహధారులను మోహింపజేసే ఆ మాయ నిత్యం వివర్తిస్తుంది; కాని అది కూడా ఈశ్వర నియోగంతోనే।

Verse 48

यो वै देहभृतां देवः पुरुषः पठ्यते परः / आत्मासौ वर्तते नित्यमीश्वरस्य नियोगतः

దేహధారులందరిలో దేవుడైన పరమ పురుషుడని కీర్తింపబడినవాడు, అదే ఆత్మ; ఈశ్వరుని నియోగముచే నిత్యంగా వసించుచున్నాడు।

Verse 49

विधूय मोहकलिलं यया पश्यति तत् पदम् / सापि विद्या महेशस्य नियोगवशवर्तिनी

ఏ విద్యచే మోహమనే మలినాన్ని తొలగించి ఆ పరమపదాన్ని దర్శించగలమో, ఆ విద్య కూడా మహేశ్వరుని నియోగాధీనమై ఉంటుంది।

Verse 50

बहुनात्र किमुक्तेन मम शक्त्यात्मकं जगत् / मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं मय्येव प्रलयं व्रजेत्

ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? ఈ సమస్త జగత్తు నా శక్తిస్వరూపమే; నాద్వారానే అంతా ప్రేరితమవుతుంది, ప్రళయంలో నాలోనే లయమవుతుంది।

Verse 51

अहं हि भगवानीशः स्वयं ज्योतिः सनातनः / परमात्मा परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते

నేనే భగవానైన ఈశ్వరుడను, నేనే సనాతన స్వయంజ్యోతిని; నేనే పరమాత్మ, పరబ్రహ్మ—నన్ను తప్ప మరొకటి లేదు।

Verse 52

इत्येतत् परमं ज्ञानं युष्माकं कथितं मया / ज्ञात्वा विमुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्

ఇట్లు ఈ పరమజ్ఞానాన్ని మీకు నేను తెలిపితిని; దీనిని తెలిసిన జీవుడు జన్మ-సంసార బంధనమునుండి విముక్తుడగును।