Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अग्निहोत्रं तु जुहुयादाद्यन्ते ऽहर्निशोः सदा / दर्शेन चैव पक्षान्ते पौर्णमासेन चैव हि

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా ఉపరివిభాగంలో ఇరవైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. వ్యాసుడు పలికెను—పగలు, రాత్రి ఆరంభాంత్యాలలో నిత్యం అగ్నిహోత్ర హోమం చేయాలి; ప్రతి పక్షాంతంలో దర్శయాగం, అలాగే పౌర్ణమాసయాగం చేయాలి.

Verse 2

शस्यान्ते नवशस्येष्ट्या तथर्त्वन्ते द्विजो ऽध्वरैः / पशुना त्वयनस्यान्ते समान्ते सौमिकैर्मखैः

పంట ముగింపున నవశస్యేష్టి చేయవలెను; ఋతువు ముగింపున ద్విజుడు వేదోక్త అధ్వరయజ్ఞములు నిర్వహించవలెను। అయనాంతమున పశుయాగము అర్పించి, సంవత్సరాంతమున సోమసంబంధ సౌమిక మఖములను విధిగా చేయవలెను।

Verse 3

नानिष्ट्वा नवशस्येष्ट्या पशुना वाग्निमान् द्विजः / नवान्नमद्यान्मांसं वा दीर्घमायुर्जिजीविषुः

అగ్నులను పోషించే ద్విజ గృహస్థుడు దీర్ఘాయుష్కాంక్షతో, ముందుగా నవశస్యేష్టి మరియు విధి ఉన్నచోట పశు-ఆహుతి చేయకుండానే కొత్త ధాన్యమో మాంసమో భుజించకూడదు।

Verse 4

नवेनान्नेन चानिष्ट्वा पशुहव्येन चागन्यः / प्राणानेवात्तुमिच्छन्ति नवान्नामिषगृद्धिनः

కొత్త ధాన్యంతో యజ్ఞం చేయక, పశుమాంస హవ్యంతో అగ్నిని సమీపించే—కొత్త అన్నం, మాంసంపై లోభపడేవారు—నిజానికి ప్రాణాలనే భక్షించదలచినవారే.

Verse 5

सावित्रान् शान्तिहोमांश्च कुर्यात् पर्वसु नित्यशः / पितॄंश्चैवाष्टकास्वर्चन् नित्यमन्वष्टकासु च

పర్వదినములలో నిత్యంగా సావిత్రీ జపమును, శాంతిహోమములను చేయవలెను; అష్టకా దినములలో పితృదేవతలను ఆరాధించాలి, అన్వష్టకా ఆచారములలో కూడా ఎల్లప్పుడూ అలాగే చేయాలి।

Verse 6

एष धर्मः परो नित्यमपधर्मो ऽन्य उच्यते / त्रयाणामिह वर्णानां गृहस्थाश्रमवासिनाम्

ఇదే పరమ ధర్మము, నిత్యము ఆచరించవలసినది; దీనికి విరుద్ధమైనది అధర్మమని చెప్పబడుతుంది. ఈ ఉపదేశము ఇక్కడ గృహస్థాశ్రమంలో నివసించే మూడు వర్ణముల కొరకు.

Verse 7

नास्तिक्यादथवालस्याद् यो ऽग्नीन् नाधातुमिच्छति / यजेत वा न यज्ञेन स याति नरकान् बहून्

వేదంపై అవిశ్వాసం గానీ ఆలస్యం గానీ వల్ల ఎవడు పవిత్ర అగ్నులను స్థాపించదలచుకోడు, లేదా స్థాపించిన తరువాత కూడా యజ్ఞంతో ఆరాధించడు, వాడు అనేక నరకాలకు పోతాడు.

Verse 8

तामिस्त्रमन्धतामिस्त्रं महारौरवरौरवौ / कुम्भीपाकं वैतरणीमसिपत्रवनं तथा

తామిస్ర, అంధతామిస్ర, మహారౌరవ, రౌరవ; అలాగే కుంభీపాక, వైతరణీ మరియు అసిపత్రవనం (ఖడ్గపత్రాల అరణ్యం) కూడా ఉన్నాయి.

Verse 9

अन्यांश्च नरकान् घोरान् संप्राप्यान्ते सुदुर्मतिः / अन्त्यजानां कुले विप्राः शूद्रयोनौ च जायते

ఇతర భయంకర నరకాలను కూడా అనుభవించి, చివరికి ఆ దుర్బుద్ధి వ్యక్తి—ఓ బ్రాహ్మణులారా—అంత్యజుల కులంలోను, శూద్ర యోనిలోను జన్మిస్తాడు.

Verse 10

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणो हि विशेषतः / आधायाग्निं विशुद्धात्मा यजेत परमेश्वरम्

కాబట్టి అన్ని విధాల ప్రయత్నంతో—ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణుడు—అగ్నిని స్థాపించి, మనస్సును శుద్ధి చేసుకొని, యజ్ఞం ద్వారా పరమేశ్వరుని ఆరాధించాలి.

Verse 11

अग्निहोत्रात् परो धर्मो द्विजानां नेह विद्यते / तस्मादाराधयेन्नित्यमग्निहोत्रेण शाश्वतम्

ద్విజులకు ఈ లోకంలో అగ్నిహోత్రం కంటే ఉన్నతమైన ధర్మం లేదు. కాబట్టి అగ్నిహోత్ర యాగంతో నిత్యం శాశ్వతుడైన (ప్రభువును) ఆరాధించాలి.

Verse 12

यश्चाधायाग्निमालस्यान्न यष्टुं देवमिच्छति / सो ऽसौ मूढो न संभाष्यः किं पुनर्नास्तिको जनः

యజ్ఞాగ్నులను స్థాపించి కూడా ఆలస్యవశాత్ యజ్ఞమార్గంగా దేవుని ఆరాధించదలచని వాడు మోహితుడు; అతనితో మాటలాడుటకే అర్హుడు కాదు—నాస్తికుని సంగతి మరెంత.

Verse 13

यस्य त्रैवार्षिकं भक्तं पर्याप्तं भृत्यवृत्तये / अधिकं चापि विद्येत स सोमं पातुमर्हति

ఎవనికి మూడు సంవత్సరాల ధాన్యసంపత్తి భృతులు, ఆశ్రితుల జీవనానికి సరిపడగా ఉండి, అదనంగా కొంత మిగిలి కూడా ఉంటుందో, అతడు సోమపానానికి అర్హుడు.

Verse 14

एष वै सर्वयज्ञानां सोमः प्रथम इष्यते / सोमेनाराधयेद् देवं सोमलोकमहेश्वरम्

సర్వ యజ్ఞములలో సోమయజ్ఞమే ప్రథమమని భావించబడుతుంది. సోమద్రవ్యముతో సోమలోకాధిపతి మహేశ్వర దేవుని ఆరాధించాలి.

Verse 15

न सोमयागादधिको महेशाराधने क्रतुः / समो वा विद्यते तस्मात् सोमेनाभ्यर्चयेत् परम्

మహేశ్వరారాధనలో సోమయజ్ఞముకన్నా అధికమైన క్రతువు లేదు; దానికి సమానమూ లేదు. కనుక సోమార్పణముతో పరమదేవుని అభ్యర్చించాలి.

Verse 16

पितामहेन विप्राणामादावभिहितः शुभः / धर्मो विमुक्तये साक्षाच्छ्रौतः स्मार्तो द्विधा पुनः

ఆదిలో పితామహుడు బ్రహ్మా విప్రుల కొరకు శుభకరమైన ధర్మాన్ని ఉపదేశించాడు; అది సాక్షాత్ విముక్తికి కారణం. అది మరల రెండు విధాలు—శ్రౌతం మరియు స్మార్తం.

Verse 17

श्रौतस्त्रेताग्निसंबन्धात् स्मार्तः पूर्वं मयोदितः / श्रेयस्करतमः श्रौतस्तस्माच्छ्रौतं समाचरेत्

శ్రౌతధర్మం త్రేతాగ్నులతో సంబంధమైంది; స్మార్తధర్మాన్ని నేను ముందే చెప్పితిని. శ్రౌతమార్గమే పరమశ్రేయస్కరం; కాబట్టి విధివిధానంగా శ్రౌతకర్మలను ఆచరించాలి.

Verse 18

उभावभिहितौ धर्मौ वेदादेव विनिः सृतौ / शिष्टाचारस्तृतीयः स्याच्छ्रतिस्मृत्योरलाभतः

ఈ రెండు ధర్మాలూ నిజంగా వేదం నుంచే ఉద్భవించాయి. శ్రుతి-స్మృతులు లభించనప్పుడు శిష్టుల ఆచారమే మూడవ ప్రమాణమవుతుంది.

Verse 19

धर्मेणाभिगतो यैस्तु वेदः सपरिबृंहणः / ते शिष्टा ब्राह्मणाः प्रोक्ता नित्यमात्मगुणान्विताः

ధర్మమార్గం ద్వారా, వివరణాత్మక ఉపబృంహణాలతో కూడిన వేదాన్ని ఆశ్రయించి అధ్యయనం చేసినవారే—నిత్యం ఆత్మగుణసంపన్నులైన శిష్ట బ్రాహ్మణులని చెప్పబడతారు.

Verse 20

तेषामभिमतो यः स्याच्चेतसा नित्यमेव हि / स धर्मः कथितः सद्भिर्नान्येषामिति धारणा

ఆ సద్గుణశీలుల మనస్సుకు నిత్యం సమ్మతమైనదేదైతే—అదే సద్భిర్ ‘ధర్మం’ అని చెప్పబడింది; ఇతరులకు (అశుద్ధచిత్తులకు) అది అలా కాదనే నిశ్చయం.

Verse 21

पुराणं धर्मशास्त्रं च वेदानामुपबृंहणम् / एकस्माद् ब्रह्मविज्ञानं धर्मज्ञानं तथैकतः

పురాణం మరియు ధర్మశాస్త్రం వేదాలకు ఉపబృంహణం, అనగా అధికారిక వివరణ. ఒకే మూలం నుంచే బ్రహ్మజ్ఞానం మరియు ధర్మజ్ఞానం—రెండూ ఏకంగా లభిస్తాయి.

Verse 22

धर्मं जिज्ञासमानानां तत्प्रमाणतरं स्मृतम् / धर्मशास्त्रं पुराणं तद् ब्रह्मज्ञाने परा प्रमा

ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరువారికి ధర్మశాస్త్రం, పురాణం ఇవే అధిక ప్రమాణమని స్మృతిలో చెప్పబడింది; బ్రహ్మజ్ఞానంలో అవే పరమ ప్రమాణం.

Verse 23

नान्यतो जायते धर्मो ब्रह्मविद्या च वैदिकी / तस्माद् धर्मं पुराणं च श्रद्धातव्यं द्विजातिभिः

ధర్మమూ, వైదిక బ్రహ్మవిద్యా మరే ఇతర మూలం నుండి పుట్టవు; అందుచేత ద్విజులు ధర్మం మరియు పురాణంపై శ్రద్ధ ఉంచాలి.