Adhyaya 12

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) एकादशो ऽध्यायः व्यास उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे वक्ष्यमाणं सनातनम् / कर्मयोगं ब्राह्मणानामात्यन्तिकफलप्रदम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా ఉత్తరవిభాగంలో, ఈశ్వరగీతాసు, ఏకాదశో అధ్యాయము (ప్రారంభం). వ్యాసుడు పలికెను—“ఋషులారా, మీరందరూ ఇప్పుడు ప్రకటించబడబోయే సనాతన ఉపదేశాన్ని వినండి—బ్రాహ్మణులకు కర్మయోగం, అది పరమ ఫలప్రదం.”

Verse 2

आम्नायसिद्धमखिलं ब्रिह्मणानुप्रदर्शितम् / ऋषीणां शृण्वतां पूर्वं मनुराह प्रजापतिः

ఋషులు శ్రవణం చేస్తున్నప్పుడు, ముందుగా ప్రజాపతి మనువు ఆ సమస్త ఉపదేశాన్ని పలికెను; అది ఆమ్నాయసిద్ధమై, బ్రహ్మచే సమ్యగ్గా ప్రదర్శింపబడినది।

Verse 3

सर्वपापहरं पुण्यमृषिसङ्घैर्निषेवितम् / समाहितधियो यूयं शृणुध्वं गदतो मम

ఈ పుణ్యోపదేశము సర్వపాపహరము; ఋషిసంఘములచే సేవింపబడినది. మీరు సమాహితచిత్తులై నేను చెప్పునది వినుడి।

Verse 4

कृतोपनयनो वेदानधीयीत द्विजोत्तमाः / गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे स्वसूत्रोक्तविधानतः

ఉపనయన సంస్కారము చేసిన ద్విజోత్తముడు వేదాధ్యయనం చేయవలెను—గర్భగణన ప్రకారం ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో గాని, లేదా జన్మనుండి ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో గాని—తన గృహ్యసూత్రోక్త విధానమునుబట్టి।

Verse 5

दण्डी च मेखली सूत्री कृष्णाजिनधरो मुनिः / भिक्षाहारो गुरुहितो वीक्षमाणो गुरुर्मुखम्

దండము ధరించి, మేఖలయు యజ్ఞోపవీతమును ధరించి, కృష్ణాజినము కప్పుకున్న మునిస్వరూప బ్రహ్మచారి భిక్షాహారముతో జీవించాలి; గురుహితమునకు అంకితుడై, ఉపదేశార్థం గురుముఖమునే దృష్టి నిలుపాలి।

Verse 6

कार्पासमुपवीतार्थं निर्मितं ब्रह्मणा पुरा / ब्राह्मणानां त्रिवित् सूत्रं कौशं वा वस्त्रमेव वा

పూర్వకాలమున బ్రహ్మ ఉపవీత ప్రయోజనార్థం కార్పాసము (పత్తి) నిర్మించాడు. బ్రాహ్మణులకు త్రివిత్ (మూడుతంతుల) యజ్ఞోపవీతము విధేయము; అది కుశతంతువుతో గాని, లేదా వస్త్రమాత్రముతో గాని ఉండవచ్చు।

Verse 7

सदोपवीती चैव स्यात् सदा बद्धशिखो द्विजः / अन्यथा यत् कृतं कर्म तद् भवत्ययथाकृतम्

ద్విజుడు ఎల్లప్పుడూ యజ్ఞోపవీతము ధరించి, శిఖను సదా బద్ధంగా ఉంచవలెను. లేకపోతే చేసిన కర్మ యథావిధిగా చేసినదిగా ఉండదు।

Verse 8

वसेदविकृतं वासः कार्पासं वा कषायकम् / तदेव परिधानीयं शुक्लमच्छिद्रमुत्तमम्

మార్పులేని వస్త్రమే ధరించాలి—పత్తి వస్త్రమో లేదా మృదు కషాయరంగు పూసినదో. అదే ధరించాలి: శుద్ధ శ్వేతం, చీలికలేని, ఉత్తమం.

Verse 9

उत्तरं तु समाख्यातं वासः कृष्णाजिनं शुभम् / अभावे गव्यमजिनं रौरवं वा विधीयते

ఉత్తర వస్త్రంగా శుభమైన కృష్ణాజినం (కృష్ణమృగచర్మం) ప్రకటించబడింది. అది లేనిచో గోచర్మం, లేదా రౌరవ మృగచర్మం విధించబడింది.

Verse 10

उद्धृत्य दक्षिणं बाहुं सव्ये बाहौ समर्पितम् / उपवीतं भवेन्नित्यं निवीतं कण्ठसज्जने

కుడి భుజాన్ని పైకి ఎత్తి యజ్ఞోపవీతాన్ని ఎడమ భుజంపై ఉంచడం నిత్య ఉపవీతం; అది కంఠంపై నిలిపి ధరించితే నివీతం అని అంటారు.

Verse 11

सव्यं बाहुं समुद्धृत्य दक्षिणे तु धृतं द्विजाः / प्राचीनावीतमित्युक्तं पित्र्ये कर्मणि योजयेत्

ఓ ద్విజులారా! ఎడమ భుజాన్ని పైకి ఎత్తి యజ్ఞోపవీతాన్ని కుడి భుజంపై ధరించడాన్ని ప్రాచీనావీతం అంటారు; పితృకర్మలలో దీనిని అనుసరించాలి.

Verse 12

अग्न्यगारे गवां गोष्ठे होमे जप्ये तथैव च / स्वाध्याये भोजने नित्यं ब्राह्मणानां च सन्निधौ

అగ్నిగృహంలో, గోశాలలో, హోమం మరియు జపంలో; అలాగే స్వాధ్యాయం, భోజన సమయంలో—మరియు బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో—ఎల్లప్పుడూ శుచిత్వం, నియమం పాటించాలి.

Verse 13

उपासने गुरूणां च संध्ययोः साधुसंगमे / उपवीती भवेन्नित्यं विधिरेष सनातनः

గురువుల సేవలో, ఉభయ సంధ్యా ఉపాసనలో, సద్గణసంగమంలో నిత్యం యజ్ఞోపవీతం ధరించి ఉండాలి; ఇదే సనాతన విధి.

Verse 14

मौञ्जी त्रिवृत् समा श्लक्षणा कार्या विप्रस्य मेखला / मुञ्जाभावे कुशेनाहुर्ग्रन्थिनैकेन वा त्रिभिः

బ్రాహ్మణుని మేఖలా ముంజగడ్డితో—మూడుసార్లు ముడిచినది, సమానమైనది, మృదువైనది—చేయాలి. ముంజ లేనిచో కుశగడ్డితో చేసిన మేఖలాను ఒక ముడి లేదా మూడు ముడులతో కట్టమని చెప్పారు.

Verse 15

धारयेद् बैल्वपालाशौ दण्डौ केशान्तकौ द्विजः / यज्ञार्हवृक्षजं वाथ सौम्यमव्रणमेव च

ద్విజ విద్యార్థి బిల్వ లేదా పలాశ కఱ్ఱతో చేసిన దండాన్ని, కేశాంతం (శిఖాంతం) వరకు చేరునట్లు ధరించాలి; లేక యజ్ఞార్హ వృక్షజ దండాన్ని—సౌమ్యరూపమై, దోషరహితమై—ధరించవచ్చు.

Verse 16

सायं प्रातर्द्विजः संध्यामुपासीत समाहितः / कामाल्लोभाद् भयान्मोहात् त्यक्तेन पतितो भवेत्

ద్విజుడు సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలం సమాహితచిత్తంతో సంధ్యోపాసన చేయాలి. కామం, లోభం, భయం లేదా మోహం వల్ల దానిని విడిచితే అతడు పతితుడవుతాడు.

Verse 17

अग्निकार्यं ततः कुर्यात् सायं प्रातः प्रसन्नधीः / स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा

ఆపై ప్రసన్నబుద్ధితో సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలం అగ్నికార్యాన్ని చేయాలి. స్నానం చేసి దేవతలను, ఋషులను, అలాగే పితృగణాలను తర్పణతో సంతృప్తిపరచాలి.

Verse 18

देवताभ्यर्चनं कुर्यात् पुष्पैः पत्रेण वाम्बुभिः / अभिवादनशीलः स्यान्नित्यं वृद्धेषु धर्मतः

పుష్పాలు, పత్రాలు లేదా కేవలం జలంతోనైనా దేవతలను యథావిధిగా అర్చించాలి. ధర్మానుసారం నిత్యం—ప్రత్యేకించి వృద్ధుల పట్ల—గౌరవపూర్వక అభివాదనలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

Verse 19

असावहं भो नामेति सम्यक् प्रणतिपूर्वकम् / आयुरारोग्यसिद्ध्यर्थं तन्द्रादिपरिवर्जितः

యథావిధిగా ప్రణమించి ‘అసావహం భో—(అముక) నామ’ అనే వాక్యాన్ని సరిగా ఉచ్చరించాలి. ఆయురారోగ్యసిద్ధి కోసం తంద్రాదివంటి అడ్డంకులను విడిచి చురుకుగా ఉండాలి.

Verse 20

आयुष्णान् भव सौम्येति वाच्यो विप्रो ऽभिवादने / अकारश्चास्य नाम्नो ऽन्ते वाच्यः पूर्वाक्षरः प्लुतः

అభివాదన సమయంలో బ్రాహ్మణుని ‘ఆయుష్మాన్ భవ, సౌమ్య’ అని సంబోధించాలి. అతని నామోచ్చారణలో చివర ‘అ’ కారాన్ని చేర్చి, ముందరి అక్షరాన్ని ప్లుత (దీర్ఘంగా లాగి) స్వరంతో పలకాలి.

Verse 21

न कुर्याद् यो ऽभिवादस्य द्विजः प्रत्यभिवादनम् / नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः

అభివాదించబడినప్పటికీ ప్రత్యభివాదనం చేయని ద్విజునికి జ్ఞానులు అభివాదనం చేయకూడదు. ఈ విషయంలో అతడు శూద్రునితో సమానంగా భావించబడతాడు.

Verse 22

व्यत्यस्तपाणिना कार्यमुपसंग्रहणं गुरोः / सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन तु दक्षिणः

గురువుని సమీపించి అభివాదనార్థం చేతులను వ్యత్యస్తంగా (క్రాస్‌గా) ఉంచి ఉపసంగ్రహణం చేయాలి. ఎడమ చేతితో ఎడమ భాగాన్ని, కుడి చేతితో కుడి భాగాన్ని స్పర్శించాలి.

Verse 23

लौकिकं वैदिकं चापि तथाध्यात्मिकमेव वा / आददीत यतो ज्ञानं तं पूर्वमभिवादयेत्

లౌకిక విద్యయైనను, వైదిక విద్యయైనను, లేదా అధ్యాత్మిక జ్ఞానమైనను—ఏవరి నుండి జ్ఞానం పొందుతామో, వారిని ముందుగా భక్తితో నమస్కరించాలి।

Verse 24

नोदकं धारयेद् भैक्षं पुष्पाणि समिधस्तथा / एवंविधानि चान्यानि न दैवाद्येषु कर्मसु

దేవారాధనతో ప్రారంభమయ్యే కర్మలలో నీరు, భిక్షాన్నం, పుష్పాలు, సమిధలు మొదలైనవాటిని చేతిలో/స్వాధీనంలో ఉంచుకొని ధారణ చేయకూడదు; ఇలాంటి ఇతర వస్తువులనూ అటువంటి కర్మల్లో వాడకూడదు।

Verse 25

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्रबन्धुमनामयम् / वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तु

బ్రాహ్మణుని ‘కుశలమా’ అని అడగాలి; క్షత్రియుని ‘అనామయమా’ (కష్టరహితమా) అని అడగాలి; వైశ్యుని కలిసినప్పుడు ‘క్షేమమా’ (సురక్ష-సమృద్ధి) అని విచారించాలి; శూద్రుని మాత్రం ‘ఆరోగ్యమా’ అని మాత్రమే అడగాలి।

Verse 26

उपाध्यायः पिता ज्येष्ठो भ्राता चैव महीपतिः / मातुलः श्वशुरस्त्राता मातामहपितामहौ / वर्णज्येष्ठः पितृव्यश्च पुंसो ऽत्र गुरवः स्मृताः

ఈ విషయంలో ఉపాధ్యాయుడు, తండ్రి, పెద్ద అన్న, రాజు—వీరు గురువులుగా భావించబడతారు. అలాగే మేనమామ, మామగారు (శ్వశురుడు), రక్షకుడు, మాతామహుడు-పితామహుడు, వర్ణంలో పెద్దవాడు, పితృవ్యుడు (బాబాయి)—ఇవన్నీ పురుషునికి గురువులని చెప్పబడింది।

Verse 27

माता मातामही गुर्वो पितुर्मातुश्च सोदराः / श्वश्रूः पितामहीज्येष्ठा धात्री च गुरवः स्त्रियः

తల్లి మరియు నానమ్మ (మాతామహి) గురువులవలె పూజ్యులు; అలాగే తండ్రి, తల్లి వారి సహోదరి సోదరీమణులు కూడా. ఇంకా అత్త (శ్వశ్రూ), పితామహులలో జ్యేష్ఠ పితామహి, మరియు ధాత్రి (పెంచిన దాయి)—ఈ స్త్రీలు కూడా గురువులుగా చెప్పబడ్డారు।

Verse 28

इत्युक्तो गुरुवर्गो ऽयं मातृतः पितृतो द्विजाः / अनुवर्तनमेतेषां मनोवाक्कायकर्मभिः

హే ద్విజా! మాతృపక్షమునూ పితృపక్షమునూ ఉన్న ఈ సమస్త పూజ్య గురువర్గము ప్రకటించబడెను; మనస్సు, వాక్కు, కాయకర్మలతో వారిని అనుసరించి సేవించవలెను।

Verse 29

गुरुं दृष्ट्वा समुत्तिष्ठेदभिवाद्य कृताञ्जलिः / नैतैरुपविशेत् सार्धं विवदेन्नात्मकारणात्

గురువును చూచిన వెంటనే లేచి నిలబడి, కృతాంజలితో అభివాదం చేయాలి; అటువంటి పూజ్య పెద్దలతో సమానంగా కూర్చోకూడదు, స్వాహంకార కారణంగా వాదించకూడదు।

Verse 30

जीवितार्थमपि द्वेषाद् गुरुभिर्नैव भाषणम् / उदितो ऽपि गुणैरन्यैर्गुरुद्वेषी पतत्यधः

జీవరక్షణార్థమైయినా ద్వేషవశాత్ గురువులు అటువంటి వ్యక్తితో మాటలాడరు; అతడు ఇతర గుణాలతో ప్రకాశించినా, గురుద్వేషి అధోగతికి పడతాడు।

Verse 31

गुरूणामपि सर्वेषां पूज्याः पञ्च विशेषतः / तेषामाद्यास्त्रयः श्रेष्ठास्तेषां माता सुपूजिता

సర్వ గురువులలోనూ ప్రత్యేకంగా ఐదుగురు పూజ్యులు. వారిలో మొదటి ముగ్గురు శ్రేష్ఠులు; వారిలోనూ తల్లి అత్యంత పూజ్యురాలు।

Verse 32

यो भावयति या सूते येन विद्योपदिश्यते / ज्येष्ठो भ्राता च भर्ता च पञ्चैते गुरवः स्मृताः

పోషించి పెంచువాడు, జన్మనిచ్చే తల్లి, విద్యను ఉపదేశించువాడు, జ్యేష్ఠ సోదరుడు మరియు భర్త—ఈ ఐదుగురు ‘గురువులు’ అని స్మృతిలో చెప్పబడినారు।

Verse 33

आत्मनः सर्वयत्नेन प्राणत्यागेन वा पुनः / पूजनीया विशेषेण पञ्चैते भूतिमिच्छता

కల్యాణం, ఐశ్వర్యం, ఆధ్యాత్మిక వికాసం కోరువాడు సమస్త ప్రయత్నాలతో—అవసరమైతే ప్రాణత్యాగం చేసి కూడా—ఈ ఐదుగురిని విశేష భక్తి-గౌరవాలతో పూజించవలెను।

Verse 34

यावत् पिता च माता च द्वावेतौ निर्विकारिणौ / तावत् सर्वं परित्यज्य पुत्रः स्यात् तत्परायणः

తండ్రి మరియు తల్లి—ఈ ఇద్దరూ—అక్షతంగా, సామర్థ్యంతో ఉన్నంతకాలం, కుమారుడు అన్నిటినీ పక్కనబెట్టి వారికే పూర్తిగా అంకితుడై ఉండవలెను।

Verse 35

पिता माता च सुप्रीतौ स्यातां पुत्रगुणैर्यदि / स पुत्रः सकलं धर्ममाप्नुयात् तेन कर्मणा

కుమారుని సద్గుణాల వల్ల తండ్రి తల్లి అత్యంత సంతోషిస్తే, ఆ ప్రవర్తన ద్వారానే ఆ కుమారుడు సమస్త ధర్మాన్ని పొందుతాడు।

Verse 36

नास्ति मातृसमं दैवं नास्ति पितृसमो गुरुः / तयोः प्रत्युपकारो ऽपि न कथञ्चन विद्यते

తల్లితో సమానమైన దేవత లేదు; తండ్రితో సమానమైన గురువు లేదు; వారి ఉపకారానికి ప్రతిఉపకారం చేయడం ఏ విధంగానూ సాధ్యం కాదు।

Verse 37

तयोर्नित्यं प्रियं कुर्यात् कर्मणा मनसा गिरा / न ताभ्यामननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत्

క్రియలతో, మనసుతో, వాక్కుతో నిత్యం తల్లిదండ్రులకు ప్రియమైనదే చేయాలి; వారి అనుమతి లేకుండా ఇతర ధర్మకర్మలు లేదా వ్రతనియమాలు ఆచరించకూడదు।

Verse 38

वर्जयित्वा मुक्तिफलं नित्यं नैमित्तिकं तथा / धर्मसारः समुद्दिष्टः प्रेत्यानन्तफलप्रदः

మోక్షఫలాన్ని పక్కన పెట్టి, నిత్యము మరియు నైమిత్తికము అయిన కర్తవ్యాచరణమే ధర్మసారమని ప్రకటించబడింది; మరణానంతరం అది అనంత ఫలమును ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 39

सम्यगाराध्य वक्तारं विसृष्टस्तदनुज्ञया / शिष्यो विद्याफलं भुङ्क्ते प्रेत्य चापद्यते दिवि

శాస్త్రోపదేశకుడైన గురువును సమ్యకంగా ఆరాధించి, ఆయన అనుమతితో విడిపించబడిన శిష్యుడు ఆ విద్యాఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు; మరణానంతరం స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 40

यो भ्रातरं पितृसमं ज्येष्ठं मूर्खो ऽवमन्यते / तेन दोषेण स प्रेत्य निरयं घोरमृच्छति

పితృసముడైన జ్యేష్ఠ భ్రాతను మూర్ఖుడు అవమానిస్తే, ఆ దోషం వల్ల అతడు మరణానంతరం ఘోర నరకాన్ని చేరుతాడు।

Verse 41

पुंसा वर्त्मनिविष्टेन पूज्यो भर्ता तु सर्वदा / याति दातरि लोके ऽस्मिन् उपकाराद्धि गौरवम्

సదాచార మార్గంలో నిలిచిన పురుషునికి గృహరక్షకుడూ పోషకుడూ అయిన భర్త ఎల్లప్పుడూ పూజ్యుడు. ఈ లోకంలో దాతకు ఉపకారమే గౌరవాన్ని ఇస్తుంది—సహాయం వల్లనే మానం పెరుగుతుంది।

Verse 42

येनरा भर्तृपिण्डार्थं स्वान् प्राणान् संत्यजन्ति हि / तेषामथाक्षयांल्लोकान् प्रोवाच भगवान् मनुः

భర్తకు పిండార్పణం చేయుటకై తమ ప్రాణాలను కూడా త్యజించే స్త్రీల గురించి, భగవాన్ మనువు వారు అక్షయ లోకాలను పొందుతారని ప్రకటించాడు।

Verse 43

मातुलांश्च पितृव्यांश्च श्वशुरानृत्विजो गुरून् / असावहमिति ब्रूयुः प्रत्युत्थाय यवीयसः

యువకులు లేచి మాతులులు, పితృవ్యులు, శ్వశురులు, ఋత్విజులు, గురువులను భక్తితో సంబోధించి—“ఇదిగో నేను” అని పలకాలి।

Verse 44

अवाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयानपि यो भवेत् / भोभवत्पूर्वकं त्वेनमभिभाषेत धर्मवित्

దీక్ష పొందినవాడు చిన్నవాడైనా పేరుతో పిలవకూడదు. ధర్మవేత్త అతనిని “భో”, “భవత్” వంటి గౌరవవచనాలతో ఆదరంగా సంభాషించాలి.

Verse 45

अभिवाद्याश्च पूज्यश्च शिरसा वन्द्य एव च / ब्राह्मणः क्षत्रियाद्यैश्च श्रीकामैः सादरं सदा

బ్రాహ్మణుడిని క్షత్రియాది వర్ణాలవారు—ప్రత్యేకించి శ్రీ, సౌభాగ్యం కోరువారు—ఎల్లప్పుడూ భక్తితో అభివాదించి, పూజించి, శిరస్సుతో వందించాలి.

Verse 46

नाभिवाद्यास्तु विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथञ्चन / ज्ञानकर्मगुणोपेता यद्यप्येते बहुश्रुताः

క్షత్రియాది వర్ణాలను బ్రాహ్మణుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ముందుగా అభివాదించకూడదు—వారు జ్ఞానం, సత్కర్మ, గుణాలతో యుక్తులై బహుశ్రుతులైనా సరే.

Verse 47

ब्राह्मणः सर्ववर्णानां स्वस्ति कुर्यादिति स्थितिः / सवर्णेषु सवर्णानां कार्यमेवाभिवादनम्

స్థిరనియమం ఏమనగా బ్రాహ్మణుడు అన్ని వర్ణాల వారికి ‘స్వస్తి’ అని ఆశీర్వదించాలి; అదే వర్ణంలో ఉన్నవారు పరస్పరం అభివాదం చేయడం కర్తవ్యం.

Verse 48

गुरुरग्निर्द्विजातीनां वर्णानां ब्राह्मणो गुरुः / पतिरेको गुरुः स्त्रीणां सर्वत्राभ्यागतो गुरुः

ద్విజులకు అగ్నియే గురువు; వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడే గురువు. స్త్రీలకు ఏకైక గురువు భర్త; ఎక్కడైనా వచ్చిన అతిథి కూడా గురువుగా గౌరవింపబడాలి.

Verse 49

विद्या कर्म वयो बन्धुर्वित्तं भवति पञ्चमम् / मान्यस्थानानि पञ्चाहुः पूर्वं पूर्वं गुरूत्तरात्

విద్య, కర్మ (సదాచారం), వయస్సు, బంధుత్వం, ధనం—ఇవి గౌరవానికి ఐదు ఆధారాలు. ఈ ఐదింటిలో ముందున్నది తరువాతదానికంటే ఎక్కువ గురుత్వమూ, ప్రాధాన్యమూ కలది.

Verse 50

पञ्चानां त्रिषु वर्णेषु भूयांसि बलवन्ति च / यत्र स्युः सो ऽत्र मानार्हः शूद्रो ऽपि दशमीं गतः

మూడు ఉన్నత వర్ణాలలో ఈ ఐదు గుణాలలో ఎక్కువవి బలంగా ఉన్నచోట అతడే గౌరవార్హుడు. శూద్రుడైనా—దశమ స్థితి (పుణ్యోన్నతి) చేరితే—గౌరవింపబడవలెను.

Verse 51

पन्था देयो ब्राह्मणाय स्त्रियै राज्ञे ह्यचक्षुषे / वृद्धाय भारबुग्नाय रोगिणे दुर्बलाय च

బ్రాహ్మణునికి, స్త్రీకి, రాజుకి, అంధునికి మార్గం ఇవ్వాలి; అలాగే వృద్ధునికి, భారంతో వంగినవానికి, రోగికి, బలహీనునికీ ఇవ్వాలి.

Verse 52

भिक्षामाहृत्य शिष्टानां गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम् / निवेद्य गुरवे ऽश्नीयाद् वाग्यतस्तदनुज्ञया

శిష్టుల గృహాల నుండి ప్రతిదినం నియమంతో భిక్ష తెచ్చి, దానిని గురువుకు సమర్పించాలి; వాక్సంయమంతో గురువు అనుమతితోనే భుజించాలి.

Verse 53

भवत्पूर्वं चरेद् भैक्ष्यमुपनीतो द्विजोत्तमः / भवन्मध्यं तु राजन्यो वैश्यस्तु भवदुत्तरम्

ఉపనీతుడైన ద్విజోత్తమ బ్రాహ్మణుడు పూర్వాహ్నంలో భిక్షాటన చేయాలి; క్షత్రియుడు మధ్యాహ్నంలో; వైశ్యుడు అపరాహ్నంలో, ఓ రాజా।

Verse 54

मातरं वा स्वसारं वा मातुर्वा भगिनीं निजाम् / भिक्षेत भिक्षां प्रथमं या चैनं न विमानयेत्

అతడు ముందుగా తల్లిని, లేదా తన సోదరిని, లేదా తల్లి సోదరిని భిక్ష అడగాలి—ఆమె అతనిని అవమానించకపోతే।

Verse 55

सजातीयगृहेष्वेव सार्ववर्णिकमेव वा / भैक्ष्यस्य चरणं प्रोक्तं पतितादिषु वर्जितम्

భిక్షాచరణం స్వజాతి గృహాలలోనే గానీ, లేదా సర్వవర్ణాలకు సమానంగా గానీ చెప్పబడింది; కానీ పతితులు మొదలైన నిందితుల ఇళ్లలో వర్జ్యం।

Verse 56

वेदयज्ञैरहीनानां प्रशस्तानां स्वकर्मसु / ब्रह्मचर्याहरेद् भैक्षं गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम्

నియమశీలుడైన బ్రహ్మచారి ప్రతిదినం వేదాధ్యయన-యజ్ఞకర్మలలో లోపం లేని, స్వకర్మాచరణలో ప్రశంసనీయులైన గృహస్థుల ఇళ్ల నుండి భిక్షను తెచ్చుకోవాలి।

Verse 57

गुरोः कुले न भिक्षेत न ज्ञातिकुलबन्धुषु / अलाभे त्वन्यगेहानां पूर्वं पूर्वं विवर्जयेत्

గురువు ఇంటిలోను, బంధు-జ్ఞాతుల కులాలలోను భిక్ష అడగకూడదు. భిక్ష లభించకపోతే ఇతర ఇళ్లకు వెళ్లి, ముందుగా వెళ్లిన ఇళ్లను క్రమంగా వదిలివేయాలి।

Verse 58

सर्वं वा विचरेद् ग्रामं पूर्वोक्तानामसंभवे / नियम्य प्रयतो वाचं दिशस्त्वनवलोकयन्

పూర్వోక్త ఉపాయాలు లభించనిచో, సంయమంతో సమస్త గ్రామమంతా సంచరించవచ్చు. వాక్కును నియమించి, దిక్కులవైపు ఇటు అటు చూడకుండాలి.

Verse 59

समाहृत्य तु तद् भैक्षं यावदर्थममायया / भुञ्जीत प्रयतो नित्यं वाग्यतो ऽनन्यमानसः

ఆ భిక్షాన్నాన్ని మాయలేకుండా అవసరమైనంత మాత్రమే సమకూర్చుకొని, నిత్యం శుద్ధితో భుజించాలి. వాక్సంయమంతో, మనస్సును పరమేశ్వరునిలోనే నిలిపి ఉండాలి.

Verse 60

भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेद् व्रती / भैक्ष्येण व्रतिनो वृत्तिरुपवाससमा स्मृता

వ్రతధారి నిత్యం భిక్షతోనే జీవనం సాగించాలి; అనేక రకాల ఆహారాలను ఆశించే వాడిగా కాకూడదు. వ్రతినికి భిక్షావృత్తి ఉపవాససమమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 61

पूजयेदशनं नित्यमद्याच्चैतदकुत्सयन् / दृष्ट्वा हृष्येत् प्रसीदेच्च प्रतिनन्देच्च सर्वशः

ఆహారాన్ని నిత్యం గౌరవించి, దానిని తక్కువచేయకుండా భుజించాలి. దాన్ని చూసి హర్షించి, ప్రసన్నుడై, అన్ని విధాలా కృతజ్ఞత తెలియజేయాలి.

Verse 62

अनारोग्यमनायुष्यमस्वर्ग्यं चातिभोजनम् / अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात् तत्परिवर्जयेत्

అతిభోజనం ఆరోగ్యాన్ని హరిస్తుంది, ఆయుష్షును తగ్గిస్తుంది, స్వర్గహితాన్ని అడ్డుకుంటుంది. ఇది అపుణ్యం, లోకనిందితం; కనుక దానిని వర్జించాలి.

Verse 63

प्राङ्मुखो ऽन्नानि भुञ्जीत सूर्याभिमुख एव वा / नाद्यादुदङ्मुखो नित्यं विधिरेष सनातनः

తూర్పుముఖంగా అన్నం భుజించాలి, లేదా సూర్యాభిముఖంగా. ఉత్తరముఖంగా నిత్యం భుజించకూడదు—ఇది సనాతన విధి.

Verse 64

प्रक्षाल्य पाणिपादौ च भुञ्जानो द्विरुपस्पृशेत् / शुचौ देशे समासीनो भुक्त्वा च द्विरुपस्पृशेत्

చేతులు, పాదాలు కడిగి భుజిస్తున్నప్పుడు రెండుసార్లు ఆచమనం చేయాలి. శుచిస్థలంలో కూర్చొని భోజనం చేసి, తరువాత కూడా రెండుసార్లు ఆచమనం చేయాలి.