Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 12›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Karma-yoga Discipline for the Twice-born: Upanayana, Upavīta Conduct, Guru-veneration, and Alms-regimen

Devanagari script

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) एकादशो ऽध्यायः व्यास उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे वक्ष्यमाणं सनातनम् / कर्मयोगं ब्राह्मणानामात्यन्तिकफलप्रदम्

Transliteration

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) ekādaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve vakṣyamāṇaṃ sanātanam / karmayogaṃ brāhmaṇānāmātyantikaphalapradam

Translation

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా ఉత్తరవిభాగంలో, ఈశ్వరగీతాసు, ఏకాదశో అధ్యాయము (ప్రారంభం). వ్యాసుడు పలికెను—“ఋషులారా, మీరందరూ ఇప్పుడు ప్రకటించబడబోయే సనాతన ఉపదేశాన్ని వినండి—బ్రాహ్మణులకు కర్మయోగం, అది పరమ ఫలప్రదం.”

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसमाप्त्यर्थक अव्यय (quotative/closure particle)
श्रीकूर्मपुराणेin the Śrī Kūrma Purāṇa
श्रीकूर्मपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + कूर्म + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (श्रीकूर्मस्य पुराणम्)
षट्साहस्त्र्याम्in the (section) of six-thousand (verses)
षट्साहस्त्र्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootषट् + साहस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; द्विगु-समास (षट्सहस्रसंख्यका)
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
उपरिविभागेin the upper division
उपरिविभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपरि + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (उपरि-भागः/upper division)
ईश्वरगीतासुin the Īśvara-gītās
ईश्वरगीतासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootईश्वर + गीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तत्पुरुष (ईश्वरस्य गीताः)
एकादशःeleventh
एकादशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्याय-विशेषण (eleventh)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शृणुध्वम्listen
शृणुध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन
ऋषयःO sages
ऋषयः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रथमा-प्रयोग (vocative sense)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ऋषयः-विशेषण
वक्ष्यमाणम्that which is going to be spoken
वक्ष्यमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + श्यत् (कृत्; भविष्यत्कालिक-कर्तरि)
Formभविष्यत्-कर्तरि कृदन्त (future passive participle sense: ‘about to be spoken’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपद
सनातनम्eternal
सनातनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वक्ष्यमाणम्-विशेषण
कर्मयोगम्the yoga of action
कर्मयोगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्म + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (कर्मणः योगः)
ब्राह्मणानाम्of Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
आत्यन्तिकफलप्रदम्granting the ultimate fruit
आत्यन्तिकफलप्रदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्यन्तिक + फल + प्रद (प्रातिपदिक; प्रद = प्र+दा-धातु-प्रद/द)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (आत्यन्तिकं फलम् प्रददाति इति)
Speaker

Vyasa

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
K
Kurma Purana
I
Ishvara Gita
V
Vyasa
R
Rishis
K
Karma-yoga
B
Brahmanas

FAQs

It frames the teaching as “sanātana” (eternal) and aimed at the “ātyantika-phala” (ultimate end), indicating that Karma-yoga is presented as a means oriented toward liberation and realization of the highest Self, not merely worldly merit.

The verse introduces Karma-yoga—disciplined action offered in a sacred spirit—as the primary practice to be taught, especially within a dharma-structured life (varṇāśrama), leading toward the highest fruit.

While not naming Śiva or Viṣṇu directly, it situates the instruction within the Īśvara-gītā of the Kūrma Purāṇa, a section traditionally read as synthesizing devotion and yoga under “Īśvara” (the Lord) beyond sectarian division.

←Previous Verse
Next Verse→