Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितार्या पूर्वविभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा / गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహితా పూర్వవిభాగంలో ఏకోనచత్వారింశో అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—ఆ రథాన్ని దేవులు, ఆదిత్యులు వసువులతో కూడ, గంధర్వులు అప్సరసలు, గణనాయకులు, నాగులు మరియు రాక్షసులు అధిష్ఠించారు.

Verse 2

धातार्ऽयमाथ मित्रश्च वरुणः शक्र एव च / विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च

ధాత, ఆర్యమ, మిత్ర, వరుణ, శక్ర; అలాగే వివస్వాన్, పూష, పర్జన్య, అంశు—ఈ దేవతలు ఇక్కడ ప్రకటించబడ్డారు.

Verse 3

भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः / आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्

భగ, త్వష్ట, విష్ణు—ఇవే పన్నెండు దివాకరులు (ఆదిత్యులు). వసంతం మొదలైన ఋతువులలో క్రమంగా వారు సూర్యుని పోషించి బలపరుస్తారు.

Verse 4

पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः / भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च

పులస్త్యుడు, పులహుడు, అత్రి, వసిష్ఠుడు, అంగిరసుడు, భృగువు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, కశ్యపుడు, క్రతువు—ఈ మహర్షులు ఇక్కడ క్రమంగా పేర్కొనబడ్డారు।

Verse 5

जमदग्निः कौशिकश्च मुनयो ब्रह्मवादिनः / स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्

జమదగ్ని, కౌశికుడు—బ్రహ్మవాదులైన మునులు—వివిధ వేద ఛందస్సులతో, యథాక్రమంగా, ప్రభువును స్తుతిస్తారు।

Verse 6

रथकृच्च रथौज्श्च रथचित्रः सुबाहुकः / रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा

అలాగే రథకృతుడు, రథౌజుడు; రథచిత్రుడు, సుబాహుకుడు; తరువాత రథస్వనుడు; ఇంకా వరుణుడు; సుషేణుడు మరియు సేనజితుడు కూడా ఉన్నారు।

Verse 7

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा / ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्

తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, రథజిత్, సత్యజిత్ మరియు గ్రామణ్యుడు—దేవదేవుని ఈ పరిచారకులు ప్రభువు రథానికి అశ్వబంధాలు, కట్టెలు (రెయిన్లు) సమీకరించి క్రమంగా అమర్చుతారు।

Verse 8

अथ हेतिः प्रहेतिश्च पौरुषेयो वधस्तथा / सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः

తదుపరి ఆయుధాలు, ప్రతియాయుధాలు; అలాగే మానవకృత వధం; అలాగే సర్పం, వ్యాఘ్రం, పశువులు; ఇంకా వాయువు, విద్యుత్, దివాకరుడు సూర్యుడు కూడా (ఉన్నారు)।

Verse 9

ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च / राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्

హే విప్రేంద్రా! బ్రహ్మవ్రతము (వైదిక నియమము) కలవారును, యజ్ఞవ్రతములో స్థితులైనవారును—ఈ శ్రేష్ఠ రాక్షసులు క్రమంగా ఒక్కొక్కరుగా ముందుగా ప్రయాణిస్తారు।

Verse 10

वासुकिः कङ्कनीरश्च तक्षकः सर्पपुङ्गवः / एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः

వాసుకి, కంకనీరు, సర్పపుంగవుడైన తక్షకుడు; అలాగే ఎలాపత్ర, శంఖపాలుడు మరియు ఐరావత అనే పేరుగలవాడు—ఇవే (నాగులు) పేర్కొనబడ్డారు।

Verse 11

धनञ्जयो महापद्मस्तथा कर्कोटको द्विजाः / कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्

హే ద్విజులారా! ధనంజయ, మహాపద్మ, కర్కోటక; అలాగే కంబల, అశ్వతర—ఈ మహానాగులు ఇతనిని యథాక్రమంగా మోస్తారు।

Verse 12

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा / उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः

తుంబురు, నారదుడు కూడా ఉన్నారు; అలాగే హాహా, హూహూ, విశ్వావసు. ఉగ్రసేనుడు, వసురుచి మరియు వావసురథుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 13

चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः / सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः / गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्

హే ద్విజోత్తమా! చిత్రసేన, ఉర్ణాయు, ధృతరాష్ట్ర, సూర్యవర్చా—ఈ పన్నెండు గంధర్వులు, గాయకులలో శ్రేష్ఠులు, షడ్జాది స్వరాల క్రమంలో వివిధ గానాలతో భాను (సూర్యుడు)ను స్తుతిస్తూ పాడుతారు।

Verse 14

क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला / मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తమా! క్రతుస్థలా అనే శ్రేష్ఠ అప్సర, అలాగే మరొకటి పుంజికస్థలా; మేనకా, సహజన్యా, ప్రమ్లోచా కూడా పేర్కొనబడినవి।

Verse 15

अनुम्लोचा घृतीची च विश्वाची चोर्वशी तथा / अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा

అనుమ్లోచా, ఘృతాచీ, విశ్వాచీ మరియు ఉర్వశీ; అలాగే మరొకటి పూర్వచిత్తి, ఇంకొకటి తిలోత్తమా అని చెప్పబడింది।

Verse 16

ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् / तोषयन्ति महादेवं भानुमात्मानमव्ययम्

వసంతాది ఋతువులలో క్రమంగా వివిధ తాండవ నృత్యాలు చేసి, వారు మహాదేవుని సంతోషపరుస్తారు—ఆయనే భాను, అవ్యయ ఆత్మస్వరూపుడు।

Verse 17

एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु / सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम्

ఇలా దేవతలు క్రమంగా రెండు రెండు నెలలు అర్కునందు (సూర్యునందు) నివసిస్తారు; తమ తేజస్సుతో తేజస్సుల నిధి అయిన సూర్యుని పోషిస్తారు।

Verse 18

ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् / गन्धर्वाप्सरसश्चैनं नृत्यगेयैरुपासते

మునులు తమ సుసంఘటిత వచనాలతో రవిని స్తుతిస్తారు; గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు నృత్య-గానాలతో ఆయనను ఉపాసిస్తారు।

Verse 19

ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् / सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च

గ్రామణులతో కూడిన యక్ష‑భూతగణాలు కిరణాలను సమీకరించునట్లు ప్రభలను కూడగట్టుచున్నారు. సర్పులు దేవేశ్వరుని మోసుచున్నారు; యాతుధానులూ ఆ శోభాయాత్రలో సాగుచున్నారు॥

Verse 20

बालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् / एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च / भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः

బాలఖిల్య మునులు ఉదయవేళ సూర్యుని చుట్టుముట్టి అతనిని అస్తమయానికి నడిపిస్తారు. వారు తపింపజేస్తారు, వర్షింపజేస్తారు, ప్రకాశిస్తారు, గాలిలా వీచుతారు, సృష్టినీ కలిగిస్తారు; జీవుల అశుభకర్మను తొలగించువారిగా ఇక్కడ కీర్తింపబడ్డారు॥

Verse 21

एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवि सानुगाः / विमाने च स्थितो नित्यं कामगे वातरंहसि

ఈ అనుచరులు సూర్యునితో కలిసి ఆకాశంలో నిత్యం సంచరిస్తారు. సూర్యుడు తన విమానంలో ఎల్లప్పుడూ స్థితుడై, ఇష్టానుసారం గమించువాడై, గాలివేగంతో గగనంలో విహరిస్తాడు॥

Verse 22

वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः / गोपयन्तीह भूतानि सर्वाणीहायुगक्षयात्

వారు వర్షింపజేస్తూ, తపింపజేస్తూ, ప్రజలను హ్లాదింపజేస్తూ, ఈ లోకంలో యుగాంతం వరకు సమస్త జీవులను కాపాడుతారు॥

Verse 23

एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः / यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः

ఈ దేవతల బలం, తపస్సు, నియమయోగం మరియు సహజసామర్థ్యానికి అనుగుణంగా—ఈ ప్రభువు తన తేజోమయ తపస్సుతో వారిని యథోచితంగా విభజించి పోషిస్తాడు॥

Verse 24

अहोरात्रव्यवस्थानकारणं स प्रजापतिः / पितृदेवमनुष्यादीन् स सदाप्यायेद् रविः

ఆయనే ప్రజాపతి; పగలు-రాత్రి క్రమాన్ని స్థాపించే కారణము ఆయనే. ఆ రవి పితృదేవతలను, దేవులను, మనుష్యులను మొదలైన వారిని నిత్యం పోషిస్తాడు.

Verse 25

तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः / भासते वेदविदुषां नीलग्रीवः सनातनः

అక్కడ సాక్షాత్ మహేశ్వరుడైన ప్రకాశవంతుడు మహాదేవుడు వెలుగుతాడు; వేదవిదులైన వారికి శాశ్వత నీలగ్రీవుడు (నీలకంఠుడు) స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 26

स एष देवो भगवान् परमेष्ठी प्रजापतिः / स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम्

ఆయనే దేవుడు, భగవంతుడు, పరమేష్ఠి ప్రజాపతి. వేదజ్ఞులు ఆ స్థానాన్ని ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు)గా తెలుసుకుంటారు—వేదాన్ని తెలిసినవాడు, వేదమే తన స్వరూపమైనవాడు.