Shloka 61
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
संस्थितेनैकचक्रेण पञ्चारेण त्रिनाभिना / हिरण्मयेन भगवांस्तथैव हरिदर्वणा
Transliteration
saṃsthitenaikacakreṇa pañcāreṇa trinābhinā / hiraṇmayena bhagavāṃstathaiva haridarvaṇā
Translation
భగవాన్ సూర్యుడు ఒక చక్రం, ఐదు ఆరాలు, మూడు నాభులు గల, హిరణ్మయమైన మరియు హరితవర్ణ కిరణసమేతమైన (రథంతో) స్థితుడై ఉన్నాడు.
Word by Word
संस्थितेनfixed/established
संस्थितेन:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण/रथेन implied
एकचक्रेणwith a single wheel
एकचक्रेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएक + चक्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (एकं चक्रं यस्य/एकचक्रम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular
पञ्चारेणhaving five spokes
पञ्चारेण:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + आर (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (पञ्च आराः यस्य); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण
त्रिनाभिनाhaving three hubs/navels
त्रिनाभिना:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + नाभि (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रयो नाभयः यस्य); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण
हिरण्मयेनgolden
हिरण्मयेन:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिरण्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular
भगवान्the Blessed Lord (Sun)
भगवान्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
तथाthus/likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed
एव:
सम्बन्धसूचक (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
हरिदर्वणाwith the greenish/bay horses (Arvaṇs)
हरिदर्वणा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहरित् + अर्वण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (हरितोऽर्वणः/हरिदर्वणः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular