Shloka 29
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
एतस्मिन्नेव काले तु राजन्नंशुमतः सुतः / बभूव भुविधर्मात्मा दिलीप इति विश्रुतः
Transliteration
etasminneva kāle tu rājannaṃśumataḥ sutaḥ / babhūva bhuvidharmātmā dilīpa iti viśrutaḥ
Translation
అదే సమయంలో, ఓ రాజా, అంశుమంతుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడు ‘దిలీపుడు’ అని భూమిపై ప్రసిద్ధుడయ్యాడు।
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location in time)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (masc/neut), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (singular); सर्वनाम (pronoun)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphasis)
कालेat the time
काले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (singular)
तुbut; then
तु:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/contrast particle)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), सम्बोधन विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन (singular)
अंशुमतःof Aṃśumat
अंशुमतः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), षष्ठी विभक्ति (6th/सम्बन्ध), एकवचन (singular)
सुतःson
सुतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन (singular)
बभूवbecame; was born/appeared
बभूव:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (singular)
भुविon earth
भुवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (singular)
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
कर्ता (Karta/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular); समास: धर्मः आत्मा यस्य/धर्मात्मा (कर्मधारय—'righteous-souled'); विशेषण (qualifying सुतः)
दिलीपःDilīpa
दिलीपः:
कर्ता (Karta/Apposition)
TypeNoun
Rootदिलीप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन (singular)
इतिthus; named
इति:
सम्बन्ध (Sambandha/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/quotative particle)
विश्रुतःrenowned; well-known
विश्रुतः:
कर्ता (Karta/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-श्रु (धातु) + विश्रुत (कृदन्त)
Formक्त (PPP), पुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular); विशेषण (qualifying दिलीपः)