Adhyaya 32
Śivaloka–Brahmaloka Varnana (Description of Śivaloka and the Upper Worlds)
ఈ అధ్యాయంలో వసిష్ఠుడు రాముని తపోబలంతో కలిగిన దివ్యదర్శనాన్ని వర్ణిస్తాడు; ఆ దర్శనంలో రాముడు శివలోకాన్ని దర్శిస్తాడు. ప్రారంభంలో సంక్షిప్త మార్పు తరువాత బ్రహ్మలోకం అపారమైన ఎత్తులో (లక్ష యోజనల దూరం) ఉండి యోగులకు మాత్రమే అందుబాటులోనిదని చెప్పబడుతుంది. అనంతరం పైలోకాల దిశా-క్రమం—ఒక వైపు వైకుంఠం, మరో వైపు గౌరీలోకం, క్రింద ధ్రువలోకం—స్పష్టమవుతుంది. శివలోక వైభవం పారిజాతసదృశ వృక్షాలు, కామధేనువు ఉపమానం, రత్నపీఠాలు, స్వర్ణ-రత్న నిర్మిత ప్రాకారాలు, నిర్మల కాంతి, నాలుగు ద్వారాల మహాప్రాసాదం ద్వారా వివరించబడుతుంది. చివరికి త్రిశూలాది ఆయుధధారులు, భస్మవిభూషితులు, వ్యాఘ్రచర్మధారులు అయిన భయంకర ద్వారపాలకులు కనిపిస్తారు; రాముడు దేవాజ్ఞతో శంకర దర్శనార్థం వినయంగా ప్రవేశం కోరుతాడు. యోగీంద్రులు, సిద్ధులు, పాశుపతుల నివాసం మరియు యోగ-తపస్సుతోనే ప్రవేశయోగ్యత ఇక్కడ సూచించబడింది.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३१// वसिष्ठ उवाच ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा स प्रणम्य जगद्गुरुम् / प्रसन्नचेताः सुभृशं शिवलोकं जगाम ह
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదం, భార్గవచరితంలో ముప్పై ఒకటవ అధ్యాయం. వసిష్ఠుడు పలికెను—బ్రహ్మ వచనము విని, జగద్గురువుకు నమస్కరించి, అత్యంత ప్రసన్నచిత్తుడై శివలోకమునకు వెళ్లెను.
Verse 2
लक्षयोजनमूर्द्ध्वं च ब्रह्मलोका द्विलक्षणम् / अथनिर्वचनीयं च योगिगम्यं परात्परम्
బ్రహ్మలోకమునకు పైగా రెండు లక్షల యోజనముల ఎత్తున ఆ లోకము ఉంది. అది నిర్వచనాతీతము, యోగులకు మాత్రమే గమ్యము, పరాత్పరము.
Verse 3
वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः
దాని దక్షిణభాగమున వైకుంఠము, వామభాగమున గౌరీలోకము; దాని క్రింద ధ్రువలోకము ఉంది. ఆ లోకము సమస్త లోకాలకన్నా పరమైనది.
Verse 4
तपोवीर्यगती रामः शिवलोकं ददर्श च / उपमानेन रहितं नानाकौतुकसंयुतम्
తపస్సు-వీర్యముల గమనముతో రాముడు శివలోకమును దర్శించాడు. అది ఉపమానరహితము, నానావిధ ఆశ్చర్యకర కౌతుకములతో సమన్వితము.
Verse 5
वसंति यत्र योगीन्द्राः सिद्धाः पाशुपताः शुभाः / कोटिकल्पतपः पुण्याः शान्ता निर्मत्सरा जनाः
యక్కడ యోగీంద్రులు, సిద్ధులు, శుభ పాశుపతులు నివసిస్తారు; కోటి కల్పాల తపస్సు పుణ్యంతో పవిత్రులై, శాంతులు, నిర్మత్సరులైన జనులు అక్కడ ఉంటారు।
Verse 6
पारिजातमुखैर्वृक्षैः शोभितं कामधेनुभिः / योगेन योगिना सृष्टं स्वेच्छया शङ्करेण हि
పారిజాతాది వృక్షాలతో శోభితమై, కామధేనువులతో నిండినది; యోగి శంకరుడు తన స్వేచ్ఛతో యోగబలముచే దానిని సృష్టించాడు।
Verse 7
शिल्पिनां गुरुणा स्वप्ने न दृष्टं निश्वकर्मणा / सरोवरशतैर्दिव्यैः पद्मरागविराजितैः
శిల్పుల గురువు విశ్వకర్మ కూడా స్వప్నంలోనైనా ఇలాంటిదిని చూడలేదు; పద్మరాగ మణులతో ప్రకాశించే దివ్య శత సరస్సులతో అది విరాజిల్లుతుంది।
Verse 8
शोभितं चातिरम्यं च संयुक्तं मणिवेदिभिः / सुवर्णरत्नरचितप्राकारेण समावृतम्
అది శోభాయమానమై అత్యంత రమ్యంగా, మణివేదికలతో సమ్మిళితమై ఉంది; స్వర్ణరత్నాలతో నిర్మితమైన ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది।
Verse 9
अत्यूर्द्ध्वमंबरस्पर्शि स्वच्छं क्षीरनिभंपरम् / चतुर्द्वारसमायुक्तं शोभितं मणिवेदिभिः
అది అత్యంత ఎత్తుగా ఆకాశాన్ని తాకునట్లు, స్వచ్ఛంగా క్షీరసమానంగా ప్రకాశిస్తుంది; నాలుగు ద్వారాలతో యుక్తమై, మణివేదికలతో అలంకరించబడింది।
Verse 10
रक्तसोपानयुक्तैश्च रत्नस्तंभकपाटकैः / नानाचित्रविचित्रैश्च शोभितैः सुमनोहरैः
రక్తవర్ణ సోపానాలతో యుక్తమై, రత్నస్తంభ కపాటాలతో, నానావిధ చిత్రవిచిత్రాలతో శోభిల్లి అత్యంత మనోహరంగా ఉండెను.
Verse 11
तन्मधये भवनं रम्यं सिंहद्वारोपशोभितम् / ददर्शरामो धर्मात्मा विचित्रमिव संगतः
దాని మధ్యలో సింహద్వారంతో శోభించిన రమ్యమైన భవనం ఉండెను; ధర్మాత్ముడైన రాముడు దానిని విచిత్ర వైభవంతో కూడినదిగా దర్శించెను.
Verse 12
तत्र स्थितौ द्वार पालौ ददर्शातिभयङ्करौ / महाकरालदन्तास्यौ विकृतारक्तलोचनौ
అక్కడ నిలిచిన ఇద్దరు ద్వారపాలులు అత్యంత భయంకరులు; వారి ముఖాలు మహా కరాళ దంతాలతో, కళ్ళు వికృతంగా రక్తవర్ణంగా ఉండెను.
Verse 13
दग्धशैलप्रतीकाशौ महाबलपराक्रमौ / विभूतिभूषिताङ्गौ च व्याघ्रचर्मांबरौ च तौ
ఆ ఇద్దరూ దగ్ధమైన పర్వతంలా ప్రకాశించి, మహాబల పరాక్రములు; శరీరమంతా విభూతితో భూషితమై, వ్యాఘ్రచర్మాన్ని వస్త్రంగా ధరించిరి.
Verse 14
त्रिशूलपट्टिशधरौ ज्वलन्तौ ब्रह्मतेजसा / तौ दृष्ट्वा मनसा भीतः किञ्चिदाह विनीतवत्
త్రిశూలం, పట్టిశం ధరించి బ్రహ్మతేజస్సుతో జ్వలించే వారిని చూచి, అతడు మనసులో భయపడి వినయంగా కొంత మాట పలికెను.
Verse 15
नमस्करोमि वामीशौ शङ्करं द्रष्टुमागतः / ईश्वराज्ञां समादाय मामथाज्ञप्तुमर्हथ
హే వామీశౌ! నేను నమస్కరిస్తున్నాను; శంకరుని దర్శించుటకు వచ్చాను. ఈశ్వరాజ్ఞను తీసుకొని వచ్చాను; దయచేసి నన్ను ఆజ్ఞాపించండి.
Verse 16
तौतु तद्वचनं श्रुत्वा गृहीत्वाज्ञां शिवस्य च / प्रवेष्टुमाज्ञां ददतुरीश्वरानुचरौ च तौ
ఆ మాట విని, శివుని ఆజ్ఞను స్వీకరించి, ఈశ్వరానుచరులైన ఆ ఇద్దరూ అతనికి ప్రవేశానుమతి ఇచ్చారు.
Verse 17
स तदाज्ञामनुप्राप्य विवेशान्तः पुरं मुदा / तत्रातिरम्यां सिद्धौघैः समाकीर्णां सभां द्विजः
ఆ ఆజ్ఞను పొందిన ఆ ద్విజుడు ఆనందంతో అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ సిద్ధసమూహాలతో నిండిన అత్యంత రమ్యమైన సభను చూశాడు.
Verse 18
दृष्ट्वा विस्मयमापेदे सुगन्धबहुलां विभोः / तत्रापश्यच्छिवं शान्तं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्
అది చూసి అతడు ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు; ప్రభువు స్థలం సుగంధంతో నిండిపోయింది. అక్కడ అతడు శాంత స్వరూపుడైన శివుని—త్రినేత్రుడైన చంద్రశేఖరుని—దర్శించాడు.
Verse 19
त्रिशूलशोभितकरं व्याघ्रचर्मवरांबरम् / विभूतिभूषिताङ्गं च नागयज्ञोपवीतिनम्
అతని చేతిలో త్రిశూలం శోభించెను; వ్యాఘ్రచర్మమే అతని ఉత్తమ వస్త్రము. దేహమంతా విభూతితో అలంకరింపబడి, నాగమే అతని యజ్ఞోపవీతమై ఉండెను.
Verse 20
आत्मारामं पूर्णकामं कोटिसूर्यसमप्रभम् / पञ्चाननं दशभुजं भक्तानुग्रहविग्रहम्
ఆత్మారాముడు, పూర్ణకాముడు, కోటి సూర్యుల సమాన ప్రభావంతుడు; పంచాననుడు, దశభుజుడు, భక్తానుగ్రహమూర్తి।
Verse 21
योगज्ञाने प्रब्रुवन्तं सिद्धेभ्यस्तर्कमुद्रया / स्तूयमानं च योकीन्द्रैः प्रमथप्रकरैर्मुदा
యోగజ్ఞానాన్ని ఉపదేశిస్తూ, సిద్ధులకు తర్కముద్రతో బోధిస్తూ; యోగీంద్రులు మరియు ప్రమథగణాలు ఆనందంతో స్తుతించే వాడు।
Verse 22
भैरवैर्योगिनीभिश्च वृतं रुद्रगणैस्तथा / मूर्ध्ना नमाम तं दृष्ट्वा रामः परमया मुदा
భైరవులు, యోగినీలు, రుద్రగణాలు చుట్టుముట్టిన ఆయనను చూసి రాముడు పరమానందంతో శిరస్సు వంచి నమస్కరించాడు।
Verse 23
वामभागे कार्त्तिकेयं दक्षिणे च गणेश्वरम् / नन्दीश्वरं महाकालं वीरभद्रं च तत्पुरः
ఆయన వామభాగంలో కార్త్తికేయుడు, దక్షిణంలో గణేశ్వరుడు; ముందుగా నందీశ్వరుడు, మహాకాలుడు, వీరభద్రుడు నిలిచియున్నారు।
Verse 24
क्रोडे दुर्गां शतभुजां दृष्ट्वा नत्वाथ तामपि / स्तोतुं प्रचक्रमे विद्वान्गिरा गद्गदया विभुम्
అంకంలో విరాజిల్లే శతభుజా దుర్గను చూసి, ఆమెకూ నమస్కరించి; ఆపై విద్వానుడైన రాముడు గద్గద స్వరంతో ఆ విభువును స్తుతించసాగాడు।
Verse 25
नमस्ये शिवमीशानं विभुं व्यापकमव्ययम् / भुजङ्गभूषणं चोग्रं नृकपालस्रगुज्ज्वलम्
నేను ఈశాన శివునికి నమస్కరిస్తున్నాను—ఆయన సర్వవ్యాపి, విభువు, అవ్యయుడు; భుజంగభూషణధారి, ఉగ్రుడు, నరకపాలమాలచే ప్రకాశించువాడు।
Verse 26
यो विभुः सर्वलोकानां सृष्टिस्थितिविनाशकृत् / ब्रह्मादिरूपधृग्ज्येष्ठस्तं त्वां वेद कृपार्णवम्
సర్వలోకాల సృష్టి-స్థితి-వినాశాన్ని చేయు విభువు ఎవడో; బ్రహ్మాది రూపాలను ధరించు జ్యేష్ఠుడు—ఆ కృపాసముద్రమైన నిన్నే (యథార్థంగా) తెలుసుకొనగలరు।
Verse 27
वेदा न शक्ता यं स्तोतु मवाङ्मनसगोचरम् / ज्ञानबुद्ध्योरसाध्यं च निराकारं नमाम्यहम्
వేదాలు కూడా స్తుతించలేని, వాక్కు-మనస్సులకు అందని; జ్ఞానం, బుద్ధికీ అగమ్యమైన నిరాకారునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 28
शक्रादयः सुरगणा ऋषयो मनवो ऽसुराः / न यं विदुर्यथातत्त्वं तं नमामि परात्परम्
శక్రాది దేవగణాలు, ఋషులు, మనువులు, అసురులు కూడా యథాతత్త్వంగా ఎవరిని తెలియరు—ఆ పరాత్పరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 29
यस्यांशांशेन सृजयन्ते लोकाः सर्वे चराचराः / लीयन्ते च पुनर्यस्मिंस्तं नमामि जगन्मयम्
ఆయన అంసంలోని అంసంతోనే సమస్త చరాచర లోకాలు సృష్టింపబడతాయి, మరియు మళ్లీ ఆయనలోనే లయమవుతాయి—ఆ జగన్మయునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 30
यस्येषत्कोपसंभूतो हुताशो दहते ऽखिलम् / सोर्द्ध्वलोकं सपातालं तं नमामि हरं परम्
యస్య స్వల్పకోపమున పుట్టిన హుతాశనుడు సమస్తాన్ని దహించును; ఊర్ధ్వలోకమునుండి పాతాళమువరకు వ్యాపించిన ఆ పరమ హరునకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 31
पृथ्वीपवन वह्न्यभभोनभोयज्वेन्दुभास्कराः / मूर्त्तयो ऽष्टौ जगत्पूज्यास्तं यज्ञं प्रणमाम्यहम्
పృథివి, పవనము, వహ్ని, జలము, ఆకాశము, యజ్వా (యజ్ఞస్వరూపము), చంద్రుడు, సూర్యుడు—ఈ ఎనిమిది మూర్తులు జగత్పూజ్యులు; ఆ యజ్ఞస్వరూపునకు నేను ప్రణామము చేయుచున్నాను।
Verse 32
यः कालरूपो जगदादिकर्त्ता पाता पृथग्रूपधरो जगन्मयः / रर्त्ता पुना रुद्रवपुस्तथान्ते तं कालरूपं शरणं प्रपद्ये
కాలరూపుడై జగదాదికర్త అయినవాడు, వివిధరూపధారిగా జగత్తును పాలించువాడు, జగన్మయుడు; అంత్యమున రుద్రవపుతో సంహరించువాడు—ఆ కాలరూపునే నేను శరణు పొందుచున్నాను।
Verse 33
इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः
ఇట్లు చెప్పి ఆ భార్గవుడు ఆనందముతో ఆతురుడై ఆయన పాదసన్నిధికి పడి శరణు పొందెను. అప్పుడు కృపాసముద్రుడు ఎడమచేతితో లీలగా అతనిని లేపి, అతని శిరస్సుపై తన హస్తమును ఉంచెను।
Verse 34
आशीर्भिरेनं ह्यभिनन्द्य सादरं निवेशयामास गणेशपूर्वतः / उवाच वामामभिवीक्ष्य चाप्युमां कृपार्द्रदृष्ट्याखिलकामपूरकः
ఆశీర్వచనములతో అతనిని సాదరంగా అభినందించి, గణేశుని ముందర కూర్చుండబెట్టెను. తరువాత కృపార్ద్రదృష్టితో వామా ఉమను చూచి, సమస్తకామపూరకుడైన ప్రభువు పలికెను।
Verse 35
शिव उवाच कस्त्वं वटो कस्यकुले प्रसूतः किं कार्यमुद्दिश्य भवानिहागतः / विनिर्द्दिशाहं तव भक्तिभावतः प्रीतः प्रदद्यां भवतो मनोगतम्
శివుడు పలికెను—ఓ వత్సా, నీవెవరు? ఏ కులంలో జన్మించితివి? ఏ కార్యాన్ని ఉద్దేశించి ఇక్కడికి వచ్చితివి? నీ భక్తిభావంతో నేను ప్రసన్నుడను; చెప్పు, నీ మనోగతాన్ని నీకు ప్రసాదించెదను।
Verse 36
इत्येवमुक्तः स भृगुर्महात्मना हरेण विश्वार्त्तिहरेण सादरम् / पुनश्च नत्वा विबुधां पति गुरुं कृपासमुद्रं समुवाच सत्वरम्
ఇలా మహాత్ముడైన హరి—లోకార్తిని హరించువాడు—సాదరంగా పలికినప్పుడు, భృగువు మళ్లీ దేవాధిపతి గురువు, కృపాసముద్రమైన ఆయనకు నమస్కరించి త్వరగా పలికెను।
Verse 37
परशुराम उवाच भृगोश्चाहं कुले जातो जमदग्निसुतौ विभो / रामो नाम जगद्वन्द्यं त्वामहं शरणं गतः
పరశురాముడు పలికెను—హే విభో, నేను భృగు వంశంలో జన్మించినవాడను, జమదగ్ని కుమారుడను. నా పేరు రామ; హే జగద్వంద్యా, నేను నీ శరణు పొందితిని।
Verse 38
यत्कार्यार्थमहं नाथ तव सांनिध्यमागतः / तं प्रसाधय विश्वेश वाञ्छितं काममेव मे
హే నాథా, ఏ కార్యార్థమై నేను నీ సాన్నిధ్యానికి వచ్చితినో, హే విశ్వేశ్వరా, దానిని సిద్ధి చేయుము; అదే నా వాంఛిత కోరిక।
Verse 39
मृगयामागतस्यापि कार्त्तवीर्यस्य भूपतेः / आतिथ्यं कृतवान् देव जमदग्निः पिता मम
హే దేవా, వేటకు వచ్చిన రాజు కార్త్తవీర్యునికీ నా తండ్రి జమదగ్ని అతిథ్యసత్కారం చేసెను।
Verse 40
राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह
మందబుద్ధి రాజు లోభవశంగా బలంతో అతనిని కూల్చివేశాడు. అతడు మృతుడని చూసి ఆ ధేనువు గోవుల లోకానికి వెళ్లిపోయింది.
Verse 41
राजा न शोचन्मरणं पितुर्मम निरागसः / जगाम स्वपुरं पश्चान्माता मे प्रारुदद्भृशम्
నిర్దోషుడైన నా తండ్రి మరణాన్ని రాజు శోకించలేదు. తరువాత తన నగరానికి వెళ్లిపోయాడు; నా తల్లి ఘోరంగా విలపించింది.
Verse 42
तज्ज्ञात्वा लोकवृत्तज्ञो भृगुर्नः प्रपितामहः / आजगाम महादेव ह्यहमप्यागतो वनात्
హే మహాదేవా, ఇది తెలిసి లోకవృత్తజ్ఞుడైన మా ప్రపితామహుడు భృగువు వచ్చాడు; నేనూ అడవినుంచి వచ్చాను.
Verse 43
मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम
నేను నా తల్లితో కలిసి తీవ్ర దుఃఖంతో ఉన్న అన్నదమ్ములను ఓదార్చాను. తరువాత మంత్రజ్ఞుడైన ఆయన నా తండ్రిని పునర్జీవింపజేశాడు.
Verse 44
आनागते भृगौ मातुर्दुःखेनाहं प्रकोपितः / प्रतिज्ञां कृतवान्देव सात्वयन्मातरंस्वकाम्
భృగువు రాకముందే తల్లి దుఃఖంతో నేను కోపంతో రగిలిపోయాను. హే దేవా, తల్లిని ఓదారుస్తూ నేను ఒక ప్రతిజ్ఞ చేశాను.
Verse 45
त्रिःसप्तकृत्वो यदुरस्ताडितं मातुरात्मनः / तावत्संख्यमहं पृथ्वीं करिष्ये क्षत्रवर्जिताम्
మాతృఆత్మస్వరూపమున యదువు వక్షస్థలమున త్రిఃసప్తకృత్వః తాడింపబడినంత సంఖ్యవరకు నేను భూమిని క్షత్రియవర్జితముగా చేయుదును।
Verse 46
इत्येवं परिपूर्णा मे कर्त्ता देवो जगत्पतिः / महादेवो ह्यतो नाथ त्वत्सकाणमिहागतः
ఇట్లుగా నా ప్రతిజ్ఞ పరిపూర్ణమైంది. జగత్పతి దేవుడైన మహాదేవుడు, ఓ నాథా, ఇప్పుడు నీ సఖులతో కూడ ఇక్కడికి వచ్చెను.
Verse 47
वसिष्ठ उवाच इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा दुर्गामुखं हरः / बभूवानम्रवदनस्छिन्तयानः क्षणं तदा
వసిష్ఠుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని, దుర్గాముఖమును చూచి, హరుడు (శివుడు) అప్పుడు క్షణమొకటి శిరస్సు వంచి చింతనలో మునిగెను.
Verse 48
एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा विस्मिता प्राहसद्भृशम् / उवाच च महाराज भार्गवं वैरसाधकम्
ఈ మధ్యలో దుర్గా ఆశ్చర్యపడి బహుగా నవ్వి, ఓ మహారాజా, వైరసాధకుడైన భార్గవునితో పలికెను.
Verse 49
तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो
ఓ తపస్వీ ద్విజపుత్రా! నీవు భూమిని రాజుల్లేనిదిగా చేయదలచితివా? కోపముతో త్రిఃసప్తకృత్వః—నీ సాహసం మహత్తరమేగదా, బటా!
Verse 50
हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः
నీవు ఆయుధం లేకుండా ఆ ఈశ్వరుడైన సహస్రార్జునుని సంహరించదలచుకున్నావా? ఆయన భ్రూభంగ లీలతోనే రావణునికూడా నిరాకరించాడు.
Verse 51
तस्मै प्रदत्तं दत्तेन श्रीहरेः कवचं पुरा / शक्तिरत्यर्थवीर्या च तं कथं हन्तुमिच्छसि
దత్తుడు పూర్వమే అతనికి శ్రీహరి యొక్క కవచాన్ని ప్రసాదించాడు; అతని శక్తి అత్యంత వీర్యవంతమైనది. అటువంటివానిని నీవు ఎలా సంహరించదలచుకున్నావు?
Verse 52
शङ्करः करुणासिद्धः कर्त्तुं चाप्यन्यथा विभुः / न चान्यः शङ्करात्पुत्र सत्कार्यं कर्त्तुमीश्वरः
శంకరుడు కరుణతో సిద్ధుడై, విభువుగా ఉండి కావాలంటే ఇతరథా చేయగలడు; కానీ ఓ పుత్రా, శంకరుని తప్ప సత్కార్యాన్ని చేయగల మరెవ్వరూ ఈశ్వరులు కారు.
Verse 53
अथ देव्या अनुमतिं प्राप्य शंभुर्द्दयार्णवः / अभ्यधाद्भद्रया वाया जमदग्निसुतं विभुः
అప్పుడు దేవి అనుమతిని పొందిన దయాసముద్రుడైన శంభువు, విభువుగా, జమదగ్ని సుతునితో మంగళకరమైన వాణితో పలికాడు.
Verse 54
शिव उवाच अद्यप्रभृति विप्र त्वं मम स्कन्दसमो भव / दास्यामि मन्त्रं दिव्यं ते कवचं च महामते
శివుడు పలికెను—హే విప్రా, ఈ రోజు నుండి నీవు నా స్కందునితో సమానుడవు. హే మహామతీ, నీకు దివ్య మంత్రాన్ని మరియు కవచాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
Verse 55
लीलया यत्प्रसादेन कार्त्तवीर्यं हनिष्यसि / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां महीं चापि करिष्यसि
ఆయన లీలామాత్ర ప్రసాదంతో నీవు కార్త్తవీర్యుని సంహరిస్తావు; ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని రాజుల్లేనిదిగా చేస్తావు.
Verse 56
इत्युक्त्वा शङ्करस्तस्मै ददौ मन्त्रं सुदुर्लभम् / त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम्
ఇలా చెప్పి శంకరుడు అతనికి అత్యంత దుర్లభమైన మంత్రాన్ని ఇచ్చాడు—‘త్రైలోక్యవిజయం’ అనే పరమాద్భుత కవచం.
Verse 57
नागपाशं पाशुपतं ब्रह्मास्त्रं च सुदुर्ल्लभम् / नारायणास्त्रमाग्नेयं वायव्यं वारुणं तथा
నాగపాశం, పాశుపతం, అత్యంత దుర్లభమైన బ్రహ్మాస్త్రం; అలాగే నారాయణాస్త్రం, ఆగ్నేయం, వాయవ్యం, వారుణం కూడా.
Verse 58
घान्धर्वं गारुडं चैव जृंभणास्त्रं महाद्भुतम् / गदां शक्तिं च परशुं शूलं दण्डमनुत्तमम्
గాంధర్వం, గారుడం, మహాద్భుత జృంభణాస్త్రం; అలాగే గద, శక్తి, పరశు, శూలం, అనుత్తమ దండం.
Verse 59
शस्त्रास्त्रग्राममखिलं प्रहृष्टः संबभूव ह / नमस्कृत्य शिवं शान्तं दुर्गां स्कन्दं गणेश्वरम्
సర్వ శస్త్రాస్త్ర సమూహాన్ని పొందిన అతడు పరమ హర్షితుడయ్యాడు; శాంత స్వరూపుడైన శివునికి, దుర్గకు, స్కందునికి, గణేశ్వరునికి నమస్కరించాడు.
Verse 60
परिक्रम्य ययौ रामः पुष्करं तीर्थमुत्तमम् / सिद्धं कृत्वा शिवोक्तं तु मन्त्रं कवचमुत्तमम्
పరిక్రమ చేసి రాముడు ఉత్తమ తీర్థమైన పుష్కరానికి వెళ్లెను. శివుడు ఉపదేశించిన ఉత్తమ మంత్రకవచాన్ని సిద్ధి చేసెను.
Verse 61
साधयामास निखिलं स्वकार्यं भृगुनन्दनः / निहत्य कार्त्तवीर्यं तं ससैन्यं सकुलं मुदा / विनिवृत्तो गृहं प्रागात्पितुः स्वस्य भृगूद्वहः
భృగునందనుడు తన కార్యమంతటిని సంపూర్ణంగా సాధించెను. కార్త్తవీర్యుని అతని సైన్యంతోను కులంతోను సంహరించి ఆనందంతో, భృగుశ్రేష్ఠుడు తన తండ్రి ఇంటికి తిరిగివెళ్లెను.
Frequently Asked Questions
This chapter is primarily cosmological rather than genealogical; it focuses on the placement and phenomenology of higher lokas (Śivaloka/Brahmaloka) and their inhabitants (yogins, siddhas, pāśupatas), not on a royal or sage vaṃśa list.
A key vertical-distance marker appears in the placement of Brahmaloka as ‘lakṣa-yojana’ above (a high-order measure), alongside directional relations among Vaikuṇṭha, Gaurīloka, and the lower Dhruvaloka, forming a tiered upper-world coordinate system.
This adhyāya is not a Lalitopākhyāna passage; it does not present Śākta vidyā/yantra material. Its esoteric emphasis is instead yogic access to supernal realms and the symbolic architecture of Śivaloka guarded by dvārapālas.