Shloka 14
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
त्रिशूलपट्टिशधरौ ज्वलन्तौ ब्रह्मतेजसा / तौ दृष्ट्वा मनसा भीतः किञ्चिदाह विनीतवत्
Transliteration
triśūlapaṭṭiśadharau jvalantau brahmatejasā / tau dṛṣṭvā manasā bhītaḥ kiñcidāha vinītavat
Translation
త్రిశూలం, పట్టిశం ధరించి బ్రహ్మతేజస్సుతో జ్వలించే వారిని చూచి, అతడు మనసులో భయపడి వినయంగా కొంత మాట పలికెను.
Word by Word
त्रिशूलtrident
त्रिशूल:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootत्रिशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; used in compound
पट्टिशaxe
पट्टिश:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootपट्टिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘battle-axe’ used in compound
धरौbearing tridents and axes
धरौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootधर (प्रातिपदिक; √धृ-अच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; ‘triśūla-paṭṭiśa-dhara’ = bearers of trident and axe; qualifies तौ
ज्वलन्तौblazing
ज्वलन्तौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वलन्त् (प्रातिपदिक; √ज्वल्-शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; शतृ-प्रत्यय वर्तमानकृदन्त (present active participle) ‘blazing’
ब्रह्मतेजसाwith brahmanic radiance
ब्रह्मतेजसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्म+तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental ‘with Brahmanic splendor’
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; object of दृष्ट्वा
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) ‘having seen’
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental ‘in/with the mind’
भीतःfrightened
भीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीत (प्रातिपदिक; √भी-क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past participle ‘frightened’; subject (Rāma understood)
किञ्चित्something/a little
किञ्चित्:
Karma (कर्म)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formपरिमाणवाचक अव्यय (indeclinable ‘a little/something’)
आहsaid
आह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (धातु; ‘to say’—form आह from √अह्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष? actually 3rd person singular; परस्मैपद; ‘said’
विनीतवत्humbly
विनीतवत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविनीतवत् (अव्यय; विनीत+वत्)
Formरीतिवाचक अव्यय (adverb ‘like one who is humble/modestly’)