Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 58
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
वैकुण्ठा नाम ते साध्या बभूवुश्चाक्षुषेंऽतरे / उपस्थितेंऽतरे ह्यस्मिन्पुनर्वैवस्वतस्य ह
Transliteration
vaikuṇṭhā nāma te sādhyā babhūvuścākṣuṣeṃ'tare / upasthiteṃ'tare hyasminpunarvaivasvatasya ha
Translation
‘వైకుంఠ’ అనే సాధ్యదేవులు చాక్షుష మన్వంతరంలో ఉద్భవించారు; ఈ అంతరం సమీపించినప్పుడు మళ్లీ వైవస్వత మన్వంతరం వస్తుంది.
Word by Word
वैकुण्ठाःVaikuṇṭhas (a class of beings)
वैकुण्ठाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (नाम-विशेषः)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशक (particle: by name)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pronoun: they/those)
साध्याःthe Sādhyas
साध्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसाध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (देवगण-नाम)
बभूवुःbecame, came to be
बभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-बोधक
चाक्षुषेin the Cākṣuṣa (Manvantara)
चाक्षुषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'मन्वन्तर' इत्यस्य विशेषणम्
अन्तरेin the period
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
उपस्थितेwhen (it) had come/arrived
उपस्थिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउप + स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), 'अन्तरे' इत्यस्य विशेषणम्; (when it had arrived/when present)
अन्तरेin the period
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चय/कारण-बोधक (particle: indeed/for)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (in this)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्ति-बोधक (adverb: again)
वैवस्वतस्यof Vaivasvata
वैवस्वतस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'मन्वन्तर' इत्यस्य सम्बन्धः (of Vaivasvata)
हindeed (emphatic)
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, पदपूरण/अनुस्मारक (expletive particle)