Shloka 33
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
युगापाये यथात्यर्थं वनमाकुलमाबभौ / वराहसिंहशार्दूलश्वाविच्छशकुलानि च
Transliteration
yugāpāye yathātyarthaṃ vanamākulamābabhau / varāhasiṃhaśārdūlaśvāvicchaśakulāni ca
Translation
ఆ అడవి యుగాంతం వలె అత్యంత గందరగోళంగా కనిపించింది, అక్కడ పందులు, సింహాలు, పులులు, ముళ్ళపందులు మరియు కుందేళ్ళ సమూహాలు ఉన్నాయి.
Word by Word
युग-अपायेat the end of the yuga
युग-अपाये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + अपाय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (singular); तत्पुरुष-समास: युगस्य अपाये ‘at the end of an age’
यथाas, like
यथा:
Upamana-bodhaka (उपमानबोधक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (comparative particle)
अत्यर्थम्excessively, greatly
अत्यर्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
वनम्the forest
वनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
आकुलम्confused, tumultuous
आकुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषण (qualifier) of वनम्
आबभौappeared, seemed
आबभौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); उपसर्ग आ-; √भा ‘to shine/appear’
वराह-सिंह-शार्दूल-श्वाविच्छ-शकुलानिboars, lions, tigers, jackals, and birds
वराह-सिंह-शार्दूल-श्वाविच्छ-शकुलानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक) + श्वाविच्छ (प्रातिपदिक) + शकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural); द्वन्द्व-समास (copulative list)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)