
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction (Ancestral Rite Protocols)
ఈ అధ్యాయంలో ఋషి-సంవాద రూపంలో బృహస్పతి పితృ-శ్రాద్ధ విధిని సాంకేతికంగా వివరిస్తాడు. రాజతం (వెండి) పాత్రలు మరియు వెండి సంబంధిత దానాన్ని అక్షయఫలప్రదమని, సంతానము పితృదేవతలను ‘తరింపజేయు’ సాధనమని ప్రశంసిస్తుంది. కనకం, రాజతం, తిలాలు, కుటుపం, కృష్ణాజినం (నల్ల జింక చర్మం) యొక్క సన్నిధి/దానం రక్షోఘ్నమై బ్రహ్మవర్చస్సు, గోసంపద, పుత్రప్రాప్తి, ఐశ్వర్యవృద్ధిని కలిగిస్తాయని చెబుతుంది. ఆగ్నేయ దిశలో వేదిక స్థాపన, సమచతురస్ర ప్రమాణం, మూడు గర్తాలు మరియు ఖదిర కట్టెల మూడు దండాలు/స్తంభాల నిర్మాణం—కొలతలు, దిశానిర్దేశాలతో చెప్పబడింది. జల-పవిత్రాలతో శుద్ధి, మేక/ఆవు పాలతో మార్జనము కూడా పేర్కొనబడింది. అమావాస్య సమయంలో మంత్ర-నియమాలతో చేసిన శ్రాద్ధం నిత్య తర్పణంతో అనుసంధానమై అశ్వమేధఫలసమ పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది; ఫలితాలు—పోషణ, రాజ్యసమృద్ధి, దీర్ఘాయువు, వంశవృద్ధి, స్వర్గశ్రీ మరియు క్రమంగా మోక్షసిద్ధి।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे पितृराज्य कल्पो नाम दशमो ऽध्यायः // १०// बृहस्पतिरुवाच राजतं राजताक्तं वा पितॄणां पात्रमुच्यते / राजतस्य कथावापि दर्शनं दान मेव वा
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో (వాయుప్రోక్తం) మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘పితృరాజ్యకల్ప’ అనే పదవ అధ్యాయం. బృహస్పతి పలికెను—పితృదేవులకు వెండి పాత్ర లేదా వెండి పూతపూసిన పాత్ర అనబడుతుంది; వెండిగురించిన కథ వినుట, దాని దర్శనం, లేదా దానమిచ్చుట కూడా (పుణ్యప్రదం)।
Verse 2
अनन्तमक्षयं स्वर्गे राजते दानमुच्यते / पितॄनेतेन दानेन सत्पुत्रास्तारयन्त्युत
స్వర్గలో వెండి దానం అనంతమైన, అక్షయమైన ఫలమని చెప్పబడింది; ఈ దానంతో సత్పుత్రులు పితృదేవతలను కూడా తరింపజేస్తారు।
Verse 3
राजते हि स्वधा दुग्धा पात्रे तैः पृथिवी पुरा / स्वधां वा पार्थिभिस्तात तस्मिन् दत्तं तदक्षयम्
పూర్వం భూమిపై వారు (పితృదేవతలు) వెండి పాత్రలో స్వధాను దోహించారు; ఓ తాత! రాజులు ఆ పాత్రలో స్వధాను దానమిచ్చినచో అది అక్షయమవుతుంది।
Verse 4
कृष्णाजिनस्य सांनिध्यं दर्शनं दानमेव च / रक्षोघ्नं ब्रह्म वर्चस्यं पशून्पुत्रांश्च तारयेत्
కృష్ణాజిన సమీపం, దాని దర్శనం మరియు దానం—ఇవి రాక్షసనాశకాలు, బ్రహ్మతేజస్సును పెంపొందించేవి; పశువులను, పుత్రులను కూడా తరింపజేస్తాయి.
Verse 5
कनकं राजतं पात्रं दौहित्रं कुतुपस्तिलाः / वस्तूनि पावनीयानि त्रिदण्डीयोग एव वा
బంగారం, వెండి, పాత్ర, దౌహిత్రదానం, కుతుపం మరియు నువ్వులు—ఇవి పవిత్రకరమైన వస్తువులు; లేదా త్రిదండీ యోగాచరణ కూడా (పావనమే).
Verse 6
श्राद्धकर्मण्ययं श्रेष्ठो विधिर्ब्राह्मः सनातनः / आयुःकीर्तिप्रजैश्वर्यप्रज्ञासंततिवर्द्धनः
శ్రాద్ధకర్మలో ఈ బ్రాహ్మ, సనాతన విధియే శ్రేష్ఠం; ఇది ఆయుష్షు, కీర్తి, సంతానం, ఐశ్వర్యం, ప్రజ్ఞ మరియు వంశసంతతి వృద్ధిని కలిగిస్తుంది.
Verse 7
दिशिदक्षिणपूर्वस्यां वेदिस्थानं निवेदयेत् / सर्वतो ऽरत्निमात्रं च चतुरस्रं सुसंस्थितम्
దక్షిణ-తూర్పు దిశలో వేదిక స్థలాన్ని నిర్ణయించాలి; అది అన్ని వైపులా ఒక అరత్ని ప్రమాణముతో, చతురస్రంగా, సుస్థిరంగా ఉండాలి.
Verse 8
वक्ष्यामि विधिवत्स्थानं पितॄणामनुशासितम् / धन्यमायुष्यमारोग्यं बलवर्णविवर्द्धनमा
పితృదేవతలు ఆజ్ఞాపించిన విధివతమైన స్థానాన్ని నేను చెప్పుదును; అది మంగళకరం, ఆయుష్షు-ఆరోగ్యదాయకం, బలము మరియు వర్ణతేజస్సును వృద్ధి చేయునది.
Verse 9
तत्र गर्तास्त्रयः कायार्स्त्रयो दण्डाश्च खादिराः / अरत्निमात्रास्ते कार्या रजतैः प्रविभूषिताः
అక్కడ మూడు గర్తములు చేయవలెను; అలాగే ఖదిరకాష్ఠముతో మూడు దండములు చేయవలెను. అవి అరత్ని పరిమాణముగా ఉండి వెండితో సుసంపన్నముగా అలంకరింపబడవలెను.
Verse 10
ते वितस्त्यायता गर्त्ताः सर्वतश्चतुरङ्गुलाः / प्राग्दक्षिणमुखान्कुर्यात्स्थिरानशुषिरांस्तथा
ఆ గర్తములు ఒక విస్తి పొడవుగా, చుట్టూ నాలుగు అంగుళాల పరిమాణముగా ఉండవలెను. వాటిని తూర్పు-దక్షిణముఖముగా చేసి, స్థిరముగా, రంధ్రరహితముగా చేయవలెను.
Verse 11
अद्भिः पवित्रयुक्ताभिः पावयेत्सततं शुचिः / पयसा ह्याज गव्येन शोधनं चाद्भिरेव च
పవిత్రముతో కూడిన జలములతో శుచియైనవాడు నిత్యం పవిత్రతను సాధించవలెను. మేకపాలు, ఆవుపాలతోను మరియు జలములతోనే శుద్ధి చేయవలెను.
Verse 12
सततं तर्पणं ह्येतत्तृप्तिर्भवति शास्वती / इह वामुत्र य वशी सर्वकामसमन्वितः
ఇది నిత్య తర్పణమే; దీనివలన శాశ్వత తృప్తి కలుగును. ఇలా వశుడై (సంయమంతో) ఉండువాడు ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ సర్వకామసంపన్నుడగును.
Verse 13
एवं त्रिषवणस्नातो योर्ऽचयेत्प्रयतः पितॄन् / मन्त्रेण विधिवत्सम्यगश्वमेधफलं लभेत्
ఇలా త్రిషవణస్నానం చేసి, నియమంతో మంత్రసహితంగా విధివిధానముగా పితృదేవతలను అర్చించువాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలమును పొందును.
Verse 14
तान्स्थापयेदमावास्यां गर्त्तान्वै चतुरङ्गुलान् / त्रिःसप्तसंस्थास्ते यज्ञास्त्रैलोक्यं धार्यते तु यः
అమావాస్యనాడు నాలుగు అంగుళాల లోతు గల ఆ గోతులను స్థాపించాలి. ఇవి త్రిఃసప్త (ఇరవై ఒక) సంస్థల యజ్ఞాలు; వీటివల్ల త్రిలోకం ధారితమవుతుంది.
Verse 15
तस्य पुष्टिस्तथैश्वर्यमायुः संततिरेव च / दिवि च भ्राजतेलक्ष्म्या मोक्षं च लभते क्रमात्
అతనికి పుష్టి, ఐశ్వర్యం, ఆయువు, సంతానం అన్నీ వృద్ధి చెందుతాయి. స్వర్గంలో లక్ష్మీ కాంతితో ప్రకాశించి, క్రమంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
Verse 16
पाप्मापहं पावनीयं ह्यश्वमेधफलं लभेत् / अश्वमेधफलं ह्येत्तद्द्विजैः संस्कृत्य पूजितम्
అతడు పాపాలను హరించే, పవిత్రమైన అశ్వమేధ ఫలాన్ని పొందుతాడు. ఈ అశ్వమేధ ఫలం ద్విజులు సంస్కారపూర్వకంగా పూజించినదిగా చెప్పబడింది.
Verse 17
मन्त्रं वक्ष्याम्यहं तस्मादमृतं ब्रह्मनिर्मितम् / देंवतेभ्यः पितृभ्यश्च महायोगिभ्य एव च
కాబట్టి నేను బ్రహ్మనిర్మితమైన అమృతసమాన మంత్రాన్ని చెప్పుతున్నాను—ఇది దేవతలకు, పితృలకు, మహాయోగులకు కూడా అర్పణీయమైనది.
Verse 18
नमः स्वाहयै स्वधायै नित्यमेव भवत्युत / आद्धे ऽवसाने श्राद्धस्य त्रिरावृत्तं जपेत्सदा
‘స్వాహా’కూ ‘స్వధా’కూ నిత్య నమస్కారం. శ్రాద్ధం ఆరంభంలోనూ ముగింపులోనూ దీన్ని ఎల్లప్పుడూ మూడుసార్లు జపించాలి.
Verse 19
पिण्डनिर्वपणे वापि जपेदेतं समाहितः / क्षिप्रमायान्ति पितरो रक्षांसि प्रद्रवन्ति च
పిండనిర్వపణ సమయంలోనైనా ఏకాగ్రుడై ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తే, పితృదేవతలు త్వరగా వచ్చి రాక్షసులు పారిపోతారు.
Verse 20
पित्र्यं तु त्रिषु कालेषु मन्त्रो ऽयं तारयत्युत / पठ्यमानः सदा श्राद्धे नियतैर्ब्रह्मवादिभिः
ఈ పితృసంబంధ మంత్రం మూడు కాలాలలో జపించబడితే తప్పక తరింపజేస్తుంది; శ్రాద్ధంలో నియమనిష్ఠ బ్రహ్మవాదులు దీన్ని ఎల్లప్పుడూ పఠిస్తారు.
Verse 21
राज्यकामो जपेदेतं सदा मन्त्रमतन्द्रितः / वीर्यशौर्यार्थसत्त्वाशीरायुर्बुद्धिविवर्द्धनम्
రాజ్యాన్ని కోరువాడు ఆలస్యం లేక సదా ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి; ఇది వీర్యం, శౌర్యం, ధనం, సత్త్వం, ఆశీర్వాదం, ఆయువు, బుద్ధిని వృద్ధి చేస్తుంది.
Verse 22
प्रीयन्ते पितरो येन जपेन नियमेन च / सप्तर्चिषं प्रवक्ष्यामि सर्वकामप्रदं शुभम्
ఏ జపం, ఏ నియమం వలన పితరులు ప్రీతిచెందుతారో, ఆ శుభమైన సర్వకామప్రద ‘సప్తర్చిష్’ను నేను వివరిస్తాను.
Verse 23
अमूर्त्तीनां समूर्त्तिनां पितॄणां दीप्ततेजसाम् / नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचक्षुषाम्
అమూర్తులైనవారికీ, సమూర్తులైనవారికీ, దీప్తతేజస్సుగల పితృదేవతలకు—ధ్యానులకూ యోగచక్షువులకూ—నేను సదా నమస్కరిస్తాను.
Verse 24
इन्द्रादीनां च नेतारो दशमारीचयोस्तथा / सप्तर्षीणां पितॄणां च तान्नमस्यामि कामदान्
ఇంద్రాది నేతలకును, దశమారీచులకును, అలాగే సప్తర్షుల పితృదేవతలకును—కామప్రదులైన వారిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 25
मन्वादिनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा / तान्नमस्कृत्य सर्वान्वै पितृमत्सु विधिष्वपि
మన్వాది నేతలకును, సూర్యచంద్రుల నేతలకును—వారందరికి నమస్కరించి, పితృసంబంధ విధులలోనూ నేను ఆచరిస్తాను।
Verse 26
नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योश्च पितॄनथ / द्यावापृथिव्योश्च सदा नामस्यामि कृताञ्जलिः
నక్షత్రగ్రహాల, వాయు-అగ్నుల, అలాగే ద్యావాపృథివుల పితృదేవతలకు నేను ఎల్లప్పుడూ కృతాంజలితో నమస్కరిస్తాను।
Verse 27
देवर्षीणां च नेतारः सर्वलोकनमस्कृताः / त्रातारः सर्वभूतानां नमस्यामि पितामहान्
దేవర్షుల నేతలు, సమస్త లోకములచే నమస్కృతులు, సమస్త భూతములకు త్రాతలు—ఆ పితామహులను నేను నమస్కరిస్తాను।
Verse 28
प्रजापतेर्गवां वह्नेः सोमाय च यमाय च / योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः
ప్రజాపతికి, గోవులకు, అగ్నికి, సోమునికి, యమునికి, అలాగే యోగేశ్వరులకు—నేను ఎల్లప్పుడూ కృతాంజలితో నమస్కరిస్తాను।
Verse 29
पितृगणेभ्यः सप्तभ्यो नमो लोकेषु सप्तसु / स्वयंभुवे नमश्चैव ब्रह्मणे योगचक्षुषे
సప్తలోకాలలో ఉన్న సప్త పితృగణులకు నమస్కారం. స్వయంభువైన, యోగచక్షువైన బ్రహ్మకు కూడా నమో నమః.
Verse 30
एतदुक्तं च सप्तार्चिर्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् / पवित्रं परमं ह्येतच्छ्रीमद्रोगविनाशनम्
ఇది ‘సప్తార్చి’ అని చెప్పబడినది; బ్రహ్మర్షిగణులు సేవించినది. ఇది పరమ పవిత్రం, శ్రీమంతం, రోగనాశనం.
Verse 31
एतेन विधिना युक्तस्त्रीन्वरांल्लभते नरः / अन्नमायुः सुताश्चैव ददते पितरो भुवि
ఈ విధానంతో యుక్తుడైన మనిషి మూడు వరాలు పొందుతాడు. భూమిపై పితృదేవతలు అన్నం, ఆయువు, సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తారు.
Verse 32
भक्त्या परमया युक्तः श्रद्धधानो जितेन्द्रियः / सप्तार्चि षं जपेद्यस्तु नित्यमेव समाहितः
పరమభక్తితో యుక్తుడై, శ్రద్ధగలవాడై, ఇంద్రియజయుడై, నిత్యం సమాహితుడై ‘సప్తార్చి’ని జపించువాడు,
Verse 33
सप्तद्वीपसमुद्रायां पृथिव्यामेकराड् भवेत् / यत्किञ्चित्पच्यते गेहे भक्ष्यं वा भोज्यमेव वा
సప్తద్వీప-సముద్రాలతో కూడిన భూమిపై అతడు ఏకరాజుగా అవుతాడు. అతని ఇంట్లో ఏది వండబడినా—భక్ష్యమో భోజ్యమో—
Verse 34
अनिवेद्य न भोक्तव्यं तस्मिन्नयतने सदा / क्रमशः कीर्तयिष्यामि बलिपात्राण्यतः परम्
ఆ అనుచిత స్థానంలో ఎల్లప్పుడూ నివేదించకుండా భుజించరాదు; ఇకపై బలిపాత్రాలను క్రమంగా నేను కీర్తిస్తాను।
Verse 35
येषु यच्च फलं प्रोक्तं तन्मे निगदतः श्रुणु / पलाशे ब्रह्मवर्चस्त्वमश्वत्थे वसुभावना
ఏ ఏ పాత్రలో ఏ ఫలం చెప్పబడిందో, అది నా మాటలతో విను; పలాశంలో బ్రహ్మతేజస్సు, అశ్వత్థంలో వసు-సమృద్ధి భావన।
Verse 36
सर्वभूताधिपत्यं च प्लक्षे नित्यभुदात्दृतम् / पुष्टिः प्रजाश्च न्यग्रोधे बुद्धिः प्रज्ञा धृतिः स्मृतिः
ప్లక్షంలో సర్వభూతాధిపత్యం నిత్యంగా చెప్పబడింది; న్యగ్రోధంలో పుష్టి, ప్రజలు (సంతానం), అలాగే బుద్ధి, ప్రజ్ఞ, ధృతి, స్మృతి।
Verse 37
रशोध्नं च यशस्यं च काश्मरीपात्रमुच्यते / सौभाग्यमुत्तमं लोके माधूके समुदात्दृतम्
కాశ్మరీ పాత్రను రోగశమనమూ యశోదాయకమూ అని అంటారు; మాధూకంలో లోకంలో ఉత్తమ సౌభాగ్యం చెప్పబడింది।
Verse 38
फलगुपात्रेषु कुर्वाणः सर्वान्कामानवाप्नुयात् / परां द्युतिमथार्केतु प्राकाश्यं च विशेषतः
ఫలగు పాత్రల్లో ఆచరించేవాడు సమస్త కోరికలను పొందుతాడు; అర్కంలో పరమ కాంతి, ప్రత్యేక ప్రకాశం లభిస్తుంది।
Verse 39
बैल्वे लक्ष्मीन्तथा मेधां नित्यमायुस्तथैव च / क्षेत्रारामतडागेषु सर्वसस्येषु चैव ह
బిల్వవృక్ష సన్నిధిలో లక్ష్మీ, మేధా, నిత్యాయువు వృద్ధి చెందుతాయి; క్షేత్రాలు, ఉద్యానాలు, చెరువులు మరియు సమస్త ధాన్యశస్యాలలోనూ మంగళం కలుగుతుంది।
Verse 40
वर्षत्य जस्रं पर्जन्यो वेणुपात्रेषु कुर्वतः / एतेष्वेव सुपात्रेषु भोजनाग्रमशेषतः
బాంబు పాత్రలలో అన్ననైవేద్యాన్ని సిద్ధం చేసే వానికి పర్జన్యుడు నిరంతరం వర్షిస్తాడు; ఇలాంటి సుపాత్రాలలో భోజనపు మొదటి భాగాన్ని సంపూర్ణంగా అర్పించాలి।
Verse 41
सदा दद्यात्स यज्ञानां सर्वेषां फलमाप्नुयात् / पितृभ्यः पुष्पमाल्यानि सुगन्धानि च तत्परः
ఎవడు సదా దానం చేస్తాడో, అతడు సమస్త యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు; పితృదేవతలకు పుష్పమాలలు మరియు సుగంధ ద్రవ్యాలు అర్పించడంలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు।
Verse 42
सदा दद्यात्क्रियायुक्तः श विभाति दिवाकरः / गुग्गुलादींस्तथा धूपान्पितृभ्यो यः प्रयच्छति
క్రియావిధితో సదా దానం చేసే వాడు సూర్యునివలె ప్రకాశిస్తాడు; పితృదేవతలకు గుగ్గులు మొదలైన ధూపాలను అర్పించే వాడు।
Verse 43
संयुक्तान्मधुसर्पिर्भ्यं सो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् / धूपं गन्धगुणोपेतं कृत्वा पितृपरायणः
తేనె మరియు నెయ్యితో కలిపి అర్పించే వాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు; సుగంధగుణముతో కూడిన ధూపాన్ని సిద్ధం చేసి పితృభక్తిలో పరాయణుడై ఉంటాడు।
Verse 44
लभते च सुशर्माणि इह चामुत्र चोभयोः / दद्यादेवं पितृभ्यास्तु नित्यमेव ह्यतन्द्रितः
ఆలస్యం విడిచి నిత్యం ఈ విధంగా పితృదేవతలకు దానం చేసే వాడు, ఇహలోకములోను పరలోకములోను రెండింటిలోనూ శుభమూ సుఖమూ పొందుతాడు.
Verse 45
दीपं पितृभ्यः प्रयतः सदा यस्तु प्रयच्छति / गतिं चाप्रतिमं चक्षुस्तस्मात्सलभते शुभम्
శుద్ధభావంతో ఎల్లప్పుడూ పితృదేవతలకు దీపం సమర్పించే వాడు, అపూర్వమైన గతి మరియు దివ్య దృష్టిని పొందుతాడు; అందువల్ల అతనికి శుభఫలం లభిస్తుంది.
Verse 46
तेजसा यशसा चैव कान्त्या चापि बलेन च / भुवि प्रकाशो भवति ब्राजते च त्रिविष्टपे
తేజస్సు, యశస్సు, కాంతి మరియు బలంతో అతడు భూమిపై ప్రకాశిస్తాడు; త్రివిష్టపం (స్వర్గలోకం) లో కూడా దీప్తిగా విరాజిల్లుతాడు.
Verse 47
अप्सरोभिः परिवृतो विमानाग्रे च मोदते / गन्धपुष्पैश्च धूपैश्व जपाहुतिभिरेव च
అప్సరసలచే పరివృతుడై అతడు విమానమున అగ్రభాగంలో ఆనందిస్తాడు; సుగంధాలు, పుష్పాలు, ధూపం, జపం మరియు ఆహుతులతో కూడా తృప్తి పొందుతాడు.
Verse 48
फलमूलनमस्कारैः पितॄणां प्रयतः शुचिः / पूजां कृत्वा द्विजान्पश्चात्पूजयेदन्नसंपदा
శుచిగా, నియమంతో ఫలాలు, మూలాలు మరియు నమస్కారాలతో పితృదేవతలను పూజించాలి; తరువాత ద్విజులను పూజించి అన్నసంపదతో వారికి సత్కారం చేయాలి.
Verse 49
श्राद्धकालेषु नियतं वायुभूताः पितामहाः / आविशन्ति द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते
శ్రాద్ధకాలంలో పితామహులు వాయురూపులై నియతంగా శ్రేష్ఠ ద్విజులలో ప్రవేశిస్తారు; అందుకే నీకు ఇది చెబుతున్నాను।
Verse 50
वस्त्रै रत्नप्रदानैश्च भक्ष्यैः पेयैस्तथैव च / गोभिरश्वैस्तथा ग्रामैः पूजयेद्द्विजसत्तमान्
వస్త్రాలు, రత్నదానాలు, భక్ష్యాలు, పానీయాలు, అలాగే గోవులు, అశ్వాలు, గ్రామాలు మొదలైనవాటితో శ్రేష్ఠ ద్విజులను పూజించాలి।
Verse 51
भवन्ति पितरः प्रीताः पूजितेषु द्विजातिषु / तस्माद्यत्नेन विधिवत्पूजयेत द्विजान्सदा
ద్విజులు పూజింపబడితే పితృదేవతలు ప్రసన్నులవుతారు; కాబట్టి యత్నంతో, విధివిధానంగా, ఎల్లప్పుడూ ద్విజులను పూజించాలి।
Verse 52
सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां कुर्यादुल्लेखनं द्विजाः / प्रोक्षणं च ततः कुर्याच्छ्राद्धकर्मण्यतन्द्रितः
ద్విజుడు ఎడమ, కుడి రెండు చేతులతో ఉల్లేఖనం చేయాలి; తరువాత శ్రాద్ధకర్మలో అలసత్వం లేకుండా ప్రోక్షణం కూడా చేయాలి।
Verse 53
दर्भान्पिण्डांस्तथा भक्ष्यान्पुष्पाणि विविधानि च / गन्धदानमलङ्कारमेकैकं निर्वपेद् बुधः
దర్భలు, పిండాలు, భక్ష్యాలు, వివిధ పుష్పాలు, గంధదానం మరియు అలంకారాలు—ఇవన్నీ బుద్ధిమంతుడు ఒక్కొక్కటిగా సమర్పించాలి।
Verse 54
पेषयित्वाञ्जनं सम्यग्विश्वेषामुत्तरोत्तरम् / अभ्यङ्गं दर्भविञ्जूलैस्त्रिभिः कुर्याद्यथाविधि
అంజనాన్ని సమ్యకంగా నూరి, విశ్వేదేవుల కోసం క్రమక్రమంగా విధిపూర్వకంగా కార్యం చేయాలి. తరువాత దర్భపు మూడు గుచ్ఛాలతో యథావిధిగా అభ్యంగం చేయాలి.
Verse 55
अपसव्यं वितृभयश्च दद्यादञ्जनमुत्तमम् / निपात्य जानु सर्वेषां वस्त्रार्थं सूत्रमेव वा
అపసవ్యంగా నిలిచి, భయనివారణ క్రియతో ఉత్తమ అంజనాన్ని ఇవ్వాలి. తరువాత అందరి ముందు మోకాలు వంచి, వస్త్రార్థంగా నూలు లేదా కేవలం దారమే ఇవ్వాలి.
Verse 56
खण्डनं प्रोक्षणं चैव तथैवोल्लेखनं द्विजः / सकृद्देवपितॄणां स्यात्पितॄणां त्रिभिरुच्यते
ద్విజుడు ఖండనం, ప్రోక్షణం మరియు అలాగే ఉల్లేఖనం చేయాలి. దేవపితృలకై ఇది ఒక్కసారి; పితృలకై మూడు సార్లు అని చెప్పబడింది.
Verse 57
एकं पवित्रं हस्तेन पितॄनसर्वान्सकृत्सकृत् / चैलमन्त्रेण पिण्डेभ्यो दत्त्वादर्शाञ्जिने हि तम्
చేతిలో ఒక పవిత్రం (కుశవలయం) ధరించి, సమస్త పితృలను మళ్లీ మళ్లీ స్పర్శించాలి. తరువాత ‘చైలం’ మంత్రంతో పిండాలకు దానం చేసి, దానిని దర్శాంజలిలో స్థాపించాలి.
Verse 58
सदा सर्पिस्तिलैर्युक्तांस्त्रीन्पिण्डान्निर्वपेद्भुवि / जानु कृत्वा तथा सव्यं भूमौ पितृपरायणः
పితృభక్తితో, నెయ్యి మరియు నువ్వులతో యుక్తమైన మూడు పిండాలను ఎల్లప్పుడూ భూమిపై నివేదించాలి. తరువాత మోకాలు వంచి, సవ్యభావంతో భూమిపై విధిని చేయాలి.
Verse 59
पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् / आहूय च पितॄन्प्राञ्चः पितृतीर्थेन यत्नतः
తండ్రి, పితామహుడు, ప్రపితామహుడు అనే పితృదేవతలను తూర్పుముఖంగా పితృతీర్థంతో యత్నపూర్వకంగా ఆహ్వానించాలి।
Verse 60
पिण्डान्परिक्षिपेत्सम्यगपसव्यमतन्द्रितः / अन्नाद्यैरेव मुख्यैश्चभक्ष्यैश्चैव पृथग्विधैः
అలసత్వం లేకుండా అపసవ్యంగా పిండాలను సక్రమంగా ఉంచి, ప్రధానమైన అన్నాదులు మరియు వివిధ భక్ష్యాలతో సమర్పించాలి।
Verse 61
पृथङ्मातामहानां तु केचिदिच्छन्ति मानवाः / त्रीन्पिण्डानानुपूर्व्येण सांगुष्ठान्पुष्टिवर्द्धनान्
కొంతమంది మాతామహుల కోసం వేరు పిండాలను కోరుతారు; వారు క్రమంగా బొటనవేలి పరిమాణంలో, పుష్టిని పెంచే మూడు పిండాలను సమర్పిస్తారు।
Verse 62
जान्वन्तराभ्यां यत्नेन पिण्डान्दद्याद्यथाक्रमम् / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धारार्थं मन्त्रमुच्चरन्
రెండు మోకాళ్ల మధ్య యత్నపూర్వకంగా క్రమంగా పిండాలను ఇవ్వాలి; సవ్యోత్తరంగా రెండు చేతులతో ధారించి మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।
Verse 63
नमो वः पितरः शोषायेति सर्वमतन्द्रितः / दक्षिणस्यां तु पाणिभ्यां प्रथमं पिण्डमुत्सृजेत्
‘నమో వః పితరః శోషాయ’ అని సమస్తాన్ని అలసత్వం లేకుండా పలికి, కుడిచేతితో మొదటి పిండాన్ని సమర్పించాలి।
Verse 64
नमो वः पितरः सौम्यः पठन्नेवमतन्द्रितः / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धर्मेर्ऽधं समतन्द्रितः
హే పితృదేవతలారా, మీకు నమస్కారం. సౌమ్యుడు ఇలా మంత్రం పఠిస్తూ అలసట లేకుండాలి; ఎడమ మరియు పైకి ఎత్తిన రెండు చేతులతో ధర్మకర్మలో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.
Verse 65
उलूखलस्य लेखायामुदपात्रावसेचनम् / क्षौमं सूत्रं नवं दद्याच्छाणं कार्पासकं तथा
ఉలూఖలంలోని గీతపై నీటి పాత్రతో నీటిని చల్లాలి. తరువాత కొత్త క్షౌమసూత్రం, అలాగే శణం మరియు కార్పాసం (పత్తి) సూత్రాన్ని దానం చేయాలి.
Verse 66
पत्रोर्णं पट्टसूत्रं च कौशेयं परिवर्जयेत् / वर्जयेद्यक्षणं यज्ञे यद्यप्यहतवस्त्रजाम्
పత్రోర్ణం, పట్టసూత్రం మరియు కౌశేయం (పట్టు) వదలాలి. యజ్ఞంలో వాటిని వాడకూడదు, అవి కొత్తగా ఉతకని వస్త్రాలైనా సరే.
Verse 67
न प्रीणन्ति तथैतानि दातु श्चाप्यहितं भवेत् / श्रेष्ठमाहुस्त्रिककुदमञ्जनं नित्यमेव च
అవి అంతగా తృప్తి కలిగించవు; దాతకూ హితకరం కాకపోవచ్చు. శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది—త్రికకుద అంజనం, అది కూడా నిత్యంగా.
Verse 68
कृष्णेभ्यश्च तेलैस्तैलं यत्नात्सुपरिरक्षितम् / चन्दनागुरुणी चोभे तमालोशीरपद्मकम्
కృష్ణులకు (శ్యామ దేవ/పితృ) నూనెలలో యత్నంగా బాగా సంరక్షించిన నూనెను సమర్పించాలి. అలాగే చందనం మరియు అగరు—రెండూ; ఇంకా తమాలం, ఉశీరము, పద్మకం కూడా.
Verse 69
धूपश्च गुग्गलः श्रेष्टस्तुरुष्कः श्वेत एव च / शुक्लाः सुमनसः श्रेष्ठास्तथा पद्मोत्पलानि च
ధూపాలలో గుగ్గులు శ్రేష్ఠము, తెల్ల తురుష్కమూ అలాగే. తెల్ల సుమన పుష్పాలు ఉత్తమం; పద్మం, ఉత్పలమూ అలాగే.
Verse 70
गन्धरूपोपपन्नानि चारण्यानि च कृत्स्नशः / तथा हि सुमना नाडीरूपिकास्मकुरण्डिका
సువాసన, సౌందర్యంతో కూడిన అరణ్య పుష్పాలన్నీ కూడా. అలాగే సుమనా, నాడీరూపికా, అస్మకురండికా కూడా.
Verse 71
पुष्पाणि वर्जनीयानि श्राद्धकर्मणि नित्यशः / यथा गन्धादपेतानि चोग्रगन्धानि यानि च
శ్రాద్ధకర్మలో నిత్యము కొన్ని పుష్పాలు వర్జ్యము—సువాసన లేనివి, అలాగే అతితీవ్ర గంధమున్నవీ.
Verse 72
वर्जनीयानि पुष्पाणि पुष्टिमन्विच्चता सदा / द्विजातयो यथोद्दिष्टा नियताः स्युरुदङ्मुखाः
పుష్టిని కోరువాడు ఎల్లప్పుడూ వర్జ్య పుష్పాలను విడిచిపెట్టాలి. అలాగే చెప్పిన విధంగా ద్విజులు నియమంగా ఉత్తరముఖులై ఉండాలి.
Verse 73
पूजयेद्यजमानस्तु विधिवद्यक्षिणामुखः / तेषामभिमुखो दद्याद्दर्भत्पिण्डांश्च यत्नतः
యజమాని విధివిధానంగా దక్షిణముఖుడై పూజించాలి. మరియు వారి ఎదుట నిలిచి యత్నంతో దర్భతో కూడిన పిండాలను సమర్పించాలి.
Verse 74
अनेन विधिना साक्षादर्चिताः स्युः पितामहाः / हरिता वै स पिञ्जालाः पुष्टाः स्निग्धाः समाहिताः
ఈ విధానంతో పితామహులు (పూర్వికులు) సాక్షాత్తుగా ఆరాధింపబడినవారవుతారు. వారు హరిత-పింజల వర్ణముతో, పుష్టిగా, స్నిగ్ధంగా, సమాహితచిత్తులై ప్రసన్నులవుతారు.
Verse 75
रत्निमात्राः प्रमाणेन वितृतीर्थेन संस्मृताः / उपमूले तथा नीला विष्टरार्थं कुशोत्तमाः
రత్నిమాత్ర ప్రమాణంతో, విటృతీర్థముగా స్మరింపబడినవి. మూలానికి సమీపంలో నీలవర్ణముగా ఉండాలి; విస్తారార్థం ఉత్తమ కుశలు వాడాలి.
Verse 76
तथा श्यामाकनीवारा दूर्वा च समुदाहृता / पूर्वं कीर्त्तिमतां श्रेष्ठो बभूवाश्वः प्रजापतिः
అలాగే శ్యామాక, నీవార మరియు దూర్వా కూడా పేర్కొనబడ్డాయి. పూర్వకాలంలో కీర్తిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ‘అశ్వ’ అనే ప్రజాపతి ఉన్నాడు.
Verse 77
तस्य बाला निपतिता भूमौ काशत्वामागताः / तस्माद्देयाः सदा काशाः श्राद्धकर्मसु पूजिताः
అతని రోమాలు భూమిపై పడిపోయి కాశగడ్డగా మారాయి. అందువల్ల శ్రాద్ధకర్మలలో పూజింపబడే కాశను ఎల్లప్పుడూ సమర్పించాలి.
Verse 78
पिण्डनिर्वपणं तेषु कर्त्तव्यं भूतिमिच्छता / प्रजाः पुष्टिद्युतिप्रज्ञाकीर्त्तिकान्तिसमन्विताः
భూతి (శ్రేయస్సు) కోరువాడు వాటిలో పిండనిర్వపణ తప్పక చేయాలి. అప్పుడు ప్రజలు పుష్టి, తేజస్సు, ప్రజ్ఞ, కీర్తి, కాంతులతో సమన్వితులవుతారు.
Verse 79
भवन्ति रुचिरा नित्यं विपाप्मानो ऽघवर्जिताः / सकृदेवास्तरेद्यर्भान्पिण्डार्थे दक्षिणामुखः
వారు నిత్యం రమ్యులై, పాపరహితులై, అఘవర్జితులై ఉంటారు. పిండార్థం దక్షిణముఖుడై ఒకసారి కుశాదులను పరచాలి.
Verse 80
प्राग्दक्षिणाग्रान्नियतो विधि चाप्यत्र वक्ष्यति / न दीनो नापि वा क्रुद्धो न चैवान्यमना नरः / एकत्र चाधाय मनः श्राद्धं कुर्यात्समाहितः
ఇక్కడ విధి ఏమనగా కుశాగ్రాలు తూర్పు-దక్షిణ దిశగా నియతంగా ఉండాలి. మనిషి దుఃఖితుడై గానీ, క్రోధితుడై గానీ, చిత్తభ్రాంతుడై గానీ కాక, ఏకాగ్రుడై శ్రాద్ధం చేయాలి.
Verse 81
निहन्मि सर्वं यदमेध्यवद्भवेद्धतश्च सर्वे सुरदानवा मया / रक्षांसि यक्षाः सपिशाचसंघा हता मया यातुधानाश्च सर्वे
అపవిత్రత వలె ఉన్నదంతా నేను సంహరిస్తాను; నా చేత దేవవిరోధి దానవులు హతులయ్యారు. రాక్షసులు, యక్షులు, పిశాచసంఘాలు మరియు సమస్త యాతుధానులు నా చేత నశించారు.
Verse 82
एतेन मन्त्रेण तु संयतात्मा तां वै वेदिं सकृदुल्लिख्य धीरः / शिवां हि बुद्धिं ध्रुवमिच्छमानः क्षिपेद्द्विचातिर्दिशमुत्तरां गतः
ఈ మంత్రంతో సంయతాత్ముడైన ధీరుడు ఆ వేదికను ఒక్కసారి ఉల్లిఖించి, శుభమైన స్థిరబుద్ధిని కోరుతూ, ఉత్తరదిశకు వెళ్లి రెండుసార్లు చల్లాలి.
Verse 83
एवं पित्र्यं दृष्टमन्त्रं हि यस्यतस्यासुरा वर्जयन्तीह सर्वे / यस्मिन्देशे पठ्यते मन्त्र एष तं वै देशं राक्षसा वर्जयन्ति
ఈ విధంగా పితృసంబంధమైన సిద్ధమంత్రం ఎవరికైతే ఉన్నదో, అతనిని ఇక్కడ సమస్త అసురులు వదిలివేస్తారు. ఏ దేశంలో ఈ మంత్రం పఠించబడుతుందో, ఆ దేశాన్ని రాక్షసులు కూడా దూరంగా ఉంచుతారు.
Verse 84
अन्नप्रकारानशुचीनसाधून्संवीक्षते नो स्पृशंश्वापि दद्यात् / पवित्रपाणिश्च भवेन्न वा हि यः पुमान्न कार्यस्य फलं समश्नुते
అశుచియైన, అనుచితమైన అన్నప్రకారాలను చూడకూడదు, తాకకూడదు; కుక్కకైనా ఇవ్వకూడదు. చేతులు పవిత్రంగా ఉండాలి; అలా కానివాడు కార్యఫలాన్ని పొందడు.
Verse 85
अनेन विधिना नित्यं श्राद्धं कुर्याद्धि यः सदा / मनसा काङ्क्षते यद्यत्तत्तद्यद्युः पितमहाः
ఈ విధానంతో ఎవరైతే ఎల్లప్పుడూ నిత్యంగా శ్రాద్ధం చేస్తాడో, అతడు మనసులో ఏది ఏది కోరుకుంటాడో, అది అది పితామహులు ప్రసాదిస్తారు.
Verse 86
पितरो हृष्टमनसो रक्षांसि विमनांसि च / भवन्त्येवं कृते श्राद्धे नित्यमेव प्रयत्नतः
ఇలా ప్రయత్నపూర్వకంగా నిత్యం శ్రాద్ధం చేస్తే పితరులు హర్షితమనస్కులవుతారు; రాక్షసులు నిరుత్సాహపడతారు.
Verse 87
शूद्राः श्राद्धेष्वविक्षीरं बल्वजा उपलास्तथा / विरणाश्चोतुवालाश्च लड्वा वर्ज्याश्च नित्यशः
శ్రాద్ధాలలో శూద్రుడు, వడకట్టని పాలు, బల్వజా, ఉపలా, విరణ, ఓతువాల, లడ్డూ—ఇవి నిత్యంగా వర్జ్యాలు.
Verse 88
एवमादीन्ययज्ञानि तृणानि परिवर्जयेत् / अञ्जनाभ्यजनं गन्धान्सूत्रप्रणयनं तथा
ఇలాంటివి యజ్ఞయోగ్యంకాని గడ్డి మొదలైనవాటిని వర్జించాలి; అలాగే అంజనం పెట్టడం, నూనె రాయడం, సుగంధాలు వాడడం, యజ్ఞోపవీతం ధరించడం కూడా (ఆ సమయంలో) వర్జ్యం.
Verse 89
काशेः पुनर्भवैः कार्यमश्वमेधफलं लभेत् / काशाः पुनर्भवा ये च बर्हिणो ह्युपबर्हिणः
కాశీలో పునర్జన్మ కలిగితే అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది. కాశీ పునర్భవులైన వారు బర్హిణులు, ఉపబర్హిణులు అని చెప్పబడతారు।
Verse 90
इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / पुष्पगन्धविभूषाणामेष मन्त्र उदाहृतः
ఇలా పితరులే దేవులు, దేవులే మళ్లీ పితరులు. పుష్ప-గంధ-విభూషణాల అర్పణకు ఈ మంత్రం ఉద్ఘాటించబడింది।
Verse 91
आहृत्य दक्षिणाग्निं तु होमार्थं वै प्रयत्नतः / अन्यार्थे लौकिकं वापि जुहुयात्कर्मसिद्धये
హోమార్థంగా యత్నపూర్వకంగా దక్షిణాగ్నిని తెచ్చి స్థాపించాలి. ఇతర ప్రయోజనాలకూ కర్మసిద్ధి కోసం లౌకిక అగ్నిలోనూ ఆహుతి ఇవ్వవచ్చు।
Verse 92
अन्तर्विधाय समिधस्ततो दीप्तो विधीयते / समाहितेन मनसा प्रणीयाग्निं समन्ततः
సమిధలను లోపల ఉంచి తరువాత అగ్ని ప్రజ్వలింపబడుతుంది. సమాహిత మనస్సుతో అగ్నిని చుట్టూ విధిగా నిర్వహించాలి।
Verse 93
अग्नये कव्यवाहाय स्वधा अङ्गिरसे नमः / सोमाय वै पितृमते स्वधा अङ्गिरसे पुनः
కవ్యవాహ అగ్నికి స్వధాతో నమస్కారం—అంగిరసునకు నమః. పితృమతి సోమునకు కూడా స్వధాతో నమస్కారం—అంగిరసునకు మళ్లీ నమః.
Verse 94
यमाय वैवस्वतये स्वधानम इति ध्रुवम् / इत्येते होममन्त्रास्तु त्रयाणामनुपूर्वशः
యమ వైవస్వతునకు ‘స్వధానమ్’—ఇది ధ్రువం; ఇవి ముగ్గురికీ క్రమంగా హోమమంత్రాలు.
Verse 95
दक्षिणेनाग्नये नित्यं सोमायोत्तरतस्तथा / एतयोरन्तरे नित्यं जुहुयाद्वै विवस्वते
దక్షిణంగా అగ్నికి నిత్యం, అలాగే ఉత్తరంగా సోమునకు; ఈ ఇద్దరి మధ్య నిత్యం వివస్వతునకు ఆహుతి సమర్పించాలి.
Verse 96
उपहारः स्वधाकारस्तथैवोल्लेखनं च यत् / होमजप्ये नमस्कारः प्रोक्षणं च विशेषतः
ఉపహారం, ‘స్వధా’ ఉచ్చారణ, అలాగే ఉల్లేఖనం; హోమం-జపంలో నమస్కారం, ముఖ్యంగా ప్రోక్షణం—ఇవన్నీ విధులు.
Verse 97
बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे तथैव च / अञ्जनाब्यञ्जनं चैव पिण्डनिर्वपणं तथा
అనేక హవ్యాలు, ఇంధనాలతో కూడి బాగా ప్రజ్వలించిన అగ్నిలో; అంజన-వ్యంజనం మరియు పిండనిర్వపణం కూడా చేయాలి.
Verse 98
अश्वमेधफलं चैतत्समिद्धे यत्कृतं द्विजैः / क्रिया सर्वा यथोद्दिष्टाः प्रयत्नेन समाचरेत्
సమిద్ధమైన అగ్నిలో ద్విజులు చేసిన ఈ కర్మ అశ్వమేధ ఫలాన్ని ఇస్తుంది; కాబట్టి సూచించిన అన్ని క్రియలను శ్రద్ధతో ఆచరించాలి.
Verse 99
बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे विशेषतः / विधूमे लेलिहाने च होतव्यं कर्मसिद्धये
బహు హవ్య-ఇంధనాలతో, విశేషంగా సుసమిద్ధంగా, ధూమరహితంగా లేలిహానంగా ఉన్న అగ్నిలోనే కర్మసిద్ధి కోసం హోమం చేయవలెను.
Verse 100
अप्रबुद्धे समिद्धे वा जुहुयाद्यो हुताशने / यजमानो भवे दन्धः सो ऽमुत्रेति हि नः श्रुतम्
అప్రబుద్ధంగా లేదా కేవలం సమిద్ధంగా ఉన్న హుతాశనంలో ఆహుతి వేయువాడు యజమానుడు దైన్యమూ మూర్ఖత్వమూ పొందును; అతడు పరలోకంలో నశించునని మేము విన్నాము.
Verse 101
अल्पेन्धनो वा रूक्षो ऽग्निर्वस्फुलिङ्गश्च सर्वशः / ज्वालाधूमापसव्यश्च स तु वह्निरसिद्धये
ఇంధనం తక్కువగా ఉండి, రూక్షంగా ఉండి, అన్ని వైపులా స్ఫులింగాలు చిమ్మి, జ్వాలా-ధూమం అపసవ్యంగా (ఎడమవైపు) తిరిగితే—ఆ వహ్ని సిద్ధికి కాదు.
Verse 102
दुर्गन्धश्चैव नीलश्च कृष्णश्चैव विशेषतः / भूमिं वगाहते यत्र तत्र विद्यात्पराभवत्
అగ్ని దుర్గంధంతో, నీలంగా లేదా విశేషంగా నల్లగా ఉండి, ఎక్కడ భూమిలోకి దిగిపోతున్నట్లు కనిపిస్తే—అక్కడ పరాభవం (అశుభ ఫలం) అని తెలుసుకోవాలి.
Verse 103
अर्चिष्मान् पिण्डितशिखः सर्प्पिकाञ्जनसन्निभः / स्निग्धः प्रदक्षिणश्चैव वह्निः स्यात्कार्यसिद्धये
అర్చిష్మంతంగా, పిండితశిఖగా, సర్పిష్-అంజన సన్నిభంగా ప్రకాశించి, స్నిగ్ధంగా, ప్రదక్షిణంగా (కుడివైపు) ప్రవహించే వహ్ని కార్యసిద్ధిని ఇస్తుంది.
Verse 104
नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् / अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः
అతడు నరనారీ సమూహముల నుండి శాశ్వత పూజను పొందును; అతనిచే పూజింపబడిన పితృదేవతలు మరియు అగ్నిదేవుడు అక్షయ ఫలదాయకులగుదురు.
Verse 105
बिल्वोदुंबरपत्राणि फलानि समिधस्तथा / श्राद्धे महापवित्राणि मेध्यानि च विशेषतः
బిల్వ, ఉదుంబర పత్రాలు, ఫలాలు మరియు సమిధలు—శ్రాద్ధకర్మలో మహాపవిత్రములు, ప్రత్యేకంగా శుద్ధికరములుగా చెప్పబడినవి.
Verse 106
पवित्रं च द्विजश्रेष्ठाः शुद्धये जन्मकर्मणाम् / पात्रेषु फलमुद्दिष्टं यन्मया श्राद्धकर्मणि
హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! జన్మకర్మల శుద్ధికై పావిత్ర్యద్రవ్యమును, అలాగే పాత్రలలో అర్పించవలసిన ఫలమును—ఇవి నేను శ్రాద్ధకర్మలో నిర్దేశించితిని.
Verse 107
तदेव कृत्स्नं विज्ञेयं समित्सु च यथाक्रमम् / कृत्वा समाहितं चित्तमाग्नेयं वै करोम्यहम्
అదే విషయమును సమిధలలో కూడా యథాక్రమంగా సంపూర్ణంగా తెలుసుకొనవలెను; చిత్తాన్ని సమాహితంగా చేసి నేను అగ్నేయ విధినే ఆచరిస్తున్నాను.
Verse 108
अनुज्ञातः कुरुष्वेति तथैव द्विजसत्तमैः / घृतमादाय पात्रे च जुहुयाद्धव्यवाहने
ద్విజసత్తములచే ‘చేయుము’ అని అనుమతి పొందిన తరువాత, పాత్రలో ఘృతము తీసుకొని హవ్యవాహన అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించవలెను.
Verse 109
पलाशप्लक्षन्यग्रोधप्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः / उदुंबरस्तथाबिल्वश्चन्दनो यज्ञियाश्च ये
పలాశ, ప్లక్ష, న్యగ్రోధ (వట), ప్లక్ష, అశ్వత్థ, వికంకట, ఉదుంబర, బిల్వ, చందనం మరియు యజ్ఞోపయోగమైన ఇతర వృక్షాలు.
Verse 110
सरलो देवदारुश्च शालश्च कदिरस्तथा / समिदर्थे प्रशस्ताः स्युरेते वृक्षा विशेषतः
సరళ, దేవదారు, శాల, ఖదిర—ఈ వృక్షాలు ప్రత్యేకంగా సమిధల కోసం శ్రేష్ఠమని ప్రశంసించబడినవి.
Verse 111
ग्राम्याः कण्टकिनश्चैव याज्ञिया ये च केचन / पूजिताः समिदर्थं ते पितॄणां वचनं यथा
గ్రామ్యమైనవి, ముల్లుగలవి, అలాగే ఏవైనా యాజ్ఞిక వృక్షాలు—సమిధల కోసం అవి పితృవాక్యానుసారం పూజితమవుతాయి.
Verse 112
समिद्भिः षट्फलेयाभिर्जुहुयाद्यो हुताशनम् / फलं यत्कर्मणस्तस्य तन्मे निगदतः शृणु
ఎవడు షట్ఫలేయ సమిధలతో హుతాశనునికి ఆహుతి సమర్పిస్తాడో, అతని కర్మఫలాన్ని నేను చెప్పేది విను.
Verse 113
अक्षयं सर्वकामीयमश्वमेधफलं हि तत् / श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा
ఆ ఫలం అక్షయమైనది, సర్వకామప్రదమైనది; నిజంగా అది అశ్వమేధ ఫలంతో సమానం. (సమిధలు:) శ్లేష్మాంతక, నక్తమాల, కపిత్థ, శాల్మలి కూడా.
Verse 114
नीपो विभीतकश्चैव श्राद्धकर्मणि गर्हिताः / चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि
శ్రాద్ధకర్మలో నీపము, విభీతకము నిందితములు; అలాగే చిరబిల్వము, కోలము, తిదుకమూ శ్రాద్ధంలో వర్జ్యములు.
Verse 115
बल्वजः कोविदारश्च वर्जनीयाः समन्ततः / शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्
బల్వజము, కోవిదారమును అన్ని విధాల వర్జించాలి; అలాగే పక్షుల నివాసమున్న మహావృక్షములను కూడా దూరం చేయాలి.
Verse 116
अन्यांश्चैवंविधान्सर्वान्नयज्ञीयांश्च वर्जयेत् / स्वधेति चैव मन्त्राणां पितॄणां वचनं यथा / स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्
ఇలాంటివైన యజ్ఞయోగ్యముకాని అన్నిటినీ వర్జించాలి. పితృమంత్రాలలో ‘స్వధా’ అని, దేవతల యజ్ఞకర్మలో ‘స్వాహా’ అని ఉచ్ఛరిస్తారు.
A prescriptive Pitṛ-Śrāddha/Tarpaṇa protocol: the chapter praises rājata (silver) vessels and dāna, lists sanctifying adjuncts (tilā, kutupa, kṛṣṇājina), and gives spatial/measurement rules for vedi and three gartas, alongside purification steps.
Rājata (silver)—as vessel, sight, or gift—is explicitly described as producing anantam-akṣayam merit; the discourse also elevates kṛṣṇājina proximity/darśana/dāna and other pāvanīya items (e.g., tilā, kanaka) as highly efficacious for śrāddha.
Neither as a primary catalog: it is predominantly ritual-technical (śrāddha-vidhi). Its link to vaṃśa is functional—ancestral satisfaction is presented as enabling progeny/lineage increase and prosperity rather than listing dynasties.