Adhyaya 21

Verse 1

मैत्रेय उवाच । मौक्तिकैः कुसुम-स्रग्भिर् दुकूलैः स्वर्ण-तोरणैः महासुरभिभिर् धूपैः मण्डितं तत्र तत्र वाइ ॥ १ ॥

మైత్రేయుడు చెప్పాడు—విదురా! రాజు నగరంలో ప్రవేశించినప్పుడు, నగరం అంతటా ముత్యాలు, పుష్పమాలలు, సుందర వస్త్రాలు, స్వర్ణతోరణాలతో అలంకరించబడి, అత్యంత సువాసన ధూపంతో పరిమళించింది।

Verse 2

चन्दनागुरुतोयार्द्ररथ्याचत्वरमार्गवत् । पुष्पाक्षतफलैस्तोक्‍मैर्लाजैरर्चिर्भिरर्चितम् ॥ २ ॥

చందనం, అగురు సువాసనజలాన్ని నగరంలోని వీధులు, చౌరస్తాలు, మార్గాలన్నింటిలో చల్లారు. పుష్పాలు, అక్షతలు, అఖండ ఫలాలు, లాజాలు, వివిధ రత్నాలు మరియు దీపజ్యోతులతో మంగళ అలంకారం జరిగింది.

Verse 3

सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतै: परिष्कृतम् । तरुपल्लवमालाभि: सर्वत: समलङ्‌कृतम् ॥ ३ ॥

ఫల-పుష్ప గుచ్ఛాలతో కూడిన అరటి స్తంభాలు, సుపారీ కొమ్మలతో కూడిన అలంకారాలు చౌరస్తాల్లో నిలిచాయి. చెట్ల పల్లవమాలలతో నగరం అన్ని వైపులా అందంగా అలంకరించబడింది.

Verse 4

प्रजास्तं दीपबलिभि: सम्भृताशेषमङ्गलै: । अभीयुर्मृष्टकन्याश्च मृष्टकुण्डलमण्डिता: ॥ ४ ॥

రాజు నగర ద్వారంలో ప్రవేశించగానే ప్రజలు దీపాలు, పుష్పాలు, దధి మొదలైన సమస్త మంగళ ద్రవ్యాలతో అతనిని స్వాగతించడానికి వచ్చారు. అలాగే ఝంకారించే కుండలాలతో అలంకరించిన అనేక అందమైన అవివాహిత యువతులు కూడా ఎదురొచ్చారు.

Verse 5

शङ्खदुन्दुभिघोषेण ब्रह्मघोषेण चर्त्विजाम् । विवेश भवनं वीर: स्तूयमानो गतस्मय: ॥ ५ ॥

రాజు భవనంలో ప్రవేశించగానే శంఖధ్వని, దుందుభి నాదం వినిపించింది; ఋత్వికులు వేదమంత్రాలతో బ్రహ్మఘోషం చేశారు; సూతాదులు వివిధ స్తోత్రాలు పాడారు. అయినా ఆ వీరుడు స్తుతింపబడినా గర్వానికి లోనుకాలేదు.

Verse 6

पूजित: पूजयामास तत्र तत्र महायशा: । पौराञ्जानपदांस्तांस्तान्प्रीत: प्रियवरप्रद: ॥ ६ ॥

తాను పూజింపబడినప్పటికీ ఆ మహాయశస్సు గల రాజు అక్కడక్కడ అందరినీ గౌరవించాడు. సంతోషంతో నగరవాసులకు, జనపదవాసులకు వారి ప్రియమైన కోరుకున్న వరాలను ప్రసాదించాడు.

Verse 7

स एवमादीन्यनवद्यचेष्टित: कर्माणि भूयांसि महान्महत्तम: । कुर्वन् शशासावनिमण्डलं यश: स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम् ॥ ७ ॥

పృథు మహారాజు మహత్తమ మహాత్ముడు; అందువల్ల అందరికీ పూజ్యుడు. భూమండలాన్ని పాలిస్తూ ఆయన అనవద్యమైన అనేక మహత్కార్యాలు చేశాడు. విశ్వమంతా వ్యాపించిన కీర్తిని నిలిపి, చివరికి పరమపురుషుడైన భగవంతుని పదపద్మమైన పరమపదాన్ని పొందాడు.

Verse 8

सूत उवाच तदादिराजस्य यशो विजृम्भितं गुणैरशेषैर्गुणवत्सभाजितम् । क्षत्ता महाभागवत: सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तमर्चयन् ॥ ८ ॥

సూత గోస్వామి చెప్పెను: ఓ శౌనకా, మహర్షుల నాయకుడా! సమస్త గుణాలతో అలంకృతమై లోకమంతా ప్రశంసించిన ఆదిరాజు పృథు యొక్క యశస్సును మైత్రేయుని వాక్యముల ద్వారా విని, మహాభాగవతుడైన విదురుడు వినయంతో కౌషారవి ఋషిని పూజించి ఈ ప్రశ్నను అడిగెను.

Verse 9

विदुर उवाच सोऽभिषिक्त: पृथुर्विप्रैर्लब्धाशेषसुरार्हण: । बिभ्रत् स वैष्णवं तेजो बाह्वोर्याभ्यां दुदोह गाम् ॥ ९ ॥

విదురుడు అన్నాడు: ఓ బ్రాహ్మణ మైత్రేయా! మహర్షులు, బ్రాహ్మణులు పృథుని రాజ్యాభిషేకం చేయడం తెలుసుకోవడం హర్షదాయకం. సమస్త దేవతలు ఆయనకు అనేక దానాలు సమర్పించారు. అలాగే విష్ణుభగవానుని నుండి పొందిన వైష్ణవ తేజస్సును భుజాలలో ధరించి, ఆయన భూమిని దోహించి మహాసమృద్ధిగా చేసెను.

Verse 10

को न्वस्य कीर्तिं न श‍ृणोत्यभिज्ञो यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपा: । लोका: सपाला उपजीवन्ति काम- मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥

ఇంత మహాప్రతాపుడైన పృథు కీర్తిని జ్ఞానులు ఎవరు వినరు? ఆయన పరాక్రమపు అడుగుజాడలను అనుసరించి నేటికీ సమస్త రాజులు, లోకపాలకులు తమ తమ లోకాలను పోషిస్తున్నారు. కాబట్టి ఆయన శుద్ధమైన, పుణ్యమైన, మంగళకరమైన కర్మలను నాకు మరింతగా చెప్పండి; నేను మరింత మరింత వినదలుచుకున్నాను.

Verse 11

मैत्रेय उवाच गङ्गायमुनयोर्नद्योरन्तरा क्षेत्रमावसन् । आरब्धानेव बुभुजे भोगान् पुण्यजिहासया ॥ ११ ॥

మైత్రేయుడు చెప్పెను: ఓ విదురా! పృథు గంగా, యమునా అనే రెండు మహానదుల మధ్యనున్న ప్రాంతంలో నివసించెను. ఆయన అపార ఐశ్వర్యవంతుడు; అయినా, గత పుణ్యఫలాలను క్షీణింపజేయుటకై విధిగా వచ్చిన భోగాలను అనుభవిస్తున్నట్లు కనిపించెను.

Verse 12

सर्वत्रास्खलितादेश: सप्तद्वीपैकदण्डधृक् । अन्यत्र ब्राह्मणकुलादन्यत्राच्युतगोत्रत: ॥ १२ ॥

మహారాజు పృథువు సర్వత్రా అఖండ ఆజ్ఞ కలవాడు; భూమిపైని ఏడు ద్వీపాల పాలనదండాన్ని ధరించాడు. ఆయన అచంచల ఆజ్ఞను అతిక్రమించగలవారు కేవలం సాధు బ్రాహ్మణులు మరియు అచ్యుతగోత్రజ వైష్ణవులే.

Verse 13

एकदासीन्महासत्रदीक्षा तत्र दिवौकसाम् । समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम ॥ १३ ॥

ఒకసారి మహారాజు పృథువు మహాసత్రమనే మహాయజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకున్నాడు. అక్కడ ఉన్నత లోకాల దేవతలు, బ్రహ్మర్షులు, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు మరియు రాజర్షులైన మహాసాధు రాజులు అందరూ సమవేతమయ్యారు.

Verse 14

तस्मिन्नर्हत्सु सर्वेषु स्वर्चितेषु यथार्हत: । उत्थित: सदसो मध्ये ताराणामुडुराडिव ॥ १४ ॥

ఆ మహాసభలో మహారాజు పృథువు ముందుగా వచ్చిన గౌరవనీయులందరినీ వారి వారి స్థితికి తగినట్లుగా భక్తితో పూజించాడు. ఆపై సభ మధ్యలో లేచి నిలబడ్డాడు; నక్షత్రాల మధ్య పూర్ణచంద్రుడు ఉదయించినట్లు అతడు ప్రకాశించాడు.

Verse 15

प्रांशु: पीनायतभुजो गौर: कञ्जारुणेक्षण: । सुनास: सुमुख: सौम्य: पीनांस: सुद्विजस्मित: ॥ १५ ॥

రాజు పృథువు దేహం ఎత్తుగా, దృఢంగా ఉండెను; వర్ణం గౌరము. భుజాలు పుష్టిగా, విశాలంగా; నేత్రాలు ఉదయసూర్యకాంతిలా ప్రకాశించి కమలారుణంగా ఉండెను. ముక్కు సూటిగా, ముఖం సుందరంగా, స్వభావం గంభీరంగా; చిరునవ్వులో దంతాలు అందంగా మెరిసెను.

Verse 16

व्यूढवक्षा बृहच्छ्रोणिर्वलिवल्गुदलोदर: । आवर्तनाभिरोजस्वी काञ्चनोरुरुदग्रपात् ॥ १६ ॥

మహారాజు పృథువు వక్షస్థలం విశాలంగా ఉండెను, నడుము గట్టిగా, ఉదరం చర్మరేఖలతో వటపత్రంలా కనిపించెను. నాభి లోతుగా, ఆవర్తంతో కూడి, తొడలు స్వర్ణకాంతితో మెరిసెను; పాదపృష్ఠం (ఇన్‌స్టెప్) ధనుస్సులా వంపుతో ఎత్తుగా ఉండెను.

Verse 17

सूक्ष्मवक्रासितस्‍निग्धमूर्धज: कम्बुकन्धर: । महाधने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च ॥ १७ ॥

ఆయన శిరోజాలు అతి సూక్ష్మంగా, నల్లగా, మెరుస్తూ వంకరగా ఉండెను; శంఖసమానమైన కంఠంపై శుభరేఖలు విరాజిల్లెను. ఆయన అమూల్యమైన ధోతీ, ఉత్తరీయం ధరించెను.

Verse 18

व्यञ्जिताशेषगात्रश्रीर्नियमे न्यस्तभूषण: । कृष्णाजिनधर: श्रीमान् कुशपाणि:कृतोचित: ॥ १८ ॥

దీక్షా నియమంలో ఆయన ఆభరణాలు, విలువైన వస్త్రాలు పక్కన పెట్టగా, దేహశోభ స్వయంగా వెలిగింది. కృష్ణాజినం ధరించి, వేళ్లకు కుశవలయం పెట్టుకోవడం వల్ల ఆయన మరింత మనోహరంగా కనిపించాడు; నియమాలను యథావిధిగా పాటించాడు.

Verse 19

शिशिरस्‍निग्धताराक्ष: समैक्षत समन्तत: । ऊचिवानिदमुर्वीश: सद: संहर्षयन्निव ॥ १९ ॥

సభ్యులను ప్రోత్సహించి ఆనందం పెంచుటకు పృథు మహారాజు చుట్టూ చూపు తిప్పెను; ఆయన నేత్రాలు మంచుతడి ఆకాశంలోని నక్షత్రాలవలె మెరిసెను. ఆపై ఆయన గంభీరమైన గొప్ప స్వరంతో పలికెను.

Verse 20

चारु चित्रपदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढमविक्लवम् । सर्वेषामुपकारार्थं तदा अनुवदन्निव ॥ २० ॥

ఆయన వాక్కు అతి సుందరంగా, ఉపమాలంకారాలతో నిండిగా, స్పష్టంగా, వినుటకు మధురంగా ఉండెను; మాటలు గంభీరంగా, నిశ్చయంగా ఉండెను. సమస్తుల ఉపకారార్థం ఆయన పలుకుతూ, పరమసత్యంపై తన అనుభూతిని వెల్లడించినట్లుగా కనిపించెను.

Verse 21

राजोवाच सभ्या: श‍ृणुत भद्रं व: साधवो य इहागता: । सत्सु जिज्ञासुभिर्धर्ममावेद्यं स्वमनीषितम् ॥ २१ ॥

రాజు పలికెను: హే సభాసభ్యులారా, మీకు మంగళం కలుగుగాక! ఇక్కడికి వచ్చిన సద్గుణ సంపన్నులారా, దయచేసి నా వినతిని శ్రద్ధగా వినండి. నిజంగా జిజ్ఞాసువైనవాడు తన నిర్ణయాన్ని సద్జనుల సభలో నివేదించవలెను.

Verse 22

अहं दण्डधरो राजा प्रजानामिह योजित: । रक्षिता वृत्तिद: स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक् ॥ २२ ॥

పృథు మహారాజు అన్నాడు—నేను దండధారి రాజునిగా ఈ లోకంలో ప్రజల కోసం నియమించబడ్డాను; నేను వారిని రక్షించి, వేదవిధానాల ప్రకారం వారి వారి స్థితులకు తగిన పనిలో నియోగిస్తాను।

Verse 23

तस्य मे तदनुष्ठानाद्यानाहुर्ब्रह्मवादिन: । लोका: स्यु: कामसन्दोहा यस्य तुष्यति दिष्टद‍ृक् ॥ २३ ॥

పృథు మహారాజు అన్నాడు—రాజధర్మాన్ని సక్రమంగా ఆచరించితే, వేదజ్ఞ బ్రహ్మవాదులు చెప్పినట్లుగా, నాకు కావలసిన లక్ష్యాలు సిద్ధిస్తాయి; ఎందుకంటే సమస్త విధిని దర్శించే భగవంతుడు ప్రసన్నుడైతేనే ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 24

य उद्धरेत्करं राजा प्रजा धर्मेष्वशिक्षयन् । प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति स: ॥ २४ ॥

ప్రజలకు వర్ణాశ్రమధర్మాన్ని బోధించకుండా కేవలం పన్నులు వసూలు చేసే రాజు, ప్రజల పాపఫలాన్ని భోగించి క్షీణతకు లోనవుతాడు; అంతేకాదు తన సంపదనూ కోల్పోతాడు।

Verse 25

तत् प्रजा भर्तृपिण्डार्थं स्वार्थमेवानसूयव: । कुरुताधोक्षजधियस्तर्हि मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २५ ॥

కాబట్టి, హే నిర్దోష ప్రజలారా, మీ రాజు మరణానంతర మంగళార్థం మరియు మీ స్వహితార్థం, వర్ణాశ్రమానుసారం మీ మీ కర్తవ్యాలను సక్రమంగా చేయండి; హృదయంలో అధోక్షజ భగవంతుని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించండి. అప్పుడు నాపై కూడా అనుగ్రహం చేసినట్లే అవుతుంది।

Verse 26

यूयं तदनुमोदध्वं पितृदेवर्षयोऽमला: । कर्तु: शास्तुरनुज्ञातुस्तुल्यं यत्प्रेत्य तत्फलम् ॥ २६ ॥

హే నిర్మలహృదయ దేవతలారా, పితృదేవతలారా, ఋషులారా, నా ప్రతిపాదనను సమర్థించండి; ఎందుకంటే మరణానంతరం కర్మఫలం కర్త, నియమకుడు, అనుమోదకుడు—మూవురికీ సమానంగా భాగపడుతుంది।

Verse 27

अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषाञ्चिदर्हसत्तमा: । इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्‍स्‍नावत्य: क्‍वचिद्भुव: ॥ २७ ॥

హే గౌరవనీయులారా, శాస్త్రప్రామాణ్యముచే యజ్ఞపతి అనే పరమాధికారి తప్పక ఉన్నాడు; ఆయనే మన కర్మలకు తగిన ఫలములను ప్రసాదిస్తాడు. లేకపోతే ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ కొందరు అసాధారణ సౌందర్యబలములతో ఎందుకు ప్రకాశిస్తారు?

Verse 28

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

మను, ఉత్తానపాదుడు, మహారాజ ధ్రువుడు, రాజర్షి ప్రియవ్రతుడు మరియు నా పితామహుడు అంగుడు—ఈ మహాత్ముల ఆచరణ ద్వారానూ వేదప్రమాణం స్థిరపడుతుంది.

Verse 29

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

అలాగే అజుడు, భవుడు (శివుడు), ప్రహ్లాదుడు, బలిచక్రవర్తి మొదలైన అనేక మహాత్ములకూ గదాధారి పరమపురుషోత్తమ భగవానుని అస్తిత్వంపై దృఢ విశ్వాసం ఉంది; కాబట్టి కర్తవ్యమంతా ఆయనకే అర్పించాలి.

Verse 30

दौहित्रादीनृते मृत्यो: शोच्यान् धर्मविमोहितान् । वर्गस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्यहेतुना ॥ ३० ॥

మృత్యువు మనవడు వేన వంటి నింద్యులు ధర్మమార్గంలో మోహితులై శోచనీయులు; అయినా ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం, స్వర్గోన్నతి మొదలైన వరాల్ని ప్రసాదించేవాడు ప్రధానంగా ఒక్కరే—పరమపురుషోత్తమ భగవానుడే—అని మహాత్ములందరూ అంగీకరిస్తారు.

Verse 31

यत्पादसेवाभिरुचिस्तपस्विना- मशेषजन्मोपचितं मलं धिय: । सद्य: क्षिणोत्यन्वहमेधती सती यथा पदाङ्गुष्ठविनि:सृता सरित् ॥ ३१ ॥

భగవంతుని కమలపాద సేవలో ఆసక్తి కలిగితే, అనేక జన్మలుగా మనస్సులో పేరుకుపోయిన మలినం వెంటనే క్షయమవుతుంది. ప్రభువు పాదాంగుష్ఠం నుండి ప్రవహించిన గంగాజలం తక్షణమే శుద్ధి చేయునట్లు, ఈ భక్తి మనస్సును శుభ్రపరచి కృష్ణచైతన్యాన్ని ప్రతిదినం పెంపొందిస్తుంది.

Verse 32

विनिर्धुताशेषमनोमल: पुमा- नसङ्गविज्ञानविशेषवीर्यवान् । यदङ्‌घ्रिमूले कृतकेतन: पुन- र्न संसृतिं क्लेशवहां प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

భక్తుడు పరమేశ్వరుడైన శ్రీహరి కమలపాదమూలంలో శరణు పొందినప్పుడు, అతని మనస్సులోని సమస్త మలినతలు, భ్రమలు పూర్తిగా తొలగిపోతాయి; భక్తియోగబలంతో వైరాగ్యం ప్రకాశిస్తుంది. ప్రభువు పాదమూలాశ్రయంతో త్రితాపదుఃఖమయమైన ఈ సంసారానికి అతడు మళ్లీ రాడు.

Verse 33

तमेव यूयं भजतात्मवृत्तिभि- र्मनोवच:कायगुणै: स्वकर्मभि: । अमायिन: कामदुघाङ्‌घ्रिपङ्कजं यथाधिकारावसितार्थसिद्धय: ॥ ३३ ॥

మీరు అందరూ మనస్సు, వాక్కు, శరీరం, స్వభావగుణాలు మరియు మీ కర్మఫలాలతో, కపటంలేకుండా కేవలం శ్రీహరినే భజించండి. మీ మీ సామర్థ్యానికి తగినట్లుగా, కోరికలను నెరవేర్చే ప్రభువు కమలపాదాలను సంపూర్ణ విశ్వాసంతో, సంకోచం లేకుండా సేవించండి; అప్పుడు జీవిత పరమలక్ష్యం తప్పక సిద్ధిస్తుంది.

Verse 34

असाविहानेकगुणोऽगुणोऽध्वर: पृथग्विधद्रव्यगुणक्रियोक्तिभि: । सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभि- र्विशुद्धविज्ञानघन: स्वरूपत: ॥ ३४ ॥

పరమేశ్వరుడు స్వరూపతః శుద్ధ విజ్ఞానఘనుడు; భౌతిక గుణాలతో కలుషితుడు కాడు. అయినా బద్ధజీవుల హితార్థం కోసం వివిధ ద్రవ్యాలు, గుణాలు, క్రియలు, మంత్రోక్తులతో నిర్వహించే అనేక విధాల యజ్ఞాలను ఆయన స్వీకరిస్తాడు. యజమానుల ఉద్దేశ్యానుసారం అవి దేవతల పేర్లతో చెప్పబడినా, నిజమైన భోక్తా ఆ భగవానుడే.

Verse 35

प्रधानकालाशयधर्मसङ्ग्रहे शरीर एष प्रतिपद्य चेतनाम् । क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते यथानलो दारुषु तद्गुणात्मक: ॥ ३५ ॥

ప్రకృతి (ప్రధానం), కాలం, ఆశయాలు (వాసనలు), ధర్మం (కర్మ) ఇవి కలసి ఏర్పడిన వివిధ శరీరాలలో ఆ సర్వవ్యాపి భగవానుడు చైతన్యంగా ప్రవేశించినట్లు కనిపిస్తాడు. క్రియ మరియు ఫలభేదాల ప్రకారం ఆయన వ్యక్తీకరణ భిన్నంగా భావించబడుతుంది—ఒకే అగ్ని కట్టెల ఆకార పరిమాణాలనుబట్టి వేర్వేరు విధాలుగా మండినట్లే.

Verse 36

अहो ममामी वितरन्त्यनुग्रहं हरिं गुरुं यज्ञभुजामधीश्वरम् । स्वधर्मयोगेन यजन्ति मामका निरन्तरं क्षोणितले द‍ृढव्रता: ॥ ३६ ॥

అహో! యజ్ఞఫలభోక్తుడూ, యజ్ఞాధీశ్వరుడూ, పరమగురువూ అయిన శ్రీహరినే మీరు ఆరాధిస్తున్నారు. ఓ నా పౌరులారా, భూమిమీద మీ మీ స్వధర్మయోగంతో దృఢవ్రతులై నిరంతరం ఆయనను పూజించడం ద్వారా మీరు నాపై అనుగ్రహం కురిపిస్తున్నారు. అందుకే నేను మీకు కృతజ్ఞుడను.

Verse 37

मा जातु तेज: प्रभवेन्महर्द्धिभि- स्तितिक्षया तपसा विद्यया च । देदीप्यमानेऽजितदेवतानां कुले स्वयं राजकुलाद् द्विजानाम् ॥ ३७ ॥

బ్రాహ్మణులు మరియు వైష్ణవులు సహనం, తపస్సు, జ్ఞానం, విద్యల తేజస్సుతో స్వయంగా మహిమ పొందుతారు. ఈ ఆధ్యాత్మిక సంపద వల్ల వారు రాజశక్తికన్నా బలవంతులు; కాబట్టి రాజవర్గం వారి ఎదుట భౌతిక గర్వాన్ని చూపక, వారిని అపరాధించకూడదు.

Verse 38

ब्रह्मण्यदेव: पुरुष: पुरातनो नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् । अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणी: ॥ ३८ ॥

బ్రహ్మణ్యదేవుడు, పురాతనుడూ నిత్యుడైన హరి—మహాపురుషులలో అగ్రగణ్యుడు—బ్రాహ్మణులు, వైష్ణవుల పాదపద్మాలకు నమస్కరించుట వలన నశించని లక్ష్మీని, జగత్తును పవిత్రం చేసే యశస్సును పొందెను.

Verse 39

यत्सेवयाशेषगुहाशय: स्वराड् विप्रप्रियस्तुष्यति काममीश्वर: । तदेव तद्धर्मपरैर्विनीतै: सर्वात्मना ब्रह्मकुलं निषेव्यताम् ॥ ३९ ॥

ఎవరి సేవచేత హృదయాంతరంలో నివసించే, సర్వస్వతంత్రుడైన పరమేశ్వరుడు పూర్తిగా తృప్తి చెందుతాడో—ఆయన బ్రాహ్మణులకు ప్రియుడు. కాబట్టి ధర్మపరులు, వినయులు సంపూర్ణ మనస్సుతో బ్రాహ్మణ-వైష్ణవ వంశసేవలో నిమగ్నులగుదురు.

Verse 40

पुमाँल्लभेतानतिवेलमात्मन: प्रसीदतोऽत्यन्तशमं स्वत: स्वयम् । यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया तत: परं किमत्रास्ति मुखं हविर्भुजाम् ॥ ४० ॥

బ్రాహ్మణులు, వైష్ణవులకు నిత్యసేవ చేయుటవలన హృదయమలినత తొలగి, మనిషి పరమశాంతి, వైరాగ్యం, మోక్షసుఖాన్ని పొందుతాడు. ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణసేవకన్నా శ్రేష్ఠమైన కర్మ లేదు; ఎందుకంటే యజ్ఞభోక్త దేవతలకూ ఇది ప్రీతిని కలిగిస్తుంది.

Verse 41

अश्नात्यनन्त: खलु तत्त्वकोविदै: श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभि: । न वै तथा चेतनया बहिष्कृते हुताशने पारमहंस्यपर्यगु: ॥ ४१ ॥

అనంతుడైన పరమేశ్వరుడు వివిధ దేవతల నామాలతో యజ్ఞాగ్నిలో శ్రద్ధతో అర్పించిన ఆహుతిని స్వీకరిస్తాడు గానీ, అగ్నిముఖంగా అంత ఆనందించడు; తత్త్వజ్ఞ మహర్షులు, భక్తుల ముఖముల ద్వారా శ్రద్ధతో సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని స్వీకరించుటలో ఆయనకు ఎక్కువ ప్రీతి, ఎందుకంటే అప్పుడు ఆయన భక్తసంగాన్ని విడువడు.

Verse 42

यद्ब्रह्म नित्यं विरजं सनातनं श्रद्धातपोमङ्गलमौनसंयमै: । समाधिना बिभ्रति हार्थद‍ृष्टये यत्रेदमादर्श इवावभासते ॥ ४२ ॥

బ్రాహ్మణ సంస్కృతిలో బ్రాహ్మణుని అతీంద్రియ స్థితి నిత్యంగా నిలుస్తుంది; ఎందుకంటే అతడు వేదవిధులను శ్రద్ధతో స్వీకరించి, తపస్సు, శాస్త్రసిద్ధాంతం, ఇంద్రియ-మనో నియమం, మౌనం మరియు సమాధి ద్వారా పరమార్థదృష్టిని ధరిస్తాడు. అప్పుడు జీవన లక్ష్యం స్వచ్ఛమైన అద్దంలో ముఖప్రతిబింబంలా స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 43

तेषामहं पादसरोजरेणु- मार्या वहेयाधिकिरीटमायु: । यं नित्यदा बिभ्रत आशु पापं नश्यत्यमुं सर्वगुणा भजन्ति ॥ ४३ ॥

హే ఆర్యులారా, మీ అందరి ఆశీర్వాదాన్ని నేను వేడుకుంటున్నాను—ఇలాంటి బ్రాహ్మణులు మరియు వైష్ణవుల పాదపద్మ ధూళిని నా జీవితం అంతవరకు నా కిరీటంపై నిత్యం ధరించగలగాలి. ఎవడు ఆ ధూళిని శిరస్సుపై మోస్తాడో, అతని పాపఫలాలు త్వరగా నశించి, చివరికి సమస్త శుభగుణాలు అతనిలో వికసిస్తాయి.

Verse 44

गुणायनं शीलधनं कृतज्ञं वृद्धाश्रयं संवृणतेऽनु सम्पद: । प्रसीदतां ब्रह्मकुलं गवां च जनार्दन: सानुचरश्च मह्यम् ॥ ४४ ॥

బ్రాహ్మణోచిత గుణాలను సంపాదించేవాడు—గుణాల ఆశ్రయమైనవాడు, శీలమే ధనంగా కలవాడు, కృతజ్ఞుడు, అనుభవజ్ఞులైన వృద్ధులను ఆశ్రయించేవాడు—అతనికి సమస్త సంపదలు అనుసరిస్తాయి. కావున జనార్దన భగవాన్ తన అనుచరులతో కలిసి బ్రాహ్మణకులంపై, గోవులపై మరియు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక.

Verse 45

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं पितृदेवद्विजातय: । तुष्टुवुर्हृष्टमनस: साधुवादेन साधव: ॥ ४५ ॥

మహర్షి మైత్రేయుడు అన్నాడు: రాజు పృథువు ఇంత మధురంగా పలికిన మాటలు విని, సభలో ఉన్న దేవతలు, పితృలోకవాసులు, బ్రాహ్మణులు మరియు సాధువులు హర్షితమనస్సుతో అతనిని సాధువాదంతో అభినందించి స్తుతించారు.

Verse 46

पुत्रेण जयते लोकानिति सत्यवती श्रुति: । ब्रह्मदण्डहत: पापो यद्वेनोऽत्यतरत्तम: ॥ ४६ ॥

వారు ప్రకటించారు: ‘పుత్రుని ద్వారా లోకాలను జయించవచ్చు’ అనే వేదసారము సత్యమైంది; ఎందుకంటే బ్రాహ్మణుల శాపరూప దండంతో హతుడైన అత్యంత పాపి వేనుడు నరకజీవితపు ఘోరాంధకారంలో పడిపోయి ఉండగా, ఇప్పుడు అతని కుమారుడు మహారాజు పృథువు అతనిని ఆ తమస్సు నుండి उद्धరించాడు.

Verse 47

हिरण्यकशिपुश्चापि भगवन्निन्दया तम: । विविक्षुरत्यगात्सूनो: प्रह्लादस्यानुभावत: ॥ ४७ ॥

హిరణ్యకశిపుడూ భగవన్నిందా పాపకర్మల వల్ల ఘోర అంధకార నరకంలో పడ్డాడు; కాని మహాత్ముడు ప్రహ్లాదుని ప్రభావంతో అతడూ విముక్తుడై భగవద్ధామానికి చేరాడు।

Verse 48

वीरवर्य पित: पृथ्व्या: समा: सञ्जीव शाश्वती: । यस्येद‍ृश्यच्युते भक्ति: सर्वलोकैकभर्तरि ॥ ४८ ॥

హే వీరశ్రేష్ఠా, హే భూమికి తండ్రివైనవాడా, నీవు చిరకాలం జీవించుగాక; ఎందుకంటే సర్వలోక ఏకభర్త అయిన అచ్యుత భగవానునిపై నీకు దృఢమైన భక్తి ఉంది।

Verse 49

अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथा: । य उत्तमश्लोकतमस्य विष्णो- र्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्ति ॥ ४९ ॥

హే పవిత్రకీర్తి గల రాజా, నేడు మేము ధన్యులం—మీరు మా నాథుడై ఉండటంతో మేము ముకుందుని ఆశ్రయించినవారమయ్యాం; ఎందుకంటే మీరు ఉత్తమశ్లోకుడైన విష్ణువు, బ్రాహ్మణ్యదేవుని మహిమకథలను ప్రకటిస్తున్నారు।

Verse 50

नात्यद्भुतमिदं नाथ तवाजीव्यानुशासनम् । प्रजानुरागो महतां प्रकृति: करुणात्मनाम् ॥ ५० ॥

హే నాథా, ప్రజలను పాలించడం మీ స్వధర్మం; ప్రజాహితంపై అపారమైన ప్రేమ కలిగిన మీలాంటి కరుణామయ మహాత్మునికి ఇది ఆశ్చర్యకరం కాదు, ఎందుకంటే మహానుభావుల స్వభావమే దయ।

Verse 51

अद्य नस्तमस: पारस्त्वयोपासादित: प्रभो । भ्राम्यतां नष्टद‍ृष्टीनां कर्मभिर्दैवसंज्ञितै: ॥ ५१ ॥

హే ప్రభూ, నేడు మీరు మా కళ్లను తెరిచి అంధకార సముద్రాన్ని దాటే మార్గాన్ని చూపించారు. గతకర్మలు మరియు దైవవ్యవస్థ వల్ల మేము కర్మజాలంలో చిక్కి లక్ష్యాన్ని మరచి జగత్తులో సంచరిస్తూ ఉన్నాము।

Verse 52

नमो विवृद्धसत्त्वाय पुरुषाय महीयसे । यो ब्रह्म क्षत्रमाविश्य बिभर्तीदं स्वतेजसा ॥ ५२ ॥

ప్రభూ! విశుద్ధ సత్త్వస్థితిలో ఉన్న మహాపురుషునికి నమస్కారం. మీరు బ్రాహ్మణ సంస్కృతిని స్థాపించి, క్షత్రియ ధర్మంతో రక్షిస్తూ, స్వతేజస్సుతో సమస్త జగత్తును ధరిస్తున్నారు.